Gujarati

Solubility product Questions in Gujarati

Class 11 Chemistry · 6-2.Equilibrium-II (Ionic Equilibrium) · Solubility product

581+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 29 of 581 questions in Gujarati

551
EasyMCQ
જો અલ્પ દ્રાવ્ય ક્ષાર $AB_4$ ની મોલર દ્રાવ્યતા ( $mol \cdot L^{-1}$ માં) $S$ હોય અને અનુરૂપ દ્રાવ્યતા ગુણાકાર $K_{sp}$ હોય,તો $K_{sp}$ ના સંદર્ભમાં $S$ નીચેના સંબંધ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે:
A
$S = \left(\frac{K_{sp}}{128}\right)^{1/4}$
B
$S = \left(\frac{K_{sp}}{256}\right)^{1/5}$
C
$S = \left(256 K_{sp}\right)^{1/5}$
D
$S = \left(128 K_{sp}\right)^{1/4}$

Solution

(B) ક્ષાર $AB_4$ માટે,વિયોજન નીચે મુજબ છે:
$AB_{4(s)} \rightleftharpoons A^{4+}_{(aq)} + 4B^{-}_{(aq)}$
જો $S$ એ મોલર દ્રાવ્યતા હોય,તો:
$[A^{4+}] = S$
$[B^{-}] = 4S$
દ્રાવ્યતા ગુણાકાર $K_{sp}$ નીચે મુજબ છે:
$K_{sp} = [A^{4+}][B^{-}]^4$
$K_{sp} = (S)(4S)^4$
$K_{sp} = S \cdot 256S^4$
$K_{sp} = 256S^5$
$S^5 = \frac{K_{sp}}{256}$
$S = \left(\frac{K_{sp}}{256}\right)^{1/5}$
552
MediumMCQ
$298 \ K$ તાપમાને $Ni(OH)_2$ નો દ્રાવ્યતા ગુણાકાર $2 \times 10^{-15} \ mol^3 \ dm^{-9}$ છે. તેના જલીય અને સંતૃપ્ત દ્રાવણનું $pH$ મૂલ્ય કેટલું હશે?
A
$5$
B
$7.5$
C
$9$
D
$13$

Solution

(C) $Ni(OH)_2$ નું વિયોજન નીચે મુજબ છે: $Ni(OH)_2 \rightleftharpoons Ni^{2+} + 2OH^-$
ધારો કે દ્રાવ્યતા $S \ mol \ L^{-1}$ છે. તેથી $[Ni^{2+}] = S$ અને $[OH^-] = 2S$.
દ્રાવ્યતા ગુણાકારનું સૂત્ર: $K_{sp} = [Ni^{2+}][OH^-]^2 = S(2S)^2 = 4S^3$.
આપેલ છે $K_{sp} = 2 \times 10^{-15}$,તેથી $4S^3 = 2 \times 10^{-15}$,એટલે કે $S^3 = 0.5 \times 10^{-15} = 5 \times 10^{-16}$.
$S = (5 \times 10^{-16})^{1/3} \approx 7.937 \times 10^{-6} \ mol \ L^{-1}$.
$[OH^-] = 2S = 2 \times 7.937 \times 10^{-6} = 1.587 \times 10^{-5} \ mol \ L^{-1}$.
$pOH = -\log[OH^-] = -\log(1.587 \times 10^{-5}) \approx 4.8$.
$pH + pOH = 14$ હોવાથી,$pH = 14 - 4.8 = 9.2 \approx 9$.
553
MediumMCQ
$A_2 X_3$ ની દ્રાવ્યતા '$y$' $M$ છે. તેનો દ્રાવ્યતા ગુણાકાર કેટલો થાય?
A
$6 y^4$
B
$64 y^4$
C
$36 y^5$
D
$108 y^5$

Solution

(D) $A_2 X_3$ અણુસૂત્ર ધરાવતા અલ્પ દ્રાવ્ય ક્ષાર માટે,જો આપેલ તાપમાને શુદ્ધ પાણીમાં દ્રાવ્યતા $y \ M$ હોય તો:
$A_2 X_3 \rightleftharpoons 2 A^{3+} + 3 X^{2-}$
સંતુલન સાંદ્રતા: $2y \ M, 3y \ M$
દ્રાવ્યતા ગુણાકાર,$K_{sp} = [A^{3+}]^2 [X^{2-}]^3$
$K_{sp} = (2y)^2 \times (3y)^3$
$K_{sp} = 4y^2 \times 27y^3 = 108y^5 \ M^5$
554
MediumMCQ
જ્યારે $Ca^{2+}$ અને $F^{-}$ દ્રાવણના સમાન કદ મિશ્ર કરવામાં આવે,ત્યારે કયા દ્રાવણમાં અવક્ષેપન થશે નહીં? $(K_{sp} \text{ of } CaF_2 = 1.6 \times 10^{-10})$
A
$10^{-2} \ M \ Ca^{2+} + 10^{-5} \ M \ F^{-}$
B
$10^{-3} \ M \ Ca^{2+} + 10^{-3} \ M \ F^{-}$
C
$10^{-4} \ M \ Ca^{2+} + 10^{-2} \ M \ F^{-}$
D
$10^{-2} \ M \ Ca^{2+} + 10^{-3} \ M \ F^{-}$

Solution

(A) જ્યારે સમાન કદ મિશ્ર કરવામાં આવે છે,ત્યારે દરેક આયનની સાંદ્રતા અડધી થઈ જાય છે.
અવક્ષેપન ત્યારે થાય છે જો આયનીય ગુણાકાર $Q_{sp} = [Ca^{2+}][F^{-}]^2 > K_{sp} = 1.6 \times 10^{-10}$ હોય.
વિકલ્પ $A$ માટે: $Q_{sp} = (0.5 \times 10^{-2})(0.5 \times 10^{-5})^2 = 1.25 \times 10^{-13} < 1.6 \times 10^{-10}$. તેથી અવક્ષેપન થશે નહીં.
555
MediumMCQ
$298 \ K$ તાપમાને $0.1 \ M$ $NaBr$ દ્રાવણમાં $5.0 \times 10^{-13}$ દ્રાવ્યતા ગુણાકાર ધરાવતા $AgBr$ ની દ્રાવ્યતા કેટલી હશે?
A
$7 \times 10^{-6} \ M$
B
$5 \times 10^{-12} \ M$
C
$5 \times 10^{-14} \ M$
D
$5 \times 10^{-6} \ M$

Solution

(B) $AgBr$ નું વિયોજન નીચે મુજબ છે: $AgBr(s) \rightleftharpoons Ag^{+}(aq) + Br^{-}(aq)$.
દ્રાવ્યતા ગુણાકારનું સૂત્ર $K_{sp} = [Ag^{+}][Br^{-}] = 5.0 \times 10^{-13}$ છે.
$0.1 \ M$ $NaBr$ ની હાજરીમાં,$Br^{-}$ આયનોની સાંદ્રતા $NaBr$ દ્વારા નક્કી થાય છે,તેથી $[Br^{-}] \approx 0.1 \ M$.
ધારો કે $AgBr$ ની દ્રાવ્યતા $S$ છે. તેથી $[Ag^{+}] = S$.
આ કિંમતોને $K_{sp}$ ના સૂત્રમાં મૂકતા: $S \times 0.1 = 5.0 \times 10^{-13}$.
$S$ માટે ગણતરી કરતા: $S = (5.0 \times 10^{-13}) / 0.1 = 5.0 \times 10^{-12} \ M$.
તેથી,$0.1 \ M$ $NaBr$ માં $AgBr$ ની દ્રાવ્યતા $5.0 \times 10^{-12} \ M$ છે.
556
EasyMCQ
$CaSO_4$ માટે $K_{sp}$ નું મૂલ્ય $9 \times 10^{-6}$ છે. $298 \ K$ તાપમાને $1 \ g$ $CaSO_4$ ને ઓગાળવા માટે જરૂરી પાણીનું ન્યૂનતમ કદ ...... છે. ($L$ માં)
A
$3.50$
B
$4.25$
C
$1.75$
D
$2.45$

Solution

(D) ધારો કે $CaSO_4$ ની દ્રાવ્યતા $S \ mol/L$ છે.
$CaSO_4(s) \rightleftharpoons Ca^{2+}(aq) + SO_4^{2-}(aq)$
$K_{sp} = [Ca^{2+}][SO_4^{2-}] = S^2 = 9 \times 10^{-6}$
$S = \sqrt{9 \times 10^{-6}} = 3 \times 10^{-3} \ M$ (અથવા $mol/L$).
$CaSO_4$ નું આણ્વીય દળ $= 40 + 32 + (4 \times 16) = 136 \ g/mol$.
$g/L$ માં દ્રાવ્યતા $= S \times \text{આણ્વીય દળ} = 3 \times 10^{-3} \ mol/L \times 136 \ g/mol = 0.408 \ g/L$.
આનો અર્થ એ છે કે $0.408 \ g$ $CaSO_4$,$1 \ L$ પાણીમાં ઓગળે છે.
તેથી,$1 \ g$ $CaSO_4$ ઓગાળવા માટે જરૂરી કદ $= \frac{1 \ g}{0.408 \ g/L} \approx 2.45 \ L$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
557
EasyMCQ
અલ્પ દ્રાવ્ય ક્ષાર $A_2B$ નો દ્રાવ્યતા ગુણાકાર $3.2 \times 10^{-11}$ છે. $mol \cdot L^{-1}$ માં તેની દ્રાવ્યતા કેટલી હશે?
A
$4 \times 10^{-4}$
B
$2 \times 10^{-4}$
C
$6 \times 10^{-4}$
D
$3 \times 10^{-4}$

Solution

(B) ક્ષાર $A_2B$ માટે,વિયોજન સંતુલન $A_2B \rightleftharpoons 2A^{+} + B^{2-}$ છે.
ધારો કે દ્રાવ્યતા $s \ mol \cdot L^{-1}$ છે.
આયનોની સાંદ્રતા $[A^{+}] = 2s$ અને $[B^{2-}] = s$ છે.
દ્રાવ્યતા ગુણાકારનું સૂત્ર $K_{sp} = [A^{+}]^2 [B^{2-}] = (2s)^2(s) = 4s^3$ છે.
આપેલ છે કે $K_{sp} = 3.2 \times 10^{-11}$.
તેથી,$4s^3 = 3.2 \times 10^{-11}$.
$s^3 = \frac{3.2 \times 10^{-11}}{4} = 0.8 \times 10^{-11} = 8 \times 10^{-12}$.
ઘનમૂળ લેતા: $s = \sqrt[3]{8 \times 10^{-12}} = 2 \times 10^{-4} \ mol \cdot L^{-1}$.
558
EasyMCQ
ત્રણ અલ્પ દ્રાવ્ય ક્ષારો $AB$,$A_2B$ અને $AB_3$ ના દ્રાવ્યતા ગુણાકાર અનુક્રમે $4.0 \times 10^{-20}$,$3.2 \times 10^{-11}$ અને $2.7 \times 10^{-31}$ છે. તેમની દ્રાવ્યતાનો ચડતો ક્રમ કયો છે?
A
$AB < AB_3 < A_2B$
B
$AB_3 < AB < A_2B$
C
$A_2B < AB_3 < AB$
D
$A_2B < AB < AB_3$

Solution

(A) $AB$ પ્રકારના ક્ષાર માટે: $K_{sp} = s^2$,તેથી $s = \sqrt{K_{sp}} = \sqrt{4.0 \times 10^{-20}} = 2.0 \times 10^{-10} \ M$.
$A_2B$ પ્રકારના ક્ષાર માટે: $K_{sp} = 4s^3$,તેથી $s = \sqrt[3]{K_{sp}/4} = \sqrt[3]{3.2 \times 10^{-11} / 4} = \sqrt[3]{8.0 \times 10^{-12}} = 2.0 \times 10^{-4} \ M$.
$AB_3$ પ્રકારના ક્ષાર માટે: $K_{sp} = 27s^4$,તેથી $s = \sqrt[4]{K_{sp}/27} = \sqrt[4]{2.7 \times 10^{-31} / 27} = \sqrt[4]{1.0 \times 10^{-32}} = 1.0 \times 10^{-8} \ M$.
દ્રાવ્યતાની સરખામણી કરતા: $2.0 \times 10^{-10} < 1.0 \times 10^{-8} < 2.0 \times 10^{-4}$.
આમ,ચડતો ક્રમ $AB < AB_3 < A_2B$ છે.
559
MediumMCQ
$Zr_3(PO_4)_4$ ની દ્રાવ્યતા '$S$' તેના દ્રાવ્યતા ગુણાકાર $K_{sp}$ ના સંદર્ભમાં શું છે?
A
$(\frac{K_{sp}}{144})^{\frac{1}{4}}$
B
$(\frac{K_{sp}}{6912})^{\frac{1}{5}}$
C
$(\frac{K_{sp}}{1728})^{\frac{1}{6}}$
D
$(\frac{K_{sp}}{6912})^{\frac{1}{7}}$

Solution

(D) $Zr_3(PO_4)_4$ નું વિયોજન આ મુજબ છે: $Zr_3(PO_4)_4(s) \rightleftharpoons 3Zr^{4+}(aq) + 4PO_4^{3-}(aq)$.
ધારો કે દ્રાવ્યતા $S$ છે. તો $[Zr^{4+}] = 3S$ અને $[PO_4^{3-}] = 4S$ થાય.
દ્રાવ્યતા ગુણાકાર $K_{sp}$ આ રીતે દર્શાવી શકાય: $K_{sp} = [Zr^{4+}]^3 [PO_4^{3-}]^4$.
કિંમતો મૂકતા: $K_{sp} = (3S)^3 (4S)^4$.
$K_{sp} = (27S^3) (256S^4) = 6912S^7$.
તેથી,$S^7 = \frac{K_{sp}}{6912}$.
$S = (\frac{K_{sp}}{6912})^{\frac{1}{7}}$.
560
MediumMCQ
જો $Ni(OH)_2$ નો દ્રાવ્યતા ગુણાકાર $(K_{sp})$ $1.9 \times 10^{-15}$ હોય,તો $1.0 \ M \ NaOH$ માં $Ni(OH)_2$ ની મોલર દ્રાવ્યતા કેટલી થાય?
A
$1.9 \times 10^{-18} \ M$
B
$1.9 \times 10^{-13} \ M$
C
$1.9 \times 10^{-15} \ M$
D
$1.9 \times 10^{-14} \ M$

Solution

(C) $NaOH$ એ પ્રબળ વિદ્યુતવિભાજ્ય છે,તેથી $[OH^-] = 1.0 \ M$.
ધારો કે $Ni(OH)_2$ ની દ્રાવ્યતા $s \ M$ છે.
$Ni(OH)_2(s) \rightleftharpoons Ni^{2+}(aq) + 2OH^-(aq)$
$K_{sp} = [Ni^{2+}][OH^-]^2$
$1.9 \times 10^{-15} = (s)(1.0 + 2s)^2$
$s$ ખૂબ નાનું હોવાથી,આપણે $(1.0 + 2s) \approx 1.0$ લઈ શકીએ.
$1.9 \times 10^{-15} = s \times (1.0)^2$
$s = 1.9 \times 10^{-15} \ M$.
561
EasyMCQ
$T(K)$ તાપમાને $MgCO_3$ અને $Ag_2CO_3$ ના સંતૃપ્ત દ્રાવણમાં,જો $Mg^{2+}$ આયનની સાંદ્રતા $3.2 \times 10^{-5} \ M$ હોય,તો દ્રાવણમાં $Ag^{+}$ આયનની સાંદ્રતા કેટલી હશે? [આપેલ છે: $K_{sp}(MgCO_3) = 1.6 \times 10^{-6}$ અને $K_{sp}(Ag_2CO_3) = 8.0 \times 10^{-12}$ at $T(K)$]
A
$\sqrt{1.3} \times 10^{-7} \ M$
B
$\sqrt{1.5} \times 10^{-6} \ M$
C
$\sqrt{1.6} \times 10^{-6} \ M$
D
$\sqrt{1.6} \times 10^{-5} \ M$

Solution

(D) $MgCO_3$ ના સંતૃપ્ત દ્રાવણ માટે,દ્રાવ્યતા ગુણાકારનું સૂત્ર $K_{sp}(MgCO_3) = [Mg^{2+}][CO_3^{2-}]$ છે.
આપેલ છે $[Mg^{2+}] = 3.2 \times 10^{-5} \ M$ અને $K_{sp}(MgCO_3) = 1.6 \times 10^{-6}$.
આ કિંમતો મૂકતા: $1.6 \times 10^{-6} = (3.2 \times 10^{-5}) \times [CO_3^{2-}]$.
તેથી,$[CO_3^{2-}] = \frac{1.6 \times 10^{-6}}{3.2 \times 10^{-5}} = 0.05 \ M$.
હવે,$Ag_2CO_3$ ના સંતૃપ્ત દ્રાવણ માટે,દ્રાવ્યતા ગુણાકારનું સૂત્ર $K_{sp}(Ag_2CO_3) = [Ag^{+}]^2[CO_3^{2-}]$ છે.
આપેલ છે $K_{sp}(Ag_2CO_3) = 8.0 \times 10^{-12}$ અને $[CO_3^{2-}] = 0.05 \ M$.
આ કિંમતો મૂકતા: $8.0 \times 10^{-12} = [Ag^{+}]^2 \times (0.05)$.
$[Ag^{+}]^2 = \frac{8.0 \times 10^{-12}}{0.05} = 1.6 \times 10^{-10}$.
$[Ag^{+}] = \sqrt{1.6} \times 10^{-5} \ M$.
562
EasyMCQ
સંતૃપ્ત દ્રાવણ મેળવવા માટે $0.1 \ g$ $PbCl_2$ ને ઓગાળવા માટે જરૂરી પાણીનું કદ ($mL$ માં) કેટલું છે? (આપેલ છે: $K_{sp}(PbCl_2) = 3.2 \times 10^{-8}$; $Pb$ નું પરમાણ્વીય દળ $= 207 \ u$,$Cl = 35.5 \ u$)
A
$150$
B
$100$
C
$120$
D
$180$

Solution

(D) $PbCl_2$ માટે દ્રાવ્યતા સંતુલન: $PbCl_2(s) \rightleftharpoons Pb^{2+}(aq) + 2Cl^-(aq)$.
ધારો કે દ્રાવ્યતા $s \ mol/L$ છે. તેથી $K_{sp} = [Pb^{2+}][Cl^-]^2 = (s)(2s)^2 = 4s^3$.
આપેલ $K_{sp} = 3.2 \times 10^{-8}$,તેથી $4s^3 = 3.2 \times 10^{-8} \implies s^3 = 8 \times 10^{-9}$.
આમ,$s = 2 \times 10^{-3} \ mol/L$.
$PbCl_2$ નું મોલર દળ $= 207 + 2 \times 35.5 = 278 \ g/mol$.
$1 \ L$ દ્રાવણમાં $PbCl_2$ નું દળ $= s \times \text{મોલર દળ} = 2 \times 10^{-3} \times 278 = 0.556 \ g/L$.
$0.1 \ g$ $PbCl_2$ ઓગાળવા માટે જરૂરી કદ $V = \frac{0.1}{0.556} \approx 0.1798 \ L$.
$mL$ માં ફેરવતા,$V \approx 180 \ mL$.
563
MediumMCQ
નીચે આપેલા ધાતુ સલ્ફાઈડને તેમના દ્રાવ્યતા ગુણાકાર $(K_{sp})$ મૂલ્યો સાથે જોડો:
ધાતુ સલ્ફાઈડ દ્રાવ્યતા ગુણાકાર
$A$. $PbS$ $I$. $4.0 \times 10^{-53}$
$B$. $HgS$ $II$. $8.0 \times 10^{-28}$
$C$. $MnS$ $III$. $1.6 \times 10^{-24}$
$D$. $ZnS$ $IV$. $2.5 \times 10^{-13}$
A
$A-I, B-II, C-III, D-IV$
B
$A-II, B-I, C-IV, D-III$
C
$A-II, B-III, C-IV, D-I$
D
$A-III, B-IV, C-I, D-II$

Solution

(B) આપેલ ધાતુ સલ્ફાઈડ માટે દ્રાવ્યતા ગુણાકાર $(K_{sp})$ ના મૂલ્યો નીચે મુજબ છે:
$A$. $PbS$: $8.0 \times 10^{-28}$ $(II)$
$B$. $HgS$: $4.0 \times 10^{-53}$ $(I)$
$C$. $MnS$: $2.5 \times 10^{-13}$ $(IV)$
$D$. $ZnS$: $1.6 \times 10^{-24}$ $(III)$
તેથી,સાચો ક્રમ $A-II, B-I, C-IV, D-III$ છે.
564
DifficultMCQ
$0.10 \ M \ NaOH$ દ્રાવણમાં કેલ્શિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડ $Ca(OH)_2$ ની મોલર દ્રાવ્યતા ગણો. કેલ્શિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડનો દ્રાવ્યતા ગુણાકાર $(K_{sp})$ $5.5 \times 10^{-6}$ છે.
A
$1.1 \times 10^{-4}$
B
$5.5 \times 10^{-5}$
C
$5.5 \times 10^{-4}$
D
$5.5 \times 10^{-6}$

Solution

(C) $Ca(OH)_2$ નું વિયોજન આ મુજબ છે: $Ca(OH)_2(s) \rightleftharpoons Ca^{2+}(aq) + 2OH^-(aq)$.
$K_{sp} = [Ca^{2+}][OH^-]^2 = 5.5 \times 10^{-6}$.
$0.10 \ M \ NaOH$ ના દ્રાવણમાં,$NaOH$ ના સંપૂર્ણ વિયોજનને કારણે $OH^-$ આયનોની સાંદ્રતા $0.10 \ M$ છે.
ધારો કે $Ca(OH)_2$ ની મોલર દ્રાવ્યતા $S$ છે.
તેથી $[Ca^{2+}] = S$ અને $[OH^-] = (0.10 + 2S) \approx 0.10 \ M$ (કારણ કે $S$ ખૂબ નાનું છે).
આ કિંમતોને $K_{sp}$ ના સમીકરણમાં મૂકતા:
$5.5 \times 10^{-6} = S \times (0.10)^2$.
$5.5 \times 10^{-6} = S \times 0.01$.
$S = \frac{5.5 \times 10^{-6}}{0.01} = 5.5 \times 10^{-4} \ M$.
565
DifficultMCQ
શુદ્ધ પાણીમાં કેલ્શિયમ ફોસ્ફેટનો દ્રાવ્યતા ગુણાકાર $(K_{sp})$ શું છે? $[S = {\text{મોલર દ્રાવ્યતા}}]$
A
$108 \ S^5$
B
$72 \ S^3$
C
$6 \ S^5$
D
$121 \ S^2$

Solution

(A) કેલ્શિયમ ફોસ્ફેટનું વિયોજન આ મુજબ છે: $Ca_3(PO_4)_2(s) \rightleftharpoons 3Ca^{2+}(aq) + 2PO_4^{3-}(aq)$.
ધારો કે મોલર દ્રાવ્યતા $S$ છે.
તેથી,$[Ca^{2+}] = 3S$ અને $[PO_4^{3-}] = 2S$.
દ્રાવ્યતા ગુણાકારનું સૂત્ર $K_{sp} = [Ca^{2+}]^3 [PO_4^{3-}]^2$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $K_{sp} = (3S)^3 (2S)^2$.
$K_{sp} = (27S^3) (4S^2) = 108S^5$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $(A)$ છે.
566
MediumMCQ
જો $Ni(OH)_2$ નો દ્રાવ્યતા ગુણાકાર $4.0 \times 10^{-15}$ હોય,તો તેની દ્રાવ્યતા ($mol \ L^{-1}$ માં) કેટલી થાય?
A
$5.0 \times 10^{-5}$
B
$4.0 \times 10^{-5}$
C
$2.0 \times 10^{-5}$
D
$1.0 \times 10^{-5}$

Solution

(D) $Ni(OH)_2$ નું વિયોજન નીચે મુજબ થાય છે:
$Ni(OH)_2(s) \rightleftharpoons Ni^{2+}(aq) + 2OH^{-}(aq)$
ધારો કે દ્રાવ્યતા $s \ mol \ L^{-1}$ છે.
તેથી,$[Ni^{2+}] = s$ અને $[OH^{-}] = 2s$.
દ્રાવ્યતા ગુણાકારનું સૂત્ર:
$K_{sp} = [Ni^{2+}][OH^{-}]^2$
$K_{sp} = (s)(2s)^2 = 4s^3$
આપેલ છે $K_{sp} = 4.0 \times 10^{-15}$.
$4s^3 = 4.0 \times 10^{-15}$
$s^3 = 1.0 \times 10^{-15}$
$s = \sqrt[3]{1.0 \times 10^{-15}} = 1.0 \times 10^{-5} \ mol \ L^{-1}$
567
MediumMCQ
જો પાણીમાં $Ca_3(PO_4)_2$ ની દ્રાવ્યતા $x \ mol \ L^{-1}$ હોય,તો $mol^5 \ L^{-5}$ માં તેનો દ્રાવ્યતા ગુણાકાર કેટલો થાય ($x^5$ માં)?
A
$6$
B
$36$
C
$64$
D
$108$

Solution

(D) $Ca_3(PO_4)_2$ નું વિયોજન નીચે મુજબ થાય છે: $Ca_3(PO_4)_2 \rightleftharpoons 3 Ca^{2+} + 2 PO_4^{3-}$
જો દ્રાવ્યતા $x \ mol \ L^{-1}$ હોય,તો $Ca^{2+}$ ની સાંદ્રતા $3x \ mol \ L^{-1}$ અને $PO_4^{3-}$ ની સાંદ્રતા $2x \ mol \ L^{-1}$ થાય.
દ્રાવ્યતા ગુણાકાર $K_{sp}$ નીચે મુજબ વ્યાખ્યાયિત થાય છે: $K_{sp} = [Ca^{2+}]^3 [PO_4^{3-}]^2$
કિંમતો મૂકતા: $K_{sp} = (3x)^3 (2x)^2 = (27x^3) (4x^2) = 108x^5$.
568
DifficultMCQ
જો $Ni(OH)_2$ નો દ્રાવ્યતા ગુણાકાર $(K_{sp})$ $1.9 \times 10^{-15}$ હોય,તો $1.0 \ M \ NaOH$ માં $Ni(OH)_2$ ની મોલર દ્રાવ્યતા કેટલી થાય?
A
$1.9 \times 10^{-18} \ M$
B
$1.9 \times 10^{-13} \ M$
C
$1.9 \times 10^{-15} \ M$
D
$1.9 \times 10^{-14} \ M$

Solution

(C) $NaOH$ નું આયનીકરણ: $NaOH \rightarrow Na^+ + OH^-$. $NaOH$ પ્રબળ વિદ્યુતવિભાજ્ય હોવાથી,$[OH^-] = 1.0 \ M$.
ધારો કે $Ni(OH)_2$ ની દ્રાવ્યતા $s \ M$ છે. તેનું આયનીકરણ: $Ni(OH)_2 \rightleftharpoons Ni^{2+} + 2OH^-$.
$Ni^{2+}$ ની સાંદ્રતા $s$ અને $OH^-$ ની કુલ સાંદ્રતા $(2s + 1.0) \ M$ થશે.
આપેલ છે કે $K_{sp} = [Ni^{2+}][OH^-]^2 = 1.9 \times 10^{-15}$.
કિંમતો મૂકતા: $s(2s + 1.0)^2 = 1.9 \times 10^{-15}$.
$s$ ખૂબ નાનું હોવાથી,$1.0$ ની સાપેક્ષમાં $2s$ ને અવગણી શકાય.
તેથી,$s(1.0)^2 = 1.9 \times 10^{-15}$.
$s = 1.9 \times 10^{-15} \ M$.
569
MediumMCQ
$(i) H_2O$,$(ii) 1 \ M \ NaCl \ (aq.)$,$(iii) 1 \ M \ CaCl_2 \ (aq.)$ અને $(iv) 1 \ M \ NaNO_3 \ (aq.)$ દ્રાવણમાં $AgCl$ ની દ્રાવ્યતાનો વધતો ક્રમ જણાવો.
A
$CaCl_2 < NaCl < H_2O < NaNO_3$
B
$CaCl_2 > H_2O > NaCl > NaNO_3$
C
$CaCl_2 > NaCl > H_2O > NaNO_3$
D
$CaCl_2 < NaNO_3 < NaCl < H_2O$

Solution

(A) $AgCl$ જેવા અલ્પ દ્રાવ્ય ક્ષારની દ્રાવ્યતા સામાન્ય આયન અસર અને ક્ષાર અસર દ્વારા અસરગ્રસ્ત થાય છે.
$1$. $H_2O$ માં,દ્રાવ્યતા $S = \sqrt{K_{sp}}$ છે.
$2$. $1 \ M \ NaCl$ અને $1 \ M \ CaCl_2$ માં,સામાન્ય આયન $Cl^-$ હાજર છે. $CaCl_2$ એ $2 \ M \ Cl^-$ આયનો આપે છે અને $NaCl$ એ $1 \ M \ Cl^-$ આયનો આપે છે,તેથી સૌથી મજબૂત સામાન્ય આયન અસરને કારણે $CaCl_2$ માં દ્રાવ્યતા સૌથી ઓછી છે.
$3$. $1 \ M \ NaNO_3$ માં,ક્ષાર અસરને કારણે દ્રાવ્યતા શુદ્ધ પાણી કરતા થોડી વધારે હોય છે.
$4$. તેથી,વધતી જતી દ્રાવ્યતાનો ક્રમ: $CaCl_2 < NaCl < H_2O < NaNO_3$ છે.
570
MediumMCQ
તાપમાન $T$ પર $MX, MX_2$ અને $M_3X$ પ્રકારના ક્ષારોના દ્રાવ્યતા ગુણાકાર $(K_{sp})$ અનુક્રમે $4.0 \times 10^{-8}, 3.2 \times 10^{-14}$ અને $2.7 \times 10^{-15}$ છે. તાપમાન $T$ પર ક્ષારોની દ્રાવ્યતા ($mol \text{ dm}^{-3}$ માં) નો ક્રમ કયો છે?
A
$MX > MX_2 > M_3X$
B
$M_3X > MX_2 > MX$
C
$MX_2 > M_3X > MX$
D
$MX > M_3X > MX_2$

Solution

(D) $MX$ માટે: $K_{sp} = S^2 = 4.0 \times 10^{-8} \Rightarrow S = 2 \times 10^{-4} \text{ mol dm}^{-3}$.
$MX_2$ માટે: $K_{sp} = 4S^3 = 3.2 \times 10^{-14}$ $\Rightarrow S^3 = 8 \times 10^{-15}$ $\Rightarrow S = 2 \times 10^{-5} \text{ mol dm}^{-3}$.
$M_3X$ માટે: $K_{sp} = 27S^4 = 2.7 \times 10^{-15}$ $\Rightarrow S^4 = 10^{-16}$ $\Rightarrow S = 1 \times 10^{-4} \text{ mol dm}^{-3}$.
દ્રાવ્યતાની સરખામણી કરતા: $2 \times 10^{-4} > 1 \times 10^{-4} > 2 \times 10^{-5}$.
આમ,દ્રાવ્યતાનો ક્રમ $MX > M_3X > MX_2$ છે.
571
DifficultMCQ
એક દ્રાવણ $SrCO_3$ અને $SrF_2$ થી સંતૃપ્ત છે. $[CO_3^{2-}]$ નું મૂલ્ય $1.2 \times 10^{-3} \ M$ માલૂમ પડે છે. તો દ્રાવણમાં $F^{-}$ ની સાંદ્રતા કેટલી હશે?
આપેલ છે: $K_{sp}(SrCO_3) = 7.0 \times 10^{-10}$,$K_{sp}(SrF_2) = 7.9 \times 10^{-10}$
A
$3.7 \times 10^{-6} \ M$
B
$3.2 \times 10^{-3} \ M$
C
$5.1 \times 10^{-7} \ M$
D
$3.7 \times 10^{-2} \ M$

Solution

(D) $SrCO_3$ માટે,દ્રાવ્યતા ગુણાકારનું સૂત્ર $K_{sp} = [Sr^{2+}][CO_3^{2-}]$ છે.
$[CO_3^{2-}] = 1.2 \times 10^{-3} \ M$ અને $K_{sp}(SrCO_3) = 7.0 \times 10^{-10}$ આપેલ હોવાથી,$Sr^{2+}$ ની સાંદ્રતા ગણતા:
$[Sr^{2+}] = \frac{7.0 \times 10^{-10}}{1.2 \times 10^{-3}} = 5.83 \times 10^{-7} \ M$.
$SrF_2$ માટે,દ્રાવ્યતા ગુણાકારનું સૂત્ર $K_{sp} = [Sr^{2+}][F^{-}]^2$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $7.9 \times 10^{-10} = (5.83 \times 10^{-7}) \times [F^{-}]^2$.
$[F^{-}]^2 = \frac{7.9 \times 10^{-10}}{5.83 \times 10^{-7}} = 1.355 \times 10^{-3}$.
$[F^{-}] = \sqrt{1.355 \times 10^{-3}} \approx 3.68 \times 10^{-2} \ M \approx 3.7 \times 10^{-2} \ M$.
572
DifficultMCQ
અલ્પ દ્રાવ્ય ક્ષાર $MX_4$ ની મોલર દ્રાવ્યતા ($mol \cdot L^{-1}$ માં) $S$ છે. તેનો સંબંધિત દ્રાવ્યતા ગુણાકાર $K_{sp}$ છે. $K_{sp}$ ના સંદર્ભમાં $S$ નીચેના સંબંધ દ્વારા આપવામાં આવે છે:
A
$S = \left(\frac{K_{sp}}{128}\right)^{1/4}$
B
$S = \left(\frac{K_{sp}}{256}\right)^{1/5}$
C
$S = (256 K_{sp})^{1/5}$
D
$S = (128 K_{sp})^{1/4}$

Solution

(B) અલ્પ દ્રાવ્ય ક્ષાર $MX_4$ માટે:
$MX_{4(s)} \rightleftharpoons M^{4+}_{(aq)} + 4X^{-}_{(aq)}$
જો મોલર દ્રાવ્યતા $S$ હોય,તો:
$[M^{4+}] = S$
$[X^{-}] = 4S$
દ્રાવ્યતા ગુણાકાર $K_{sp}$ નીચે મુજબ મળે છે:
$K_{sp} = [M^{4+}][X^{-}]^4$
$K_{sp} = (S)(4S)^4$
$K_{sp} = S \cdot 256S^4$
$K_{sp} = 256S^5$
$S^5 = \frac{K_{sp}}{256}$
$S = \left(\frac{K_{sp}}{256}\right)^{1/5}$
573
MediumMCQ
$25^{\circ} C$ તાપમાને,$MX_{2}$ પ્રકારના ક્ષારનો પાણીમાં દ્રાવ્યતા ગુણાકાર $3.2 \times 10^{-8}$ છે. સમાન તાપમાને પાણીમાં $MX_{2}$ ની દ્રાવ્યતા ($mol / L$ માં) કેટલી થશે?
A
$1.2 \times 10^{-3}$
B
$2 \times 10^{-3}$
C
$3.2 \times 10^{-3}$
D
$1.75 \times 10^{-3}$

Solution

(B) $MX_{2}$ પ્રકારના ક્ષાર માટે,વિયોજન નીચે મુજબ થાય છે: $MX_{2} \rightleftharpoons M^{2+} + 2X^-$.
જો $s$ એ $mol / L$ માં દ્રાવ્યતા હોય,તો $[M^{2+}] = s$ અને $[X^-] = 2s$ થાય.
દ્રાવ્યતા ગુણાકાર $K_{sp} = [M^{2+}][X^-]^2 = (s)(2s)^2 = 4s^3$ થાય.
આપેલ છે કે $K_{sp} = 3.2 \times 10^{-8}$.
તેથી,$4s^3 = 3.2 \times 10^{-8}$.
$s^3 = \frac{3.2 \times 10^{-8}}{4} = 0.8 \times 10^{-8} = 8 \times 10^{-9}$.
ઘનમૂળ લેતા,$s = \sqrt[3]{8 \times 10^{-9}} = 2 \times 10^{-3} \ mol / L$.
574
MediumMCQ
પાણીમાં $Ca_3(PO_4)_2$ ની દ્રાવ્યતા $y \text{ moles/litre}$ છે. તેનો દ્રાવ્યતા ગુણાકાર (solubility product) કેટલો થાય?
A
$6 y^4$
B
$36 y^4$
C
$64 y^5$
D
$108 y^5$

Solution

(D) $Ca_3(PO_4)_2$ નું વિયોજન નીચે મુજબ છે:
$Ca_3(PO_4)_2{_{\text{(s)}}} \rightleftharpoons 3Ca^{2+}{_{\text{(aq)}}} + 2PO_4^{3-}{_{\text{(aq)}}}$
જો દ્રાવ્યતા $y \text{ mol/L}$ હોય,તો સંતુલન સમયે આયનોની સાંદ્રતા:
$[Ca^{2+}] = 3y$
$[PO_4^{3-}] = 2y$
દ્રાવ્યતા ગુણાકારનું સૂત્ર:
$K_{sp} = [Ca^{2+}]^3 [PO_4^{3-}]^2$
કિંમતો મૂકતા:
$K_{sp} = (3y)^3 (2y)^2$
$K_{sp} = (27y^3) (4y^2)$
$K_{sp} = 108y^5$
575
EasyMCQ
નીચેના ક્ષારોને ધ્યાનમાં લો: $NaCl, HgCl_{2}, Hg_{2}Cl_{2}, CuCl_{2}, CuCl$ અને $AgCl$. પાણીમાં અદ્રાવ્ય ક્ષારોનો સાચો સમૂહ ઓળખો.
A
$Hg_{2}Cl_{2}, CuCl, AgCl$
B
$HgCl_{2}, CuCl, AgCl$
C
$Hg_{2}Cl_{2}, CuCl_{2}, AgCl$
D
$Hg_{2}Cl_{2}, CuCl, NaCl$

Solution

(A) પાણીમાં ધાતુના ક્લોરાઈડની દ્રાવ્યતા તેમની લેટીસ ઉર્જા અને જલીયકરણ ઉર્જા પર આધાર રાખે છે.
$NaCl$ તેની ઉચ્ચ જલીયકરણ ઉર્જાને કારણે ખૂબ જ દ્રાવ્ય છે.
$HgCl_{2}$ અને $CuCl_{2}$ પાણીમાં દ્રાવ્ય છે.
$Hg_{2}Cl_{2}$ (મર્ક્યુરસ ક્લોરાઈડ),$CuCl$ (ક્યુપ્રસ ક્લોરાઈડ) અને $AgCl$ (સિલ્વર ક્લોરાઈડ) પાણીમાં અદ્રાવ્ય છે.
576
DifficultMCQ
બે ગ્રુપ $IV$ ના ધાતુ આયનો $X^{2+}$ અને $Y^{2+}$ ધ્યાનમાં લો. $0.01 \ M$ $X^{2+}$ અને $0.01 \ M$ $Y^{2+}$ ધરાવતા દ્રાવણને $H_2S$ સાથે સંતૃપ્ત કરવામાં આવે છે. જે pH પર ધાતુ સલ્ફાઇડ $YS$ અવક્ષેપ તરીકે બનશે તે . . . . . . છે (નજીકનો પૂર્ણાંક). (આપેલ છે: $K_{sp}(XS)=1 \times 10^{-22}$ $25^{\circ} C$ પર,$K_{sp}(YS)=4 \times 10^{-16}$ $25^{\circ} C$ પર,$[H_2S]=0.1 \ M$ દ્રાવણમાં,$K_{a1} \times K_{a2}(H_2S)=1.0 \times 10^{-21}$,$\log 2=0.30, \log 3=0.48, \log 5=0.70$)
A
$2$
B
$3$
C
$6$
D
$4$

Solution

(D) $YS_{(s)}$ ના અવક્ષેપન માટે,શરત $[Y^{2+}][S^{2-}] \geq K_{sp}(YS)$ છે.
આપેલ છે $[Y^{2+}] = 0.01 \ M$ અને $K_{sp}(YS) = 4 \times 10^{-16}$,તેથી $[S^{2-}] \geq \frac{4 \times 10^{-16}}{0.01} = 4 \times 10^{-14} \ M$.
$H_2S$ ના વિયોજન માટે,સંતુલન $H_2S_{(aq)} \rightleftharpoons 2H^{+}_{(aq)} + S^{2-}_{(aq)}$ છે.
સંતુલન અચળાંકનું સૂત્ર $\frac{[S^{2-}][H^{+}]^2}{[H_2S]} = K_{a1} \times K_{a2} = 1.0 \times 10^{-21}$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $\frac{(4 \times 10^{-14})[H^{+}]^2}{0.1} = 1.0 \times 10^{-21}$.
$[H^{+}]^2 = \frac{1.0 \times 10^{-22}}{4 \times 10^{-14}} = 0.25 \times 10^{-8} = 25 \times 10^{-10}$.
$[H^{+}] = 5 \times 10^{-5} \ M$.
$pH = -\log[H^{+}] = -\log(5 \times 10^{-5}) = 5 - \log 5 = 5 - 0.70 = 4.3$.
pH માટે નજીકનો પૂર્ણાંક $4$ છે.
577
DifficultMCQ
$298 \text{ K}$ તાપમાને $Ag_2CrO_4$ અને $AgBr$ ના દ્રાવ્યતા ગુણાકાર અચળાંકો અનુક્રમે $32x$ અને $4y$ છે. $(\frac{Ag_2CrO_4 \text{ ની મોલારિટી}}{AgBr \text{ ની મોલારિટી}})$ નું મૂલ્ય નીચેનામાંથી કઈ રીતે દર્શાવી શકાય?
A
$\frac{2\sqrt[3]{x}}{y}$
B
$2\sqrt{\frac{x}{y}}$
C
$\sqrt{\frac{x}{y}}$
D
$\frac{\sqrt[3]{x}}{\sqrt{y}}$

Solution

(D) $Ag_2CrO_4$ ($A_2B$ પ્રકારના અલ્પ દ્રાવ્ય ક્ષાર) માટે: $K_{sp} = (2s_1)^2(s_1) = 4s_1^3 = 32x$.
તેથી,$s_1^3 = 8x$,જે $s_1 = 2\sqrt[3]{x}$ આપે છે.
$AgBr$ ($AB$ પ્રકારના અલ્પ દ્રાવ્ય ક્ષાર) માટે: $K_{sp} = s_2^2 = 4y$.
તેથી,$s_2 = \sqrt{4y} = 2\sqrt{y}$.
મોલારિટીનો ગુણોત્તર $\frac{s_1}{s_2} = \frac{2\sqrt[3]{x}}{2\sqrt{y}} = \frac{\sqrt[3]{x}}{\sqrt{y}}$ થાય છે.
578
DifficultMCQ
$M_{3}A_{2}$ એ $y \text{ g mol}^{-1}$ મોલર દળ અને $x \text{ g L}^{-1}$ દ્રાવ્યતા ધરાવતું અલ્પ દ્રાવ્ય ક્ષાર છે. આ ક્ષારના ઋણાયન $(A^{3-})$ ની મોલર સાંદ્રતા અને તેના દ્રાવ્યતા ગુણાકારનો ગુણોત્તર કેટલો થાય?
A
$\frac{1}{54} \cdot \frac{y^{4}}{x^{4}}$
B
$\frac{y^{5}}{108x^{4}}$
C
$\frac{108}{y^{5}} \cdot x^{5}$
D
$\frac{1}{108} \cdot \frac{y^{4}}{x^{4}}$

Solution

(A) મોલર દ્રાવ્યતા $S = \frac{x}{y} \text{ mol L}^{-1}$ થાય.
ક્ષારના વિયોજન માટે: $M_{3}A_{2} \rightleftharpoons 3M^{2+} + 2A^{3-}$.
દ્રાવ્યતા ગુણાકાર $K_{sp} = [3S]^{3} \cdot [2S]^{2} = 27S^{3} \cdot 4S^{2} = 108S^{5}$ થાય.
ઋણાયનની મોલર સાંદ્રતા $[A^{3-}] = 2S = 2 \left( \frac{x}{y} \right)$ છે.
માગેલ ગુણોત્તર $\frac{[A^{3-}]}{K_{sp}} = \frac{2S}{108S^{5}} = \frac{1}{54S^{4}}$ થાય.
$S = \frac{x}{y}$ કિંમત મૂકતા,આપણને $\frac{1}{54(x/y)^{4}} = \frac{y^{4}}{54x^{4}}$ મળે છે.
579
DifficultMCQ
ગુણાત્મક વિશ્લેષણમાં,$Bi^{3+}$ ને $BiO(OH)(s)$ ના અવક્ષેપ દ્વારા ઓળખવામાં આવે છે. $298 \text{ K}$ તાપમાને જ્યારે નીચે મુજબનું સંતુલન અસ્તિત્વમાં હોય ત્યારે $pH$ ગણો:
$BiO(OH)(s) \rightleftharpoons BiO^{+}(aq) + OH^{-}(aq)$,
$K = 4 \times 10^{-10}$
(આપેલ છે: $\log 2 = 0.3010$)
A
$4.699$
B
$5.286$
C
$8.714$
D
$9.301$

Solution

(D) સંતુલન આ મુજબ છે: $BiO(OH)(s) \rightleftharpoons BiO^{+}(aq) + OH^{-}(aq)$.
દ્રાવ્યતા ગુણાકાર અચળાંક $K = [BiO^{+}][OH^{-}] = 4 \times 10^{-10}$ છે.
ધારો કે $[BiO^{+}] = [OH^{-}] = s$,તો $s^2 = 4 \times 10^{-10}$,જે આપણને $s = 2 \times 10^{-5} \text{ M}$ આપે છે.
આમ,$[OH^{-}] = 2 \times 10^{-5} \text{ M}$.
$pOH$ ની ગણતરી કરતા: $pOH = -\log(2 \times 10^{-5}) = 5 - \log 2 = 5 - 0.3010 = 4.699$.
અંતે,$pH = 14 - pOH = 14 - 4.699 = 9.301$.

6-2.Equilibrium-II (Ionic Equilibrium) — Solubility product · Frequently Asked Questions

1Are these 6-2.Equilibrium-II (Ionic Equilibrium) questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a 6-2.Equilibrium-II (Ionic Equilibrium) Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.