Digestive system Questions in Gujarati

(C) યકૃત ખંડિકા એ યકૃતનો રચનાત્મક અને કાર્યાત્મક એકમ છે. દરેક ખંડિકાની મધ્યમાં યકૃત શિરાની એક શાખા હોય છે,જેને મધ્યસ્થ શિરા અથવા અંતઃખંડિકા શિરા (એક પ્રકારની શિરિકા) કહેવામાં આવે છે. તેથી,બંને શબ્દો ખંડિકાના કેન્દ્રમાં સ્થિત સમાન રચનાનો નિર્દેશ કરે છે.

(B) યકૃતના દરેક યકૃત ખંડિકા (hepatic lobule) ની પરિઘીય બાજુએ ખૂણાના અંતરાલો હોય છે જેને પોર્ટલ કેનાલ કહેવામાં આવે છે.
દરેક પોર્ટલ કેનાલમાં $(a)$ હિપેટિક પોર્ટલ શિરાની એક શાખા,$(b)$ હિપેટિક ધમનીની એક શાખા અને $(c)$ આંતરખંડિકીય પિત્ત નલિકા (interlobular bile duct) હોય છે.
આ ત્રણેય રચનાઓ સામૂહિક રીતે પોર્ટલ ટ્રાયડ બનાવે છે.

(B) સર્પાકાર વાલ્વ,જેને હાઈસ્ટરના સર્પાકાર વાલ્વ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે પિત્તાશયની સિસ્ટિક ડક્ટની અંદર આવેલી મ્યુકોસલ ગડીઓની શ્રેણી છે.
આ ગડીઓ સિસ્ટિક ડક્ટને ખુલ્લી રાખવામાં મદદ કરે છે,જેથી પિત્ત સંગ્રહ માટે પિત્તાશયમાં અથવા પાચન માટે ડ્યુઓડેનમમાં મુક્ત થવા માટે સામાન્ય પિત્ત નળીમાં વહી શકે છે.

(B) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(A)$ ક્રિપ્ટ્સ ઓફ લિબરકુન નાના આંતરડામાં, ખાસ કરીને રસાંકુરો (villi) ના પાયાની વચ્ચે જોવા મળે છે। તેથી, $A = r$.
$(B)$ સ્વાદુપિંડ એ પકવાશય (duodenum) ના '$C$' આકારના પાશમાં આવેલું હોય છે। તેથી, $B = p$.
$(C)$ એડ્રિનલ ગ્રંથિઓ દરેક મૂત્રપિંડના અગ્ર ભાગ પર આવેલી હોય છે। તેથી, $C = s$.
$(D)$ જઠર ગ્રંથિઓ જઠરના શ્લેષ્મસ્તરમાં હાજર હોય છે। તેથી, $D = q$.
આમ, સાચું સંયોજન $A = r, B = p, C = s, D = q$ છે।

(B) મનુષ્યનું જઠર દરરોજ આશરે $2000 \, ml$ થી $3000 \, ml$ (અથવા $2-3 \, \text{લીટર}$) જઠરરસનો સ્ત્રાવ કરે છે।
જઠરરસ એ પાણી, હાઇડ્રોક્લોરિક એસિડ $(HCl)$, પેપ્સિન અને ગેસ્ટ્રિક લાઈપેઝ જેવા ઉત્સેચકો અને શ્લેષ્મનું મિશ્રણ છે।
આ સ્ત્રાવ પ્રોટીનના પાચન અને જઠરમાં ખોરાકના જીવાણુનાશ માટે આવશ્યક છે।

(D) જઠરને ચાર મુખ્ય ભાગોમાં વહેંચવામાં આવે છે: કાર્ડિઆક,ફંડસ,બોડી અને પાયલોરિક પ્રદેશ.
કાર્ડિઆક ભાગ તે છે જ્યાં અન્નનળી જઠરમાં ખુલે છે.
ફંડસ અને બોડી એ મુખ્ય મધ્ય ભાગો છે.
પાયલોરિક પ્રદેશ એ જઠરનો સાંકડો દૂરનો ભાગ છે જે નાના આંતરડાના પ્રથમ ભાગમાં ખુલે છે,જેને પકવાશય (Duodenum) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો જવાબ પાયલોરસ છે.

(C) માનવ મોટા આંતરડા (કોલોન) માં સહજીવી સૂક્ષ્મજીવો હોય છે,મુખ્યત્વે $Escherichia \ coli$ જેવા બેક્ટેરિયા. આ બેક્ટેરિયા ઘણા વિટામિન્સનું સંશ્લેષણ કરે છે,જેમાં ખાસ કરીને વિટામિન $K$ અને અમુક $B$ વિટામિન્સ જેવા કે વિટામિન $B_{12}$ (સાયનોકોબાલામિન),બાયોટિન અને ફોલિક એસિડનો સમાવેશ થાય છે. જોકે વિટામિન $B_{12}$ ના શોષણનું મુખ્ય સ્થાન ઈલિયમ (ileum) છે,પરંતુ કોલોન પણ તેના રહેવાસી બેક્ટેરિયા દ્વારા ઉત્પાદિત કેટલાક વિટામિન્સને શોષવાની ક્ષમતા ધરાવે છે,જે યજમાનની પોષક જરૂરિયાતોમાં ફાળો આપે છે.

(C) પલ્પ કેવિટી એ દાંતનો મધ્ય ભાગ છે,જે ડેન્ટલ પલ્પ તરીકે ઓળખાતા નરમ સંયોજક પેશીઓથી ભરેલો હોય છે.
આ પલ્પમાં રુધિરવાહિનીઓ (કેશિકાઓ),ચેતાતંતુઓ અને ઓડોન્ટોબ્લાસ્ટ્સ તરીકે ઓળખાતા વિશિષ્ટ કોષો હોય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,કેશિકાઓનો જથ્થો એ પલ્પ કેવિટીની લાક્ષણિકતા છે.

(D) દાંત મુખ્યત્વે તાજ,ગ્રીવા અને મૂળનો બનેલો હોય છે. દાંતના કેન્દ્રમાં પલ્પ કેવિટી (મજ્જા ગુહા) આવેલી હોય છે,જેમાં સંયોજક પેશી,રુધિરવાહિનીઓ અને ચેતાઓ હોય છે. આ પલ્પ કેવિટી ડેન્ટાઇન નામના સખત કેલ્સિફાઇડ પેશીના સ્તરથી ઘેરાયેલી હોય છે. ડેન્ટાઇન દાંતનો મુખ્ય ભાગ બનાવે છે અને તાજના ભાગમાં તે ઈનેમલના સખત સ્તર દ્વારા આવરી લેવાયેલું હોય છે. તેથી,પલ્પ સીધું ડેન્ટાઇન દ્વારા આવરી લેવામાં આવે છે.

(D) મળની લાક્ષણિક તીવ્ર દુર્ગંધ મુખ્યત્વે $Indole$ અને $Skatole$ જેવા ઝેરી એમાઇન્સની હાજરીને કારણે હોય છે,જે આંતરડાના બેક્ટેરિયા દ્વારા એમિનો એસિડ પરની પ્રક્રિયાથી ઉત્પન્ન થાય છે.
વધુમાં,કાર્બોદિતોના આથવણ અને પ્રોટીનના સડા દરમિયાન ઉત્પન્ન થતા વિવિધ વાયુઓ પણ મળની દુર્ગંધમાં નોંધપાત્ર ફાળો આપે છે.
તેથી,ઉપરોક્ત તમામ પરિબળો દુર્ગંધ માટે જવાબદાર છે.

(D) વિટામિન $B_{12}$ (સાયનોકોબાલામિન) ને કેસલ્સ એક્સટ્રિન્સિક ફેક્ટર તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તેને 'એક્સટ્રિન્સિક' (બાહ્ય) કહેવામાં આવે છે કારણ કે તે ખોરાક દ્વારા મેળવવું આવશ્યક છે.
જઠરમાં, તે 'ઇન્ટ્રિન્સિક ફેક્ટર' (જે જઠરની પેરીએટલ કોષો દ્વારા સ્ત્રવિત થાય છે) સાથે જોડાય છે, જે નાના આંતરડાના શેષાંત્ર (ileum) માં તેના શોષણને સરળ બનાવે છે.

(A) હિસ્ટોલોજીની દ્રષ્ટિએ,અન્નનળી સામાન્ય ચાર સ્તરોની બનેલી હોય છે: શ્લેષ્મસ્તર (mucosa),અધઃશ્લેષ્મસ્તર (submucosa),વર્તુળાકાર સ્નાયુ સ્તર અને આયામ સ્નાયુ સ્તર.
અન્નનળીમાં,વર્તુળાકાર સ્નાયુઓ સાદી વર્તુળાકાર ગોઠવણીને બદલે સર્પાકાર રીતે ગોઠવાયેલા હોય છે.

(C) કોલોન (મોટું આંતરડું) માં કોથળી જેવી રચનાઓ જોવા મળે છે જેને હાઉસ્ટ્રા (Haustra) કહેવામાં આવે છે.
આ હાઉસ્ટ્રાનું નિર્માણ ટીનિયા કોલી (Taeniae coli) તરીકે ઓળખાતા રેખીય સ્નાયુઓના પટ્ટાઓના સંકોચનને કારણે થાય છે,જે કોલોનની દીવાલના બાકીના ભાગ કરતા ટૂંકા હોય છે.
તેથી,કોલોનનો કોથળી જેવો દેખાવ એ હાઉસ્ટ્રાની હાજરી અને ટીનિયા કોલીની રચનાત્મક ગોઠવણી બંનેનું પરિણામ છે.

(C) જઠરની અંદરની દીવાલ,જેને શ્લેષ્મકલા (mucosa) કહેવામાં આવે છે,તેમાં જ્યારે જઠર ખાલી હોય ત્યારે અસંખ્ય આડા કે ઊભા ગણો જોવા મળે છે. આ ગણોને $Rugae$ કહેવામાં આવે છે. તે ખોરાક લેતી વખતે જઠરને વિસ્તરવામાં મદદ કરે છે,જેથી આંતરિક દબાણ વધ્યા વગર જઠરની ખોરાક સંગ્રહ કરવાની ક્ષમતા વધે છે.

(C) પાયલોરિક સંકોચન એ એક વર્તુળાકાર ખાંચ છે જે બાહ્ય રીતે જઠરના પાયલોરિક ભાગના અંતને દર્શાવે છે.
આંતરિક રીતે,આ પ્રદેશ પાયલોરિક વાલ્વ (sphincter) ને અનુરૂપ છે,જે જઠરમાંથી પકવાશયમાં ખોરાકના (chyme) વહનને નિયંત્રિત કરે છે.
તેથી,તે જઠર અને પકવાશય વચ્ચેના જોડાણના સાંકડા ભાગને દર્શાવે છે.

(B) કર્કરીંગના ગડીઓ,જેને $plicae$ $circulares$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે નાના આંતરડાના શ્લેષ્મ સ્તરની કાયમી ગોળાકાર ગડીઓ છે.
જોકે આ ગડીઓ પકવાશયના દૂરના ભાગથી શરૂ થાય છે,પરંતુ તે મધ્યાંત્ર $(Jejunum)$ માં સૌથી વધુ સંખ્યામાં,મોટી અને સુવિકસિત હોય છે.
આ ગડીઓ પોષક તત્વોના શોષણ માટે સપાટીનું ક્ષેત્રફળ વધારવાનું કાર્ય કરે છે.
તેથી,સાચો જવાબ $B$ છે.

(A) મનુષ્યમાં ત્રીજી દાઢ ($3^{rd}$ molar) ને ડહાપણની દાઢ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
બંને જડબામાં મળીને કુલ ચાર ત્રીજી દાઢ હોય છે,જેમાં ઉપરના જડબામાં બે અને નીચેના જડબામાં બે હોય છે.

(A) મેકેલ્સ ડાયવર્ટિક્યુલમ એ વિટેલાઇન ડક્ટ (જેને ઓમ્ફેલોમેસેન્ટેરિક ડક્ટ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) નો જન્મજાત અવશેષ છે.
તે સામાન્ય રીતે નાના આંતરડાના દૂરના ભાગમાં,ખાસ કરીને $Ileum$ માં જોવા મળે છે,જે સામાન્ય રીતે ઈલિયોસીકલ વાલ્વથી લગભગ $2$ ફૂટ ઉપરના ભાગે હોય છે.
તે જઠરાંત્રિય માર્ગની સૌથી સામાન્ય જન્મજાત અસાધારણતા છે.

(D) $Auerbach's$ પ્લેક્સસ (જેને માયએન્ટેરિક પ્લેક્સસ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) એ પૃષ્ઠવંશીઓમાં સ્વાયત્ત ચેતાતંત્રનો એક ભાગ છે. તે આંતરડાના બે મુખ્ય સ્નાયુબદ્ધ સ્તરોની વચ્ચે આવેલું હોય છે અને તેની પરિસંકોચન ગતિનું નિયંત્રણ કરે છે.

(A) દાંતના જોડાણનો એ પ્રકાર જેમાં દરેક દાંત જડબાના હાડકાના ખાડામાં ખૂંપેલો હોય છે,તેને થીકોડોન્ટ (thecodont) દંતવિન્યાસ કહેવામાં આવે છે.
જડબાના હાડકાના આ અસ્થિમય ખાડાઓને ખાસ કરીને અલ્વેઓલી (એકવચન: અલ્વેઓલસ) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તેથી,આ અસ્થિમય ખાડાઓ માટેનો સાચો શબ્દ અલ્વેઓલસ છે.

(C) સાચો જવાબ $C$ છે.
જૈવિક પદાર્થોની કઠિનતા તેમાં રહેલા અકાર્બનિક ક્ષારોના પ્રમાણ પર આધાર રાખે છે.
દાંતનું ઇનેમલ માનવ શરીરનો સૌથી સખત પદાર્થ છે કારણ કે તેમાં આશરે $93\%$ અકાર્બનિક ક્ષારો,મુખ્યત્વે હાઇડ્રોક્સિએપેટાઇટ હોય છે,જે તેને અસાધારણ ટકાઉપણું અને ઘસારા સામે પ્રતિકાર કરવાની ક્ષમતા આપે છે.

(A) પાચનતંત્ર એ માનવ શરીરની એકમાત્ર એવી તંત્ર છે જે ત્રણેય જનનસ્તરો (ગર્ભસ્તરો) માંથી ઉદ્ભવે છે: બાહ્યસ્તર (Ectoderm),મધ્યસ્તર (Mesoderm) અને અંતઃસ્તર (Endoderm).
- મુખ અને મળદ્વારની અસ્તર બાહ્યસ્તર (Ectoderm) માંથી બને છે.
- પાચનમાર્ગના સ્નાયુબદ્ધ અને સંયોજક પેશીના સ્તરો મધ્યસ્તર (Mesoderm) માંથી બને છે.
- સમગ્ર જઠરાંત્રિય માર્ગનું અધિચ્છદીય અસ્તર અને સંબંધિત ગ્રંથિઓ (જેમ કે યકૃત અને સ્વાદુપિંડ) અંતઃસ્તર (Endoderm) માંથી બને છે.

(C) ભ્રૂણીય વિકાસ દરમિયાન,ત્રણ મુખ્ય જનનસ્તરો હોય છે: બાહ્ય ગર્ભસ્તર,મધ્ય ગર્ભસ્તર અને અંતઃ ગર્ભસ્તર.
- બાહ્ય ગર્ભસ્તર ચેતાતંત્ર અને અધિચર્મનું નિર્માણ કરે છે.
- મધ્ય ગર્ભસ્તર સ્નાયુઓ,હાડકાં,રુધિરાભિસરણ તંત્ર અને અંતઃત્વચાનું નિર્માણ કરે છે.
- અંતઃ ગર્ભસ્તર પાચન માર્ગના અધિચ્છદીય આવરણ અને તેના સંલગ્ન ગ્રંથીઓ,જેમાં યકૃત અને સ્વાદુપિંડનો સમાવેશ થાય છે,તેનું નિર્માણ કરે છે.
તેથી,યકૃત અને સ્વાદુપિંડ બંને અંતઃ ગર્ભસ્તરીય મૂળ ધરાવે છે.

(C) પરિસંકોચન એ સ્નાયુઓના તરંગ જેવા સંકોચનની શ્રેણી છે જે ખોરાકને પાચનમાર્ગમાં આગળ ધપાવે છે.
$1$. $\text{અન્નનળી}$ માં ખોરાકના કોળિયાને જઠર સુધી પહોંચાડવા માટે મજબૂત પરિસંકોચન તરંગો જોવા મળે છે।
$2$. $\text{જઠર}$ અને $\text{પકવાશય}$ માં અન્નરસ (chyme) ને મિશ્ર કરવા અને આગળ ધપાવવા માટે નોંધપાત્ર પરિસંકોચન પ્રવૃત્તિ થાય છે।
$3$. $\text{મળાશય}$ મુખ્યત્વે મળના સંગ્રહ માટેનું અંગ છે। જોકે તેમાં સામૂહિક હલનચલન (mass movements) થાય છે, પરંતુ પાચનમાર્ગના અન્ય ભાગોની સરખામણીમાં તેમાં સૌથી ઓછી નિયમિત પરિસંકોચન પ્રવૃત્તિ જોવા મળે છે, કારણ કે તેનું મુખ્ય કાર્ય કચરાનો સંગ્રહ અને તેનો નિકાલ કરવાનું છે।

(A) પાચનમાર્ગ અગ્ર ભાગે મુખ દ્વારા શરૂ થાય છે,જે મુખગુહામાં ખૂલે છે. આ વિધાન સાચું છે.
$(B)$ મોટાભાગના સસ્તન પ્રાણીઓ,જેમાં મનુષ્યનો સમાવેશ થાય છે,તેમના જીવનકાળ દરમિયાન દાંતનો સેટ બનાવે છે,જેને 'ધર્મદંતી' (thecodont) પ્રકારની ગોઠવણી કહેવાય છે,જેમાં દરેક દાંત હનુના અસ્થિના ખાડામાં ખૂંપેલા હોય છે. આ વિધાન સાચું છે.
$(C)$ મનુષ્ય દ્વિવારદંતી પ્રકારની દંતરચના ધરાવે છે,જેનો અર્થ છે કે તેઓ તેમના જીવનકાળ દરમિયાન બે વાર દાંત મેળવે છે: કામચલાઉ દુધિયા દાંત અને કાયમી દાંત. આ વિધાન સાચું છે.
$(D)$ અન્નનળી અને શ્વાસનળી કંઠનળી (pharynx) માં ખૂલે છે,સ્વરપેટીમાં નહીં. સ્વરપેટી એ અવાજ ઉત્પન્ન કરતું અંગ છે. આ વિધાન ખોટું છે.
તેથી,વિધાન $(A)$,$(B)$ અને $(C)$ સાચા છે.

(B) લાળમાં રહેલું શ્લેષ્મ (mucus) ઘર્ષણ નિરોધી તરીકે કાર્ય કરે છે અને ખોરાકનાં કણોને એકબીજા સાથે ચોંટાડીને તેને 'બોલસ' (bolus) માં ફેરવવામાં મદદ કરે છે,જેને સરળતાથી ગળી શકાય છે.

(A) દાંતની મજ્જાગુહા (pulp cavity) માં સંયોજક પેશી,રુધિરવાહિનીઓ અને ચેતાઓ આવેલી હોય છે. મજ્જાગુહાની અંદરની દીવાલ $Odontoblasts$ (દંતકોષો) નામના વિશિષ્ટ કોષોના સ્તર દ્વારા આવરિત હોય છે. આ કોષો ડેન્ટિનના સ્ત્રાવ માટે જવાબદાર છે,જે દાંતના બંધારણનો મુખ્ય ભાગ બનાવે છે.

(A) મનુષ્યની દંતરચના ત્રણ મુખ્ય લાક્ષણિકતાઓ ધરાવે છે:
$1$. વિષમદંતી (Heterodont): મનુષ્યમાં વિવિધ કાર્યો કરવા માટે અલગ-અલગ પ્રકારના દાંત (છેદક,રાક્ષી,અગ્રદાઢ અને દાઢ) હોય છે.
$2$. ગર્તદંતી (Thecodont): દરેક દાંત જડબાના અસ્થિના ખાડા (ગર્ત) માં ખૂંપેલો હોય છે.
$3$. દ્વિવારદંતી (Diphyodont): મનુષ્યના જીવનકાળ દરમિયાન દાંતના બે સમૂહ બને છે,જેમાં કામચલાઉ દુધિયા દાંતનું સ્થાન કાયમી દાંત લે છે.
તેથી,સાચો ક્રમ વિષમદંતી,ગર્તદંતી અને દ્વિવારદંતી છે.

(A) દાંતનું ઈનેમલ એ માનવ શરીરનો સૌથી સખત પદાર્થ છે.
તે $Ameloblasts$ (એમેલોબ્લાસ્ટ) નામના વિશિષ્ટ કોષો દ્વારા સ્ત્રવિત થાય છે.
$Ameloblasts$ એ અધિચ્છદીય કોષો છે જે દાંતના વિકાસ દરમિયાન ઈનેમલ મેટ્રિક્સ બનાવે છે.
તેની સામે,$Odontoblasts$ (ઓડોન્ટોબ્લાસ્ટ) ડેન્ટિનના નિર્માણ માટે જવાબદાર છે,$Osteoblasts$ (ઓસ્ટિયોબ્લાસ્ટ) હાડકાના નિર્માણમાં સામેલ છે,અને $Osteoclasts$ (ઓસ્ટિયોકલાસ્ટ) હાડકાના શોષણ (resorption) માં સામેલ છે.

(C) બ્રુનરની ગ્રંથિઓ (જેને ડ્યુઓડેનલ ગ્રંથિઓ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) એ પકવાશયની લાક્ષણિકતા છે.
આ ગ્રંથિઓ પકવાશયના અધઃશ્લેષ્મસ્તર (submucosa) માં આવેલી હોય છે.
તેમનું મુખ્ય કાર્ય બાયકાર્બોનેટ આયનો ધરાવતું આલ્કલાઇન પ્રવાહી સ્ત્રવિત કરવાનું છે,જે જઠરમાંથી આવતા એસિડિક કાઈમ (chyme) ને તટસ્થ કરવામાં મદદ કરે છે અને પકવાશયની દીવાલને ધોવાણથી બચાવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(A) અન્નનળીથી મળાશય સુધીના પાચનમાર્ગની દીવાલમાં ચાર મુખ્ય સ્તરો આવેલા હોય છે:
$1$. $\text{શ્લેષ્મસ્તર}$ (સૌથી અંદરનું સ્તર જે પોલાણને આવરે છે).
$2$. $\text{અધઃશ્લેષ્મસ્તર}$ (ઢીલા સંયોજક પેશીનું બનેલું સ્તર).
$3$. $\text{સ્નાયુસ્તર}$ (અરેખિત સ્નાયુઓનું બનેલું).
$4$. $\text{લસિસ્તર}$ (સૌથી બહારનું સ્તર જે પાતળા મધ્ય અધિચ્છદનું બનેલું છે).
તેથી, અંદરથી બહારની તરફનો સાચો ક્રમ $\text{શ્લેષ્મસ્તર } \rightarrow \text{અધઃશ્લેષ્મસ્તર } \rightarrow \text{સ્નાયુસ્તર } \rightarrow \text{લસિસ્તર}$ છે.

$(B)$ મનુષ્યનું જઠર જઠરરસનો સ્ત્રાવ કરે છે, જેમાં હાઇડ્રોક્લોરિક એસિડ, પેપ્સીનોજન અને શ્લેષ્મ હોય છે. એક પુખ્ત મનુષ્યના જઠર દ્વારા $24$ કલાકના સમયગાળામાં સ્ત્રવતા જઠરરસનું સરેરાશ પ્રમાણ સામાન્ય રીતે $2000 \, ml$ થી $3000 \, ml$ $(2-3 \, \text{લીટર})$ ની વચ્ચે હોય છે.

(A) મોટું આંતરડું અંધાંત્ર,કોલોન અને મળાશયનું બનેલું છે.
અંધાંત્ર એ એક નાની અંધકોથળી છે જે કેટલાક સહજીવી સૂક્ષ્મજીવોને આશ્રય આપે છે.
મનુષ્યમાં તે અવશિષ્ટ અંગ છે અને તે વર્મિફોર્મ એપેન્ડિક્સ (આંત્રપુચ્છ) સાથે જોડાયેલું છે.

(B) મનુષ્યમાં દાંતના ચાર પ્રકારો હોય છે: છેદક $(I)$,રાક્ષી $(C)$,અગ્રદાઢ $(PM)$ અને દાઢ $(M)$.
છેદક દાંત એ આગળના દાંત છે જે ખોરાકને કાપવા અને બચકું ભરવા માટે વિશિષ્ટ છે.
રાક્ષી દાંત ખોરાકને ચીરવા માટે વપરાય છે,જ્યારે અગ્રદાઢ અને દાઢ ખોરાકને દળવા અને પીસવા માટે વપરાય છે.
તેથી,સાચો જવાબ છેદક છે.

(A) યકૃત નિવાહિકા તંત્ર એ પાચનતંત્ર અને યકૃત વચ્ચે જોવા મળતું એક વિશિષ્ટ રુધિરવાહિની જોડાણ છે.
પાચનતંત્રમાંથી શોષાયેલા પોષકતત્વોથી સમૃદ્ધ એવું ઓક્સિજનવિહીન રુધિર,દૈહિક પરિભ્રમણમાં પહોંચાડતા પહેલા યકૃત નિવાહિકા શિરા દ્વારા યકૃતમાં લાવવામાં આવે છે.
આ વ્યવસ્થા યકૃતને શરીરના અન્ય ભાગોમાં રુધિર પહોંચે તે પહેલાં પોષકતત્વોનું સંચય,ચયાપચય અને વિષહરણ કરવાની તક આપે છે.
તેથી,સાચો માર્ગ પાચનતંત્રથી યકૃત સુધીનો છે.

(D) મનુષ્યમાં,દરેક દાંત જડબાના અસ્થિના એક ખાડામાં ખૂંપેલો હોય છે. જોડાણના આ પ્રકારને $Thecodont$ (દંતગર્ત) કહેવામાં આવે છે. $Thecodont$ શબ્દ એવી સ્થિતિ દર્શાવે છે જેમાં દાંત જડબાના અસ્થિલ ખાડાઓમાં (વાયુકોષ્ઠો) ગોઠવાયેલા હોય છે.

(A) વાગોળનારા સસ્તન પ્રાણીઓ,જેમ કે ગાય,ઘેટાં અને બકરાં,તેમના જઠરમાં ચાર અલગ-અલગ ખંડો ધરાવે છે: રુમેન (Rumen),રેટિક્યુલમ (Reticulum),ઓમેસમ (Omasum) અને એબોમેસમ (Abomasum).
$1$. $Rumen$ એ સૌથી મોટો ખંડ છે જ્યાં આથવણની પ્રક્રિયા થાય છે.
$2$. $Reticulum$ ગળણી તરીકે કાર્ય કરે છે.
$3$. $Omasum$ પાણીના શોષણમાં મદદ કરે છે.
$4$. $Abomasum$ એ 'સાચું જઠર' છે જ્યાં પાચક ઉત્સેચકોનો સ્ત્રાવ થાય છે.
તેથી,સાચો જવાબ $A$ (ચાર) છે.

(D) સસલા જેવા સસ્તન પ્રાણીઓમાં,જઠર અને આંતરડાને એક સ્નાયુબદ્ધ વાલ્વ દ્વારા અલગ પાડવામાં આવે છે જેને $Pyloric$ $sphincter$ (જઠરનિર્ગમી વાલ્વ) કહેવામાં આવે છે.
આ વાલ્વ અર્ધ-પાચિત ખોરાક (કાઈમ) ને જઠરમાંથી નાના આંતરડા (પકવાશય) માં જવા માટેનું નિયમન કરે છે.
તે ખોરાકને પાછો જઠરમાં જતો અટકાવે છે અને ખાતરી કરે છે કે એસિડિક કાઈમ નિયંત્રિત માત્રામાં આગળના પાચન અને શોષણ માટે મુક્ત થાય.

(B) સસલાનું દંત સૂત્ર $I: 2/1, C: 0/0, PM: 3/2, M: 3/3$ છે.
છેદક દાંત $(I)$ ની કુલ સંખ્યાની ગણતરી કરવા માટે:
ઉપલા જડબામાં દરેક બાજુ $2$ છેદક દાંત હોય છે,તેથી $2 \times 2 = 4$.
નીચલા જડબામાં દરેક બાજુ $1$ છેદક દાંત હોય છે,તેથી $1 \times 2 = 2$.
છેદક દાંતની કુલ સંખ્યા = $4 + 2 = 6$ થાય છે.

(A) દાંત ઘણા સ્તરોનો બનેલો હોય છે. સૌથી બહારનું સ્તર,જે દાંતના મુગટ (crown) ને આવરે છે,તેને ઈનેમલ કહેવામાં આવે છે. ઈનેમલ એ માનવ શરીરનો સૌથી સખત પદાર્થ છે,જે હાડકાં કરતા પણ વધુ સખત હોય છે. તે મુખ્યત્વે કેલ્શિયમ હાઈડ્રોક્સિએપેટાઈટનું બનેલું હોય છે,જે ખોરાકને ચાવવા અને દળવા માટે જરૂરી મજબૂતી પૂરી પાડે છે.

(D) મનુષ્યમાં દ્વિવારદંતી (diphyodont) પ્રકારના દાંત જોવા મળે છે,જેનો અર્થ છે કે જીવનકાળ દરમિયાન દાંતના બે સમૂહ આવે છે: દુધિયા દાંત અને કાયમી દાંત.
પુખ્ત મનુષ્યમાં કાયમી દાંતની કુલ સંખ્યા $32$ હોય છે.
આ $32$ દાંતમાંથી,$20$ દાંત એવા છે જે દુધિયા દાંતના સ્થાને આવે છે (એટલે કે આ દાંત બે વાર આવે છે).
બાકીના દાંત,જે જીવનમાં માત્ર એક જ વાર આવે છે,તે $12$ દાઢ (molars) છે (દરેક જડબાની દરેક બાજુએ $3$ દાઢ).
તેથી,માત્ર એક જ વાર આવતા દાંતની સંખ્યા $12$ છે.

(A) મોટા આંતરડામાં, ખાસ કરીને કોલોનમાં, $Taeniae \text{ } coli$ તરીકે ઓળખાતા આયામ સ્નાયુઓના પટ્ટાઓ આવેલા હોય છે।
આ પટ્ટાઓ કોલોનની દિવાલના બાકીના ભાગ કરતા ટૂંકા હોય છે, જેના કારણે કોલોન સંકોચાઈને નાના કોથળી જેવા બંધારણો બનાવે છે જેને $Haustra$ કહેવામાં આવે છે।
$Crypts \text{ } of \text{ } Lieberkuhn$ નાના આંતરડામાં જોવા મળે છે અને $Zymogen \text{ } cells$ ઉત્સેચકોના સ્ત્રાવ સાથે સંકળાયેલા છે।

(A) દંતસૂત્ર એ ઉપરના અને નીચેના જડબાના અડધા ભાગમાં રહેલા દાંતની ગોઠવણી દર્શાવે છે.
પુખ્ત માનવી માટે,આ ગોઠવણી દરેક જડબાની બંને બાજુએ $2$ છેદક દાંત,$1$ રાક્ષી દાંત,$2$ અગ્રદાઢ અને $3$ દાઢ છે.
તેથી,દંતસૂત્ર $\frac{2123}{2123}$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે.
આનાથી દરેક જડબામાં કુલ $(2+1+2+3) \times 2 = 16$ દાંત થાય છે,જે કુલ $32$ કાયમી દાંત દર્શાવે છે.

(B) જઠરની આંતરિક દિવાલમાં આવેલી લંબ સ્નાયુમય ગડીઓને $Rugae$ (રુગે) કહેવામાં આવે છે.
આ ગડીઓ જઠરને ખોરાકથી ભરાય ત્યારે વિસ્તરણ પામવામાં મદદ કરે છે,જેથી તેની સંગ્રહ ક્ષમતા વધે છે.
$Villi$ (રસાંકુરો) એ નાના આંતરડામાં જોવા મળતી આંગળી જેવી રચનાઓ છે,જઠરમાં નહીં.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(A) પિત્તાશય એ એક નાનું,નાસપતી આકારનું અંગ છે જે યકૃત દ્વારા ઉત્પન્ન થતા પિત્તનો સંગ્રહ અને સાંદ્રતા કરે છે. શરીરરચનાની દ્રષ્ટિએ,તે યકૃતની નીચેની સપાટી પર,ખાસ કરીને યકૃતના જમણા ખંડની નીચેની બાજુએ આવેલા ખાડા કે ખાંચામાં સ્થિત હોય છે.

(C) સસલામાં,સેલ્યુલોઝ તેમના આહારનો મુખ્ય ઘટક છે.
સસલા તૃણાહારી હોવાથી,તેમની પાસે $Caecum$ (અંધાંત્ર) નામની એક વિશિષ્ટ પાચન રચના હોય છે (જે નાના આંતરડા અને મોટા આંતરડાના જોડાણ પર આવેલી એક મોટી,બંધ કોથળી જેવી રચના છે).
$Caecum$ માં સહજીવી સૂક્ષ્મજીવો (બેક્ટેરિયા) હોય છે જે સેલ્યુલેઝ ઉત્સેચક ઉત્પન્ન કરે છે,જે આથવણની પ્રક્રિયા દ્વારા સેલ્યુલોઝનું સરળ કાર્બોદિતોમાં વિઘટન કરે છે.
તેથી,સસલામાં સેલ્યુલોઝનું પાચન $Caecum$ (અંધાંત્ર) માં થાય છે.

(B) પેયર્સ પેચ એ લસિકા પેશીના નાના સમૂહો છે જે નાના આંતરડાના શેષાંત્ર (ileum) ભાગમાં જોવા મળે છે.
તેઓ ગટ-એસોસિએટેડ લિમ્ફોઇડ ટિશ્યુ $(GALT)$ ની રોગપ્રતિકારક શક્તિનો એક મહત્વપૂર્ણ ભાગ છે.
તેમનું મુખ્ય કાર્ય આંતરડામાં રહેલા બેક્ટેરિયાની વસ્તી પર દેખરેખ રાખવાનું અને રોગકારક બેક્ટેરિયાના વિકાસને અટકાવવાનું છે.
તેમાં વિશિષ્ટ કોષો હોય છે જે લિમ્ફોસાઈટ્સ ઉત્પન્ન કરે છે,જે શરીરની રોગપ્રતિકારક પ્રતિક્રિયા માટે આવશ્યક છે.

(A) સસલાં શાકાહારી પ્રાણીઓ છે અને તેમની પાસે વિશિષ્ટ પ્રકારનું દંતસૂત્ર હોય છે.
તેમનામાં રાક્ષી (Canines) દાંતનો અભાવ હોય છે,જે સામાન્ય રીતે માંસાહારી પ્રાણીઓમાં માંસ ચીરવા માટે વપરાય છે.
તેના બદલે,તેમના છેદક અને અગ્રદાઢ દાંત વચ્ચે એક ખાલી જગ્યા હોય છે જેને 'ડાયસ્ટેમા' (Diastema) કહેવામાં આવે છે,જે તેમને વનસ્પતિ ખોરાકને અસરકારક રીતે ચાવવામાં મદદ કરે છે.

(D) લિબરકુહનનાં ગર્તો (Crypts of Lieberkühn) એ નાના આંતરડાના રસાંકુરો (villi) વચ્ચે આવેલા નલિકામય ગ્રંથિઓ છે.
આ ગ્રંથિઓ આંતરડાનો રસ (succus entericus) સ્ત્રવિત કરે છે,જેમાં પાચનની અંતિમ પ્રક્રિયામાં મદદ કરતા વિવિધ ઉત્સેચકો હોય છે.
તેથી,તે નાના આંતરડાની એક લાક્ષણિક રચના છે.

(C) સસલામાં કુલ $4$ જોડ લાળગ્રંથિઓ આવેલી હોય છે. આ ગ્રંથિઓમાં પેરોટિડ,સબમેક્સિલરી (સબમેન્ડિબ્યુલર),સબલિંગ્યુઅલ અને ઇન્ફ્રાઓર્બિટલ ગ્રંથિઓનો સમાવેશ થાય છે. તેથી,સાચો જવાબ $4$ જોડ છે.