Salt hydrolysis Questions in Gujarati

(B) નિર્બળ એસિડ $(HA)$ અને નિર્બળ બેઇઝ $(BOH)$ ના ક્ષાર માટે,જળવિભાજનની માત્રા $(h)$ નું સૂત્ર $h = \sqrt{K_h} = \sqrt{\frac{K_w}{K_a \times K_b}}$ છે.
જળવિભાજનની માત્રા $(h)$ ના સૂત્રમાં સાંદ્રતા $(C)$ પદ આવતું ન હોવાથી,તે ક્ષારના દ્રાવણની સાંદ્રતાથી સ્વતંત્ર છે.
તેથી,જો $0.1 \ M$ સાંદ્રતાએ જળવિભાજનની માત્રા $10 \%$ હોય,તો તે $0.05 \ M$ સાંદ્રતાએ પણ $10 \%$ જ રહેશે.

(B) પ્રક્રિયા: $HCN + KOH \to KCN + H_2O$
શરૂઆતના મોલ: $n(HCN) = 0.1 \ L \times 0.2 \ M = 0.02 \ mol$,$n(KOH) = 0.4 \ L \times 0.05 \ M = 0.02 \ mol$.
બંનેના મોલ સમાન હોવાથી,તે સંપૂર્ણ પ્રક્રિયા કરીને $0.02 \ mol$ $KCN$ બનાવે છે.
કુલ કદ = $100 \ mL + 400 \ mL = 500 \ mL = 0.5 \ L$.
ક્ષારની સાંદ્રતા $[KCN] = \frac{0.02 \ mol}{0.5 \ L} = 0.04 \ M = 4 \times 10^{-2} \ M$.
આપેલ છે $pK_b(CN^-) = 8$,તેથી $pK_a(HCN) = 14 - 8 = 6$.
નિર્બળ એસિડ અને પ્રબળ બેઇઝના ક્ષાર માટે,$pH = 7 + \frac{1}{2}(pK_a + \log C)$.
$pH = 7 + \frac{1}{2}(6 + \log(4 \times 10^{-2}))$
$pH = 7 + \frac{1}{2}(6 + \log 4 - 2) = 7 + \frac{1}{2}(4 + 0.6) = 7 + 2.3 = 9.3$.

(A) નિર્બળ એસિડ અને પ્રબળ બેઇઝના ક્ષાર $(NaCN)$ માટે,$pH$ નું સૂત્ર: $pH = 7 + \frac{1}{2} pK_a + \frac{1}{2} \log C$ છે.
પ્રથમ,$HCN$ માટે $pK_a$ શોધો: $pK_a = 14 - pK_b = 14 - 3.7 = 10.3$.
હવે,કિંમતો સૂત્રમાં મૂકતા:
$pH = 7 + \frac{1}{2}(10.3) + \frac{1}{2} \log(0.5)$.
$pH = 7 + 5.15 + \frac{1}{2}(-0.301)$.
$pH = 12.15 - 0.15 = 12$.

(C) એમોનિયમ ફોર્મેટ એ નિર્બળ એસિડ (ફોર્મિક એસિડ) અને નિર્બળ બેઇઝ (એમોનિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડ) નો ક્ષાર છે.
નિર્બળ એસિડ અને નિર્બળ બેઇઝના ક્ષાર માટે $pH$ નું સૂત્ર નીચે મુજબ છે:
$pH = 7 + \frac{1}{2}(pK_a - pK_b)$
આપેલ કિંમતો મૂકતા:
$pH = 7 + \frac{1}{2}(3.8 - 4.8)$
$pH = 7 + \frac{1}{2}(-1.0)$
$pH = 7 - 0.5 = 6.5$

(D) નિર્બળ એસિડ અને નિર્બળ બેઇઝના ક્ષાર માટે,દ્રાવણનો $pH$ નીચેના સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે:
$pH = \frac{1}{2} [pK_w + pK_a - pK_b]$
અહીં,$25\,^{\circ}C$ તાપમાને $pK_w = 14$ છે.
જો $K_a = K_b$ (એટલે કે $pK_a = pK_b$),તો $pH = \frac{1}{2} [14 + 0] = 7$ થાય.
જો $K_a > K_b$ (એટલે કે $pK_a < pK_b$),તો $pH < 7$ થાય.
જો $K_a < K_b$ (એટલે કે $pK_a > pK_b$),તો $pH > 7$ થાય.
આમ,$pH$ એ $K_a$ અને $K_b$ ના સાપેક્ષ મૂલ્યો પર આધાર રાખે છે,તેથી $pH$ એ $K_a$ અને $K_b$ ના મૂલ્યો પર આધારિત રહેશે.

(B) ક્ષારના દ્રાવણની $pH$ નક્કી કરવા માટે,આપણે ક્ષારની પ્રકૃતિનું વિશ્લેષણ કરીએ છીએ:
$1$. $NaCl$ એ પ્રબળ એસિડ $(HCl)$ અને પ્રબળ બેઇઝ $(NaOH)$ નો ક્ષાર છે,તેથી તે તટસ્થ છે $(pH \approx 7)$.
$2$. $Na_2CO_3$ એ નિર્બળ એસિડ $(H_2CO_3)$ અને પ્રબળ બેઇઝ $(NaOH)$ નો ક્ષાર છે,જે તેને બેઝિક બનાવે છે $(pH > 7)$.
$3$. $NH_4Cl$ એ પ્રબળ એસિડ $(HCl)$ અને નિર્બળ બેઇઝ $(NH_4OH)$ નો ક્ષાર છે,જે તેને એસિડિક બનાવે છે $(pH < 7)$.
$4$. $NaHCO_3$ એ ઉભયગુણી ક્ષાર છે,પરંતુ તે $Na_2CO_3$ કરતા ઓછો બેઝિક છે કારણ કે $Na_2CO_3$ જળવિભાજન પામીને વધુ $OH^-$ આયનો ઉત્પન્ન કરે છે.
આમ,$Na_2CO_3$ દ્રાવણમાં સૌથી વધુ $OH^-$ આયનોની સાંદ્રતા ઉત્પન્ન કરે છે,પરિણામે તેની $pH$ સૌથી વધુ હોય છે.

(A) $MgCl_2$ એ પ્રબળ એસિડ $(HCl)$ અને નિર્બળ બેઇઝ $(Mg(OH)_2)$ માંથી બનતું ક્ષાર છે.
જલીય દ્રાવણમાં,$MgCl_2$ નું જળવિભાજન થાય છે.
$Mg^{2+}$ આયન પાણી સાથે પ્રક્રિયા કરીને $Mg(OH)^+$ અને $H^+$ આયનો બનાવે છે.
$H^+$ આયનો ઉત્પન્ન થતા હોવાથી,$H^+$ ની સાંદ્રતા વધે છે,જે દ્રાવણને એસિડિક બનાવે છે.
તેથી,દ્રાવણની $pH$ $7$ કરતા ઓછી $(pH < 7)$ હોય છે.

(D) એમોનિયમ એસિટેટ $(CH_3COONH_4)$ એ નિર્બળ એસિડ (એસિટિક એસિડ) અને નિર્બળ બેઝ (એમોનિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડ) નો ક્ષાર છે.
નિર્બળ એસિડ અને નિર્બળ બેઝના ક્ષાર માટે,જલીય દ્રાવણનો $pH$ નીચેના સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે:
$pH = 7 + \frac{1}{2}(pK_a - pK_b)$.
અહીં $K_a = 1.8 \times 10^{-5}$ અને $K_b = 1.8 \times 10^{-5}$ આપેલ હોવાથી,$pK_a = pK_b$ થાય.
આ કિંમતો સૂત્રમાં મૂકતા:
$pH = 7 + \frac{1}{2}(pK_a - pK_a) = 7 + 0 = 7$.
$pH$ નું મૂલ્ય $7$ હોવાથી,દ્રાવણ તટસ્થ છે.

(A) જ્યારે ક્ષાર નિર્બળ એસિડ અને પ્રબળ બેઇઝ,નિર્બળ એસિડ અને નિર્બળ બેઇઝ,અથવા પ્રબળ એસિડ અને નિર્બળ બેઇઝમાંથી બનેલો હોય ત્યારે ક્ષારનું જળવિભાજન થાય છે.
$CH_3COOK$ એ નિર્બળ એસિડ $(CH_3COOH)$ અને પ્રબળ બેઇઝ $(KOH)$ નો ક્ષાર છે.
જ્યારે તેને પાણીમાં ઓગાળવામાં આવે છે,ત્યારે એસિટેટ આયન $(CH_3COO^-)$ પાણી સાથે પ્રક્રિયા કરીને $CH_3COOH$ અને $OH^-$ બનાવે છે,જે જળવિભાજનની પ્રક્રિયા છે.
$CH_3COO^- + H_2O \rightleftharpoons CH_3COOH + OH^-$.
$NaNO_3$,$NaCl$ અને $K_2SO_4$ એ પ્રબળ એસિડ અને પ્રબળ બેઇઝના ક્ષાર છે,જેનું જળવિભાજન થતું નથી.

(A) $CuSO_4$ એ પ્રબળ એસિડ $(H_2SO_4)$ અને નિર્બળ બેઝ $(Cu(OH)_2)$ નો ક્ષાર છે.
જલીય દ્રાવણમાં,$Cu^{2+}$ આયનોનું જળવિભાજન થાય છે:
$Cu^{2+} + 2H_2O \rightleftharpoons Cu(OH)_2 + 2H^+$.
$H^+$ આયનોના ઉત્પાદનને કારણે દ્રાવણ એસિડિક બને છે,પરિણામે $pH < 7$ થાય છે.

(B) પોટેશિયમ ફોર્મેટ $(HCOOK)$ એ નિર્બળ એસિડ (ફોર્મિક એસિડ,$HCOOH$) અને પ્રબળ બેઝ (પોટેશિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડ,$KOH$) થી બનેલો ક્ષાર છે.
જલીય દ્રાવણમાં તેનું જળવિભાજન થાય છે:
$HCOO^- + H_2O \rightleftharpoons HCOOH + OH^-$
આ પ્રક્રિયામાં $OH^-$ આયનો ઉત્પન્ન થતા હોવાથી,દ્રાવણ બેઝિક સ્વભાવનું બને છે $(pH > 7)$.

(C) $K_2SO_4$ એ પ્રબળ એસિડ $(H_2SO_4)$ અને પ્રબળ બેઇઝ $(KOH)$ ની પ્રક્રિયાથી બનતું ક્ષાર છે.
એસિડ અને બેઇઝ બંને પ્રબળ હોવાથી,ક્ષારનું જળવિભાજન થતું નથી.
તેથી,$K_2SO_4$ નું જલીય દ્રાવણ $pH$ $7$ સાથે તટસ્થ હોય છે.

(A) પ્રબળ બેઇઝ અને નિર્બળ એસિડનો ક્ષાર એનાયોનિક જળવિભાજન પામીને બેઝિક દ્રાવણ બનાવે છે.
$1$. સોડિયમ બોરેટ $(Na_2B_4O_7)$ એ પ્રબળ બેઇઝ $(NaOH)$ અને નિર્બળ એસિડ $(H_3BO_3)$ નો ક્ષાર છે,તેથી તેનું જલીય દ્રાવણ બેઝિક હોય છે.
$2$. એમોનિયમ ક્લોરાઇડ $(NH_4Cl)$ એ નિર્બળ બેઇઝ $(NH_4OH)$ અને પ્રબળ એસિડ $(HCl)$ નો ક્ષાર છે,તેથી તેનું જલીય દ્રાવણ એસિડિક હોય છે.
$3$. કેલ્શિયમ નાઇટ્રેટ $(Ca(NO_3)_2)$ એ પ્રબળ બેઇઝ $(Ca(OH)_2)$ અને પ્રબળ એસિડ $(HNO_3)$ નો ક્ષાર છે,તેથી તેનું જલીય દ્રાવણ તટસ્થ હોય છે.
$4$. સોડિયમ સલ્ફેટ $(Na_2SO_4)$ એ પ્રબળ બેઇઝ $(NaOH)$ અને પ્રબળ એસિડ $(H_2SO_4)$ નો ક્ષાર છે,તેથી તેનું જલીય દ્રાવણ તટસ્થ હોય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(A) એલ્યુમિનિયમ ક્લોરાઇડ $(AlCl_3)$ એ પ્રબળ એસિડ $(HCl)$ અને નિર્બળ બેઇઝ $(Al(OH)_3)$ નો ક્ષાર છે.
જલીય દ્રાવણમાં,$Al^{3+}$ આયનનું જળવિભાજન નીચે મુજબ થાય છે:
$Al^{3+}(aq) + 3H_2O(l) \rightleftharpoons Al(OH)_3(s) + 3H^+(aq)$.
દ્રાવણમાં $H^+$ આયનો ઉત્પન્ન થતા હોવાથી,$AlCl_3$ નું જલીય દ્રાવણ એસિડિક બને છે.
આ પ્રક્રિયાને ધનાયન જળવિભાજન કહેવામાં આવે છે.

(B) જલીય દ્રાવણમાં લગભગ $9$ જેટલી $pH$ ધરાવતો ક્ષાર સ્વભાવે બેઝિક હોય છે.
$NH_4NO_3$ એ પ્રબળ એસિડ $(HNO_3)$ અને નિર્બળ બેઇઝ $(NH_4OH)$ નો ક્ષાર છે,જે એસિડિક દ્રાવણ $(pH < 7)$ આપે છે.
$CH_3COONa$ એ નિર્બળ એસિડ $(CH_3COOH)$ અને પ્રબળ બેઇઝ $(NaOH)$ નો ક્ષાર છે,જે બેઝિક દ્રાવણ $(pH > 7)$ આપે છે.
$CH_3COONH_4$ એ નિર્બળ એસિડ અને નિર્બળ બેઇઝનો ક્ષાર છે,જે લગભગ તટસ્થ દ્રાવણ $(pH \approx 7)$ આપે છે.
$CaCO_3$ પાણીમાં અદ્રાવ્ય છે.
તેથી,$CH_3COONa$ એ સાચો ક્ષાર છે જે $pH \approx 9$ ધરાવતું બેઝિક દ્રાવણ આપે છે.

(D) $N_2H_5Cl$ એ નિર્બળ બેઇઝ $(N_2H_4)$ અને પ્રબળ એસિડ $(HCl)$ નો ક્ષાર છે.
આવા ક્ષાર માટે જળવિભાજન અચળાંક $(K_h)$ $K_h = \frac{K_w}{K_b}$ દ્વારા મળે છે.
અહીં $K_w = 1.0 \times 10^{-14}$ અને $K_b = 9.6 \times 10^{-9}$ છે.
$K_h = \frac{1.0 \times 10^{-14}}{9.6 \times 10^{-9}} \approx 1.04 \times 10^{-6}$.
જળવિભાજન અંશ $(h)$ $h = \sqrt{\frac{K_h}{C}}$ સૂત્રથી મળે છે,જ્યાં $C = 0.1 \ M$.
$h = \sqrt{\frac{1.04 \times 10^{-6}}{0.1}} = \sqrt{1.04 \times 10^{-5}} \approx 3.22 \times 10^{-3}$.
જળવિભાજનની ટકાવારી = $h \times 100 = 3.22 \times 10^{-3} \times 100 = 0.322 \%$.
આપેલા વિકલ્પો મુજબ,નજીકની કિંમત $0.003$ છે.

(B) નિર્બળ બેઇઝ અને પ્રબળ એસિડના ક્ષાર $(NH_4Cl)$ માટે જળવિભાજન અચળાંક $(K_h)$ નું સૂત્ર: $K_h = \frac{K_w}{K_b}$ છે.
આપેલ છે:
$K_w = 1.0 \times 10^{-14}$ ($25^{\circ}C$ તાપમાને પાણીનો આયનીય ગુણાકાર)
$K_b = 1.8 \times 10^{-5}$ ($NH_4OH$ નો વિયોજન અચળાંક)
કિંમતો મૂકતા:
$K_h = \frac{1.0 \times 10^{-14}}{1.8 \times 10^{-5}}$
$K_h = 0.555 \times 10^{-9} = 5.55 \times 10^{-10}$.

(A) ક્ષારના જલીય દ્રાવણની $pH$ તેના પિતૃ એસિડની પ્રબળતા પર આધાર રાખે છે. $NaClO$ ક્ષાર નિર્બળ એસિડ $HClO$ માંથી બને છે. $NaClO_2$,$NaClO_3$ અને $NaClO_4$ ક્ષારો અનુક્રમે $HClO_2$,$HClO_3$ અને $HClO_4$ માંથી બને છે.
જેમ ક્લોરિનનો ઓક્સિડેશન આંક વધે છે,તેમ તેના ઓક્સોએસિડની એસિડિક પ્રબળતા વધે છે $(HClO < HClO_2 < HClO_3 < HClO_4)$.
$HClO$ એ સૌથી નિર્બળ એસિડ હોવાથી,તેનો સંયુગ્મી બેઇઝ $ClO^-$ સૌથી પ્રબળ બેઇઝ છે.
પ્રબળ સંયુગ્મી બેઇઝ વધુ જળવિભાજન પામીને વધુ $OH^-$ આયનો ઉત્પન્ન કરે છે,જેના પરિણામે $pH$ વધુ મળે છે.
તેથી,$NaClO$ ની $pH$ સૌથી વધુ હશે.

(B) $NaOH$ (પ્રબળ બેઇઝ) અને $CH_3COOH$ (નિર્બળ એસિડ) વચ્ચેની પ્રક્રિયાથી સોડિયમ એસિટેટ $(CH_3COONa)$ બને છે,જે નિર્બળ એસિડ અને પ્રબળ બેઇઝનો ક્ષાર છે.
$CH_3COOH + NaOH \rightarrow CH_3COONa + H_2O$
ક્ષારનું જળવિભાજન થવાથી દ્રાવણ બેઝિક બને છે.
નિર્બળ એસિડ અને પ્રબળ બેઇઝના ક્ષાર માટે $pH = \frac{1}{2} (pK_w + pK_a + \log C)$ સૂત્રનો ઉપયોગ થાય છે.
$CH_3COOH$ માટે $pK_a$ આશરે $4.76$ અને $pK_w = 14$ હોવાથી,$pH$ નું મૂલ્ય $7$ કરતા વધારે મળે છે.
તેથી,દ્રાવણનો $pH$ $8$ છે.

(D) $FeCl_3$ એ નિર્બળ બેઝ $(Fe(OH)_3)$ અને પ્રબળ એસિડ $(HCl)$ નો ક્ષાર છે.
જ્યારે તેને પાણીમાં ઓગાળવામાં આવે છે,ત્યારે તે જળવિભાજન પામીને $Fe(OH)_3$ અને $HCl$ બનાવે છે.
$HCl$ ની હાજરીને કારણે દ્રાવણ એસિડિક બને છે,બેઝિક નહીં.
તેથી,વિધાન ખોટું છે,પરંતુ કારણ સાચું છે કારણ કે $FeCl_3$ પાણીમાં જળવિભાજન પામે છે.
પ્રક્રિયા છે: $FeCl_3 + 3H_2O \to Fe(OH)_3 + 3HCl$.

(A) $FeCl_3$ નું દ્રાવણ પાણીમાં જળવિભાજન પામીને $Fe(OH)_3$ બનાવે છે,જે કથ્થઈ રંગના અવક્ષેપ છે.
રાસાયણિક પ્રક્રિયા: $FeCl_3 + 3H_2O \to Fe(OH)_3 + 3HCl$.
આમ,કથ્થઈ અવક્ષેપનું નિર્માણ $FeCl_3$ ના જળવિભાજનને કારણે થાય છે,તેથી વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી છે.

(7.005) નિર્બળ એસિડ અને નિર્બળ બેઇઝના ક્ષાર માટે $pH$ નું સૂત્ર નીચે મુજબ છે:
$pH = 7 + \frac{1}{2} [pK_{a} - pK_{b}]$
આપેલ છે:
$pK_{a} = 4.76$
$pK_{b} = 4.75$
કિંમતો મૂકતા:
$pH = 7 + \frac{1}{2} [4.76 - 4.75]$
$pH = 7 + \frac{1}{2} [0.01]$
$pH = 7 + 0.005 = 7.005$

(N/A) પોટેશિયમ ક્લોરાઈડ $(KCl)$ એ પ્રબળ એસિડ $(HCl)$ અને પ્રબળ બેઇઝ $(KOH)$ નો ક્ષાર છે. તેથી,તે સ્વભાવે તટસ્થ છે અને સામાન્ય પાણીમાં તેનું જળવિભાજન થતું નથી. તે નીચે મુજબ આયનોમાં વિયોજિત થાય છે:
$KCl_{(s)} \xrightarrow{H_2O} K_{(aq)}^{+} + Cl_{(aq)}^{-}$
એસિડિક અને આલ્કલાઇન પાણીમાં,આયનો પ્રક્રિયા કરતા નથી અને તે જ સ્વરૂપમાં રહે છે.
એલ્યુમિનિયમ $(III)$ ક્લોરાઈડ $(AlCl_3)$ એ પ્રબળ એસિડ $(HCl)$ અને નિર્બળ બેઇઝ $[Al(OH)_3]$ નો ક્ષાર છે. તેથી,સામાન્ય પાણીમાં તેનું જળવિભાજન થાય છે:
$AlCl_{3(s)} + 3H_2O_{(l)} \to Al(OH)_{3(s)} + 3H^+_{(aq)} + 3Cl^-_{(aq)}$
એસિડિક પાણીમાં,$H^+$ આયનો $Al^{3+}$ ના જળવિભાજનને અટકાવે છે,તેથી $AlCl_3$ એ $Al^{3+}_{(aq)}$ અને $Cl^-_{(aq)}$ આયનો તરીકે અસ્તિત્વ ધરાવે છે:
$AlCl_{3(s)} \xrightarrow{H^+_{(aq)}} Al^{3+}_{(aq)} + 3Cl^-_{(aq)}$
આલ્કલાઇન પાણીમાં,બનેલ $Al(OH)_3$ એ $OH^-$ આયનો સાથે પ્રક્રિયા કરીને દ્રાવ્ય સંકીર્ણ બનાવે છે:
$Al(OH)_{3(s)} + OH^-_{(aq)} \to [Al(OH)_4]^-_{(aq)}$

$NaNO_{2}$ એ પ્રબળ બેઇઝ $(NaOH)$ અને નિર્બળ એસિડ $(HNO_{2})$ નો ક્ષાર છે.
$NO_{2}^{-} + H_{2}O \longleftrightarrow HNO_{2} + OH^{-}$
$K_{h} = \frac{K_{w}}{K_{a}} = \frac{10^{-14}}{4.5 \times 10^{-4}} = 2.22 \times 10^{-11}$
ક્ષારના જળવિભાજન માટે,$K_{h} = \frac{h^{2}C}{1-h} \approx h^{2}C$ (કારણ કે $h$ ખૂબ નાનું છે).
$h = \sqrt{\frac{K_{h}}{C}} = \sqrt{\frac{2.22 \times 10^{-11}}{0.04}} = \sqrt{5.55 \times 10^{-10}} = 2.356 \times 10^{-5}$.
$[OH^{-}] = C \times h = 0.04 \times 2.356 \times 10^{-5} = 9.424 \times 10^{-7} \ M$.
$pOH = -\log(9.424 \times 10^{-7}) = 7 - \log(9.424) = 7 - 0.974 = 6.026$.
$pH = 14 - pOH = 14 - 6.026 = 7.974$.

આપેલ છે: ક્ષારની સાંદ્રતા $(C)$ = $0.02 \ M$,$pH = 3.44$.
પગલું $1$: $[H^{+}]$ ની ગણતરી કરો.
$[H^{+}] = 10^{-pH} = 10^{-3.44} = 3.63 \times 10^{-4} \ M$.
પગલું $2$: જળવિભાજન અચળાંક $(K_h)$ ની ગણતરી કરો.
નિર્બળ બેઇઝ અને પ્રબળ એસિડના ક્ષાર માટે,$[H^{+}] = \sqrt{K_h \times C}$.
$K_h = \frac{[H^{+}]^2}{C} = \frac{(3.63 \times 10^{-4})^2}{0.02} = 6.59 \times 10^{-6} \approx 6.6 \times 10^{-6}$.
પગલું $3$: પિરિડિનનો આયનીકરણ અચળાંક $(K_b)$ ની ગણતરી કરો.
$K_h = \frac{K_w}{K_b} \Rightarrow K_b = \frac{K_w}{K_h}$.
$K_b = \frac{1.0 \times 10^{-14}}{6.6 \times 10^{-6}} = 1.515 \times 10^{-9}$.

$(i)$ $NaCl$: તે પ્રબળ એસિડ $(HCl)$ અને પ્રબળ બેઝ $(NaOH)$ નો ક્ષાર છે,તેથી તે તટસ્થ છે.
$(ii)$ $KBr$: તે પ્રબળ એસિડ $(HBr)$ અને પ્રબળ બેઝ $(KOH)$ નો ક્ષાર છે,તેથી તે તટસ્થ છે.
$(iii)$ $NaCN$: તે નિર્બળ એસિડ $(HCN)$ અને પ્રબળ બેઝ $(NaOH)$ નો ક્ષાર છે,તેથી તે બેઝિક છે.
$(iv)$ $NH_4NO_3$: તે નિર્બળ બેઝ $(NH_4OH)$ અને પ્રબળ એસિડ $(HNO_3)$ નો ક્ષાર છે,તેથી તે એસિડિક છે.
$(v)$ $NaNO_2$: તે નિર્બળ એસિડ $(HNO_2)$ અને પ્રબળ બેઝ $(NaOH)$ નો ક્ષાર છે,તેથી તે બેઝિક છે.
$(vi)$ $KF$: તે નિર્બળ એસિડ $(HF)$ અને પ્રબળ બેઝ $(KOH)$ નો ક્ષાર છે,તેથી તે બેઝિક છે.

(N/A) $AlCl_{3}$ એ લુઈસ એસિડ છે અને પાણીમાં જળવિભાજન પામે છે.
$(i)$ સામાન્ય પાણીમાં: $AlCl_{3(s)} + 3H_{2}O_{(l)} \rightarrow Al(OH)_{3(s)} + 3H^{+}_{(aq)} + 3Cl^{-}_{(aq)}$
$(ii)$ એસિડિક પાણીમાં: $Al(OH)_{3}$ એ $H^{+}$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $Al^{3+}$ આયનો બનાવે છે. અંતિમ દ્રાવણમાં $Al^{3+}_{(aq)}$ અને $Cl^{-}_{(aq)}$ આયનો હોય છે.
$(iii)$ આલ્કલાઇન પાણીમાં: $AlCl_{3(s)} + 4OH^{-}_{(aq)} \rightarrow [Al(OH)_{4}]^{-}_{(aq)} + 3Cl^{-}_{(aq)}$
$KCl$ એ પ્રબળ એસિડ $(HCl)$ અને પ્રબળ બેઇઝ $(KOH)$ નો ક્ષાર છે. તે જળવિભાજન પામતું નથી.
$(i, ii, iii)$ ત્રણેય કિસ્સાઓમાં (સામાન્ય,એસિડિક અને આલ્કલાઇન પાણી),$KCl$ ફક્ત આયનોમાં વિયોજન પામે છે: $KCl_{(s)} \rightarrow K^{+}_{(aq)} + Cl^{-}_{(aq)}$.

(N/A) વ્યાખ્યા: ક્ષારના ધન આયનો અથવા ઋણ આયનો અથવા બંનેની પાણી સાથેની પ્રક્રિયાને જળવિભાજન કહે છે.
એસિડ અને બેઇઝ વચ્ચેની પ્રક્રિયાથી બનેલા ક્ષારો પાણીમાં આયનીકરણ પામે છે. ક્ષારના આયનીકરણથી બનતા આયનો $(i)$ કાં તો જલીય દ્રાવણમાં જલયુક્ત આયનો તરીકે અસ્તિત્વ ધરાવે છે અથવા $(ii)$ ક્ષારની પ્રકૃતિના આધારે અનુરૂપ એસિડ/બેઇઝ બનાવવા માટે પાણી સાથે પ્રક્રિયા કરે છે. આ પ્રક્રિયાથી દ્રાવણની $pH$ અસર પામે છે.
$I$. જળવિભાજન ન કરતા આયનો (જલયુક્ત રહેતા આયનો):
આવા આયનો દ્રાવણમાં આયન તરીકે જ રહે છે અને $pH$ ને અસર કરતા નથી. તેઓ જળવિભાજન પામતા નથી.
- ધન આયનો: પ્રબળ બેઇઝના ધન આયનો ($Na^{+}$,$K^{+}$,$Ca^{2+}$,$Ba^{2+}$) જલીય આયન તરીકે રહે છે અને જળવિભાજન પામતા નથી.
- ઋણ આયનો: પ્રબળ એસિડના ઋણ આયનો ($Cl^{-}$,$Br^{-}$,$NO_{3}^{-}$,$ClO_{4}^{-}$,$SO_{4}^{2-}$) જળવિભાજન પામતા નથી.
આવા દ્રાવણો તટસ્થ હોય છે અને તેમની $pH = 7$ હોય છે. દા.ત.,$NaCl$,$KCl$,$NaNO_{3}$,$NaClO_{4}$.
$II$. જળવિભાજન કરતા અને પારસ્પરિક ક્રિયા કરતા આયનો:
આવા આયનો ક્ષારની પ્રકૃતિ મુજબ પાણી સાથે પ્રક્રિયા કરે છે અને અનુરૂપ એસિડ કે બેઇઝ બનાવી $pH$ પર અસર કરે છે. આ પ્રક્રિયાને જળવિભાજન કહે છે.
- ધન આયનો: પ્રબળ એસિડ અને નિર્બળ બેઇઝના ક્ષાર (દા.ત.,$NH_{4}Cl$) માં $NH_{4}^{+}$ જેવા આયનો જળવિભાજન પામે છે,જેથી દ્રાવણ એસિડિક બને છે.
- ઋણ આયનો: નિર્બળ એસિડ અને પ્રબળ બેઇઝના દ્રાવણમાં (દા.ત.,$NaCH_{3}COO$),ઋણ આયન ($CH_{3}COO^{-}$,$HCOO^{-}$,$S^{2-}$,$CrO_{4}^{2-}$) જળવિભાજન પામે છે,જેથી દ્રાવણ બેઝિક બને છે.
આવા દ્રાવણો એસિડિક અથવા બેઝિક ($pH < 7$ અથવા $pH > 7$) હોઈ શકે છે. દા.ત.,$NH_{4}Cl$ (એસિડિક) અને $CH_{3}COONa$ (બેઝિક).
$pH$ માટેનું સૂત્ર: $pH = 7 + \frac{1}{2} (pK_{a} - pK_{b})$.

(N/A) ક્ષારનું તેમના જળવિભાજનના આધારે નીચે મુજબ વર્ગીકરણ કરી શકાય છે:
$1$. પ્રબળ એસિડ અને પ્રબળ બેઇઝના ક્ષાર: આ ક્ષારોનું જળવિભાજન થતું નથી અને તેમના જલીય દ્રાવણો તટસ્થ $(pH = 7)$ હોય છે. ઉદાહરણો: $NaCl, NaNO_{3}, KNO_{3}, K_{2}SO_{4}$.
$2$. નિર્બળ એસિડ અને પ્રબળ બેઇઝના ક્ષાર: નિર્બળ એસિડનો ઋણાયન જળવિભાજન પામે છે,જેના પરિણામે દ્રાવણ બેઝિક $(pH > 7)$ બને છે. ઉદાહરણો: $CH_{3}COONa, K_{3}PO_{4}, Na_{2}CO_{3}, NaHCO_{3}$.
$3$. પ્રબળ એસિડ અને નિર્બળ બેઇઝના ક્ષાર: નિર્બળ બેઇઝનો ધનાયન જળવિભાજન પામે છે,જેના પરિણામે દ્રાવણ એસિડિક $(pH < 7)$ બને છે. ઉદાહરણો: $NH_{4}Cl, NH_{4}NO_{3}, CuSO_{4}, FeCl_{3}$.
$4$. નિર્બળ એસિડ અને નિર્બળ બેઇઝના ક્ષાર: ધનાયન અને ઋણાયન બંને જળવિભાજન પામે છે. દ્રાવણની પ્રકૃતિ $(pH)$ નિર્બળ એસિડ અને નિર્બળ બેઇઝના વિયોજન અચળાંકો ($K_{a}$ અને $K_{b}$) પર આધાર રાખે છે. ઉદાહરણો: $CH_{3}COONH_{4}, HCOONH_{4}$.

(N/A) $1$. તટસ્થ દ્રાવણો: $NaCl$ અને $KBr$ એ પ્રબળ એસિડ અને પ્રબળ બેઝના ક્ષાર છે,તેથી તેમના દ્રાવણો તટસ્થ છે.
$2$. એસિડિક દ્રાવણો: $NH_4NO_3$ એ પ્રબળ એસિડ $(HNO_3)$ અને નિર્બળ બેઝ $(NH_4OH)$ નો ક્ષાર છે,તેથી તેનું દ્રાવણ એસિડિક છે.
$3$. બેઝિક દ્રાવણો: $NaCN, NaNO_2$ અને $KF$ એ નિર્બળ એસિડ અને પ્રબળ બેઝના ક્ષાર છે,તેથી તેમના દ્રાવણો બેઝિક છે.

(N/A) $(i)$ સોડિયમ ક્લોરાઇડ $(NaCl)$ એ પ્રબળ એસિડ $(HCl)$ અને પ્રબળ બેઇઝ $(NaOH)$ નો ક્ષાર છે. $NaCl$ ના દ્રાવણમાં,$Na^{+}$ અને $Cl^{-}$ આયનો જલીય સ્વરૂપે હોય છે.
$NaCl \longrightarrow Na^{+}{(aq)} + Cl^{-}{(aq)}$
$Na^{+}$ અને $Cl^{-}$ આયનોનું જળવિભાજન થતું નથી. તેથી,$NaCl$ ના દ્રાવણની $pH$ પાણીની $pH$ $(7)$ જેટલી હોય છે. આમ,આ દ્રાવણ તટસ્થ છે.
$(ii)$ સોડિયમ એસિટેટ એ પ્રબળ બેઇઝ $(NaOH)$ અને નિર્બળ એસિડ $(CH_3COOH)$ નો ક્ષાર છે.
$CH_3COONa{(aq)} \longrightarrow Na^{+}{(aq)} + CH_3COO^{-}{(aq)}$
$Na^{+}$ નું જળવિભાજન થતું નથી. એસિટેટ આયન $(CH_3COO^{-})$ પાણી સાથે જળવિભાજન પામીને નિર્બળ એસિડ $CH_3COOH$ અને $OH^{-}$ આયનો ઉત્પન્ન કરે છે.
$CH_3COO^{-}{(aq)} + H_2O_{(l)} \rightleftharpoons CH_3COOH{(aq)} + OH^{-}{(aq)}$
$CH_3COOH$ નિર્બળ એસિડ હોવાથી,તે મોટાભાગે અવિભાજિત રહે છે. આનાથી $[OH^{-}]$ સાંદ્રતા વધે છે,જે દ્રાવણને બેઝિક બનાવે છે $(pH > 7)$.
$(iii)$ એમોનિયમ ક્લોરાઇડ $(NH_4Cl)$ એ નિર્બળ બેઇઝ $(NH_4OH)$ અને પ્રબળ એસિડ $(HCl)$ નો ક્ષાર છે.
$NH_4Cl{(aq)} \longrightarrow NH_4^+{(aq)} + Cl^{-}{(aq)}$
એમોનિયમ આયનો $(NH_4^+)$ જળવિભાજન પામીને $NH_4OH$ અને $H^{+}$ આયનો બનાવે છે.
$NH_4^+{(aq)} + H_2O_{(l)} \rightleftharpoons NH_4OH{(aq)} + H^{+}{(aq)}$
$NH_4OH$ નિર્બળ બેઇઝ હોવાથી,તે મોટાભાગે અવિભાજિત રહે છે. આનાથી $[H^{+}]$ સાંદ્રતા વધે છે,જે દ્રાવણને એસિડિક બનાવે છે $(pH < 7)$.
$(iv)$ એમોનિયમ એસિટેટ $(NH_4CH_3COO)$ એ નિર્બળ બેઇઝ $(NH_4OH)$ અને નિર્બળ એસિડ $(CH_3COOH)$ નો ક્ષાર છે. બંને આયનો જળવિભાજન પામે છે.
$CH_3COO^{-}{(aq)} + NH_4^+{(aq)} + H_2O_{(l)} \rightleftharpoons CH_3COOH{(aq)} + NH_4OH{(aq)}$
દ્રાવણની $pH$ એસિડ અને બેઇઝના સાપેક્ષ વિયોજન અચળાંકો પર આધાર રાખે છે: $pH = 7 + \frac{1}{2}(pK_a - pK_b)$. જો $pK_a = pK_b$ હોય,તો દ્રાવણ તટસ્થ હોય છે.

(A) સોડિયમ એસિટેટ $(CH_3COONa)$ એ નિર્બળ એસિડ $(CH_3COOH)$ અને પ્રબળ બેઇઝ $(NaOH)$ નો ક્ષાર છે.
તેનું જળવિભાજન નીચે મુજબ થાય છે: $CH_3COO^- + H_2O \rightleftharpoons CH_3COOH + OH^-$.
નિર્બળ એસિડ અને પ્રબળ બેઇઝના ક્ષાર માટે $pH$ નું સૂત્ર: $pH = \frac{1}{2} [pK_w + pK_a + \log C]$.
આપેલ છે: $C = 0.1 \ M$,$K_a = 1.8 \times 10^{-5}$,$K_w = 10^{-14}$.
$pK_a = -\log(1.8 \times 10^{-5}) = 4.745$.
$pH = \frac{1}{2} [14 + 4.745 + \log(0.1)] = 8.87$.

(A) નિર્બળ એસિડ અને નિર્બળ બેઇઝના ક્ષાર માટે,$pH$ નીચેના સૂત્રનો ઉપયોગ કરીને ગણવામાં આવે છે: $pH = 7 + \frac{1}{2}(pK_{a} - pK_{b})$.
અહીં $pK_{a} = 4.80$ અને $pK_{b} = 4.78$ આપેલ છે.
કિંમતો મૂકતા: $pH = 7 + \frac{1}{2}(4.80 - 4.78)$.
$pH = 7 + \frac{1}{2}(0.02)$.
$pH = 7 + 0.01 = 7.01$.

(A) નિર્બળ બેઇઝ અને પ્રબળ એસિડના ક્ષાર માટે જળવિભાજન અચળાંક $(K_h)$ નું સૂત્ર: $K_h = \frac{K_w}{K_b}$ છે.
આપેલ છે: $298 \ K$ તાપમાને $K_w = 1.0 \times 10^{-14}$ અને $K_b = 1.77 \times 10^{-5}$.
કિંમતો મૂકતા: $K_h = \frac{1.0 \times 10^{-14}}{1.77 \times 10^{-5}}$.
$K_h = 0.56497 \times 10^{-9} = 5.65 \times 10^{-10}$.

(C) લઘુત્તમ $pH$ નક્કી કરવા માટે,આપણે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સૌથી વધુ એસિડિક દ્રાવણ શોધવું પડશે.
$1$. $BaCl_2$ એ પ્રબળ એસિડ $(HCl)$ અને પ્રબળ બેઇઝ $(Ba(OH)_2)$ નો ક્ષાર છે,તેથી તે તટસ્થ છે $(pH \approx 7)$.
$2$. $Na_2CO_3$ એ નિર્બળ એસિડ $(H_2CO_3)$ અને પ્રબળ બેઇઝ $(NaOH)$ નો ક્ષાર છે,તેથી તે બેઝિક છે $(pH > 7)$.
$3$. $NH_4Cl$ એ પ્રબળ એસિડ $(HCl)$ અને નિર્બળ બેઇઝ $(NH_4OH)$ નો ક્ષાર છે,તેથી તે એસિડિક છે $(pH < 7)$.
$4$. $CH_3COONa$ એ નિર્બળ એસિડ $(CH_3COOH)$ અને પ્રબળ બેઇઝ $(NaOH)$ નો ક્ષાર છે,તેથી તે બેઝિક છે $(pH > 7)$.
આમ,$NH_4Cl$ એ એકમાત્ર એસિડિક ક્ષાર હોવાથી તેની $pH$ લઘુત્તમ હશે.

(A) નિર્બળ એસિડ અને પ્રબળ બેઇઝના ક્ષાર માટે,$pH$ નું સૂત્ર: $pH = 7 + \frac{1}{2}(pK_{a} + \log C)$ છે.
આપેલ $pK_{b} = 4.70$ પરથી,$pK_{a} = 14 - 4.70 = 9.30$ મળે.
સાંદ્રતા $C = 0.5 \ M$.
કિંમતો મૂકતા: $pH = 7 + \frac{1}{2}(9.30 + \log 0.5)$.
$\log 0.5 = -0.30$ હોવાથી,$pH = 7 + \frac{1}{2}(9.30 - 0.30) = 7 + \frac{1}{2}(9.0) = 7 + 4.5 = 11.5$.

(B) નિર્બળ એસિડ અને પ્રબળ બેઇઝના ક્ષાર માટે,જળવિભાજનનો અંશ $(h)$ $h = \sqrt{\frac{K_h}{C}}$ દ્વારા મળે છે.
અહીં $K_h = 5.6 \times 10^{-10}$ અને $C = 0.01 \ M$ છે.
ગણતરી કરતા,સાચો વિકલ્પ $B$ મળે છે.

(A) નિર્બળ બેઇઝ અને પ્રબળ એસિડના ક્ષાર $(NH_4Cl)$ માટે,જળવિભાજન અચળાંક $K_h = \frac{K_w}{K_b}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
કિંમતો મૂકતા: $K_h = \frac{1 \times 10^{-14}}{1.75 \times 10^{-5}} = 5.71 \times 10^{-10}$.
દ્રાવણની $pH$ સૂત્ર $pH = \frac{1}{2} [pK_w - pK_b - \log C]$ દ્વારા મળે છે.
$pK_w = 14$,$pK_b = -\log(1.75 \times 10^{-5}) \approx 4.76$,અને $\log C = \log(0.1) = -1$.
$pH = \frac{1}{2} [14 - 4.76 - (-1)] = \frac{1}{2} [10.24] = 5.12$.

(A) નિર્બળ બેઇઝ અને પ્રબળ એસિડના ક્ષાર $(NH_4Cl)$ માટે,$pH$ નું સૂત્ર: $pH = 7 - \frac{1}{2}(pK_b + \log C)$ છે.
આપેલ છે $pH = 5.28$ અને $C = 0.02 \ M$.
$5.28 = 7 - 0.5(pK_b + \log(0.02))$.
$1.72 = 0.5(pK_b - 1.699)$.
$3.44 = pK_b - 1.699 \implies pK_b = 5.139$.
$K_b = 10^{-5.139} \approx 7.26 \times 10^{-6}$.
જળવિભાજનનો અંશ $(h)$ $h = \sqrt{\frac{K_h}{C}}$ દ્વારા મળે છે,જ્યાં $K_h = \frac{K_w}{K_b}$.
$K_h = \frac{10^{-14}}{7.26 \times 10^{-6}} \approx 1.377 \times 10^{-9}$.
$h = \sqrt{\frac{1.377 \times 10^{-9}}{0.02}} = \sqrt{6.885 \times 10^{-8}} \approx 2.624 \times 10^{-4}$.

(B) નિર્બળ એસિડ અને નિર્બળ બેઇઝના ક્ષાર માટે,$pH$ નીચેના સૂત્રનો ઉપયોગ કરીને ગણવામાં આવે છે:
$pH = 7 + \frac{1}{2}(pK_a - pK_b)$
આપેલ છે:
$pK_a = 3.2$
$pK_b = 3.4$
કિંમતો મૂકતા:
$pH = 7 + \frac{1}{2}(3.2 - 3.4)$
$pH = 7 + \frac{1}{2}(-0.2)$
$pH = 7 - 0.1$
$pH = 6.9$

(A) $CH_3COONa$ એ પ્રબળ બેઇઝ $(NaOH)$ અને નિર્બળ એસિડ $(CH_3COOH)$ નો ક્ષાર છે.
તેથી,તેનું જલીય દ્રાવણ એનાયોનિક જળવિભાજન પામીને $OH^-$ આયનો ઉત્પન્ન કરે છે,જે દ્રાવણને સ્વભાવે બેઝિક બનાવે છે.

(A) નિર્બળ એસિડ અને નિર્બળ બેઇઝના ક્ષારની $pH$ શોધવાનું સૂત્ર:
$pH = \frac{1}{2}(pK_w + pK_a - pK_b)$
આપેલ છે:
$pK_w = 14$
$pK_a = 4$
$pK_b = 5$
કિંમતો મૂકતા:
$pH = \frac{1}{2}(14 + 4 - 5)$
$pH = \frac{1}{2}(13)$
$pH = 6.5$

(C) એમોનિયમ ફોસ્ફેટ $(NH_4)_3PO_4$ એ નિર્બળ એસિડ $(H_3PO_4)$ અને નિર્બળ બેઇઝ $(NH_4OH)$ નો ક્ષાર છે.
નિર્બળ એસિડ અને નિર્બળ બેઇઝના ક્ષાર માટે $pH$ નું સૂત્ર:
$pH = 7 + \frac{1}{2}(pK_a - pK_b)$
આપેલ છે:
$pK_a = 5.23$
$pK_b = 4.75$
કિંમતો મૂકતા:
$pH = 7 + \frac{1}{2}(5.23 - 4.75)$
$pH = 7 + \frac{1}{2}(0.48)$
$pH = 7 + 0.24$
$pH = 7.24$
નજીકના પૂર્ણાંકમાં લેતા,$pH$ આશરે $7$ થાય છે.

(C) પગલું $1$: પ્રક્રિયકોના મિલીમોલની ગણતરી કરો.
$n(NH_{4}OH) = 20\,mL \times 0.1\,M = 2\,mmol$.
$n(HCl) = 40\,mL \times 0.05\,M = 2\,mmol$.
પગલું $2$: પ્રક્રિયા તત્વયોગમિતિ.
$NH_{4}OH + HCl \rightarrow NH_{4}Cl + H_{2}O$.
બંને પ્રક્રિયકો $2\,mmol$ હોવાથી,તેઓ સંપૂર્ણપણે પ્રક્રિયા કરીને $2\,mmol$ $NH_{4}Cl$ (નિર્બળ બેઇઝ અને પ્રબળ એસિડનો ક્ષાર) બનાવે છે.
પગલું $3$: ક્ષારની સાંદ્રતાની ગણતરી કરો.
કુલ કદ $= 20 + 40 = 60\,mL$.
$[NH_{4}Cl] = C = \frac{2\,mmol}{60\,mL} = \frac{1}{30}\,M$.
પગલું $4$: ક્ષારના દ્રાવણનો $pH$ શોધો.
$pH = \frac{1}{2}[pK_{w} - pK_{b} - \log C]$.
$pK_{w} = 14$,$pK_{b} = -\log(10^{-5}) = 5$.
$pH = \frac{1}{2}[14 - 5 - \log(1/30)] = \frac{1}{2}[9 + \log 30] = \frac{1}{2}[9 + 0.48 + 1] = \frac{10.48}{2} = 5.24$.
સૌથી નજીકની કિંમત $5.2$ છે.

(B) $NaCl$ એ પ્રબળ એસિડ $(HCl)$ અને પ્રબળ બેઇઝ $(NaOH)$ નો ક્ષાર છે,તેથી તે તટસ્થ છે $(pH = 7)$.
$NH_4Cl$ એ પ્રબળ એસિડ $(HCl)$ અને નિર્બળ બેઇઝ $(NH_4OH)$ નો ક્ષાર છે,તેથી તે એસિડિક છે $(pH < 7)$.
$CH_3COONa$ એ નિર્બળ એસિડ $(CH_3COOH)$ અને પ્રબળ બેઇઝ $(NaOH)$ નો ક્ષાર છે,તેથી તે બેઝિક છે $(pH > 7)$.
તેથી,$0.1 \, M$ જલીય દ્રાવણો માટે $pH$ નો વધતો ક્રમ $NH_4Cl < NaCl < CH_3COONa$ થશે.

(C) કેલ્શિયમ લેક્ટેટ એ નિર્બળ એસિડ (લેક્ટિક એસિડ) અને પ્રબળ બેઇઝ $(Ca(OH)_2)$ નો ક્ષાર છે.
નિર્બળ એસિડ અને પ્રબળ બેઇઝના ક્ષાર માટે $pH$ નું સૂત્ર:
$pH = 7 + \frac{1}{2}(pKa + \log C)$
અહીં,$C$ એ ક્ષારની સાંદ્રતા છે,જે $0.005 \ M$ છે.
$pH = 7 + \frac{1}{2}(5 + \log(0.005))$
$pH = 7 + \frac{1}{2}(5 + \log(5 \times 10^{-3}))$
$pH = 7 + \frac{1}{2}(5 + \log 5 - 3)$
$pH = 7 + \frac{1}{2}(2 + 0.699) = 7 + 1.3495 = 8.3495$
$x \times 10^{-1}$ સ્વરૂપ માટે નજીકના પૂર્ણાંકમાં લેતા,આપણને $83.495 \approx 83 \times 10^{-1}$ મળે છે.

(B) એમોનિયમ એસિટેટ $(CH_{3}COONH_{4})$ એ નિર્બળ એસિડ $(CH_{3}COOH)$ અને નિર્બળ બેઇઝ $(NH_{4}OH)$ નો ક્ષાર છે.
નિર્બળ એસિડ અને નિર્બળ બેઇઝના ક્ષાર માટે $pH$ નું સૂત્ર: $pH = \frac{1}{2} (pK_{w} + pK_{a} - pK_{b})$.
અહીં $K_{a} = 1.8 \times 10^{-5}$ અને $K_{b} = 1.8 \times 10^{-5}$ હોવાથી,$pK_{a} = pK_{b}$ થાય.
તેથી,$pH = \frac{1}{2} (pK_{w} + pK_{a} - pK_{a}) = \frac{pK_{w}}{2}$.
$25^{\circ}C$ તાપમાને $pK_{w} = 14$ હોવાથી,$pH = \frac{14}{2} = 7$.

(C) નિર્બળ એસિડ અને પ્રબળ બેઇઝના સોડિયમ ક્ષારનું જળવિભાજન થાય છે. આવા ક્ષારના દ્રાવણની $pH$ નીચેના સૂત્રનો ઉપયોગ કરીને ગણવામાં આવે છે:
$pH = \frac{1}{2} (pK_w + pK_a + \log C)$
આપેલ છે:
$K_a = 1.0 \times 10^{-4} \implies pK_a = -\log(1.0 \times 10^{-4}) = 4$
$K_w = 1.0 \times 10^{-14} \implies pK_w = 14$
$C = 0.01 \ M = 10^{-2} \ M \implies \log C = -2$
આ કિંમતો મૂકતા:
$pH = \frac{1}{2} (14 + 4 + (-2)) = \frac{1}{2} (16) = 8$

(A) જો જલીય દ્રાવણ બેઝિક હોય તો તે લાલ લિટમસ પેપરને ભૂરું બનાવે છે.
$1$. $KCN$: પ્રબળ બેઝ $(KOH)$ અને નિર્બળ એસિડ $(HCN)$ નો ક્ષાર હોવાથી તે બેઝિક છે.
$2$. $K_2SO_4$: પ્રબળ બેઝ $(KOH)$ અને પ્રબળ એસિડ $(H_2SO_4)$ નો ક્ષાર હોવાથી તે તટસ્થ છે.
$3$. $(NH_4)_2C_2O_4$: નિર્બળ બેઝ $(NH_4OH)$ અને નિર્બળ એસિડ $(H_2C_2O_4)$ નો ક્ષાર હોવાથી તે નિર્બળ એસિડિક/તટસ્થ છે.
$4$. $NaCl$: પ્રબળ બેઝ $(NaOH)$ અને પ્રબળ એસિડ $(HCl)$ નો ક્ષાર હોવાથી તે તટસ્થ છે.
$5$. $Zn(NO_3)_2$: નિર્બળ બેઝ $(Zn(OH)_2)$ અને પ્રબળ એસિડ $(HNO_3)$ નો ક્ષાર હોવાથી તે એસિડિક છે.
$6$. $FeCl_3$: નિર્બળ બેઝ $(Fe(OH)_3)$ અને પ્રબળ એસિડ $(HCl)$ નો ક્ષાર હોવાથી તે એસિડિક છે.
$7$. $K_2CO_3$: પ્રબળ બેઝ $(KOH)$ અને નિર્બળ એસિડ $(H_2CO_3)$ નો ક્ષાર હોવાથી તે બેઝિક છે.
$8$. $NH_4NO_3$: નિર્બળ બેઝ $(NH_4OH)$ અને પ્રબળ એસિડ $(HNO_3)$ નો ક્ષાર હોવાથી તે એસિડિક છે.
$9$. $LiCN$: પ્રબળ બેઝ $(LiOH)$ અને નિર્બળ એસિડ $(HCN)$ નો ક્ષાર હોવાથી તે બેઝિક છે.
બેઝિક સંયોજનો $KCN$,$K_2CO_3$ અને $LiCN$ છે. કુલ સંખ્યા $3$ છે.

(A) $Na_3PO_4$ એ પ્રબળ બેઝ $(NaOH)$ અને નિર્બળ એસિડ $(H_3PO_4)$ નો ક્ષાર છે.
જલીય દ્રાવણમાં,$PO_4^{3-}$ આયન એનાયોનિક જળવિભાજન અનુભવે છે: $PO_4^{3-} + H_2O \rightleftharpoons HPO_4^{2-} + OH^-$.
$OH^-$ આયનોના ઉત્પાદનને કારણે,દ્રાવણ સ્વભાવે બેઝિક બને છે.
તેથી,વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે.