Morphology of Frog Questions in Gujarati

(D) દેડકામાં ગરદનનો અભાવ એ એક ઉત્ક્રાંતિજન્ય અનુકૂલન છે જે શરીરને સુવ્યવસ્થિત આકાર આપે છે. આ રચનાત્મક લક્ષણ હવાનો અવરોધ ઘટાડે છે અને જમીન પર કૂદવા માટે જરૂરી શક્તિશાળી કૂદકા દરમિયાન સ્થિરતા પ્રદાન કરે છે. તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(B) દેડકાના અગ્ર ઉપાંગો ટૂંકા હોય છે અને તેમાં ચાર આંગળા હોય છે.
પશ્ચ ઉપાંગો લાંબા હોય છે અને તેમાં પાંચ આંગળા હોય છે,જે તરવામાં મદદ કરવા માટે જાળીદાર હોય છે.
તેથી,દેડકાના અગ્ર ઉપાંગોમાં ચાર આંગળા અને પશ્ચ ઉપાંગોમાં પાંચ આંગળા હોય છે.

(A) દેડકાની ત્વચા શ્લેષ્મ ગ્રંથિઓની હાજરીને કારણે ભીની,લીસી અને લપસણી હોય છે.
વધુમાં,ત્વચામાં ઝેરી ગ્રંથિઓ હોય છે જે શિકારીઓથી બચવા માટે ઝેરી દ્રવ્યોનો સ્ત્રાવ કરે છે.
તેથી,સાચો જવાબ $A$ છે.

(A) સામાન્ય ભારતીય બુલફ્રોગનું પ્રાણીશાસ્ત્રીય નામ $Rana \text{ } tigrina$ છે.
તે $Amphibia$ (ઉભયજીવી) વર્ગ અને $Anura$ ગોત્રમાં આવે છે.
તેથી, સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(D) સાચો જવાબ $(d)$ છે. દેડકા ઉભયજીવી (amphibians) છે,જેનો અર્થ છે કે તેઓ પાણી અને જમીન બંને પર રહી શકે છે.
તેઓ સામાન્ય રીતે મીઠા પાણીના સ્ત્રોતો જેવા કે તળાવો,સરોવરો,ખાડાઓ,દલદલ અને ધીમે વહેતા પાણીની નજીક જોવા મળે છે.
તેમનું દ્વિ-નિવાસસ્થાન તેમને જીવનના વિવિધ તબક્કાઓ અને પ્રવૃત્તિઓ માટે બંને વાતાવરણનો ઉપયોગ કરવાની ક્ષમતા આપે છે.

(D) ભારતીય બુલફ્રોગ,જેનું વૈજ્ઞાનિક નામ $Hoplobatrachus \ tigerinus$ છે,તે એક ઉભયજીવી પ્રાણી છે.
તે સામાન્ય રીતે મીઠા પાણીના નિવાસસ્થાનો જેવા કે તળાવો,ઝરણાં અને છીછરા સરોવરોમાં જોવા મળે છે.
આ વાતાવરણ તેમના અસ્તિત્વ અને પ્રજનન માટે જરૂરી ભેજ અને જલીય પરિસ્થિતિઓ પૂરી પાડે છે.
તેથી,આપેલા તમામ વિકલ્પો ભારતીય બુલફ્રોગ માટે યોગ્ય નિવાસસ્થાન છે.

(C) ટોડ $Bufonidae$ કુળના સભ્યો છે.
દેડકાની ત્વચા સામાન્ય રીતે લીસી અને ભીની હોય છે,જ્યારે ટોડની ત્વચા સૂકી અને મસાવાળી હોય છે.
તેમની આંખોની પાછળ સ્પષ્ટ પેરોટિડ ગ્રંથીઓ આવેલી હોય છે,જે સંરક્ષણ માટે ઝેરી દ્રવ્યોનો સ્ત્રાવ કરે છે.
વધુમાં,દેડકાના અણીદાર થૂથાની સરખામણીમાં તેમનું થૂથું વધુ ગોળાકાર અથવા અર્ધવર્તુળાકાર હોય છે.
તેથી,વિકલ્પ $C$ સાચો જવાબ છે.

(A) ઝેરનો સ્ત્રાવ કરતી ઉપસેલી ગ્રંથિઓ,જેને પેરોટિડ ગ્રંથિઓ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,તે $Bufo$ પ્રજાતિના દેડકામાં દરેક કર્ણપટલ (tympanum) ની પાછળ આવેલી હોય છે.

(B) દેડકા શીત રુધિરવાળા પ્રાણીઓ છે જે તેમના શરીરનું આંતરિક તાપમાન નિયંત્રિત કરી શકતા નથી.
અત્યંત પર્યાવરણીય પરિસ્થિતિઓમાં ટકી રહેવા માટે,તેઓ નિષ્ક્રિયતાના સમયગાળામાંથી પસાર થાય છે.
$1$. એસ્ટિવેશન (ગ્રીષ્મ નિદ્રા) એ નિષ્ક્રિયતાની સ્થિતિ છે જેમાં દેડકા ગરમ અને સૂકા ઉનાળાના મહિનાઓ દરમિયાન પાણીના વ્યયને રોકવા માટે જાય છે.
$2$. હાઇબરનેશન (શીત નિદ્રા) એ 'શિયાળુ નિદ્રા' ની સ્થિતિ છે જેમાં તેઓ ઊર્જા બચાવવા માટે ઠંડા શિયાળાના મહિનાઓ દરમિયાન જાય છે.
તેથી,દેડકાની ઉનાળુ નિદ્રાને એસ્ટિવેશન કહેવામાં આવે છે.

(D) દેડકો $(Rana \, tigrina)$ શૈક્ષણિક સંસ્થાઓમાં નીચેના કારણોસર વ્યાપકપણે વપરાય છે:
$1$. તે પ્રકૃતિમાં સરળતાથી ઉપલબ્ધ છે અને મેળવવા માટે સસ્તું છે。
$2$. તેનું શરીરનું કદ આંતરિક અંગ પ્રણાલીઓનો અભ્યાસ કરવા માટે વિચ્છેદન કરવા માટે યોગ્ય છે。
$3$. તે બિનઝેરી છે, જે તેને પ્રયોગશાળાના સત્રો દરમિયાન વિદ્યાર્થીઓ માટે સુરક્ષિત બનાવે છે。
તેથી, આપેલા તમામ વિકલ્પો સાચા છે。

(A) દેડકામાં,નર પાસે સ્વર કોથળીઓ (vocal sacs) ની જોડી હોય છે જે અવાજને મોટો કરવા માટે રેઝોનેટર તરીકે કાર્ય કરે છે,જેનાથી તેઓ પ્રજનન ઋતુ દરમિયાન માદાને આકર્ષવા માટે મોટો અવાજ કાઢી શકે છે.
માદા દેડકામાં આ સ્વર કોથળીઓનો અભાવ હોય છે અને તેથી તેઓ નર સાથે સંકળાયેલ લાક્ષણિક ડ્રાઉં-ડ્રાઉં અવાજ ઉત્પન્ન કરતી નથી.

(D) નર દેડકા દ્વારા ઉત્પન્ન કરવામાં આવતો ડ્રાઉં-ડ્રાઉં અવાજ એ પ્રજનન માટેનો અવાજ (Sex call) છે.
આ અવાજ માદા દેડકાને પ્રજનન માટે આકર્ષવા માટે ઉત્પન્ન કરવામાં આવે છે.
નર દેડકામાં સ્વર કોથળીઓ (vocal sacs) હોય છે જે આ અવાજને મોટો બનાવે છે,જેથી તે લાંબા અંતર સુધી સંભળાય છે.

(A) દેડકાનું શરીર બે મુખ્ય ભાગોમાં વિભાજિત હોય છે: માથું અને ધડ.
અન્ય ઘણા પૃષ્ઠવંશી પ્રાણીઓથી વિપરીત,દેડકાના પુખ્ત અવસ્થામાં સ્પષ્ટ ગરદન કે પૂંછડી હોતી નથી.
તેથી,સાચો જવાબ માથું અને ધડ છે.

(D) દેડકામાં ગરદનનો અભાવ એ એક ઉત્ક્રાંતિજન્ય અનુકૂલન છે જે શરીરને સુવ્યવસ્થિત (streamlined) આકાર આપે છે.
આ સુવ્યવસ્થિત આકાર પાણીમાં હલનચલન કરતી વખતે અવરોધ ઘટાડે છે,જેનાથી તે કાર્યક્ષમ રીતે તરી શકે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(C) દેડકાઓ,ખાસ કરીને વૃક્ષ પર રહેતા દેડકાઓ,તેમની આંગળીઓ અને અંગૂઠા પર આવેલા વિશિષ્ટ ચીકણા પેડ્સ (Adhesive pads) ને કારણે સપાટી પર ચઢી શકે છે.
આ પેડ્સમાં અસંખ્ય શ્લેષ્મ ગ્રંથિઓ હોય છે જે ચીકણો પદાર્થ સ્ત્રાવ કરે છે,જે પેડ્સની સૂક્ષ્મ રચના સાથે મળીને તેમને પાંદડા અથવા વૃક્ષની છાલ જેવી લીસી સપાટીઓ પર ચોંટવામાં મદદ કરે છે.

(B) દેડકાની ત્વચા શ્લેષ્મની હાજરીને કારણે લીસી અને ચીકણી હોય છે. ત્વચામાં આવેલી શ્લેષ્મ ગ્રંથિઓ એક ચીકણું પ્રવાહી સ્ત્રાવ કરે છે જેને શ્લેષ્મ (Mucus) કહેવાય છે,જે ત્વચાને ભેજવાળી રાખે છે. આ ભેજ ત્વચીય શ્વસન માટે આવશ્યક છે,કારણ કે દેડકા પાણીમાં અને જમીન પર તેમની ત્વચા દ્વારા શ્વાસ લે છે.

(A) દેડકાની ત્વચા શ્લેષ્મ ગ્રંથિઓની હાજરીને કારણે લીસી અને ચીકણી હોય છે.
તે મુખ્યત્વે બે સ્તરોની બનેલી છે: અધિસ્તર (Epidermis) અને અધસ્તર (Dermis).
શ્લેષ્મ ગ્રંથિઓ અને ઝેરી ગ્રંથિઓ અધસ્તરમાં હાજર હોય છે અને ત્વચાની સપાટી પર ખુલે છે.
ભીંગડા એ સરીસૃપ વર્ગના પ્રાણીઓની લાક્ષણિકતા છે અને તે દેડકા જેવા ઉભયજીવીઓની ત્વચામાં જોવા મળતા નથી.

(A) પુખ્ત દેડકો માંસાહારી હોય છે. તે એક શિકારી પ્રાણી છે જે કીટકો,કરોળિયા,કૃમિ અને અન્ય નાના અપૃષ્ઠવંશી પ્રાણીઓનો ખોરાક તરીકે ઉપયોગ કરે છે.

(D) દેડકા માંસાહારી પ્રાણીઓ છે જે મુખ્યત્વે જીવંત અને હલનચલન કરતા શિકાર જેવા કે કીટકો,કૃમિ,મૃદુકાય પ્રાણીઓ અને દેડકાના ડિંભ (tadpoles) પર ખોરાક તરીકે આધાર રાખે છે.
તેમની દ્રષ્ટિ પ્રણાલી હલનચલન પ્રત્યે અત્યંત સંવેદનશીલ હોય છે,જે તેમની ખોરાક લેવાની પ્રતિક્રિયાને ઉત્તેજિત કરે છે.
પરિણામે,કોઈપણ સ્થિર વસ્તુ અથવા મૃત ખોરાકને દેડકા દ્વારા સામાન્ય રીતે અવગણવામાં આવે છે.

(C) દેડકા હલનચલન શરૂ કરવા અને તેમના પર્યાવરણ પ્રત્યે પ્રતિભાવ આપવા માટે દ્રશ્ય ઉત્તેજના પર ખૂબ આધાર રાખે છે. જ્યારે દેડકાની આંખો ઢાંકી દેવામાં આવે છે,ત્યારે તે તેની આસપાસના વાતાવરણને જોવાની ક્ષમતા ગુમાવે છે,જેના કારણે તે નિષ્ક્રિય થઈ જાય છે અથવા બાહ્ય ઉત્તેજના પ્રત્યે કોઈ પ્રતિભાવ આપતું નથી. તેથી,દેડકો કંઈ પણ કરશે નહીં.

(D) નર દેડકા દ્વારા ઉત્પન્ન કરવામાં આવતો ડ્રાઉં-ડ્રાઉં અવાજ એ પ્રજનન માટે માદા સાથીને આકર્ષવા માટે વપરાતી એક પ્રકારની હાકલ છે. આ વર્તન જાતીય પસંદગીનું એક સ્વરૂપ છે,જ્યાં અવાજની તીવ્રતા અને આવર્તન માદાને યોગ્ય સાથી ઓળખવામાં મદદ કરે છે.

(B) દેડકામાં બ્રાઉ સ્પોટ (જેને ફ્રન્ટલ ઓર્ગન અથવા પેરિએટલ સ્પોટ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) એ માથાની પૃષ્ઠ સપાટી પર આવેલી એક અવશિષ્ટ રચના છે. તે મધ્ય અથવા પિનિયલ આંખનું અવશેષ છે,જે પૂર્વજ પૃષ્ઠવંશીઓમાં હાજર હતી. તેથી,તેને મધ્ય આંખનો અવશેષ માનવામાં આવે છે.

(A) કેલ્શિયમયુક્ત કાસ્થિ એ કાસ્થિનો એક પ્રકાર છે જેમાં આધારક (matrix) કેલ્શિયમ ક્ષારોથી ભરાઈ જાય છે,જે તેને સખત અને મજબૂત બનાવે છે.
દેડકામાં,જાંઘનું અસ્થિ (Femur) કેલ્શિયમયુક્ત કાસ્થિ ધરાવે છે,જે તેને માળખાકીય આધાર પૂરો પાડે છે.
આ દેડકા જેવા ઉભયજીવી પ્રાણીઓના કંકાલ તંત્રની એક લાક્ષણિકતા છે.

(A) સસ્તન પ્રાણીઓમાં,જેમાં સસલાનો સમાવેશ થાય છે,પુખ્ત $RBC$ (રક્તકણો) કોષકેન્દ્રવિહીન હોય છે,જેથી હિમોગ્લોબિન માટે વધુ જગ્યા મળે અને રુધિરની ઓક્સિજન વહન કરવાની ક્ષમતા વધે.
તેનાથી વિપરીત,દેડકા જેવા ઉભયજીવી પ્રાણીઓમાં પુખ્ત અવસ્થામાં પણ $RBC$ માં કોષકેન્દ્ર જોવા મળે છે.
તેથી,સાચો જવાબ દેડકો છે.

(A) સામાન્ય ભારતીય બુલફ્રોગ $Rana$ $tigrina$ પ્રજાતિનો છે.
$Rana$ $esculenta$ એ યુરોપમાં જોવા મળતો ખાદ્ય દેડકો છે.
$Rana$ $silvatica$ એ વુડ ફ્રોગ (લાકડાનો દેડકો) છે.
$Rana$ $goliath$ એ વિશ્વનો સૌથી મોટો દેડકો છે.

(A) શ્લેષ્મની હાજરીને કારણે દેડકાની ત્વચા લીસી અને ચીકણી હોય છે.
ત્વચા હંમેશા ભેજયુક્ત રહે છે.
દેડકાના શરીરનો પૃષ્ઠ ભાગ સામાન્ય રીતે ઓલિવ લીલા રંગનો હોય છે જેના પર ઘેરા ડાઘા જોવા મળે છે.
બીજી તરફ,શરીરનો વક્ષ ભાગ સમરૂપ આછા પીળા રંગનો હોય છે.

(A) $Rana \, tigrina$ એ સામાન્ય ભારતીય દેડકાનું વૈજ્ઞાનિક નામ છે. તે $Amphibia$ (ઉભયજીવી) વર્ગ અને $Anura$ ગોત્રમાં આવે છે. તેથી, સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(B) દેડકાનું શીર્ષ $\text{ત્રિકોણાકાર}$ હોય છે। શીર્ષના અગ્ર શંકુ આકારના ભાગને $\text{તુંડ}$ (snout) કહેવામાં આવે છે।

(C) દેડકામાં ગરદનનો અભાવ એ એક અનુકૂલન છે જે શરીરને સુવ્યવસ્થિત (streamlined) બનાવવામાં મદદ કરે છે. આ સુવ્યવસ્થિત આકાર પાણીમાં તરતી વખતે અવરોધ ઘટાડે છે,જેનાથી દેડકો જલીય વાતાવરણમાં સરળતાથી હલનચલન કરી શકે છે. તેથી,સાચો જવાબ $C$ છે.

(C) $1$. દેડકા અસમતાપી (શીત-રુધિરવાળા) પ્રાણીઓ છે, જેનો અર્થ છે કે તેઓ તેમના શરીરનું તાપમાન આંતરિક રીતે નિયંત્રિત કરી શકતા નથી। તેથી, વિકલ્પ $A$ ખોટો છે.
$2$. દેડકા પાણી પીતા નથી; તેઓ તેમની ત્વચા દ્વારા પાણીનું શોષણ કરે છે। તેથી, વિકલ્પ $B$ ખોટો છે.
$3$. દેડકાની ઘણી પ્રજાતિઓમાં, ખાસ કરીને $Dendrobatidae$ કુળમાં, શિકારીઓથી બચવા માટે ત્વચામાં વિષ ગ્રંથિઓ હોય છે। જોકે, $NCERT$ માં અભ્યાસ કરવામાં આવતા સામાન્ય દેડકા $(Rana \, tigrina)$ ના સંદર્ભમાં, તેમની ત્વચા શ્લેષ્મ ગ્રંથિઓને કારણે ભીની અને ચીકણી હોય છે, પરંતુ 'વિષ ગ્રંથિઓ જોવા મળતી નથી' તે સામાન્ય દેડકા માટે એક લાક્ષણિકતા ગણવામાં આવે છે। તેથી, વિકલ્પ $C$ સૌથી યોગ્ય વિધાન છે.
$4$. પુખ્ત દેડકામાં પૂંછડી હોતી નથી। તેથી, વિકલ્પ $D$ ખોટો છે.

(A) દેડકાના અગ્ર ઉપાંગો અને પશ્ચ ઉપાંગો તરવા,ચાલવા,કૂદવા અને દર બનાવવામાં મદદ કરે છે. અગ્ર ઉપાંગો પશ્ચ ઉપાંગો કરતા ટૂંકા હોય છે. દેડકાના દરેક અગ્ર ઉપાંગમાં હ્યુમરસ,રેડિયો-અલ્ના,કાર્પલ્સ,મેટાકાર્પલ્સ અને ફેલેન્જીસનો સમાવેશ થાય છે. ખાસ કરીને,દેડકાના અગ્ર ઉપાંગમાં $4$ આંગળીઓ હોય છે,જ્યારે પશ્ચ ઉપાંગમાં $5$ આંગળીઓ હોય છે.

(A) દેડકામાં,કાન એ સાંભળવા તેમજ સંતુલન જાળવવાનું અંગ છે. દેડકાના કાનમાં માત્ર મધ્યકર્ણ અને અંત:કર્ણનો સમાવેશ થાય છે. દેડકામાં બાહ્યકર્ણનો અભાવ હોય છે. તેના બદલે,માથાની સપાટી પર કર્ણપટલ (tympanum) નામની પટલમય રચના હોય છે,જે ધ્વનિના તરંગોને ગ્રહણ કરે છે.

(C) સામાન્ય દેડકાની પ્રજાતિ (Genus) $Rana$ છે.
$Periplaneta$ એ વંદાની પ્રજાતિ છે.
$Pheretima$ એ અળસિયાની પ્રજાતિ છે.
$Helianthus$ એ સૂર્યમુખીની પ્રજાતિ છે.

(B) પુખ્ત દેડકા $(Rana \, tigrina)$ ની શરીર રચનામાં, શરીર મુખ્યત્વે શીર્ષ અને ધડમાં વિભાજિત હોય છે. અન્ય ઘણા પૃષ્ઠવંશી પ્રાણીઓથી વિપરીત, દેડકામાં ગ્રીવા (neck) હોતી નથી, જેના કારણે તેઓ તેમના માથાને સ્વતંત્ર રીતે ફેરવી શકતા નથી. વધુમાં, ટેડપોલ ડિંભમાં તરવા માટે પૂંછડી હોય છે, પરંતુ પુખ્ત દેડકામાં રૂપાંતરણ (metamorphosis) ની પ્રક્રિયા દરમિયાન પૂંછડી સંપૂર્ણપણે શોષાઈ જાય છે. તેથી, પુખ્ત દેડકામાં ગ્રીવા અને પૂંછડી બંને ગેરહાજર હોય છે.

(C) દેડકામાં બાહ્ય કાન (કર્ણપલ્લવ) હોતા નથી. તેના બદલે,તેમની પાસે કર્ણપટલ (tympanum) હોય છે,જે એક પટલમય રચના છે જે અવાજના તરંગોને ગ્રહણ કરે છે. આંતરિક કાન હાજર હોય છે,તેમજ પાચનમાર્ગ અને નસકોરાં પણ હાજર હોય છે,જે અનુક્રમે પાચન અને શ્વસન માટે આવશ્યક છે.

(B) દેડકા ઉભયજીવી પ્રાણીઓ છે અને તેમની ત્વચા પર બાહ્ય કંકાલ (જેમ કે ભીંગડા,પીંછા અથવા વાળ) હોતા નથી. તેમની ત્વચા ભીની અને ગ્રંથિમય હોય છે. દેડકાના અંગોમાં આંગળીઓ (Digits) હોય છે. સ્વાદુપિંડ એ પાચન ગ્રંથિ છે જે નર અને માદા બંનેમાં જોવા મળે છે. મૂત્રવાહિની એ ઉત્સર્જન તંત્રનો ભાગ છે,જે નર અને માદા બંને દેડકામાં હાજર હોય છે.

(B) નપશિયલ પેડ (જેને $copulatory$ $pad$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) એ નર દેડકાના અગ્ર ઉપાંગોના પ્રથમ આંગળીના વક્ષ ભાગ પર જોવા મળતી એક વિશિષ્ટ રચના છે.
તે નર દેડકાને પ્રજનન દરમિયાન (amplexus) માદાને પકડવામાં મદદ કરે છે.
કર્ણપટલ,મળાશય અને અવસારણી નર અને માદા બંને દેડકામાં જોવા મળે છે.

(C) દેડકાની ત્વચા અનેક મહત્વપૂર્ણ કાર્યો કરે છે:
$1$. તે પર્યાવરણીય ઉત્તેજનાઓને પારખીને સંવેદનાંગ તરીકે કાર્ય કરે છે.
$2$. તે યાંત્રિક ઈજા અને રોગકારકો સામે રક્ષણ પૂરું પાડે છે.
$3$. તે શ્વસનાંગ તરીકે કાર્ય કરે છે,જે ત્વચીય શ્વસન (cutaneous respiration) દ્વારા વાયુઓની આપ-લે માટે જરૂરી છે.
$4$. પાચન એ પાચનમાર્ગનું કાર્ય છે,ત્વચાનું નહીં. તેથી,પાચન એ દેડકાની ત્વચાનું કાર્ય નથી.

(A) દેડકામાં,નર દેડકા પાસે સ્વર કોથળીઓ (vocal sacs) હોય છે જે પ્રજનન ઋતુ દરમિયાન માદાને આકર્ષવા માટે તેમના ડ્રાઉં-ડ્રાઉંના અવાજને મોટો કરવા માટે રેઝોનેટર તરીકે કાર્ય કરે છે.
માદા દેડકામાં આ સ્વર કોથળીઓનો અભાવ હોય છે.
અવસારણી (cloaca) પાચન,ઉત્સર્જન અને પ્રજનન માર્ગો માટે સામાન્ય કોટર તરીકે બંને જાતિઓમાં હાજર હોય છે.
અંડવાહિની (oviduct) એ માદા પ્રજનન અંગ છે,તેથી તે માદામાં હાજર હોય છે.
ગ્લોટિસ (glottis) એ શ્વસન માર્ગનું મુખ છે,જે બંને જાતિઓમાં હાજર હોય છે.

(A) ભારતીય બુલફ્રોગનું વૈજ્ઞાનિક નામ $Rana \ tigrina$ છે.
તે ભારત અને દક્ષિણ એશિયાના અન્ય ભાગોમાં જોવા મળતી દેડકાની એક પ્રજાતિ છે.
$Rana \ catesbeiana$ એ અમેરિકન બુલફ્રોગ છે,જ્યારે $Rana \ sylvatica$ એ વુડ ફ્રોગ છે.

(D) દેડકા તેમના પર્યાવરણ સાથે સંપર્ક કરવા માટે વિવિધ પ્રકારના સંવેદી અંગો ધરાવે છે.
આમાં સ્પર્શની સંવેદના માટે સંવેદી પેપિલી (sensory papillae),સ્વાદ માટે સ્વાદ કલિકાઓ (taste buds),ગંધ માટે નાસિકા અધિચ્છદ (nasal epithelium),દ્રષ્ટિ માટે આંખો અને સાંભળવા માટે કર્ણપટલ (tympanum) સાથે આંતરિક કાનનો સમાવેશ થાય છે.
તેથી,સંવેદી પેપિલી ખાસ કરીને સ્પર્શની સંવેદના સાથે સંકળાયેલ છે.

(N/A) $\rightarrow$ દેડકા જમીન અને મીઠા પાણી બંનેમાં રહી શકે છે અને તે $Chordata$ સમુદાયના $Amphibia$ વર્ગમાં આવે છે. ભારતમાં જોવા મળતી દેડકાની સૌથી સામાન્ય પ્રજાતિ $Rana$ $tigrina$ છે.
$\rightarrow$ તેમનું શરીરનું તાપમાન સ્થિર હોતું નથી,એટલે કે તેમનું શરીરનું તાપમાન પર્યાવરણના તાપમાન સાથે બદલાય છે. આવા પ્રાણીઓને શીત-રુધિરવાળા (cold-blooded) અથવા પોઈકિલોથર્મ્સ કહેવામાં આવે છે.
$\rightarrow$ જ્યારે તેઓ ઘાસમાં અથવા સૂકી જમીન પર હોય ત્યારે દેડકાનો રંગ બદલાય છે. તેમની પાસે દુશ્મનોથી બચવા માટે રંગ બદલવાની ક્ષમતા હોય છે. આ રક્ષણાત્મક રંગને કેમોફ્લેજ અથવા મિમિક્રી કહેવામાં આવે છે.
$\rightarrow$ ઉનાળા અને શિયાળા દરમિયાન અતિશય ગરમી અને ઠંડીથી બચવા માટે દેડકા ઊંડા દરમાં આશરો લે છે. આને ઉનાળુ નિદ્રા $(aestivation)$ અને શિયાળુ નિદ્રા $(hibernation)$ કહેવામાં આવે છે.

(N/A) $\rightarrow$ દેડકાની ત્વચા: શ્લેષ્મની હાજરીને કારણે દેડકાની ત્વચા લીસી અને ચીકણી હોય છે. ત્વચા પર બાહ્ય કંકાલ હોતું નથી અને તે હંમેશા ભેજયુક્ત રહે છે.
$\rightarrow$ દેડકાના શરીરની પૃષ્ઠ બાજુનો રંગ સામાન્ય રીતે ઘેરા લીલા રંગનો હોય છે જેના પર ઘેરા અનિયમિત ડાઘા હોય છે. વક્ષ બાજુએ ત્વચા સમાન રીતે આછા પીળા રંગની હોય છે.
$\rightarrow$ દેડકો ક્યારેય પાણી પીતો નથી પરંતુ ત્વચા દ્વારા તેનું શોષણ કરે છે.
$\rightarrow$ દેડકાનું શરીર શીર્ષ અને ધડમાં વિભાજિત હોય છે. ગ્રીવા અને પૂંછડીનો અભાવ હોય છે.
$\rightarrow$ મુખની ઉપર નાસિકા છિદ્રોની એક જોડ આવેલી હોય છે.
$\rightarrow$ આંખો ઉપસેલી હોય છે અને તે નિમેષ પટલ (nictitating membrane) દ્વારા ઢંકાયેલી હોય છે જે પાણીમાં તેમનું રક્ષણ કરે છે.
$\rightarrow$ આંખોની બંને બાજુએ એક પટલમય કર્ણપટલ (tympanum) આવેલું હોય છે જે ધ્વનિ સંકેતો ગ્રહણ કરે છે.
$\rightarrow$ અગ્ર ઉપાંગો અને પશ્ચ ઉપાંગો તરવામાં, ચાલવામાં, કૂદવામાં અને દર બનાવવામાં મદદ કરે છે.
$\rightarrow$ પશ્ચ ઉપાંગોમાં આંગળીઓ વચ્ચે ત્વચાના પડ (webbed digits) હોય છે જે તરવામાં મદદ કરે છે.
$\rightarrow$ દેડકામાં લિંગભેદ: દેડકા લિંગભેદ દર્શાવે છે. નર દેડકાને અવાજ ઉત્પન્ન કરતી ગાયક કોથળીઓ (vocal sacs) અને અગ્ર ઉપાંગોની પ્રથમ આંગળી પર પ્રજનન ગાદી (copulatory pad) દ્વારા ઓળખી શકાય છે, જે માદા દેડકામાં હોતી નથી.
$\rightarrow$ પ્રજનન કાળ દરમિયાન નર દેડકાની ત્વચાનો રંગ ઘેરો પીળો થઈ જાય છે. માદામાં રંગમાં આવો કોઈ ફેરફાર થતો નથી.
$\rightarrow$ નર દેડકામાં ઉદર પ્રદેશ સાંકડો અને સપાટ હોય છે, જ્યારે પ્રજનન ઋતુ દરમિયાન માદાનું ઉદર અંડાશયમાં અસંખ્ય ઈંડાના કોષોના વિકાસને કારણે પહોળું અને ફૂલેલું બને છે.

(N/A) $\rightarrow$ દેડકા માનવજાત માટે ફાયદાકારક છે કારણ કે તેઓ કીટકોનો આહાર કરે છે અને પાકનું રક્ષણ કરે છે.
$\rightarrow$ દેડકા નિવસનતંત્રમાં આહાર શૃંખલા અને આહાર જાળની મહત્વની કડી તરીકે કાર્ય કરીને નિવસનતંત્રનું સંતુલન જાળવી રાખે છે.
$\rightarrow$ કેટલાક દેશોમાં દેડકાના સ્નાયુબદ્ધ પગનો ઉપયોગ માનવી દ્વારા ખોરાક તરીકે કરવામાં આવે છે.

(N/A) નર દેડકા અને માદા દેડકા વચ્ચેના મુખ્ય તફાવતો નીચે મુજબ છે:
$1$. સ્વર કોથળી (Vocal sacs): નર દેડકામાં સ્વર કોથળીઓની એક જોડી હોય છે,જે માદા દેડકામાં ગેરહાજર હોય છે.
$2$. પ્રજનન ગાદી (Copulatory pad): નર દેડકાના અગ્ર ઉપાંગના પ્રથમ આંગળી પર પ્રજનન ગાદી (નપ્શિયલ પેડ) જોવા મળે છે,જે માદા દેડકામાં હોતી નથી.
$3$. કદ: સામાન્ય રીતે,નર દેડકા માદા દેડકાની સરખામણીમાં કદમાં નાના હોય છે.
$4$. અવાજ: નર દેડકા પ્રજનન ઋતુ દરમિયાન માદાને આકર્ષવા માટે તેમની સ્વર કોથળીનો ઉપયોગ કરીને ડ્રાઉં-ડ્રાઉં અવાજ ઉત્પન્ન કરી શકે છે,જ્યારે માદા દેડકા આવો અવાજ ઉત્પન્ન કરી શકતા નથી.

(N/A) દેડકા નીચેના કારણોસર માનવ જીવન માટે ફાયદાકારક માનવામાં આવે છે:
$1$. પારિસ્થિતિક સંતુલન: દેડકા નિવસનતંત્રમાં મહત્વપૂર્ણ શિકારી તરીકે કામ કરે છે. તેઓ પાકને નુકસાન પહોંચાડતા જીવજંતુઓ અને કીટકોને ખાઈ જાય છે,આમ તેઓ કુદરતી જૈવિક નિયંત્રણ એજન્ટ તરીકે કાર્ય કરે છે.
$2$. આહાર શૃંખલા: તેઓ આહાર શૃંખલામાં એક આવશ્યક કડી તરીકે સેવા આપે છે. તેઓ શિકારી (કીટકોના) અને શિકાર (સાપ,પક્ષીઓ અને અન્ય પ્રાણીઓ માટે) બંને હોવાથી નિવસનતંત્રની સ્થિરતા જાળવવામાં મદદ કરે છે.
$3$. વૈજ્ઞાનિક સંશોધન: દેડકાનો ઉપયોગ જૈવિક અને તબીબી સંશોધનમાં વ્યાપકપણે થાય છે,ખાસ કરીને વિકાસલક્ષી જીવવિજ્ઞાન અને શરીરવિજ્ઞાનમાં,કારણ કે તેમની શરીરરચના પ્રમાણમાં સરળ છે અને તેમના ભ્રૂણ સરળતાથી ઉપલબ્ધ હોય છે.
$4$. પર્યાવરણીય સૂચકાંકો: ઉભયજીવી હોવાને કારણે,તેઓ પર્યાવરણીય ફેરફારો અને પ્રદૂષણ પ્રત્યે અત્યંત સંવેદનશીલ હોય છે. તેમની હાજરી અથવા ગેરહાજરી નિવસનતંત્રના સ્વાસ્થ્યના સૂચક તરીકે કામ કરે છે.

(N/A)

નર દેડકો	માદા દેડકો
$(1)$ તેમાં બે સ્વર કોથળીઓ (vocal sacs) હોય છે.	$(1)$ તેમાં સ્વર કોથળીઓ હોતી નથી.
$(2)$ તેના અગ્ર ઉપાંગના પ્રથમ આંગળી પર મૈથુન ગાદી (copulatory pad) હોય છે.	$(2)$ માદામાં તે ગેરહાજર હોય છે.
$(3)$ પ્રજનન સમય દરમિયાન તેની ત્વચા ઘેરા પીળા રંગની બને છે.	$(3)$ ત્વચાના રંગમાં કોઈ ફેરફાર જોવા મળતો નથી.
$(4)$ તેનો ઉદરીય પ્રદેશ સાંકડો અને સપાટ હોય છે.	$(4)$ પ્રજનન સમય દરમિયાન,ઉદર પહોળું અને ફૂલેલું બને છે.

(N/A) દેડકા નીચેના કારણોસર માનવજાત માટે ફાયદાકારક માનવામાં આવે છે:
$1$. તેઓ આહાર શૃંખલા અને નિવસનતંત્રમાં એક મહત્વપૂર્ણ કડી છે. તેઓ કીટકો અને જીવાતોના ભક્ષક તરીકે કાર્ય કરે છે,જેનાથી તેમની વસ્તી પર નિયંત્રણ રહે છે.
$2$. તેઓ હાનિકારક કીટકોને ખાઈને પાકને નુકસાનથી બચાવે છે.
$3$. દેડકાનો ઉપયોગ જૈવિક અને તબીબી સંશોધનોમાં પ્રયોગશાળાના પ્રાણીઓ તરીકે વિચ્છેદન અને શારીરિક અભ્યાસ માટે વ્યાપકપણે થાય છે.
$4$. કેટલીક સંસ્કૃતિઓમાં,દેડકાના પગનો ઉપયોગ પ્રોટીનના સ્ત્રોત તરીકે ખોરાકમાં કરવામાં આવે છે.

(N/A) $\Rightarrow$ દેડકા માનવજાત માટે ફાયદાકારક છે કારણ કે તેઓ કીટકોનો ખોરાક તરીકે ઉપયોગ કરે છે અને કુદરતી રીતે પાકનું રક્ષણ કરે છે.
$\Rightarrow$ દેડકા નિવસનતંત્રમાં આહાર શૃંખલા અને આહાર જાળની મહત્વની કડી તરીકે કાર્ય કરીને નિવસનતંત્રનું સંતુલન જાળવી રાખે છે.
$\Rightarrow$ કેટલાક દેશોમાં દેડકાના સ્નાયુબદ્ધ પગનો ઉપયોગ મનુષ્યો દ્વારા ખોરાક તરીકે કરવામાં આવે છે.