Alkene Questions in Gujarati

(D) $Propene$ $(CH_3-CH=CH_2)$ નું $Propane$ $(CH_3-CH_2-CH_3)$ માં રૂપાંતર દ્વિબંધ પર હાઇડ્રોજનના ઉમેરા દ્વારા થાય છે.
આ પ્રક્રિયાને ઉદ્દીપકીય હાઇડ્રોજિનેશન તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયામાં,$Propene$ એ $Ni$,$Pd$ અથવા $Pt$ જેવા ધાતુના ઉદ્દીપકની હાજરીમાં હાઇડ્રોજન વાયુ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $Propane$ બનાવે છે.

(A) પ્રોપિનમાં $HI$ નો ઉમેરો માર્કોવનીકોવના નિયમ મુજબ થાય છે.
પ્રથમ તબક્કામાં,ઇલેક્ટ્રોફાઇલ $H^+$ દ્વિબંધ પર હુમલો કરીને કાર્બોકેટાયન મધ્યવર્તી બનાવે છે.
બે શક્ય કાર્બોકેટાયન બની શકે છે:
$1$. $CH_3-CH^+-CH_3$ (દ્વિતીયક કાર્બોકેટાયન,વધુ સ્થાયી)
$2$. $CH_3-CH_2-CH_2^+$ (પ્રાથમિક કાર્બોકેટાયન,ઓછો સ્થાયી)
ઇન્ડક્ટિવ અસર અને હાઇપરકોન્જુગેશનને કારણે દ્વિતીયક કાર્બોકેટાયન વધુ સ્થાયી હોવાથી,પ્રક્રિયા આ મધ્યવર્તી દ્વારા આગળ વધે છે.
અંતે,ન્યુક્લિયોફાઇલ $I^-$ દ્વિતીયક કાર્બોકેટાયન પર હુમલો કરીને $CH_3-CH(I)-CH_3$ (આઇસોપ્રોપાઇલ આયોડાઇડ) બનાવે છે.

(C) ઉષ્માગતિકીય નિયંત્રણની સ્થિતિમાં (ઉચ્ચ તાપમાન),સંયુગ્મિત ડાઈન સાથેની પ્રક્રિયામાં $1, 4$-યોગશીલ નીપજ મુખ્ય નીપજ તરીકે મળે છે.
$1, 3$-બ્યુટાડાઈન માટે,$HCl$ નું $1, 4$-યોગશીલ થવાથી $1$-ક્લોરો-$2$-બ્યુટેન મુખ્ય નીપજ તરીકે મળે છે.

(B) પેરોક્સાઇડની હાજરીમાં આલ્કીન અને $HBr$ ની પ્રક્રિયા એન્ટી-માર્કોવનીકોવના નિયમ (ખરાશ અસર અથવા પેરોક્સાઇડ અસર) ને અનુસરે છે.
આ પ્રક્રિયામાં,$Br^-$ રેડિકલ દ્વિબંધના ઓછા વિસ્થાપિત કાર્બન પરમાણુ પર હુમલો કરે છે.
પ્રક્રિયા નીચે મુજબ થાય છે:
${H_2}C = CH-(CH_2)_6-CH_3 + HBr \xrightarrow{peroxide} Br-CH_2-CH_2-(CH_2)_6-CH_3$.
તેથી,નીપજ $1-bromodecane$ છે.

(D) $2$-મિથાઈલ પ્રોપીન $(CH_3)_2C=CH_2$ ની $HBr$ સાથેની પ્રક્રિયા માર્કોવનીકોવના નિયમ મુજબ થાય છે.
માર્કોવનીકોવના નિયમ મુજબ,ઇલેક્ટ્રોન અનુરાગી $H^+$ એ કાર્બન પરમાણુ સાથે જોડાય છે જેની પાસે વધુ હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ હોય છે,અને ન્યુક્લિયોફાઇલ $Br^-$ એ કાર્બન પરમાણુ સાથે જોડાય છે જેની પાસે ઓછા હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ હોય છે.
આ પ્રક્રિયામાં સ્થાયી તૃતીયક કાર્બોકેટાયન મધ્યવર્તી $(CH_3)_3C^+$ બને છે.
અંતે,બ્રોમાઇડ આયન તૃતીયક કાર્બોકેટાયન પર હુમલો કરીને મુખ્ય નીપજ તરીકે $2$-બ્રોમો-$2$-મિથાઈલ પ્રોપેન $(CH_3)_3CBr$ બનાવે છે.

(A) આલ્કીનનું ઓઝોનોલિસિસ $C=C$ દ્વિબંધના વિભાજન દ્વારા કાર્બોનિલ સંયોજનો બનાવે છે.
આપેલ નીપજો $CH_3CHO$ (એસીટાલ્ડિહાઈડ) અને $CH_3CH_2CHO$ (પ્રોપેનાલ) છે.
આ બે કાર્બોનિલ સમૂહોના ઓક્સિજન પરમાણુઓને દૂર કરીને મૂળ આલ્કીન મેળવી શકાય છે:
$CH_3CH=O + O=CHCH_2CH_3 \rightarrow CH_3CH=CHCH_2CH_3 + H_2O$.
પરિણામી આલ્કીન $CH_3CH=CHCH_2CH_3$ છે,જે $2$-પેન્ટીન છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(D) સંમિતિય આલ્કીનના ઓઝોનોલિસિસની સામાન્ય પ્રક્રિયા: $R-CH=CH-R + O_3 \rightarrow 2R-CHO$.
આપેલ છે કે નીપજ તરીકે મળતા આલ્ડીહાઈડનું આણ્વીય દળ $44 \ u$ છે.
આલ્ડીહાઈડનું સામાન્ય સૂત્ર $R-CHO$ છે.
$CHO$ સમૂહનું આણ્વીય દળ $12 + 1 + 16 = 29 \ u$ થાય.
તેથી,આલ્કાઈલ સમૂહ $R$ નું દળ $44 - 29 = 15 \ u$ થાય.
$15 \ u$ દળ ધરાવતો આલ્કાઈલ સમૂહ મિથાઈલ $(-CH_3)$ છે.
આમ,આલ્ડીહાઈડ એસિટોઆલ્ડીહાઈડ $(CH_3CHO)$ છે.
પ્રક્રિયામાં કિંમત મૂકતા: $CH_3-CH=CH-CH_3 + O_3 \rightarrow 2CH_3CHO$.
તેથી પ્રક્રિયક $2$-બ્યુટીન છે.

(D) આ પ્રક્રિયા બ્યુટ$-2-$ઈનનું ઓઝોનોલિસિસ છે.
પગલું $1$: $CH_3CH = CHCH_3$ એ $O_3$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને ઓઝોનાઈડ મધ્યવર્તી $(A)$ બનાવે છે.
પગલું $2$: ઓઝોનાઈડ મધ્યવર્તી $(A)$ નું $H_2O/Zn$ સાથે રિડક્ટિવ વિભાજન થતા કાર્બોનિલ સંયોજનો મળે છે.
પ્રક્રિયા: $CH_3CH = CHCH_3 + O_3$ $\rightarrow \text{ઓઝોનાઈડ}$ $\xrightarrow{H_2O/Zn} 2CH_3CHO$.
આમ,પદાર્થ $B$ એ એસીટાલ્ડિહાઈડ $(CH_3CHO)$ છે.

(C) બ્યુટ-$1$-ઇનનું રાસાયણિક સૂત્ર $CH_2=CH-CH_2-CH_3$ છે.
સિગ્મા $(\sigma)$ બંધની સંખ્યા શોધવા માટે,આપણે બંધોની ગણતરી કરીએ છીએ:
$1$. $C=C$ બંધમાં $1$ $\sigma$ બંધ અને $1$ $\pi$ બંધ હોય છે.
$2$. $C-C$ એકલ બંધ: $2$ બંધ.
$3$. $C-H$ બંધ: $2$ ($C_1$ પર) + $1$ ($C_2$ પર) + $2$ ($C_3$ પર) + $3$ ($C_4$ પર) = $8$ $\sigma$ બંધ.
કુલ $\sigma$ બંધ = $1$ ($C=C$ માંથી) + $2$ ($C-C$ માંથી) + $8$ ($C-H$ માંથી) = $11$ $\sigma$ બંધ.

(A) પેરોક્સાઈડની ગેરહાજરીમાં,પ્રોપીનમાં $HBr$ નું ઉમેરણ ઇલેક્ટ્રોન અનુરાગી યોગશીલ પ્રક્રિયા (માર્કોવનીકોવનો નિયમ) દ્વારા થાય છે.
પ્રથમ તબક્કામાં ઇલેક્ટ્રોન અનુરાગી પ્રક્રિયક,જે પ્રોટોન $(H^+)$ છે,તે આલ્કીનના દ્વિબંધ પર હુમલો કરીને કાર્બોકેટાયન મધ્યવર્તી સંયોજન બનાવે છે.
તેથી,પ્રથમ તબક્કામાં $H^+$ ભાગ લે છે.

(B) પ્રોપીન $(CH_3-CH=CH_2)$ માં $HI$ નું ઉમેરણ માર્કોવનીકોવના નિયમ મુજબ થાય છે.
પ્રથમ તબક્કામાં,ઇલેક્ટ્રોફાઇલ $H^+$ દ્વિ-બંધ પર હુમલો કરીને કાર્બોકેટાયન મધ્યવર્તી બનાવે છે.
બે શક્ય કાર્બોકેટાયન બની શકે છે: $CH_3-CH^+-CH_3$ (દ્વિતીયક કાર્બોકેટાયન) અને $CH_3-CH_2-CH_2^+$ (પ્રાથમિક કાર્બોકેટાયન).
દ્વિતીયક કાર્બોકેટાયન એ ઇન્ડક્ટિવ અસર અને બે મિથાઈલ સમૂહોના હાઈપરકોન્જુગેશનને કારણે વધુ સ્થિર છે.
તેથી,ન્યુક્લિયોફાઇલ $I^-$ દ્વિતીયક કાર્બોકેટાયન પર હુમલો કરીને આઈસો-પ્રોપાઈલ આયોડાઈડ $(CH_3-CH(I)-CH_3)$ બનાવે છે.

(D) આલ્કીન (બ્યુટીન) નું આલ્કેન (બ્યુટેન) માં રૂપાંતર એ હાઇડ્રોજનેશન પ્રક્રિયા છે.
આ પ્રક્રિયામાં $Pd$,$Pt$ અથવા $Ni$ જેવા ધાતુના ઉદ્દીપકની હાજરીમાં દ્વિ-બંધ પર હાઇડ્રોજનનો ઉમેરો થાય છે.
પ્રક્રિયા: $CH_3-CH_2-CH=CH_2 + H_2 \xrightarrow{Pd} CH_3-CH_2-CH_2-CH_3$.
તેથી,આ રિડક્શન માટે $Pd/H_2$ એ સાચો પ્રક્રિયક છે.

(B) પ્રોપીન $(CH_3 - CH = CH_2)$ ની $HBr$ સાથેની પ્રક્રિયા માર્કોવનીકોવના નિયમનું પાલન કરે છે.
માર્કોવનીકોવના નિયમ મુજબ,ઉમેરાતા પ્રક્રિયકનો ઋણ ભાગ $(Br^-)$ તે કાર્બન પરમાણુ સાથે જોડાય છે જેની પાસે હાઇડ્રોજન પરમાણુઓની સંખ્યા ઓછી હોય.
તેથી,મુખ્ય નીપજ $2$-બ્રોમોપ્રોપેન $(CH_3 - CH(Br) - CH_3)$ છે.

(C) $1,3$-બ્યુટાડાઈન અને બ્રોમિન $(Br_2)$ વચ્ચેની પ્રક્રિયા એ ઇલેક્ટ્રોન અનુરાગી યોગશીલ પ્રક્રિયા છે.
એલાઈલિક કાર્બોકેટાયન મધ્યવર્તીની સંસ્પંદન સ્થિરતાને કારણે,યોગશીલ પ્રક્રિયા $1,2$-સ્થાન (ગતિજ નીપજ) અથવા $1,4$-સ્થાન (ઉષ્માગતિજ નીપજ) પર થઈ શકે છે.
તેથી,$3,4$-ડાયબ્રોમોબ્યુટ-$1$-ઈન ($1,2$-યોગશીલ નીપજ) અને $1,4$-ડાયબ્રોમોબ્યુટ-$2$-ઈન ($1,4$-યોગશીલ નીપજ) નું મિશ્રણ મળે છે.

(A) પેરોક્સાઇડની હાજરીમાં પ્રોપિન $(CH_3-CH=CH_2)$ અને $HBr$ વચ્ચેની પ્રક્રિયા એન્ટિ-માર્કોવનીકોવના નિયમ (ખારાશ અસર) મુજબ થાય છે.
આ પ્રક્રિયામાં,બ્રોમિન પરમાણુ દ્વિબંધ ધરાવતા તે કાર્બન પરમાણુ સાથે જોડાય છે જેની પાસે વધુ હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ હોય છે.
આમ,પ્રક્રિયા નીચે મુજબ થાય છે: $CH_3-CH=CH_2 + HBr \xrightarrow{\text{peroxide}} CH_3-CH_2-CH_2Br$.
અંતિમ નીપજ $1$-બ્રોમોપ્રોપેન છે.

(C) $1$-બ્યુટિન $(CH_2=CH-CH_2-CH_3)$ નું બંધારણીય સૂત્ર નીચે મુજબ છે:
$H-C(H)=C(H)-C(H)_2-C(H)_3$
બંધોની ગણતરી કરતા:
તેમાં $11$ $\sigma$ બંધ અને $1$ $\pi$ બંધ (દ્વિબંધમાં રહેલો બીજો બંધ) છે.
કુલ $\sigma$ બંધ = $11$.

(C) આલ્કીનની સ્થિરતા દ્વિ-બંધ ધરાવતા કાર્બન સાથે જોડાયેલા આલ્કાઈલ સમૂહોની સંખ્યા (હાયપરકોન્જુગેશન) અને અવકાશીય અવરોધ (steric hindrance) દ્વારા નક્કી કરવામાં આવે છે.
$1-\text{બ્યુટીન}$ એ મોનો-સબસ્ટીટ્યુટેડ આલ્કીન છે,જે ડાય-સબસ્ટીટ્યુટેડ આલ્કીન કરતા ઓછું સ્થાયી છે.
$\text{સીસ-}2-\text{બ્યુટીન}$ અને $\text{ટ્રાન્સ-}2-\text{બ્યુટીન}$ વચ્ચે,$\text{ટ્રાન્સ}$ સમઘટક વધુ સ્થાયી છે કારણ કે તેમાં મિથાઈલ સમૂહો વચ્ચે અવકાશીય અપાકર્ષણ ઓછું હોય છે.
તેથી,સ્થિરતાનો ક્રમ: $\text{ટ્રાન્સ-}2-\text{બ્યુટીન} > \text{સીસ-}2-\text{બ્યુટીન} > 1-\text{બ્યુટીન}$ છે.

(B) પ્રોપિન $(CH_3-CH=CH_2)$ અને $HCl$ વચ્ચેની પ્રક્રિયા એ ઇલેક્ટ્રોન-અનુરાગી યોગશીલ પ્રક્રિયાનું ઉદાહરણ છે.
પ્રથમ તબક્કામાં,ઇલેક્ટ્રોન-અનુરાગી $H^+$ દ્વિ-બંધ પર હુમલો કરીને વધુ સ્થાયી કાર્બોકેટાયન (આઇસોપ્રોપાઇલ કાર્બોકેટાયન) બનાવે છે.
બીજા તબક્કામાં,કેન્દ્રાનુરાગી $Cl^-$ કાર્બોકેટાયન પર હુમલો કરીને આઇસોપ્રોપાઇલ ક્લોરાઇડ $(CH_3-CHCl-CH_3)$ બનાવે છે.
આ પ્રક્રિયા માર્કોવનીકોવના નિયમને અનુસરે છે.

(A) હાયપરકોન્જુગેશન અને ઇન્ડક્ટિવ અસરને કારણે દ્વિ-બંધ ધરાવતા કાર્બન પરમાણુઓ સાથે જોડાયેલા આલ્કાઇલ સમૂહોની સંખ્યા વધવાથી આલ્કીનની સ્થિરતા વધે છે.
$R_2C = CR_2$ એ ટેટ્રા-વિસ્થાપિત આલ્કીન છે,જે આપેલા વિકલ્પોમાં સૌથી વધુ સ્થિર છે.

(D) $2$-મિથાઈલ-$2$-બ્યુટીન નામ સૂચવે છે કે મુખ્ય શૃંખલામાં $4$ કાર્બન પરમાણુઓ (બ્યુટીન) છે,જેમાં $2$જા સ્થાને દ્વિબંધ અને $2$જા સ્થાને મિથાઈલ સમૂહ જોડાયેલ છે.
તેનું બંધારણીય સૂત્ર $CH_3-C(CH_3)=CH-CH_3$ છે.

(A) પેરોકસાઈડ અસર (ખરાશ અસર) ફક્ત $HBr$ ને લાગુ પડે છે,$HCl$ કે $HI$ ને નહીં. $HCl$ પેરોકસાઈડની હાજરીમાં એન્ટી-માર્કોવનીકોવ યોગશીલ પ્રક્રિયા દર્શાવતું નથી કારણ કે $H-Cl$ બંધ ખૂબ જ મજબૂત હોય છે જેને મુક્ત મુલકો દ્વારા તોડી શકાતો નથી. તેથી,પ્રક્રિયા સામાન્ય માર્કોવનીકોવ યોગશીલ પ્રક્રિયાના મિકેનિઝમને અનુસરે છે,જેમાં વધુ સ્થાયી દ્વિતીયક કાર્બોકેટાયન મધ્યવર્તીં બને છે: $CH_3-CH^+-CH_3$.

(A) માર્કોવનીકોવનો નિયમ અસમપ્રમાણ આલ્કીન માટે લાગુ પડે છે,જ્યાં ઉમેરાતા પ્રક્રિયકનો ઋણ ભાગ ઓછા હાઇડ્રોજન ધરાવતા કાર્બન પરમાણુ સાથે જોડાય છે.
$CH_2 = CH_2$ (ઈથીન) એ સમપ્રમાણ આલ્કીન છે,તેથી તે માર્કોવનીકોવના નિયમને અનુસરતું નથી.
$CH_3 - CH = CH - CH_3$ (બ્યુટ$-2-$ઈન) પણ એક સમપ્રમાણ આલ્કીન છે.
જોકે,પ્રમાણિત બહુવિકલ્પ પ્રશ્નોના સંદર્ભમાં,$CH_2 = CH_2$ એ સૌથી સરળ સમપ્રમાણ આલ્કીન છે જે રિજિયોસેલેક્ટિવિટી દર્શાવતું નથી,તેથી તે મુખ્ય જવાબ છે.

(B) $CH_3CH=CH-C_6H_4-OH$ ની $HBr$ સાથેની પ્રક્રિયા એ દ્વિબંધ પર ઇલેક્ટ્રોન અનુરાગી યોગશીલ પ્રક્રિયા છે.
માર્કોવનીકોવના નિયમ મુજબ,પ્રોટોન $(H^+)$ વધુ હાઇડ્રોજન ધરાવતા કાર્બન પર જોડાય છે અને બ્રોમાઇડ આયન $(Br^-)$ વધુ વિસ્થાપિત કાર્બન પર જોડાઈને વધુ સ્થાયી કાર્બોકેટાયન મધ્યવર્તી બનાવે છે.
બેન્ઝીન વલયની બાજુમાં (બેન્ઝિલિક સ્થાન પર) બનતો કાર્બોકેટાયન બેન્ઝીન વલય સાથે સંસ્પંદન દ્વારા સ્થાયી થાય છે.
તેથી,$Br^-$ બેન્ઝીન વલયની નજીકના કાર્બન પર હુમલો કરે છે,જેના પરિણામે $CH_3CH_2CHBr-C_6H_4-OH$ નીપજ મળે છે.

(A) સંસ્પદન સ્થાયીકરણ અને $\pi$-ઇલેક્ટ્રોનના વિસ્થાનિકરણને કારણે સંયુગ્મિત આલ્કાડાઈન સૌથી વધુ સ્થિર હોય છે.
આઈસોલેટેડ આલ્કાડાઈન એ સંયુગ્મિત કરતા ઓછા સ્થિર હોય છે પરંતુ ક્રમિત આલ્કાડાઈન કરતા વધુ સ્થિર હોય છે.
ક્રમિત આલ્કાડાઈન $sp$-સંકરિત કાર્બન પરમાણુઓની હાજરી અને અવકાશીય તાણને કારણે સૌથી ઓછા સ્થિર હોય છે.
તેથી,સ્થિરતાનો ક્રમ: $\text{સંયુગ્મિત} > \text{આઈસોલેટેડ} > \text{ક્રમિત}$.

(D) હાઈડ્રોજીનેશન ઉષ્મા એ આલ્કીનની સ્થિરતાના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં હોય છે.
વધુ વિસ્થાપિત આલ્કીન વધુ સ્થિર હોય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાં,ટ્રાન્સ-$2$-બ્યુટીન એ ન્યુનતમ અવકાશી અવરોધ અને મહત્તમ હાઈપરકોન્જુગેશનને કારણે સૌથી વધુ સ્થિર આલ્કીન છે.
તેથી,હાઈડ્રોજીનેશન દરમિયાન તે ન્યુનતમ ઉર્જા મુક્ત કરે છે.

(B) હાઈડ્રોજીનેશન ઉષ્મા એ આલ્કીનની સ્થિરતાના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં હોય છે.
વધારે વિસ્થાપિત આલ્કીન વધુ સ્થિર હોય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,ટ્રાન્સ-$2$-બ્યુટીન એ ન્યૂનતમ અવકાશી અવરોધને કારણે સૌથી વધુ સ્થિર આઈસોમર છે.
તેથી,ટ્રાન્સ-$2$-બ્યુટીન પ્રતિ મોલ સૌથી ઓછી હાઈડ્રોજીનેશન ઉષ્મા ધરાવે છે.

(B) આલ્કીન $(R-CH=CH-R)$ સાથે બ્રોમિન $(Br_2)$ ની પ્રક્રિયા એ ઈલેક્ટ્રોનઅનુરાગી યોગશીલ પ્રક્રિયાનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે.
આ પ્રક્રિયામાં,આલ્કીનનો $\pi$-બંધ કેન્દ્રાનુરાગી તરીકે વર્તે છે અને બ્રોમિન અણુ પર હુમલો કરે છે,જેના પરિણામે ચક્રીય બ્રોમોનિયમ આયન મધ્યવર્તી બને છે.
ત્યારબાદ,બ્રોમાઈડ આયન $(Br^-)$ આ ચક્રીય મધ્યવર્તી પર હુમલો કરીને વિસીનલ ડાયબ્રોમાઈડ $(R-CH(Br)-CH(Br)-R)$ બનાવે છે.

(B) આલ્કીનનું ઉદ્દીપકીય હાઈડ્રોજીનેશન દ્વિબંધની આસપાસના અવકાશીય અવરોધ (steric hindrance) ના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં હોય છે.
વધારે વિસ્થાપિત આલ્કીનમાં અવકાશીય અવરોધ વધુ હોય છે,જેના કારણે આલ્કીન માટે ધાતુના ઉદ્દીપકની સપાટી પર પહોંચવું મુશ્કેલ બને છે.
તેથી,પ્રતિક્રિયાશીલતાનો ક્રમ આ મુજબ છે: મોનોસબસ્ટીટ્યુટેડ > ડાયસબસ્ટીટ્યુટેડ > ટ્રાયસબસ્ટીટ્યુટેડ > ટેટ્રાસબસ્ટીટ્યુટેડ.
આપેલા વિકલ્પોમાં,ડાયસબસ્ટીટ્યુટેડ આલ્કીન ટ્રાય અને ટેટ્રા-સબસ્ટીટ્યુટેડ કરતા વધુ પ્રતિક્રિયાશીલ છે.

(B) પ્રોપીન $(CH_3-CH=CH_2)$ ની $HOCl$ (હાઈપોક્લોરસ એસિડ) સાથેની પ્રક્રિયા એ ઇલેક્ટ્રોન અનુરાગી યોગશીલ પ્રક્રિયા છે.
$HOCl$ વિયોજન પામીને ઇલેક્ટ્રોન અનુરાગી $Cl^{+}$ અને કેન્દ્રાનુરાગી $OH^{-}$ આપે છે.
પ્રથમ તબક્કામાં,ઇલેક્ટ્રોન અનુરાગી $Cl^{+}$ પ્રોપીનના દ્વિબંધ પર હુમલો કરે છે અને ચક્રીય ક્લોરોનિયમ આયન મધ્યવર્તી બનાવે છે.
તેથી,પ્રક્રિયા પ્રથમ તબક્કામાં $Cl^{+}$ ના યોગશીલ દ્વારા આગળ વધે છે.

(B) $2$-બ્યુટેનાઈલ મુલક એ $2$-બ્યુટીન $(CH_3-CH=CH-CH_3)$ માંથી દ્વિબંધની બાજુના કાર્બન પરથી એક હાઈડ્રોજન પરમાણુ દૂર કરીને મેળવવામાં આવે છે.
ચોક્કસ રીતે,$2$-બ્યુટેનાઈલ સમૂહનું બંધારણ $CH_3-CH=CH-CH_2-$ છે.
આ વિકલ્પ $B$ ને અનુરૂપ છે.

(C) પ્રોપીનનું પ્રોપેન-$1$-ઓલમાં રૂપાંતર એ દ્વિબંધ પર પાણીનો એન્ટી-માર્કોવનીકોવ ઉમેરો છે.
આ હાઇડ્રોબોરેશન-ઓક્સિડેશન પ્રક્રિયા દ્વારા પ્રાપ્ત થાય છે.
$CH_3-CH=CH_2 \xrightarrow[(ii) H_2O_2/OH^-]{(i) B_2H_6} CH_3-CH_2-CH_2OH$
પ્રોપીન $\rightarrow$ પ્રોપેન-$1$-ઓલ.

(B) પ્રક્રિયા શ્રેણી નીચે મુજબ છે:
$CH_3CH_2CH_2OH \xrightarrow{PCl_5} CH_3CH_2CH_2Cl (A)$
$CH_3CH_2CH_2Cl \xrightarrow{alc. KOH} CH_3CH=CH_2 (B)$
અહીં,$A$ એ $1$-ક્લોરોપ્રોપેન છે અને $B$ એ પ્રોપીન છે. આલ્કોહોલિક $KOH$ ડીહાઇડ્રોહેલોજિનેશન (વિલોપન પ્રક્રિયા) દ્વારા આલ્કીન બનાવે છે.

(D) આલ્કીનની $B_2H_6$ સાથે અને ત્યારબાદ $H_2O_2/OH^-$ સાથેની પ્રક્રિયાને હાઇડ્રોબોરેશન-ઓક્સિડેશન કહેવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયા દ્વિબંધ પર પાણીના એન્ટી-માર્કોવનીકોવ ઉમેરણને અનુસરે છે.
$R-CH=CH_2 + (i) B_2H_6, (ii) H_2O_2/OH^- \rightarrow R-CH_2-CH_2OH$.

(C) જ્યારે ગ્લીસરોલને સાંદ્ર $H_2SO_4$ સાથે ગરમ કરવામાં આવે છે,ત્યારે તેનું નિર્જલીકરણ થઈને $CH_2=CH-CHO$ બને છે,જેને $Prop-2-enal$ (એક્રોલીન) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આ સંયોજન તીવ્ર અને અણગમતી વાસ ધરાવે છે.
$CH_2OH-CHOH-CH_2OH \xrightarrow{H_2SO_4} CH_2=CH-CHO + 2H_2O$

(D) $HOCl$ (હાઇપોક્લોરસ એસિડ) સાથે ઇથિનની પ્રક્રિયા ઇલેક્ટ્રોન અનુરાગી યોગશીલ પ્રક્રિયા દ્વારા ઇથિલિન ક્લોરોહાઇડ્રિન $(CH_2Cl-CH_2OH)$ બનાવે છે,જે $A$ છે.
$CH_2=CH_2 + HOCl \rightarrow CH_2Cl-CH_2OH$ $(A)$
ત્યારબાદ,$CH_2Cl-CH_2OH$ ની $NaHCO_3$ $(R)$ જેવા જલીય બેઇઝ સાથે પ્રક્રિયા કરવાથી આલ્કાઇલ ક્લોરાઇડનું જળવિભાજન થઈને ઇથિલિન ગ્લાયકોલ $(CH_2OH-CH_2OH)$ મળે છે.

(C) પ્રોપીનમાંથી ગ્લીસરોલના સંશ્લેષણમાં નીચેના તબક્કાઓનો સમાવેશ થાય છે:
$1$. પ્રોપીનનું $500 \ ^\circ C$ તાપમાને ક્લોરીનેશન કરીને એલાઇલ ક્લોરાઇડ મેળવવામાં આવે છે: $CH_3-CH=CH_2 + Cl_2 \xrightarrow{500 \ ^\circ C} ClCH_2-CH=CH_2 + HCl$.
$2$. એલાઇલ ક્લોરાઇડનું $150 \ ^\circ C$ તાપમાને $Na_2CO_3$ સાથે જળવિભાજન કરીને એલાઇલ આલ્કોહોલ મેળવવામાં આવે છે: $ClCH_2-CH=CH_2 + H_2O \xrightarrow{Na_2CO_3} HOCH_2-CH=CH_2$.
$3$. એલાઇલ આલ્કોહોલ $HOCl$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને ગ્લીસરોલ-$\beta$-ક્લોરોહાઇડ્રીન બનાવે છે: $HOCH_2-CH=CH_2 + HOCl \rightarrow HOCH_2-CHCl-CH_2OH$.
$4$. અંતે,ગ્લીસરોલ-$\beta$-ક્લોરોહાઇડ્રીનની $NaOH$ સાથે પ્રક્રિયા કરતા ગ્લીસરોલ મળે છે: $HOCH_2-CHCl-CH_2OH + NaOH \rightarrow HOCH_2-CH(OH)-CH_2OH + NaCl$.

(A) આલ્કલાઇન $KMnO_4$ ને બેયરનો પ્રક્રિયક કહેવામાં આવે છે. તેનો ઉપયોગ કાર્બનિક સંયોજનોમાં અસંતૃપ્તતાની તપાસ કરવા માટે થાય છે.

(C) $1\%$ ઠંડા આલ્કલાઇન $KMnO_4$ ને બેયર પ્રક્રિયક તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તે ઇથીલીન $(CH_2=CH_2)$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને સિં-હાઇડ્રોક્સિલેશન દ્વારા ઇથીલીન ગ્લાયકોલ $(CH_2OH-CH_2OH)$ બનાવે છે.
પ્રક્રિયા: $CH_2=CH_2 + H_2O + [O] \xrightarrow{KMnO_4} CH_2OH-CH_2OH$.

(C) આલ્કીનનું એસિડ-ઉદ્દીપકીય જલીયકરણ $Markownikoff$ ના નિયમને અનુસરે છે,જેમાં હાઇડ્રોક્સિલ સમૂહ $(-OH)$ દ્વિબંધના વધુ વિસ્થાપિત કાર્બન પરમાણુ સાથે જોડાય છે.
$2-$ફિનાઇલપ્રોપીન $(C_6H_5-C(CH_3)=CH_2)$ માં,$2$ નંબરનો કાર્બન પરમાણુ છેડાના કાર્બન પરમાણુ કરતા વધુ વિસ્થાપિત છે (તે ફિનાઇલ અને મિથાઇલ સમૂહ સાથે જોડાયેલ છે).
તેથી,$H^+$ ના ઇલેક્ટ્રોન-અનુરાગી યોગશીલ પ્રક્રિયા અને ત્યારબાદ $H_2O$ ના કેન્દ્રાનુરાગી હુમલાને પરિણામે મુખ્ય નીપજ તરીકે $2-$ફિનાઇલપ્રોપેન$-2-$ઓલ મળે છે.

(C) જ્યારે ગ્લીસરોલ $(CH_2OH-CHOH-CH_2OH)$ ની પ્રક્રિયા વધારાના $HI$ સાથે થાય છે,ત્યારે તે પ્રથમ $1,2,3-triiodopropane$ $(CH_2I-CHI-CH_2I)$ બનાવે છે.
આ સંયોજન અસ્થિર છે અને $I_2$ નો અણુ ગુમાવીને એલાઇલ આયોડાઇડ $(CH_2=CH-CH_2I)$ બનાવે છે.

(B) આ પ્રક્રિયા કાર્બોનિલ સંયોજન અને આલ્કીલાઇડ ફોસ્ફોરેન (ફોસ્ફરસ ઇલાઇડ) વચ્ચેની વિટિગ (Wittig) પ્રક્રિયા છે.
પ્રક્રિયકો $CH_3CH_2C(=O)CH_3$ (બ્યુટેનોન) અને $Ph_3P=CHCH_2CH_2CH_3$ (પ્રોપાઇલડીન ટ્રાયફિનાઇલફોસ્ફોરેન) છે.
પ્રક્રિયામાં ઓક્સાફોસ્ફેટન મધ્યવર્તી સંયોજન બને છે,જેનું વિઘટન થઈને આલ્કીન અને ટ્રાયફિનાઇલફોસ્ફિન ઓક્સાઇડ $(Ph_3P=O)$ મળે છે.
પ્રક્રિયા: $CH_3CH_2C(=O)CH_3 + Ph_3P=CHCH_2CH_2CH_3 \rightarrow CH_3CH_2C(CH_3)=CHCH_2CH_2CH_3 + Ph_3P=O$.
નીપજ $3-\text{મિથાઇલહેપ્ટ-3-ઈન}$ છે.

(A) ઓઝોનાલિસિસમાં $C=C$ દ્વિબંધનું વિભાજન થઈને કાર્બોનિલ સંયોજનો બને છે. પ્રક્રિયા આ મુજબ છે: $R_1R_2C=CR_3R_4 \xrightarrow{(i)O_3, (ii)Zn, H_2O} R_1R_2C=O + O=CR_3R_4$.
આપેલ નીપજો $CH_3CH_2CHO$ (પ્રોપેનાલ) અને $CH_3COCH_3$ (એસીટોન) માટે,આલ્કીન $CH_3CH_2CH=C(CH_3)_2$ હોવો જોઈએ.
ઓઝોનાલિસિસ પર: $CH_3CH_2CH=C(CH_3)_2 \xrightarrow{(i)O_3, (ii)Zn, H_2O} CH_3CH_2CHO + CH_3COCH_3$.

(D) આલ્કીનનું ગરમ આલ્કલાઇન $KMnO_4$ (પરમેંગેનેટ દ્રાવણ) સાથે તીવ્ર ઓક્સિડેશન કરવાથી દ્વિબંધનું વિભાજન થાય છે.
$(CH_3)_2C=CHCH_2CH_3$ આલ્કીન માટે:
$1$. દ્વિબંધ $C_2$ અને $C_3$ કાર્બન વચ્ચેથી તૂટે છે.
$2$. $(CH_3)_2C=$ ભાગનું ઓક્સિડેશન થઈને એસિટોન,$(CH_3)_2C=O$ મળે છે.
$3$. $=CHCH_2CH_3$ ભાગનું ઓક્સિડેશન થઈને પ્રોપેનોઈક એસિડ,$CH_3CH_2COOH$ મળે છે.
તેથી,નીપજ તરીકે એસિટોન અને પ્રોપેનોઈક એસિડ મળે છે.

(A) . આલ્કીન એસિડની હાજરીમાં પાણી સાથે પ્રક્રિયા કરીને આલ્કોહોલ બનાવે છે. આ પ્રક્રિયાને હાઇડ્રેશન કહેવામાં આવે છે.
$H_2C=CH_2 + H_2O \xrightarrow{H_3PO_4, 300 \ ^\circ C/60 \ atm} C_2H_5OH$

(A) ઇથીન $(CH_2=CH_2)$ ની બ્રોમિન પાણી $(Br_2/H_2O)$ સાથેની પ્રક્રિયા ઇલેક્ટ્રોફિલિક યોગશીલ પ્રક્રિયા છે.
પાણીની હાજરીમાં,બ્રોમોનિયમ આયન મધ્યવર્તી પર બ્રોમાઇડ આયનને બદલે પાણીનો અણુ (ન્યુક્લિયોફાઇલ) હુમલો કરે છે.
પ્રક્રિયા: $CH_2=CH_2 + Br_2 + H_2O \rightarrow CH_2(Br)-CH_2(OH) + HBr$.
નીપજ $CH_2(Br)-CH_2(OH)$ ને ઇથિલિન બ્રોમોહાઇડ્રિન (અથવા $2-$બ્રોમોઇથેનોલ) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(B) પ્રક્રિયાની શ્રેણી નીચે મુજબ છે:
$1.$ $C_2H_5I \xrightarrow{Alco. KOH} CH_2=CH_2$ $(X)$
$2.$ $CH_2=CH_2 \xrightarrow{Br_2} Br-CH_2-CH_2-Br$ $(Y)$
$3.$ $Br-CH_2-CH_2-Br \xrightarrow{KCN} NC-CH_2-CH_2-CN$ $(Z)$
તેથી,$Z$ એ $NC-CH_2-CH_2-CN$ છે.

(A) બ્રોમીન સાથે આલ્કીનની પ્રક્રિયા એ ઇલેક્ટ્રોન અનુરાગી યોગશીલ પ્રક્રિયા છે.
આપેલા વિકલ્પોમાં,$C_3H_6$ (પ્રોપીન) એ એક આલ્કીન છે જેમાં દ્વિબંધ સાથે ઇલેક્ટ્રોન દાતા મિથાઈલ ગ્રુપ $(-CH_3)$ જોડાયેલું છે.
આ મિથાઈલ ગ્રુપ પ્રેરક અસર (inductive effect) દ્વારા દ્વિબંધની ઇલેક્ટ્રોન ઘનતા વધારે છે,જેનાથી તે $C_2H_4$ (ઈથીન) અથવા $C_2H_2$ (ઈથાઈન) ની સરખામણીમાં ઇલેક્ટ્રોન અનુરાગી બ્રોમીન પ્રત્યે વધુ સક્રિય બને છે.
$C_4H_{10}$ (બ્યુટેન) એ આલ્કેન છે અને સામાન્ય પરિસ્થિતિમાં બ્રોમીન સાથે યોગશીલ પ્રક્રિયા આપતું નથી.

(C) માર્કોવનીકોવનો નિયમ જણાવે છે કે અસમપ્રમાણ આલ્કીનમાં પ્રોટિક એસિડના ઉમેરામાં,એસિડનો હાઇડ્રોજન ઓછા હાઇડ્રોજન પરમાણુ ધરાવતા કાર્બન સાથે જોડાય છે અને હેલાઇડ જૂથ વધુ હાઇડ્રોજન પરમાણુ ધરાવતા કાર્બન સાથે જોડાય છે. જોકે,$1-$ક્લોરો$-1-$મિથાઈલસાયક્લોહેક્ઝેન નીપજ મિથાઈલીનસાયક્લોહેક્ઝેન અને $1-$મિથાઈલસાયક્લોહેક્ઝીન બંનેમાંથી બની શકે છે.
મિથાઈલીનસાયક્લોહેક્ઝેન માટે: દ્વિબંધના પ્રોટોનેશનથી $1-$સ્થાન પર $3^{\circ}$ કાર્બોકેટાયન બને છે,જે ત્યારબાદ $Cl^-$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $1-$ક્લોરો$-1-$મિથાઈલસાયક્લોહેક્ઝેન આપે છે.
$1-$મિથાઈલસાયક્લોહેક્ઝીન માટે: પ્રોટોનેશનથી $2^{\circ}$ કાર્બોકેટાયન બને છે,જે પુનઃરચના (rearrangement) પામીને વધુ સ્થાયી $3^{\circ}$ કાર્બોકેટાયન બનાવે છે,જે ત્યારબાદ $Cl^-$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $1-$ક્લોરો$-1-$મિથાઈલસાયક્લોહેક્ઝેન આપે છે.
બંને આલ્કીન સમાન નીપજ આપતા હોવાથી,સાચો જવાબ $(C)$ છે.

(A) $3,3-$Dimethyl$-1-$butene $(CH_3-C(CH_3)_2-CH=CH_2)$ ને પ્રબળ એસિડ સાથે પ્રક્રિયા કરાવતા પ્રોટોનેશન દ્વારા દ્વિતીયક કાર્બોકેટાયન બને છે: $CH_3-C(CH_3)_2-C^+H-CH_3$.
આ કાર્બોકેટાયન $1,2-$મિથાઈલ શિફ્ટ પામીને વધુ સ્થાયી તૃતીયક કાર્બોકેટાયન બનાવે છે: $CH_3-C^+(CH_3)-CH(CH_3)-CH_3$.
અંતે,તે પ્રોટોન ગુમાવીને (ડીપ્રોટોનેશન) મુખ્ય નીપજ તરીકે વધુ વિસ્થાપિત આલ્કીન,$2,3-$dimethyl$-2-$butene $(CH_3-C(CH_3)=C(CH_3)-CH_3)$ બનાવે છે.

(A) ચક્રીય આલ્કીનનું ઓઝોનોલિસિસ દ્વિબંધનું વિભાજન કરીને ડાયકાર્બોનિલ સંયોજન બનાવે છે. આપેલ નીપજ $CH_3-CO-CH_2-CH_2-CH_2-CHO$ છે. આ $6$ કાર્બનની શૃંખલા છે જેમાં $2$ નંબરના કાર્બન પર કીટોન અને $6$ નંબરના કાર્બન પર આલ્ડિહાઈડ સમૂહ છે. આ સૂચવે છે કે મૂળ ચક્રીય સંયોજન $6$ સભ્યોની રીંગ હોવી જોઈએ,જે $1-methylcyclohex-1-ene$ છે.