Mix Examples - Structural Organisation In Animals Questions in Gujarati

(B) વંદા $(Periplaneta \text{ } americana)$ અને અળસિયા $(Pheretima \text{ } posthuma)$ બંનેમાં તેમના ચેતાતંત્રના ભાગ રૂપે નક્કર અને વક્ષ ચેતા રજ્જુ જોવા મળે છે।
વંદામાં કાઈટિનનું બનેલું બર્હિકંકાલ હોય છે, જ્યારે અળસિયામાં હોતું નથી।
ઉત્સર્ગિકા એ અળસિયાના ઉત્સર્જન અંગો છે, જ્યારે માલ્પિઘીયન નલિકાઓ વંદાના ઉત્સર્જન અંગો છે।
તેથી, નક્કર અને વક્ષ ચેતા રજ્જુની હાજરી એ બંનેમાં જોવા મળતું સામાન્ય લક્ષણ છે।

(C) ઘણા સસ્તન પ્રાણીઓમાં,મળાશયની ગ્રંથિઓ (Anal glands) એ ગુદાની નજીક આવેલી વિશિષ્ટ બહિઃસ્ત્રાવી ગ્રંથિઓ છે. આ ગ્રંથિઓ ગંધયુક્ત પદાર્થોનો સ્ત્રાવ કરે છે જેનો ઉપયોગ પ્રદેશ નક્કી કરવા,સંદેશાવ્યવહાર અને સ્વબચાવ માટે થાય છે. તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(D) પેશીની વ્યાખ્યા એક એવા કોષોના સમૂહ તરીકે કરવામાં આવે છે જે સમાન ભ્રૂણીય ઉત્પત્તિ ધરાવે છે અને સામાન્ય રીતે સમાન કાર્ય કરે છે.
આ કોષો સજીવના શરીરમાં ચોક્કસ કાર્યો કરવા માટે સાથે મળીને કામ કરે છે.
તેથી,સાચું લક્ષણ એ છે કે તેઓ સમાન ઉત્પત્તિ ધરાવે છે અને સામાન્ય રીતે સમાન કાર્ય કરે છે.

(C) ડાયાસ્ટેમા $(diastema)$ એ બે દાંત વચ્ચે આવેલી ખાલી જગ્યા અથવા અવકાશ છે. ઘણા તૃણાહારી સસ્તન પ્રાણીઓમાં,જેમ કે સસલામાં,છેદક દાંત $(incisors)$ અને અગ્રદાઢ $(premolars)$ વચ્ચે ડાયાસ્ટેમા જોવા મળે છે. આ જગ્યા રાક્ષી દાંત $(canines)$ ની ગેરહાજરીને કારણે સર્જાય છે,જે પ્રાણીને ચાવતી વખતે ખોરાકને વધુ અસરકારક રીતે હેરફેર કરવામાં મદદ કરે છે.

(C) સસલાનું દંતસૂત્ર $I: 2/1, C: 0/0, PM: 3/2, M: 3/3$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે.
આપેલ સૂત્ર $2033/1033$ માં,ઉપરના જડબામાં એક બાજુ $2$ છેદક,$0$ રાક્ષી દાંત,$3$ અગ્રદાઢ અને $3$ દાઢ હોય છે.
નીચેના જડબામાં એક બાજુ $1$ છેદક,$0$ રાક્ષી દાંત,$3$ અગ્રદાઢ અને $3$ દાઢ હોય છે.
સસલામાં રાક્ષી દાંત (canines) ગેરહાજર હોવાથી,છેદક અને અગ્રદાઢની વચ્ચે એક ખાલી જગ્યા સર્જાય છે,જેને ડાયાસ્ટેમા કહેવામાં આવે છે.
તેથી,વિકલ્પ $C$ સાચું વિધાન છે.

(C) પુખ્ત સસલાનું દંત સૂત્ર $I \frac{2}{1}, C \frac{0}{0}, PM \frac{3}{2}, M \frac{3}{3}$ છે.
દાંતની કુલ સંખ્યાની ગણતરી: $2(2+0+3+3) / 2(1+0+2+3) = 2(8) / 2(6) = 16 / 12$.
દાંતની કુલ સંખ્યા = $16 + 12 = 28$.

(C) સસલાનું યકૃત એ ઉદરીય ગુહામાં ઉરોદરપટલની બરાબર નીચે આવેલી એક મોટી,ઘેરા લાલ રંગની ગ્રંથિ છે.
તે $5$ સ્પષ્ટ ખંડોમાં વિભાજિત હોય છે: ડાબો પાર્શ્વ,ડાબો મધ્ય,જમણો મધ્ય,જમણો પાર્શ્વ અને પુચ્છ ખંડ.
તેથી,સાચો જવાબ $5$ છે.

(C) પૃષ્ઠવંશી અને અપૃષ્ઠવંશી બંનેમાં આંતરડા (પાચનમાર્ગ) નો વિકાસ મુખ્યત્વે અંતઃગર્ભસ્તર (Endoderm) માંથી થાય છે. ગર્ભીય વિકાસ દરમિયાન,અંતઃગર્ભસ્તર સમગ્ર પાચનમાર્ગનું અધિચ્છદીય આવરણ બનાવે છે,જેમાં યકૃત અને સ્વાદુપિંડ જેવી સંલગ્ન ગ્રંથીઓનો પણ સમાવેશ થાય છે.

(A) સસલામાં સખત તાળવું એ મુખગુહાની અસ્થિમય છત છે. તે ત્રણ જોડ અસ્થિઓના જોડાણથી બને છે: પૂર્વહનું (Premaxilla) (અગ્ર ભાગે),હનુ (Maxilla) (મધ્યમાં),અને તાલ્વાસ્થિ (Palatine) (પશ્ચ ભાગે). આ અસ્થિઓ મુખની છતને બંધારણીય આધાર આપે છે અને મુખગુહાને નાસિકા માર્ગથી અલગ કરે છે.

(D) સસલામાં નિમેષક પટલને ત્રીજી પોપચા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તે આંખના અંદરના ખૂણા (medial canthus) પર સ્થિત હોય છે.
આ પટલ આંખને સાફ કરવા અને તેને કચરા કે ઈજાથી સુરક્ષિત રાખવા માટે નેત્રગોલક પર ફરી શકે છે.
તેથી,આપેલા તમામ વિધાનો સાચા છે.

(A) $PMNL$ એટલે પોલીમોર્ફો ન્યુક્લિઅર લ્યુકોસાઇટ્સ (Polymorphonuclear leukocytes). આ એક પ્રકારના શ્વેતકણો (leukocytes) છે જેમના કોષકેન્દ્રમાં ખંડો જોવા મળે છે,જેના કારણે તેમનો આકાર અનિયમિત દેખાય છે. ન્યુટ્રોફિલ્સ એ $PMNL$ નો સૌથી સામાન્ય પ્રકાર છે અને તે રોગકારક સજીવોનું ભક્ષણ કરીને જન્મજાત પ્રતિકારક તંત્રમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.

(B) જૈવિક આયોજનના ક્રમમાં,કોષો એ રચનાત્મક અને કાર્યાત્મક એકમો છે. જ્યારે સમાન કાર્ય કરતા કોષો એકત્રિત થાય છે,ત્યારે તેઓ પેશી બનાવે છે. જ્યારે વિવિધ પેશીઓ એક ચોક્કસ કાર્ય કરવા માટે એક નિશ્ચિત પ્રમાણ અને ભાતમાં જોડાય છે,ત્યારે તેઓ અંગની રચના કરે છે. તેથી,પેશીઓ ભેગી મળીને અંગસ્તરીય આયોજનની રચના કરે છે.

(A) અળસિયા $(Pheretima)$ અને વંદા $(Periplaneta)$ અનુક્રમે $Annelida$ અને $Arthropoda$ સમુદાયના સભ્યો છે।
તેમની વચ્ચે એક સમાન રચના $\text{વક્ષચેતારજ્જુ}$ ($Ventral$ $nerve$ $cord$) છે।
બંને સજીવોમાં ચેતાતંત્રમાં શરીરની લંબાઈ સાથે પસાર થતી $\text{વક્ષચેતારજ્જુ}$ જોવા મળે છે, જે મોટાભાગના અપૃષ્ઠવંશી પ્રાણીઓનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે।

(A) અળસિયાનું વૈજ્ઞાનિક નામ $Pheretima$ $posthuma$ છે।
$Periplaneta$ $americana$ એ વંદાનું વૈજ્ઞાનિક નામ છે।
તેથી, $\text{અળસિયું } - \text{પેરિપ્લેનેટા}$ $\text{અમેરિકાના}$ ની જોડ અસંગત છે।
$Rana$ $tigrina$ એ દેડકાનું સાચું વૈજ્ઞાનિક નામ છે।
$Helianthus$ $annuus$ એ સૂર્યમુખીનું સાચું વૈજ્ઞાનિક નામ છે।
$Zea$ $mays$ એ મકાઇનું સાચું વૈજ્ઞાનિક નામ છે।

(A) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(a)$ સૂર્યમુખીનું વૈજ્ઞાનિક નામ $Helianthus \ annuus$ $(v)$ છે.
$(b)$ અળસિયાનું વૈજ્ઞાનિક નામ $Pheretima \ posthuma$ $(iii)$ છે.
$(c)$ વંદાનું વૈજ્ઞાનિક નામ $Periplaneta \ americana$ $(i)$ છે.
$(d)$ મકાઈનું વૈજ્ઞાનિક નામ $Zea \ mays$ $(iv)$ છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $a-v, b-iii, c-i, d-iv$ છે.

(C) સાચું જોડકું નીચે મુજબ છે:
$(1)$ વંદો એ $Periplaneta$ પ્રજાતિ અને $Blattidae$ કુળમાં આવે છે.
$(2)$ દેડકો એ $Anura$ ગોત્રમાં આવે છે.
$(3)$ મકાઈ ($Zea$ $mays$) એ $Zea$ પ્રજાતિ અને $Poaceae$ કુળમાં આવે છે.
$(4)$ અળસિયું ($Pheretima$ $posthuma$) એ $Megascolecidae$ કુળ અને $Opisthopora$ ગોત્રમાં આવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(3-s-z)$ છે.

(A) જૈવિક સંગઠનનો ક્રમ પરમાણુઓ અને અણુઓથી શરૂ થાય છે,જે કોષો બનાવે છે.
કોષો એ જીવનના પાયાના બંધારણીય અને કાર્યાત્મક એકમો છે.
ચોક્કસ કાર્ય કરતા સમાન કોષોના સમૂહને પેશી કહે છે.
વિવિધ પેશીઓ ભેગી મળીને અંગો બનાવે છે અને અંગો સાથે મળીને અંગતંત્રોની રચના કરે છે.
તેથી,અંગો અને અંગતંત્રો પેશીઓના સંગઠનથી બને છે.

(A) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(1)$ ફેરીટીમા પોસ્થુમા એ અળસિયાનું $(R)$ વૈજ્ઞાનિક નામ છે।
$(2)$ હેલિએન્થસ એનસ એ સૂર્યમુખીનું $(P)$ વૈજ્ઞાનિક નામ છે।
$(3)$ રાના ટાઈગરીના એ દેડકાનું $(S)$ વૈજ્ઞાનિક નામ છે।
$(4)$ હોમો સેપિયન્સ સેપિયન્સ એ આધુનિક માનવનું $(Q)$ વૈજ્ઞાનિક નામ છે।
તેથી, સાચો ક્રમ $(1-R), (2-P), (3-S), (4-Q)$ છે।

(B) જટિલ બહુકોષીય સજીવોમાં જૈવિક આયોજન એક શ્રેણીબદ્ધ માળખાને અનુસરે છે.
$1$. કોષો એ જીવનના પાયાના એકમો છે.
$2$. સમાન કોષોના સમૂહ પેશીઓ બનાવે છે.
$3$. વિવિધ પેશીઓ ભેગી મળીને અંગો બનાવે છે.
$4$. અંગો સાથે મળીને અંગતંત્રો બનાવે છે,જે જટિલ સજીવોનું શરીર બનાવે છે.
તેથી,શરીર માટે આયોજનનું સાચું સ્તર અંગો અને અંગતંત્રો છે.

(B) આકૃતિ હૃદયના સ્નાયુઓના તંતુઓ દર્શાવે છે. હૃદયના સ્નાયુઓની પેશી એ માત્ર હૃદયમાં જોવા મળતી સંકોચનશીલ પેશી છે. કોષીય જોડાણો હૃદયના સ્નાયુ કોષોના કોષરસપટલને જોડે છે અને તેમને એકસાથે રાખે છે. અમુક જોડાણ બિંદુઓ પર આવેલા સંચાર જોડાણો (આંતરવર્તી તકતીઓ) કોષોને એક એકમ તરીકે સંકોચન કરવાની મંજૂરી આપે છે,એટલે કે,જ્યારે એક કોષને સંકોચન માટે સંકેત મળે છે,ત્યારે તેના પાડોશી કોષો પણ સંકોચન માટે ઉત્તેજિત થાય છે. આ સ્નાયુઓ શાખિત અને રેખિત હોય છે. તેથી,સાચી ઓળખ હૃદયના સ્નાયુઓ છે,જે શાખિત છે અને હૃદયની દીવાલમાં જોવા મળે છે.

(C) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$1$. લીલા સ્નાયુઓ આંતરિક અંગો જેવા કે રુધિરવાહિની,જઠર અને આંતરડાની દીવાલમાં જોવા મળે છે $(q)$.
$2$. કંકાલ સ્નાયુઓ એ રેખિત સ્નાયુઓ છે જેમાં $A$-બેન્ડ જોવા મળે છે $(s)$.
$3$. અસ્થિ એ વિશિષ્ટ સંયોજક પેશી છે જેમાં સખત અને ન વળી શકે તેવું કેલ્શિયમ ક્ષારોથી સમૃદ્ધ આધારક દ્રવ્ય હોય છે $(p)$.
$4$. કાસ્થિ એ કોન્ડ્રોબ્લાસ્ટ નામના કોષો દ્વારા બનતી વિશિષ્ટ સંયોજક પેશી છે $(r)$.
તેથી,સાચો ક્રમ $(1-q), (2-s), (3-p), (4-r)$ છે.

(C) સાચી જોડી $C$ છે.
$1$. કંકાલ સ્નાયુઓ નળાકાર અને બહુકોષકેન્દ્રીય હોય છે,તે બંને છેડેથી સાંકડા હોતા નથી.
$2$. લીસા સ્નાયુઓ ત્રાકાકાર (બંને છેડેથી સાંકડા) હોય છે અને તે આંતરિક અંગોની દીવાલમાં જોવા મળે છે,કંકાલ સાથે જોડાયેલા હોતા નથી.
$3$. હૃદય સ્નાયુઓ વિશિષ્ટ સંકોચનશીલ પેશીઓ છે જે ફક્ત હૃદયમાં જ જોવા મળે છે.
$4$. ચેતા પેશી શરીરની પ્રવૃત્તિઓના નિયંત્રણ અને સંકલન માટે જવાબદાર છે,હલનચલન માટે નહીં (જે સ્નાયુ પેશીનું કાર્ય છે).

(A) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$A$. એરિયોલર પેશી એ શિથિલ સંયોજક પેશીનો એક પ્રકાર છે $(A-3)$.
$B$. મેદપૂર્ણ પેશી ચરબીના સંગ્રહ માટે વિશિષ્ટ છે અને તેમાં મેદકોષો (adipocytes) આવેલા હોય છે $(B-1)$.
$C$. અસ્થિબંધ એ સઘન નિયમિત સંયોજક પેશીનો એક પ્રકાર છે જે અસ્થિને અસ્થિ સાથે જોડે છે $(C-4)$.
$D$. અસ્થિ એ વિશિષ્ટ સંયોજક પેશી છે જેમાં અસ્થિકોષો (osteocytes) આવેલા હોય છે $(D-2)$.
આમ,સાચો ક્રમ $A-3, B-1, C-4, D-2$ છે.

(D) વંદા એ અપૃષ્ઠવંશી (સંધિપાદ) છે,જ્યારે દેડકા એ પૃષ્ઠવંશી (ઉભયજીવી) છે.
બંને સજીવો ઈંડા મૂકીને પ્રજનન કરે છે,તેથી તેઓ બંને અંડપ્રસવી છે.
વંદામાં આંતરિક હાડપિંજર હોતું નથી (તેમની પાસે બાહ્યકંકાલ હોય છે),જ્યારે દેડકામાં આંતરિક અંતઃકંકાલ હોય છે.
તેથી,તેમની વચ્ચેની સામાન્ય લાક્ષણિકતા એ છે કે બંને અંડપ્રસવી છે.

(D) પ્રશ્ન વંદા અને દેડકા બંનેમાં કોઈપણ એક ચોક્કસ તંત્ર સાથે સંકળાયેલા અંગોના સમૂહ વિશે પૂછે છે.
વિકલ્પ $D$ માં ચેતાતંત્ર (ચેતાકંદ,મગજ,આંખો) અને પ્રજનન/પાચનતંત્ર (શુક્રપિંડ,યકૃત,દ્વિશાખી જીભ) સાથે સંબંધિત અંગો છે.
જોકે,આપેલા વિકલ્પોમાંથી કોઈ એક પણ વિકલ્પ એવો નથી જે બંને પ્રાણીઓમાં એક જ તંત્રના અંગો દર્શાવતો હોય.
પરંતુ,સામાન્ય જીવવિજ્ઞાનના સંદર્ભમાં,આ પ્રશ્ન બંનેમાં જોવા મળતા અંગોના સમૂહને ઓળખવા માટે પૂછવામાં આવે છે.
આપેલા વિકલ્પોને જોતા,વિકલ્પ $D$ સૌથી યોગ્ય છે કારણ કે તે બંને સજીવોમાં જોવા મળતા અંગોની યાદી આપે છે.

(D) $1$. દેડકા યુરિયોટેલિક છે,એટલે કે તેઓ તેમના મુખ્ય નાઈટ્રોજનયુક્ત કચરા તરીકે યુરિયાનો ત્યાગ કરે છે. આ વિધાન સાચું છે.
$2$. વંદા યુરિકોટેલિક છે,એટલે કે તેઓ પાણી બચાવવા માટે યુરિક એસિડનો ત્યાગ કરે છે. આ વિધાન સાચું છે.
$3$. દેડકામાં બાહ્ય ફલન જોવા મળે છે,જે પાણીમાં થાય છે. આ વિધાન સાચું છે.
$4$. વંદામાં આંતરિક ફલન થાય છે,પરંતુ તેમનો વિકાસ પરોક્ષ છે,જેમાં નિમ્ફ (nymph) અવસ્થાનો સમાવેશ થાય છે જે અનેકવાર નિર્મોચન (metamorphosis) પામે છે. તેથી,'સીધો વિકાસ' હોવાનું વિધાન ખોટું છે.

(D) દેડકાની ત્વચામાં ક્રોમેટોફોર્સ (chromatophores) નામની વિશિષ્ટ કોષો હોય છે,જે તેમને છદ્માવરણ (camouflage) અથવા તાપમાનના નિયમન માટે તેમની ત્વચાનો રંગ બદલવાની મંજૂરી આપે છે. વંદામાં આ ક્ષમતા હોતી નથી. બંને સજીવોમાં પ્રજનન તંત્ર,પાચન તંત્ર અને સંવેદી અંગો હાજર હોય છે.

(C) અળસિયા $(Pheretima)$ અને વંદા $(Periplaneta)$ બંનેમાં સંપૂર્ણ પાચનમાર્ગ જોવા મળે છે,જેનો અર્થ છે કે તેમની પાસે અગ્ર ભાગે મુખ અને પશ્ચ ભાગે મળદ્વાર હોય છે,જે કોષબાહ્ય પાચન માટે અનુકૂળ છે.
- અળસિયા અને વંદા અલગ-અલગ સમુદાયના સભ્યો છે (અનુક્રમે નૂપુરક અને સંધિપાદ).
- અળસિયા ઉભયલિંગી છે,જ્યારે વંદા એકલિંગી છે.
- અળસિયામાં બંધ પ્રકારનું રુધિરાભિસરણ તંત્ર હોય છે,જ્યારે વંદામાં ખુલ્લા પ્રકારનું રુધિરાભિસરણ તંત્ર હોય છે.

(C) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$A$. અળસિયામાં અંધાંત્ર $26$ મા ખંડમાં આવેલું હોય છે $(A-3)$.
$B$. વંદામાં અંધાંત્ર રચનામાં નલિકાકાર હોય છે $(B-1)$.
$C$. અળસિયામાં પેશણી $8-9$ ખંડમાં આવેલી હોય છે $(C-4)$.
$D$. વંદામાં પેશણી અગ્રઆંત્રનો ભાગ છે $(D-2)$.
તેથી,સાચો ક્રમ $A-3, B-1, C-4, D-2$ છે.

(B) સાચો જવાબ $B$ છે.
વંદામાં,માથું નાનું અને ત્રિકોણાકાર હોય છે,અને તે લવચીક ગરદન દ્વારા ઉરસ સાથે જોડાયેલું હોય છે,જે તેને બધી દિશાઓમાં હલનચલન કરવાની મંજૂરી આપે છે.
જો કે,દેડકામાં,માથું કંઈક અંશે ચપટું અને ત્રિકોણાકાર હોય છે,અને તે ધડ સાથે જોડાયેલું હોય છે,જે તેની ગતિશીલતાને વંદાની તુલનામાં નોંધપાત્ર રીતે મર્યાદિત કરે છે.
વિકલ્પો $A$,$C$,અને $D$ સમાનતાઓ છે: બંનેમાં સંપૂર્ણ પાચનતંત્ર હોય છે,બંને એકલિંગી (dioecious) છે,અને બંનેમાં યુગ્મ ઉપાંગો (પગ/અંગો) હોય છે.

(C) શ્વેત રક્તકણો (WBCs),જેને લ્યુકોસાઇટ્સ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે તેમના અનિયમિત આકાર અને ખંડિત કોષકેન્દ્ર દ્વારા લાક્ષણિકતા ધરાવે છે,જે તેમને ફેગોસાઇટોસિસ અને રોગપ્રતિકારક કાર્યો કરવામાં મદદ કરે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાં,આકૃતિ $C$ વિવિધ પ્રકારના લ્યુકોસાઇટ્સ (જેમ કે ન્યુટ્રોફિલ્સ,લિમ્ફોસાઇટ્સ અને મોનોસાઇટ્સ) દર્શાવે છે,જે તેમના વિશિષ્ટ,ઘણીવાર બહુ-ખંડિત કોષકેન્દ્ર અને અનિયમિત કોષ સીમાઓ દ્વારા ઓળખી શકાય છે.
આકૃતિ $A$ રક્તકણો (erythrocytes) દર્શાવે છે,આકૃતિ $B$ સ્તંભાકાર અધિચ્છદ કોષો દર્શાવે છે,અને આકૃતિ $D$ મૃદુતક (parenchyma) કોષો દર્શાવે છે.

(C) $1$. બોગનવેલીયાના પ્રકાંડકંટક અને કોળાના સૂત્રો એ રચનાસદશ અંગો છે કારણ કે તેઓ સમાન રચનાત્મક ઉદભવ (કક્ષકલિકા) ધરાવે છે પરંતુ અલગ કાર્યો કરે છે. તેથી,વિકલ્પ $A$ ખોટો છે.
$2$. માનવ આંખમાં,અંધબિંદુ એ એક શારીરિક પ્રદેશ છે જ્યાંથી દ્રષ્ટિચેતા બહાર નીકળે છે,જ્યારે પોપચું એ રક્ષણાત્મક રચના છે. આ બંનેમાંથી કોઈ પણ અવશિષ્ટ અંગ નથી. તેથી,વિકલ્પ $B$ ખોટો છે.
$3$. ઉત્સર્ગિકા એ અળસિયા $(Pheretima)$ માં મુખ્ય ઉત્સર્ગ અંગો છે,અને માલ્પિઘિયન નલિકાઓ એ વંદા $(Periplaneta)$ માં મુખ્ય ઉત્સર્ગ અંગો છે. આ એક સાચી જોડી છે. તેથી,વિકલ્પ $C$ સાચો છે.
$4$. મધમાખી (કીટક) ની પાંખો અને કાગડા (પક્ષી) ની પાંખો એ કાર્યસદશ અંગો છે કારણ કે તેઓ સમાન કાર્ય (ઉડવાનું) કરે છે પરંતુ તેમની રચનાત્મક ઉત્પત્તિ અલગ છે. તેથી,વિકલ્પ $D$ ખોટો છે.

(A) ઘણા સસ્તન પ્રાણીઓમાં,સુગંધ ઉત્પન્ન કરતી ગ્રંથિઓ એ વિશિષ્ટ રચનાઓ છે જેનો ઉપયોગ સંદેશાવ્યવહાર,પ્રદેશ ચિહ્નિત કરવા અથવા સંરક્ષણ માટે થાય છે. આ ઘણીવાર રૂપાંતરિત ત્વચીય અથવા પરસેવાની ગ્રંથિઓ હોય છે. આપેલા વિકલ્પોમાંથી,મળાશય ગ્રંથિઓ (અથવા ગુદા ગ્રંથિઓ) ઘણા સસ્તન પ્રાણીઓમાં,જેમ કે માંસાહારી પ્રાણીઓમાં,પ્રદેશ ચિહ્નિત કરવા માટે જાણીતી સુગંધ ઉત્પન્ન કરતી ગ્રંથિઓ છે. તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(B) અળસિયામાં બંધ પ્રકારનું પરિવહન તંત્ર જોવા મળે છે,જેમાં રુધિર ચોક્કસ દીવાલ ધરાવતી રુધિરવાહિનીઓમાં વહે છે.
રીનલ પોર્ટલ સિસ્ટમ ઉભયજીવીઓ અને સરીસૃપોની લાક્ષણિકતા છે,મનુષ્યની નહીં. મનુષ્યમાં હિપેટિક પોર્ટલ સિસ્ટમ હોય છે જે પાચનતંત્રમાંથી આવતા શિરાયુક્ત રુધિરને યકૃત સુધી પહોંચાડે છે.
વંદામાં મુખ્ય ઉત્સર્ગ અંગો માલ્પિઘિયન નલિકાઓ છે,જ્યારે ઉત્સર્ગિકાઓ (Nephridia) અળસિયા જેવા નૂપુરક સમુદાયના પ્રાણીઓમાં જોવા મળે છે.

(A) પુનઃસર્જનને મુખ્યત્વે બે પ્રકારમાં વહેંચવામાં આવે છે: મોરફેલેક્સિસ અને એપિમોરફોસિસ.
$1$. મોરફેલેક્સિસમાં અસ્તિત્વમાં રહેલા શરીરના પેશીઓનું પુનર્ગઠન થઈને નાના ટુકડામાંથી સંપૂર્ણ સજીવ બને છે,જે હાઈડ્રામાં જોવા મળે છે.
$2$. એપિમોરફોસિસમાં ઈજાના સ્થાને કોષોના પ્રસાર દ્વારા ગુમાવેલા ભાગોનું પુનઃનિર્માણ થાય છે,જેમ કે અંગોનું પુનઃસર્જન અથવા પ્લેનેરિયાના ટુકડાઓમાંથી નવા સજીવનું નિર્માણ.
તેથી,હાઈડ્રાના બે સમાન ટુકડાઓમાંથી બે નાના હાઈડ્રાનું પુનઃસર્જન એ મોરફેલેક્સિસનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે.

(A) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:

$(a)$ સંયુક્ત અધિચ્છદ	$(iii)$ ત્વચા
$(b)$ સંયુક્ત આંખ	$(iv)$ મોઝેક દ્રષ્ટિ
$(c)$ પટલીય ઉત્સર્ગિકાઓ	$(v)$ અળસિયું
$(d)$ ખુલ્લું પરિવહન તંત્ર	$(ii)$ વંદો
$(e)$ ટાયફલોસોલ	$(i)$ અન્નમાર્ગ
$(f)$ અસ્થિકોષ	$(vii)$ અસ્થિ
$(g)$ જનન અંગો	$(vi)$ ફેલોમિયર

$1$. $(a)$ સંયુક્ત અધિચ્છદ રાસાયણિક અને યાંત્રિક તાણ સામે રક્ષણ આપે છે, જે ત્વચામાં જોવા મળે છે.
$2$. $(b)$ કીટકોમાં સંયુક્ત આંખ મોઝેક દ્રષ્ટિ પ્રદાન કરે છે.
$3$. $(c)$ પટલીય ઉત્સર્ગિકાઓ અળસિયામાં જોવા મળતા ઉત્સર્જન અંગો છે.
$4$. $(d)$ ખુલ્લું પરિવહન તંત્ર વંદાનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે.
$5$. $(e)$ ટાયફલોસોલ એ અળસિયાના આંતરડા (અન્નમાર્ગ) માં આવેલો ગડીમય ભાગ છે.
$6$. $(f)$ અસ્થિકોષ એ અસ્થિના આધારકમાં જોવા મળતા પરિપક્વ અસ્થિ કોષો છે.
$7$. $(g)$ ફેલોમિયર એ નર વંદામાં બાહ્ય જનન અંગો બનાવતી કાયટિનયુક્ત રચનાઓ છે.

(B) $\Rightarrow$ એકકોષી સજીવોમાં,પાચન,શ્વસન અને પ્રજનન જેવા તમામ કાર્યો એક જ કોષ દ્વારા કરવામાં આવે છે. બહુકોષી સજીવોના જટિલ શરીરમાં,આ જ મૂળભૂત કાર્યો કોષોના વિવિધ જૂથો દ્વારા સુવ્યવસ્થિત રીતે કરવામાં આવે છે.
$\Rightarrow$ બહુકોષી પ્રાણીઓમાં,સમાન કોષોનું જૂથ આંતરકોષીય પદાર્થો સાથે મળીને ચોક્કસ કાર્ય કરે છે. આવા સંગઠનને પેશી કહેવામાં આવે છે.
$\Rightarrow$ તમામ જટિલ પ્રાણીઓ માત્ર ચાર મૂળભૂત પ્રકારની પેશીઓના બનેલા હોય છે. આ પેશીઓ ચોક્કસ પ્રમાણ અને ભાતમાં ગોઠવાઈને અંગ બનાવે છે (દા.ત.,ફેફસાં,હૃદય,જઠર,મૂત્રપિંડ). જ્યારે બે કે તેથી વધુ અંગો તેમની ભૌતિક અને/અથવા રાસાયણિક આંતરક્રિયા દ્વારા સામાન્ય કાર્ય કરે છે,ત્યારે તેઓ સાથે મળીને અંગતંત્ર બનાવે છે (દા.ત.,પાચનતંત્ર,શ્વસનતંત્ર).
$\Rightarrow$ કોષો,પેશીઓ,અંગો અને અંગતંત્રો કાર્યને એવી રીતે વહેંચે છે જે શ્રમવિભાજન દર્શાવે છે અને સમગ્ર શરીરના અસ્તિત્વમાં ફાળો આપે છે.

(N/A) $\Rightarrow$ બહુકોષીય સજીવોમાં પાયાની પેશીઓ સંગઠિત થઈને અંગો બનાવે છે,જે બદલામાં જોડાઈને અંગતંત્રો બનાવે છે. આવી સંસ્થા સજીવના લાખો કોષોની વધુ કાર્યક્ષમ અને વધુ સારી રીતે સંકલિત પ્રવૃત્તિઓ માટે જરૂરી છે.
$\Rightarrow$ આપણા શરીરનું દરેક અંગ એક અથવા વધુ પ્રકારની પેશીઓનું બનેલું હોય છે.
$\Rightarrow$ ઉદાહરણ તરીકે,આપણું હૃદય ચારેય પ્રકારની પેશીઓ (અધિચ્છદ,સંયોજક,સ્નાયુ અને ચેતા) નું બનેલું છે. આપણે ધ્યાનથી અભ્યાસ કરીએ તો જણાય છે કે અંગો અને અંગતંત્રોની જટિલતામાં ચોક્કસ વલણો જોવા મળે છે.
$\Rightarrow$ વિવિધ ઉત્ક્રાંતિ સ્તરે રહેલા સજીવોની બાહ્યાકાર વિદ્યા (Morphology) અને અંતઃસ્થ રચના (Anatomy) તેમના સંગઠન અને કાર્યપદ્ધતિને સમજાવે છે.
$\Rightarrow$ બાહ્યાકાર વિદ્યા એટલે સ્વરૂપ અથવા બહારથી દેખાતી લાક્ષણિકતાઓના અભ્યાસને કહેવાય છે.
$\Rightarrow$ પ્રાણીઓના કિસ્સામાં,આ અંગો અથવા શરીરના ભાગોના બાહ્ય દેખાવનો સંદર્ભ આપે છે.
$\Rightarrow$ અંતઃસ્થ રચના શબ્દનો ઉપયોગ પરંપરાગત રીતે પ્રાણીઓના આંતરિક અંગોની બાહ્યાકાર વિદ્યાના અભ્યાસ માટે થાય છે.
$\Rightarrow$ અળસિયું,વંદો અને દેડકો જેવા અપૃષ્ઠવંશી અને પૃષ્ઠવંશી પ્રાણીઓની બાહ્યાકાર વિદ્યા અને અંતઃસ્થ રચના આના ઉદાહરણો છે.

(N/A) $(i)$ વંદાના રુધિરરસ (Haemolymph) માં જોવા મળતા રુધિર કોષોને હિમોસાઇટ્સ કહેવામાં આવે છે. તે ભક્ષક કોષો તરીકે કાર્ય કરે છે અને પોષક તત્વોના વહનમાં મદદ કરે છે.
$(ii)$ મેથુન ગાદી (નુપશિયલ પેડ) એ એક વિશિષ્ટ રચના છે જે પ્રજનન ઋતુ દરમિયાન નર દેડકાના અગ્ર ઉપાંગોના પ્રથમ આંગળી પર વિકસે છે,જે પ્રજનન દરમિયાન માદાને પકડવામાં મદદ કરે છે.

(N/A) આ સાંકળમાં ખૂટતું સ્તર 'પેશી' (Tissue) છે. આ શ્રેણીબદ્ધ ક્રમ આ મુજબ છે: $\text{કોષ } \rightarrow \text{પેશી } \rightarrow \text{અંગ } \rightarrow \text{અંગતંત્ર } \rightarrow \text{સજીવ}$.
મહત્વ:
$1$. કાર્યનું વિભાજન: વિવિધ પેશીઓ અને અંગો ચોક્કસ કાર્યો કરવા માટે વિશિષ્ટ બને છે, જે સજીવની કાર્યક્ષમતામાં વધારો કરે છે.
$2$. જટિલતા: તે સજીવોને પાચન, શ્વસન અને પરિવહન જેવી જટિલ શારીરિક પ્રક્રિયાઓ કરવામાં મદદ કરે છે, જે એકકોષી સજીવો માટે અશક્ય છે.
$3$. સંકલન: આ આયોજન ચેતાતંત્ર અને અંતઃસ્ત્રાવી તંત્ર દ્વારા શરીરની પ્રવૃત્તિઓનું વધુ સારું સંકલન અને નિયમન કરવામાં મદદ કરે છે.

(A) $(i)$ વંદામાં રુધિરને હિમોલિમ્ફ કહેવામાં આવે છે. દેડકામાં રુધિરમાં હિમોગ્લોબિન (શ્વસન રંજકદ્રવ્ય) હોય છે જે રક્તકણોમાં જોવા મળે છે.
$(ii)$ વંદાની કિટશિશુ (નિંફ) અવસ્થામાં પક્ષતલ્ય $(Wing \, pad)$ હાજર હોય છે. પુખ્ત વંદામાં,તે સંપૂર્ણ રીતે વિકસિત પાંખોમાં રૂપાંતરિત થાય છે.
$(iii)$ અળસિયામાં સ્પર્શ સંવેદી અંગો સંવેદના ગ્રહણ કરવા માટે હોય છે. વંદામાં,શિર્ષની પૃષ્ઠ બાજુએ એક જોડ સંયુક્ત આંખો આવેલી હોય છે.

(A) $(i)$ દેડકા $Ureotelic$ (યુરિયાત્યાગી) છે કારણ કે તેઓ તેમના મુખ્ય નાઇટ્રોજનયુક્ત ઉત્સર્ગ દ્રવ્ય તરીકે યુરિયાનો ત્યાગ કરે છે.
(ii) વંદાની સંયુક્ત આંખ હજારો ષટ્કોણીય દૃષ્ટિ એકમોની બનેલી હોય છે જેને $Ommatidia$ (એકવચન: $Ommatidium$) કહેવામાં આવે છે. તેથી,સાચો દૃષ્ટિ એકમ $Ommatidium$ (અથવા બહુવચનમાં $Ommatidia$) છે.
આપેલા વિકલ્પો મુજબ,સાચો જવાબ $(i)$ $Ureotelic$,(ii) $Ommatidia$ છે.

(B) સાચો જવાબ વિકલ્પ $B$ છે કારણ કે કોન્ડ્રોસાઇટ્સ એ લીસા સ્નાયુ કોષો નથી; તે કાસ્થિમાં જોવા મળતા વિશિષ્ટ કોષો છે.
$A$. ઓસ્ટિઓસાઇટ્સ એ અસ્થિના પરિપક્વ કોષો છે જે લેક્યુનામાં જોવા મળે છે.
$B$. કોન્ડ્રોસાઇટ્સ એ કાસ્થિના કોષો છે,જ્યારે લીસા સ્નાયુ કોષો આંતરિક અંગોની દીવાલોમાં જોવા મળે છે.
$C$. ચેતાકોષો એ ચેતાતંત્રના રચનાત્મક અને કાર્યાત્મક એકમો છે.
$D$. ફાઇબ્રોબ્લાસ્ટ એ આરિયોલર પેશીમાં હાજર કોષો છે જે તંતુઓનું ઉત્પાદન અને સ્ત્રાવ કરે છે.

(A) જોહ્નસ્ટનનું અંગ એ એક વિશિષ્ટ પ્રકારનું સંવેદી અંગ છે જે મચ્છરો સહિતના કીટકોના એન્ટેના (સ્પર્શક) ના પાયાના ભાગમાં આવેલું હોય છે. તે મુખ્યત્વે કંપનો અને ધ્વનિ તરંગોને પારખવાનું કાર્ય કરે છે.

$(a)$. પોરોમેટાબોલસ: તીડ. તેમાં ક્રમિક રૂપાંતરણ થાય છે જેમાં જીવનચક્રમાં ઈંડું, નિમ્ફ (nymph) અને પુખ્ત અવસ્થાઓનો સમાવેશ થાય છે.
$(b)$. હેમિમેટાબોલસ: ડ્રેગન ફ્લાય. તેમાં અપૂર્ણ રૂપાંતરણ થાય છે જેમાં જીવનચક્રમાં ઈંડું, નાયડ (naiad) અને ઇમાગો (પુખ્ત) અવસ્થાઓનો સમાવેશ થાય છે.
$(c)$. હોલોમેટાબોલસ: રેશમનો કીડો. તેમાં સંપૂર્ણ રૂપાંતરણ થાય છે જેમાં જીવનચક્રમાં ઈંડું, ડિંભ (larva), પ્યુપા અને ઇમાગો અવસ્થાઓનો સમાવેશ થાય છે.
$(d)$. અમેટાબોલસ: સિલ્વર ફિશ. તેમાં કોઈ રૂપાંતરણ થતું નથી; જીવનચક્રમાં ઈંડું, યુવાન અને ઇમાગો અવસ્થાઓનો સમાવેશ થાય છે.

(D) સ્નાયુ પેશી એ વિશિષ્ટ પેશી છે જે સંકોચનશીલ પ્રકૃતિ ધરાવે છે અને વધુ કાર્યક્ષમતા માટે સંકલિત તંત્રોમાં જૂથબદ્ધ હોય છે.
દરેક સ્નાયુ ઘણા લાંબા,નળાકાર તંતુઓનો બનેલો હોય છે જે સમાંતર હરોળમાં ગોઠવાયેલા હોય છે.
સ્નાયુ તંતુઓ ઉત્તેજનાના પ્રતિભાવમાં સંકોચાય છે (ટૂંકા થાય છે),પછી શિથિલ થાય છે (લાંબા થાય છે) અને સંકલિત રીતે તેમની અસંકોચિત સ્થિતિમાં પાછા ફરે છે.
સ્નાયુઓ શરીરની તમામ હલનચલનમાં સક્રિય ભૂમિકા ભજવે છે,જેમાં પ્રચલન અને આંતરિક અંગોના કાર્યોનો સમાવેશ થાય છે.
તેથી,આપેલા તમામ વિધાનો સાચા છે.

(C) સાચો જવાબ $C$ (ચાર) છે.
વિધાન $A$ સાચું છે: સંયુક્ત અધિચ્છદ ત્વચાની સૂકી સપાટી અને મુખગુહાની ભીની સપાટીને આવરે છે,જે રાસાયણિક અને યાંત્રિક દબાણ સામે રક્ષણ આપે છે.
વિધાન $B$ ખોટું છે: લાદીસમ અધિચ્છદ (simple squamous epithelium) પ્રસરણમાં મદદ કરે છે. ઘનાકાર અધિચ્છદ મુખ્યત્વે સ્ત્રાવ અને શોષણ સાથે સંકળાયેલ છે.
વિધાન $C$ સાચું છે: આંતરવર્તી તકતીઓ એ વિશિષ્ટ કોષીય જોડાણો છે જે હૃદયના સ્નાયુ કોષોને જોડે છે,જેથી તેઓ એક એકમ તરીકે સંકોચન કરી શકે.
વિધાન $D$ સાચું છે: કંકાલ સ્નાયુઓ અસ્થિ સાથે જોડાયેલા હોય છે,અને બાયસેપ્સ સ્નાયુ એ કંકાલ સ્નાયુનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે.
વિધાન $E$ સાચું છે: અસ્થિકોષો એ પરિપક્વ અસ્થિ કોષો છે જે અસ્થિ આધારકમાં લેક્યુના નામની નાની જગ્યાઓમાં જોવા મળે છે.
આમ,વિધાનો $A, C, D,$ અને $E$ સાચા છે,તેથી કુલ સંખ્યા ચાર થાય છે.

(B) $Robert \ Hooke$ એ સૌપ્રથમ માઇક્રોસ્કોપ દ્વારા મૃત કોષોનું અવલોકન કર્યું હતું.
$Bichat$ એ 'પેશી' (tissue) શબ્દ આપ્યો હતો અને તેમને પ્રાણી પેશીવિજ્ઞાન (animal histology) ના સ્થાપક માનવામાં આવે છે.
$Mayer$ એ 'હિસ્ટોલોજી' (histology) શબ્દ આપ્યો હતો.
$Ruysch$ એ 'એપિથેલિયમ' (epithelium) શબ્દ આપ્યો હતો.

(D) પ્રાણીના શરીરમાં સૌથી સખત ભાગ $Enamel$ (ઈનેમલ) છે,જે દાંતના ઉપરના રક્ષણાત્મક પડ તરીકે જોવા મળે છે. તે પૃષ્ઠવંશી પ્રાણીઓના શરીરમાં સૌથી વધુ ખનિજયુક્ત પદાર્થ છે,જે મુખ્યત્વે $Hydroxyapatite$ (હાઈડ્રોક્સિએપેટાઈટ) નો બનેલો હોય છે.

(A) ગર્ભસ્તરો શરીરમાં વિવિધ પેશીઓ અને અંગોનું નિર્માણ કરે છે:
$1$. બાહ્યગર્ભસ્તર: ત્વચાનું અધિચર્મ,ચેતાતંત્ર અને દાંતનું ઇનેમલ બનાવે છે.
$2$. મધ્યગર્ભસ્તર: ત્વચાની અંતઃત્વચા,સ્નાયુઓ,મેરુદંડ,રુધિરાભિસરણ તંત્ર અને હાડકાં બનાવે છે.
$3$. અંતઃગર્ભસ્તર: પાચનમાર્ગ અને શ્વસનતંત્રનું અધિચ્છદીય આવરણ બનાવે છે.
આપેલી જોડીઓનું મૂલ્યાંકન:
$I.$ બાહ્યગર્ભસ્તર - અધિચર્મ: સાચું.
$II.$ અંતઃગર્ભસ્તર - અંતઃત્વચા: ખોટું (અંતઃત્વચા મધ્યગર્ભસ્તરજન્ય છે).
$III.$ મધ્યગર્ભસ્તર - સ્નાયુઓ: સાચું.
$IV.$ મધ્યગર્ભસ્તર - મેરુદંડ: સાચું.
$V.$ અંતઃગર્ભસ્તર - દાંતનું ઇનેમલ: ખોટું (ઇનેમલ બાહ્યગર્ભસ્તરજન્ય છે).
તેથી,યોગ્ય રીતે જોડાયેલી જોડીઓ $I, III, \text{ અને } IV$ છે.