Gujarati

Cell Cycle Questions in Gujarati

Class 11 Biology · Cell Cycle and Cell Division · Cell Cycle

261+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 261 questions in Gujarati

51
MediumMCQ
સુકોષકેન્દ્રી કોષમાં કોષચક્રની કઈ અવસ્થા દરમિયાન હિસ્ટોન પ્રોટીનનું સંશ્લેષણ થાય છે?
A
અંત્યાવસ્થા દરમિયાન
B
$S-$ અવસ્થા દરમિયાન
C
પૂર્વાવસ્થાની $G_2-$ અવસ્થા દરમિયાન
D
સંપૂર્ણ પૂર્વાવસ્થા દરમિયાન

Solution

(B) સુકોષકેન્દ્રી કોષોમાં,હિસ્ટોન પ્રોટીનનું સંશ્લેષણ $DNA$ ના સ્વયંજનન (replication) સાથે ગાઢ રીતે જોડાયેલું હોય છે. કોષચક્રની $S-$ અવસ્થા (સંશ્લેષણ અવસ્થા) દરમિયાન $DNA$ નું સ્વયંજનન થતું હોવાથી,હિસ્ટોન પ્રોટીનનું ઉત્પાદન પણ $S-$ અવસ્થા દરમિયાન જ થાય છે,જેથી નવા સંશ્લેષિત $DNA$ ને તરત જ ક્રોમેટિનમાં પેક કરી શકાય.
52
MediumMCQ
જો વિભાજન પામતા કોષને રેડિયોએક્ટિવ થાયમિડિન ધરાવતા માધ્યમમાં રાખવામાં આવે,તો રેડિયોએક્ટિવિટી સૌ પ્રથમ ક્યાં જોવા મળશે?
A
યુક્રોમેટિન
B
હિટરોક્રોમેટિન
C
બંનેમાં એકસાથે
D
ઉપરમાંથી એકપણ નહીં

Solution

(A) રેડિયોએક્ટિવ થાયમિડિન એ $DNA$ સંશ્લેષણ માટેનું પૂર્વગામી ઘટક છે. કોષચક્રના $S$-તબક્કા દરમિયાન $DNA$ નું સ્વયંજનન થાય છે. યુક્રોમેટિન એ ક્રોમેટિનનો છૂટો અને સક્રિય ભાગ છે જે $S$-તબક્કાની શરૂઆતમાં જ સ્વયંજનન પામે છે. હિટરોક્રોમેટિન એ ઘટ્ટ અને નિષ્ક્રિય ભાગ છે જે $S$-તબક્કાના અંતમાં સ્વયંજનન પામે છે. તેથી,રેડિયોએક્ટિવિટી સૌ પ્રથમ યુક્રોમેટિનમાં જોવા મળશે.
53
EasyMCQ
$DNA$ નું સંશ્લેષણ કયા તબક્કામાં થાય છે?
A
$G_1$ તબક્કો
B
$G_2$ તબક્કો
C
$S$ તબક્કો
D
આમાંથી એક પણ નહીં

Solution

(C) કોષચક્ર મુખ્યત્વે બે તબક્કાઓમાં વહેંચાયેલું છે: આંતરાવસ્થા (Interphase) અને $M$-તબક્કો (ભાજન અવસ્થા).
આંતરાવસ્થાને $G_1$,$S$ અને $G_2$ તબક્કાઓમાં વહેંચવામાં આવે છે.
$S$ તબક્કા (સંશ્લેષણ તબક્કો) દરમિયાન,$DNA$ નું સ્વયંજનન (replication) થાય છે.
આ તબક્કામાં,કોષ દીઠ $DNA$ ની માત્રા બમણી થાય છે,જોકે રંગસૂત્રોની સંખ્યા સમાન રહે છે.
54
EasyMCQ
યીસ્ટમાં કોષચક્રનો સમયગાળો આશરે ........ છે. ($\text{મિનિટ}$ માં)
A
$90$
B
$80$
C
$60$
D
$120$

Solution

(A) કોષચક્રનો સમયગાળો વિવિધ સજીવોમાં નોંધપાત્ર રીતે અલગ હોય છે।
યીસ્ટ $(Saccharomyces cerevisiae)$ ના કિસ્સામાં, જે એકકોષીય સુકોષકેન્દ્રી સજીવ છે, કોષચક્ર આશરે $90$ મિનિટમાં પૂર્ણ થાય છે, જો તેને યોગ્ય વૃદ્ધિ માટેની પરિસ્થિતિઓ આપવામાં આવે।
આ કોષ વિભાજનના અભ્યાસના સંદર્ભમાં એક પ્રમાણભૂત જૈવિક તથ્ય છે।
55
DifficultMCQ
કોષચક્રની કઈ અવસ્થાને સુષુપ્તવસ્થા (resting phase) તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે?
A
$S$-અવસ્થા
B
અંત્યાવસ્થા
C
$M$-અવસ્થા
D
અંતરાવસ્થા

Solution

(D) કોષચક્ર મુખ્ય બે તબક્કાઓમાં વહેંચાયેલું છે: અંતરાવસ્થા (Interphase) અને $M$-અવસ્થા (કોષવિભાજન).
અંતરાવસ્થા એ સમયગાળો છે જેમાં કોષ વૃદ્ધિ પામીને અને $DNA$ નું સ્વયંજનન કરીને વિભાજન માટે તૈયારી કરે છે.
ઐતિહાસિક રીતે,આ સમયગાળા દરમિયાન કોષ સક્રિય રીતે વિભાજન પામતો ન હોવાથી,તેને 'સુષુપ્તવસ્થા' (resting phase) તરીકે ઓળખવામાં આવતી હતી.
જોકે,આ એક અત્યંત ચયાપચયની દ્રષ્ટિએ સક્રિય તબક્કો છે જેમાં કોષ આગામી વિભાજન ચક્ર માટે તૈયારી કરે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
56
EasyMCQ
વિભાજન અવસ્થાના અંત અને $DNA$ ના સ્વયંજનનની શરૂઆત વચ્ચેના સમયગાળાને ....... કહેવાય છે.
A
$G_1$ અવસ્થા
B
$G_2$ અવસ્થા
C
$M$ અવસ્થા
D
અંતરાલાવસ્થા

Solution

(A) કોષચક્ર મુખ્યત્વે બે તબક્કામાં વહેંચાયેલું છે: આંતરાવસ્થા (Interphase) અને $M$ તબક્કો (ભાજન અવસ્થા).
આંતરાવસ્થાને વધુ ત્રણ પેટા-તબક્કાઓમાં વહેંચવામાં આવે છે: $G_1$ તબક્કો,$S$ તબક્કો અને $G_2$ તબક્કો.
$G_1$ તબક્કો (ગેપ $1$) એ ભાજન અવસ્થા ($M$ તબક્કો) અને $DNA$ ના સ્વયંજનન ($S$ તબક્કો) ની શરૂઆત વચ્ચેનો સમયગાળો છે.
આ તબક્કા દરમિયાન,કોષ ચયાપચયની દ્રષ્ટિએ સક્રિય હોય છે અને સતત કદમાં વધારો કરે છે,પરંતુ તે તેના $DNA$ નું સ્વયંજનન કરતું નથી.
57
EasyMCQ
કોષચક્રના સંશ્લેષણ તબક્કા ($S$ તબક્કો) દરમિયાન શું થાય છે?
A
$DNA$ નું પ્રતિકૃતિ (replication)
B
રંગસૂત્રોની સંખ્યા બમણી થાય છે
C
બે કોષકેન્દ્રનું નિર્માણ
D
પ્રોટીન અને $RNA$ નું સંશ્લેષણ

Solution

(A) સંશ્લેષણ તબક્કો,અથવા $S$ તબક્કો,એ કોષચક્રનો એક મહત્વપૂર્ણ સમયગાળો છે જે આંતરાવસ્થા (interphase) દરમિયાન થાય છે.
આ તબક્કા દરમિયાન,કોષમાં $DNA$ નું પ્રતિકૃતિ (replication) થાય છે,જેના પરિણામે આનુવંશિક દ્રવ્યનું બેવડું નિર્માણ થાય છે.
જોકે કોષ દીઠ $DNA$ નું પ્રમાણ બમણું થાય છે,પરંતુ રંગસૂત્રોની વાસ્તવિક સંખ્યા સમાન રહે છે કારણ કે રંગસૂત્રિકાઓ (sister chromatids) સેન્ટ્રોમિયર પર જોડાયેલી રહે છે.
તેથી,સાચી ઘટના $DNA$ નું પ્રતિકૃતિ છે.
58
MediumMCQ
$G_2$ અવસ્થા દરમિયાન,રંગસૂત્ર દીઠ $DNA$ અણુઓની સંખ્યા કેટલી હોય છે?
A
એક
B
બે
C
ચાર
D
આઠ

Solution

(B) કોષચક્રમાં,$S$ અવસ્થા (સંશ્લેષણ અવસ્થા) $DNA$ ના સ્વયંજનન માટે જવાબદાર છે.
$S$ અવસ્થા પહેલાં,દરેક રંગસૂત્ર એક રંગસૂત્રિકા (એક $DNA$ અણુ) ધરાવે છે.
$S$ અવસ્થા દરમિયાન,$DNA$ નું સ્વયંજનન થાય છે,જેના પરિણામે દરેક રંગસૂત્ર બે ભગિની રંગસૂત્રિકાઓનું બનેલું હોય છે,જેમાં દરેક એક $DNA$ અણુ ધરાવે છે.
તેથી,$DNA$ ના સ્વયંજનન પછી,દરેક રંગસૂત્રમાં બે $DNA$ અણુઓ હોય છે.
$G_2$ અવસ્થા $S$ અવસ્થા પછી આવે છે,તેથી રંગસૂત્ર દીઠ $DNA$ અણુઓની સંખ્યા બે જ રહે છે.
59
MediumMCQ
વિધાન $A$: આંતરાવસ્થા દરમિયાન જનીનિક દ્રવ્ય રંગસૂત્રદ્રવ્ય (chromatin) તરીકે અસ્તિત્વ ધરાવે છે.
કારણ $R$: આંતરાવસ્થા દરમિયાન રંગસૂત્રો દોરી જેવી રચનાઓ તરીકે હાજર હોય છે.
વિધાન $A$ અને કારણ $R$ માટે કયો વિકલ્પ સાચો છે?
A
$A$ અને $R$ બંને સાચાં છે અને $R$ એ $A$ ની સાચી સમજૂતી છે.
B
$A$ અને $R$ બંને સાચાં છે પરંતુ $R$ એ $A$ ની સાચી સમજૂતી નથી.
C
$A$ સાચું છે અને $R$ ખોટું છે.
D
$A$ ખોટું છે અને $R$ સાચું છે.

Solution

(A) કોષચક્રની આંતરાવસ્થા દરમિયાન,જનીનિક દ્રવ્ય અઘનીભૂત અવસ્થામાં હોય છે જેને રંગસૂત્રદ્રવ્ય (chromatin) કહેવામાં આવે છે.
રંગસૂત્રદ્રવ્ય એ $DNA$ અને પ્રોટીનથી બનેલી લાંબી,પાતળી અને દોરી જેવી રચનાઓ છે.
આ રચનાઓ કોષવિભાજન (mitosis) દરમિયાન જોવા મળતા ઘટ્ટ અને સ્પષ્ટ રંગસૂત્રોમાં હજુ રૂપાંતરિત થયેલી હોતી નથી.
તેથી,વિધાન $A$ કે જનીનિક દ્રવ્ય રંગસૂત્રદ્રવ્ય તરીકે હોય છે અને કારણ $R$ કે તે દોરી જેવી રચનાઓ તરીકે હોય છે,બંને સાચાં છે.
વધુમાં,કારણ $R$ એ વિધાન $A$ ની સાચી સમજૂતી આપે છે.
60
MediumMCQ
કોષચક્રની કઈ અવસ્થામાં રંગસૂત્રો રંગસૂત્રજાળ (chromatin) તરીકે અસ્પષ્ટ જાળા સ્વરૂપે જોવા મળે છે?
A
આંતરાવસ્થા
B
પૂર્વાવસ્થા
C
ભાજનાવસ્થા
D
અંત્યાવસ્થા

Solution

(A) કોષચક્રની $Interphase$ (આંતરાવસ્થા) દરમિયાન,આનુવંશિક દ્રવ્ય રંગસૂત્રજાળ (chromatin) તરીકે ઓળખાતા છૂટા,દોરી જેવા જાળા સ્વરૂપે અસ્તિત્વ ધરાવે છે.
આ અવસ્થામાં,રંગસૂત્રો ઘટ્ટ થયેલા હોતા નથી અને તેથી પ્રકાશ સૂક્ષ્મદર્શક યંત્ર હેઠળ સ્પષ્ટ રચનાઓ તરીકે જોઈ શકાતા નથી.
જેમ કોષ $Prophase$ (પૂર્વાવસ્થા) માં પ્રવેશ કરે છે,તેમ રંગસૂત્રજાળના તંતુઓનું સંઘનન થઈને તે સુસ્પષ્ટ અને ઘટ્ટ રંગસૂત્રો બનાવે છે.
61
EasyMCQ
$G_1$ તબક્કા માટે નીચેનામાંથી શું સાચું નથી?
A
$RNA$ અને પ્રોટીનનું સંશ્લેષણ થાય છે.
B
$DNA$ સંશ્લેષણ માટે જરૂરી ઉત્સેચકોનું સંશ્લેષણ થાય છે.
C
રંગસૂત્રિકાઓ (Chromatids) અલગ પડે છે.
D
જૈવસંશ્લેષણની પ્રક્રિયાઓ થાય છે.

Solution

(C) $G_1$ તબક્કો (Gap $1$ તબક્કો) એ કોષચક્રની આંતરાવસ્થાનો પ્રથમ તબક્કો છે.
આ તબક્કા દરમિયાન,કોષ ચયાપચયની દ્રષ્ટિએ સક્રિય હોય છે અને સતત વૃદ્ધિ પામે છે.
$RNA$ અને પ્રોટીનનું સંશ્લેષણ થાય છે,અને કોષ $DNA$ સંશ્લેષણ માટે જરૂરી ઉત્સેચકો બનાવીને તૈયારી કરે છે.
રંગસૂત્રિકાઓનું અલગ થવું એ સમભાજન (Mitosis) ના ભાજનોત્તર અવસ્થા (Anaphase) દરમિયાન થાય છે,$G_1$ તબક્કા દરમિયાન નહીં.
તેથી,$G_1$ તબક્કામાં રંગસૂત્રિકાઓ અલગ પડે છે તે વિધાન ખોટું છે.
62
EasyMCQ
બે ક્રમિક કોષવિભાજન વચ્ચેના ગાળાને શું કહે છે?
A
કોષચક્ર
B
આંતરાવસ્થા
C
વિભાજન તબક્કો
D
વિભેદન તબક્કો

Solution

(B) બે ક્રમિક કોષવિભાજન વચ્ચેના ગાળાને $Interphase$ (આંતરાવસ્થા) કહેવામાં આવે છે. આ તબક્કા દરમિયાન,કોષ વૃદ્ધિ અને $DNA$ ના સ્વયંજનન દ્વારા વિભાજન માટે તૈયારી કરે છે. તે કોષચક્રનો સૌથી સક્રિય તબક્કો છે.
63
EasyMCQ
કોષચક્રની કઈ અવસ્થા દરમિયાન કોષમાં $DNA$ નું પ્રમાણ બમણું થાય છે?
A
પૂર્વાવસ્થા
B
ભાજનાવસ્થા
C
આંતરાવસ્થા
D
અંત્યાવસ્થા

Solution

(C) કોષચક્ર મુખ્યત્વે બે તબક્કાઓ ધરાવે છે: $Interphase$ (આંતરાવસ્થા) અને $M-phase$ (ભાજનાવસ્થા).
આંતરાવસ્થાને $G_1$ તબક્કો,$S$ તબક્કો (સંશ્લેષણ તબક્કો) અને $G_2$ તબક્કામાં વિભાજિત કરવામાં આવે છે.
આંતરાવસ્થાના $S$ તબક્કા દરમિયાન,$DNA$ નું સ્વયંજનન (replication) થાય છે,જેના પરિણામે કોષમાં $DNA$ નું પ્રમાણ બમણું થાય છે.
તેથી,સાચો જવાબ $Interphase$ (આંતરાવસ્થા) છે.
64
EasyMCQ
$DNA$ નું સ્વયંજનન કઈ અવસ્થામાં થાય છે?
A
પૂર્વાવસ્થા
B
અંત્યાવસ્થા
C
ભાજનાવસ્થા
D
આંતરાવસ્થા

Solution

(D) $DNA$ નું સ્વયંજનન કોષચક્રની $S$ અવસ્થા (સંશ્લેષણ અવસ્થા) દરમિયાન થાય છે. $S$ અવસ્થા એ આંતરાવસ્થાનો એક ભાગ છે,જે બે ક્રમિક કોષ વિભાજન વચ્ચેનો સમયગાળો છે. આ અવસ્થા દરમિયાન,કોષ દીઠ $DNA$ ની માત્રા બમણી થાય છે,જ્યારે રંગસૂત્રોની સંખ્યા સમાન રહે છે.
65
MediumMCQ
આપેલ આકૃતિમાં,'$a$' દ્વારા કયો તબક્કો દર્શાવવામાં આવ્યો છે?
Question diagram
A
$G_1$ તબક્કો
B
$G_2$ તબક્કો
C
$S$ તબક્કો
D
$M$ તબક્કો

Solution

(C) કોષચક્ર આંતરાવસ્થા $(G_1, S, G_2)$ અને $M$ તબક્કા (ભાજન) નું બનેલું છે.
આપેલ આકૃતિમાં,કોષ $DNA$ પ્રતિકૃતિ (replication) પામતો દર્શાવેલ છે,જ્યાં કોષકેન્દ્રમાં $DNA$ ની માત્રા બમણી થાય છે.
$DNA$ સંશ્લેષણની આ પ્રક્રિયા આંતરાવસ્થાના $S$ તબક્કા (સંશ્લેષણ તબક્કો) દરમિયાન થાય છે.
તેથી,'$a$' એ $S$ તબક્કો દર્શાવે છે.
66
EasyMCQ
દરેક નવો પેદા થતો કોષ શેને અનુસરે છે?
A
માત્ર રંગસૂત્રોના અલગીકરણને
B
માત્ર $DNA$ સંશ્લેષણને
C
માત્ર $G_1$ તબક્કાને
D
કોષચક્રને

Solution

(D) દરેક નવો પેદા થતો કોષ ઘટનાઓની એક શ્રેણીમાંથી પસાર થાય છે જેને કોષચક્ર કહેવામાં આવે છે. કોષચક્ર એ ઘટનાઓનો ક્રમ છે જેના દ્વારા કોષ તેના જનીનસમૂહ $(genome)$ નું સ્વયંજનન કરે છે,કોષના અન્ય ઘટકોનું સંશ્લેષણ કરે છે અને અંતે બે બાળકોષોમાં વિભાજિત થાય છે. આ પ્રક્રિયામાં આંતરાવસ્થા ($G_1$,$S$,અને $G_2$ તબક્કાઓ) અને $M$-તબક્કો (સમભાજન અથવા અર્ધીકરણ) નો સમાવેશ થાય છે.
67
EasyMCQ
કોષચક્રના $S$ તબક્કા માટે નીચેનામાંથી શું સાચું છે?
A
$DNA$ પ્રતિકૃતિ માટે જરૂરી ઉત્સેચકોનું સંશ્લેષણ
B
રંગસૂત્રોનું વિષુવવૃત્તીય તલ પર ગોઠવાવું
C
રંગસૂત્રોનું અલગીકરણ
D
$DNA$ ની પ્રતિકૃતિ અને રંગસૂત્રોનું બેવડાવું

Solution

(D) $S$ તબક્કો (સંશ્લેષણ તબક્કો) એ કોષચક્રની આંતરાવસ્થાનો એક મહત્વપૂર્ણ તબક્કો છે.
આ તબક્કા દરમિયાન $DNA$ ની પ્રતિકૃતિ (replication) થાય છે,જેનો અર્થ છે કે કોષ દીઠ $DNA$ નું પ્રમાણ બમણું થાય છે.
જો $DNA$ નું પ્રારંભિક પ્રમાણ $2C$ હોય,તો $S$ તબક્કાના અંતે તે વધીને $4C$ થાય છે.
વધુમાં,આ તબક્કા દરમિયાન કોષરસમાં તારાકેન્દ્ર (centriole) પણ બેવડાય છે.
તેથી,$DNA$ ની પ્રતિકૃતિ અને રંગસૂત્રોનું બેવડાવું (ક્રોમેટિડના સંદર્ભમાં) એ $S$ તબક્કાની મુખ્ય લાક્ષણિકતાઓ છે.
68
EasyMCQ
નીચેના પૈકી કયા કોષમાં કોષચક્ર $90$ મિનિટમાં પૂર્ણ થાય છે?
A
યીસ્ટ કોષ
B
માનવ જનનકોષ
C
નર જનનકોષ
D
બેક્ટેરિયાનો કોષ

Solution

(A) કોષચક્રનો સમયગાળો વિવિધ સજીવો અને કોષના પ્રકારો વચ્ચે નોંધપાત્ર રીતે અલગ હોય છે.
યીસ્ટ $(Saccharomyces \ cerevisiae)$ ના કિસ્સામાં,અનુકૂળ વૃદ્ધિની સ્થિતિમાં કોષચક્ર આશરે $90$ મિનિટમાં પૂર્ણ થાય છે.
તેની સરખામણીમાં,સામાન્ય માનવ કોષને તેનું કોષચક્ર પૂર્ણ કરવામાં લગભગ $24$ કલાકનો સમય લાગે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
69
MediumMCQ
$S$ તબક્કાની શરૂઆતમાં જો $DNA$ નું પ્રમાણ $2C$ નોંધાય,તો $S$ તબક્કાના અંતે તેનું પ્રમાણ કેટલું જોવા મળે છે?
A
$4C$
B
$2C$
C
$C$
D
$8C$

Solution

(A) કોષચક્રના $S$ તબક્કા (સંશ્લેષણ તબક્કો) દરમિયાન $DNA$ નું સ્વયંજનન (replication) થાય છે.
આ તબક્કા દરમિયાન,કોષમાં $DNA$ નું પ્રમાણ બમણું થાય છે.
જો $S$ તબક્કાની શરૂઆતમાં $DNA$ નું પ્રમાણ $2C$ હોય,તો $DNA$ સ્વયંજનન પૂર્ણ થયા પછી તેનું પ્રમાણ $4C$ થઈ જાય છે.
તેથી,$S$ તબક્કાના અંતે $DNA$ નું પ્રમાણ $4C$ હોય છે.
70
EasyMCQ
આંતરાવસ્થાના કયા તબક્કાના અંતે બધાં રંગસૂત્રોનું સ્વયંજનન (replication) થાય છે?
A
$G_2$ તબક્કો
B
$S$ તબક્કો
C
$M$ તબક્કો
D
$G_1$ તબક્કો

Solution

(B) કોષચક્ર બે મુખ્ય તબક્કાઓમાં વહેંચાયેલું છે: આંતરાવસ્થા અને $M$ તબક્કો (ભાજન). આંતરાવસ્થાને $G_1$,$S$ અને $G_2$ તબક્કાઓમાં વિભાજિત કરવામાં આવે છે.
$S$ તબક્કા (સંશ્લેષણ તબક્કો) દરમિયાન,કોષના કોષકેન્દ્રમાં $DNA$ નું સ્વયંજનન (replication) થાય છે.
$DNA$ ના સ્વયંજનનને પરિણામે,કોષમાં $DNA$ ની માત્રા બમણી થાય છે અને રંગસૂત્રોનું સ્વયંજનન થાય છે,જેનો અર્થ છે કે હવે દરેક રંગસૂત્ર બે ભગિની રંગસૂત્રિકાઓ (sister chromatids) ધરાવે છે.
તેથી,$S$ તબક્કાના અંતે બધાં રંગસૂત્રોનું સ્વયંજનન પૂર્ણ થાય છે.
71
MediumMCQ
કોષચક્રના $G_1$ તબક્કા માટે નીચેનામાંથી શું લાગુ પડે છે?
A
$DNA$ સંશ્લેષણ માટે જરૂરી ઉત્સેચકોનું સંશ્લેષણ
B
રંગસૂત્રોનું સ્વયંજનન (Replication)
C
સ્વયંજનિત રંગસૂત્રો ધરાવતો કોષ
D
રંગસૂત્રોનું અલગીકરણ

Solution

(A) $G_1$ તબક્કો (ગેપ-$1$ તબક્કો) એ કોષચક્રની આંતરાવસ્થાનો પ્રથમ તબક્કો છે.
આ તબક્કા દરમિયાન,કોષ ચયાપચયની દ્રષ્ટિએ સક્રિય હોય છે અને સતત વૃદ્ધિ પામે છે.
તેમાં વિવિધ પ્રોટીન,$RNA$ અને ઉત્સેચકો (જેમ કે $DNA$ પોલિમરેઝ) નું સંશ્લેષણ થાય છે,જે પછીના $S$ તબક્કા (સંશ્લેષણ તબક્કો) માટે આવશ્યક છે,જ્યાં $DNA$ નું સ્વયંજનન થાય છે.
તેથી,$DNA$ સંશ્લેષણ માટે જરૂરી ઉત્સેચકોનું સંશ્લેષણ એ $G_1$ તબક્કાની સાચી લાક્ષણિકતા છે.
72
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કયો તબક્કો આંતરાવસ્થાનો ભાગ નથી?
A
$C$ તબક્કો
B
$S$ તબક્કો
C
$G_1$ તબક્કો
D
$G_2$ તબક્કો

Solution

(A) કોષચક્ર મુખ્યત્વે બે તબક્કાઓમાં વહેંચાયેલું છે: આંતરાવસ્થા (Interphase) અને $M$ તબક્કો (ભાજન અવસ્થા).
આંતરાવસ્થા એ કોષ વિભાજન માટેની તૈયારીનો સમયગાળો છે અને તે ત્રણ પેટા-તબક્કાઓનો બનેલો છે: $G_1$ તબક્કો (Gap $1$),$S$ તબક્કો (સંશ્લેષણ),અને $G_2$ તબક્કો (Gap $2$).
કોષચક્રમાં $C$ તબક્કો નામનો કોઈ તબક્કો હોતો નથી.
તેથી,$C$ તબક્કો એ આંતરાવસ્થાનો ભાગ નથી.
73
MediumMCQ
આંતરાવસ્થાના કયા તબક્કા દરમિયાન જૈવસંશ્લેષણની પ્રક્રિયાઓ થાય છે?
A
$G_1$ તબક્કો
B
$S$ તબક્કો
C
$G_2$ તબક્કો
D
$M$ તબક્કો

Solution

(A) આંતરાવસ્થા ત્રણ તબક્કાઓમાં વહેંચાયેલી છે: $G_1$,$S$,અને $G_2$.
$G_1$ તબક્કા (ગેપ $1$) દરમિયાન,કોષ ચયાપચયની દ્રષ્ટિએ સક્રિય હોય છે અને સતત વૃદ્ધિ પામે છે.
તે $DNA$ ના સ્વયંજનન અને કોષ વિભાજન માટે જરૂરી વિવિધ પ્રોટીન,ઉત્સેચકો અને અંગિકાઓનું સંશ્લેષણ કરે છે.
તેથી,$G_1$ તબક્કો તીવ્ર જૈવસંશ્લેષણ પ્રવૃત્તિ દ્વારા લાક્ષણિક છે.
74
EasyMCQ
આંતરાવસ્થાનો કયો તબક્કો અગાઉના સમભાજન અને વર્તમાન $DNA$ સંશ્લેષણ વચ્ચેનો ગાળો દર્શાવે છે?
A
$G_1$ તબક્કો
B
$G_2$ તબક્કો
C
$S$ તબક્કો
D
$M$ તબક્કો

Solution

(A) કોષચક્ર મુખ્ય બે તબક્કાઓમાં વહેંચાયેલું છે: આંતરાવસ્થા અને $M$ તબક્કો (સમભાજન).
આંતરાવસ્થાને ત્રણ પેટા-તબક્કાઓમાં વહેંચવામાં આવે છે: $G_1$ તબક્કો,$S$ તબક્કો અને $G_2$ તબક્કો.
$1$. $G_1$ તબક્કો (ગેપ $1$) એ અગાઉના સમભાજન ($M$ તબક્કો) ના અંત અને $DNA$ પ્રતિકૃતિ ($S$ તબક્કો) ની શરૂઆત વચ્ચેનો સમયગાળો છે.
$2$. $G_1$ તબક્કા દરમિયાન,કોષ ચયાપચયની દ્રષ્ટિએ સક્રિય હોય છે અને સતત કદમાં વધારો કરે છે,પરંતુ $DNA$ નું સંશ્લેષણ કરતું નથી.
$3$. $S$ તબક્કો (સંશ્લેષણ તબક્કો) એ છે જ્યારે $DNA$ નું સંશ્લેષણ (પ્રતિકૃતિ) થાય છે.
$4$. $G_2$ તબક્કો (ગેપ $2$) એ $DNA$ સંશ્લેષણ અને આગામી સમભાજન વચ્ચેનો સમયગાળો છે.
તેથી,અગાઉના સમભાજન અને વર્તમાન $DNA$ સંશ્લેષણ વચ્ચેનો ગાળો $G_1$ તબક્કો છે.
75
EasyMCQ
તારાકેન્દ્ર કઈ અવસ્થામાં બેવડાયેલું જોવા મળે છે?
A
પૂર્વાવસ્થા
B
આંતરાવસ્થા
C
ભાજનાવસ્થા
D
અંત્યાવસ્થા

Solution

(B) કોષચક્ર દરમિયાન આંતરાવસ્થાની $S$-અવસ્થામાં તારાકેન્દ્રનું સ્વયંજનન (બેવડાવું) થાય છે.
$S$-અવસ્થા (સંશ્લેષણ અવસ્થા) દરમિયાન,કોષ તેના $DNA$ નું સ્વયંજનન કરે છે અને સાથે સાથે તેના તારાકેન્દ્રને પણ બેવડાવે છે,જેથી સમભાજન દરમિયાન દરેક બાળકોષને તારાકેન્દ્રની એક જોડ પ્રાપ્ત થાય.
76
EasyMCQ
મનુષ્યમાં એક સંપૂર્ણ કોષચક્ર પૂર્ણ થવા માટે કેટલા કલાક લાગે છે ($\text{કલાક}$ માં)?
A
$48$
B
$12$
C
$36$
D
$24$

Solution

(D) કોષચક્રનો સમયગાળો સજીવથી સજીવ અને કોષના પ્રકાર મુજબ અલગ-અલગ હોય છે. મનુષ્યમાં, એક લાક્ષણિક સુકોષકેન્દ્રી કોષચક્ર, જેમ કે સંવર્ધિત માનવ કોષમાં, એક સંપૂર્ણ ચક્ર પૂર્ણ કરવા માટે આશરે $24$ કલાકનો સમય લાગે છે. આમાં $G_1$ તબક્કો, $S$ તબક્કો, $G_2$ તબક્કો અને $M$ તબક્કાનો સમાવેશ થાય છે.
77
EasyMCQ
આંતરાવસ્થાના કયા તબક્કાને વૃદ્ધિ તબક્કો (Growth phase) કહે છે?
A
$M$ તબક્કો
B
$G_1$ તબક્કો
C
$G_2$ તબક્કો
D
$S$ તબક્કો

Solution

(B) આંતરાવસ્થાને ત્રણ પેટા-તબક્કાઓમાં વિભાજિત કરવામાં આવે છે: $G_1$ તબક્કો,$S$ તબક્કો અને $G_2$ તબક્કો.
$G_1$ તબક્કો (Gap $1$) એ કોષવિભાજન અને $DNA$ પ્રતિકૃતિની શરૂઆત વચ્ચેનો સમયગાળો છે.
$G_1$ તબક્કા દરમિયાન,કોષ ચયાપચયની દ્રષ્ટિએ સક્રિય હોય છે અને સતત કદમાં વૃદ્ધિ પામે છે,તેથી તેને વૃદ્ધિ તબક્કો કહેવામાં આવે છે.
$S$ તબક્કો એ સંશ્લેષણ તબક્કો છે જ્યાં $DNA$ ની પ્રતિકૃતિ થાય છે.
$G_2$ તબક્કો (Gap $2$) એવો તબક્કો છે જ્યાં કોષવિભાજનની તૈયારી માટે પ્રોટીનનું સંશ્લેષણ થાય છે.
78
MediumMCQ
માનવ કોષ માટે સરેરાશ કોષચક્રનો સમયગાળો કેટલો છે ($\text{કલાક}$ માં)?
A
$17$
B
$12$
C
$24$
D
$30$

Solution

(C) સંવર્ધિત માનવ કોષ માટે સરેરાશ કોષચક્રનો સમયગાળો આશરે $24$ કલાક હોય છે.
જોકે કોષચક્રનો સમયગાળો સજીવ અને કોષના પ્રકારના આધારે નોંધપાત્ર રીતે બદલાઈ શકે છે, પરંતુ $24$ કલાકનો સમયગાળો માનવ કોષો માટે જૈવિક અભ્યાસોમાં પ્રમાણભૂત સંદર્ભ મૂલ્ય તરીકે આપવામાં આવ્યો છે.
79
EasyMCQ
કોષચક્ર દરમિયાન $DNA$ નું સ્વયંજનન કયા તબક્કામાં થાય છે?
A
$G_1$ તબક્કો
B
$S$ તબક્કો
C
$G_2$ તબક્કો
D
$M$ તબક્કો

Solution

(B) કોષચક્ર મુખ્ય બે તબક્કાઓમાં વહેંચાયેલું છે: આંતરાવસ્થા અને $M$ તબક્કો (ભાજન).
આંતરાવસ્થાને ત્રણ પેટા-તબક્કાઓમાં વહેંચવામાં આવે છે: $G_1$ તબક્કો,$S$ તબક્કો અને $G_2$ તબક્કો.
$DNA$ નું સ્વયંજનન ખાસ કરીને આંતરાવસ્થાના $S$ તબક્કા (સંશ્લેષણ તબક્કો) દરમિયાન થાય છે.
આ તબક્કા દરમિયાન,કોષમાં $DNA$ ની માત્રા બમણી થાય છે,જોકે રંગસૂત્રોની સંખ્યા સમાન રહે છે.
80
EasyMCQ
બે ક્રમિક કોષવિભાજન વચ્ચેના સમયગાળાને શું કહે છે?
A
કોષચક્ર
B
કોષવિભાજન
C
કોષવિભેદન
D
કોષકાળ

Solution

(A) બે ક્રમિક કોષવિભાજન વચ્ચેના સમયગાળાને $Cell$ $cycle$ (કોષચક્ર) કહેવામાં આવે છે. તે બે મુખ્ય તબક્કાઓનો બનેલો છે: $Interphase$ (આંતરાવસ્થા - તૈયારીનો તબક્કો) અને $M-phase$ (ભાજન અવસ્થા). $Interphase$ દરમિયાન,કોષ વૃદ્ધિ પામે છે અને આગામી વિભાજનની તૈયારીમાં તેના $DNA$ નું સ્વયંજનન કરે છે.
81
EasyMCQ
કયા તબક્કામાં કોષ વિભાજન માટે તૈયાર થાય છે?
A
$M$ તબક્કો
B
$G_1$ તબક્કો
C
$G_2$ તબક્કો
D
$S$ તબક્કો

Solution

(C) કોષચક્ર બે મુખ્ય તબક્કાઓ ધરાવે છે: આંતરાવસ્થા (Interphase) અને $M$ તબક્કો (ભાજન અવસ્થા).
આંતરાવસ્થાને ત્રણ પેટા-તબક્કાઓમાં વિભાજિત કરવામાં આવે છે: $G_1$ તબક્કો,$S$ તબક્કો અને $G_2$ તબક્કો.
$G_1$ તબક્કો (Gap $1$) એ સમયગાળો છે જેમાં કોષ વૃદ્ધિ પામે છે અને $DNA$ ના સ્વયંજનન માટે તૈયારી કરે છે.
$S$ તબક્કો (સંશ્લેષણ તબક્કો) એ છે જ્યારે $DNA$ નું સ્વયંજનન થાય છે.
$G_2$ તબક્કો (Gap $2$) એ તબક્કો છે જેમાં કોષ સતત વૃદ્ધિ પામે છે અને કોષ વિભાજન માટે જરૂરી પ્રોટીન અને અંગિકાઓનું સંશ્લેષણ કરે છે.
તેથી,$G_2$ તબક્કો એ ખાસ કરીને અંતિમ તૈયારીનો તબક્કો છે,જે કોષને વાસ્તવિક વિભાજન માટે $M$ તબક્કામાં પ્રવેશતા પહેલા તૈયાર કરે છે.
82
EasyMCQ
કયા તબક્કા દરમિયાન કોષીય દ્રવ્ય બમણું થાય છે અને કોષનું કદ વધે છે?
A
પૂર્વાવસ્થા
B
આંતરાવસ્થા
C
ભાજનાવસ્થા
D
મધ્યાવસ્થા

Solution

(B) કોષચક્ર મુખ્ય બે તબક્કાઓ ધરાવે છે: $Interphase$ (આંતરાવસ્થા) અને $M-phase$ (ભાજનાવસ્થા).
$Interphase$ એ એવો સમયગાળો છે જે દરમિયાન કોષ વિભાજન માટે તૈયારી કરે છે.
તેને આગળ $G_1$,$S$,અને $G_2$ તબક્કાઓમાં વહેંચવામાં આવે છે.
$Interphase$ દરમિયાન,કોષનું કદ વધે છે અને કોષીય દ્રવ્ય (જેમ કે અંગિકાઓ અને પ્રોટીન) સંશ્લેષિત થાય છે અને બમણું થાય છે જેથી તે પછીના વિભાજન માટે તૈયાર થઈ શકે.
તેથી,સાચો જવાબ $Interphase$ (આંતરાવસ્થા) છે.
83
EasyMCQ
નીચે આપેલ પૈકી કઈ ઘટના આંતરવસ્થા (Interphase) દરમિયાન બનતી નથી?
A
$DNA$ નું સ્વયંજનન
B
તારાકેન્દ્રનું બેવડાવું (Duplication)
C
કોષનું કદ વધવું (કોષ વૃદ્ધિ)
D
કોષકેન્દ્રિકાનું સંપૂર્ણ અદ્રશ્ય થવું

Solution

(D) આંતરવસ્થા એ બે ક્રમિક $M$ તબક્કાઓ વચ્ચેનો તબક્કો છે,જેમાં $G_1$,$S$ અને $G_2$ તબક્કાઓનો સમાવેશ થાય છે.
આંતરવસ્થા દરમિયાન,કોષ $DNA$ ના સ્વયંજનન ($S$ તબક્કો),તારાકેન્દ્ર જેવા અંગિકાઓના બેવડાવા અને કોષના કદમાં વધારો કરીને વિભાજન માટે તૈયારી કરે છે.
કોષકેન્દ્રિકા સામાન્ય રીતે સમભાજન (Mitosis) ના પૂર્વાવસ્થા (Prophase) તબક્કા દરમિયાન અદ્રશ્ય થવાનું શરૂ કરે છે,આંતરવસ્થા દરમિયાન નહીં.
તેથી,કોષકેન્દ્રિકાનું સંપૂર્ણ અદ્રશ્ય થવું એ સમભાજનની પૂર્વાવસ્થાની ઘટના છે,આંતરવસ્થાની નહીં.
84
EasyMCQ
કઈ અવસ્થા દરમિયાન રંગસૂત્રને રંગસૂત્રદ્રવ્ય (chromatin) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે?
A
આંતરાવસ્થા
B
પૂર્વાવસ્થા
C
ભાજનાવસ્થા
D
ભાજનોત્તર અવસ્થા

Solution

(A) $Interphase$ (આંતરાવસ્થા) દરમિયાન,આનુવંશિક દ્રવ્ય છૂટા,દોરી જેવા સ્વરૂપમાં હોય છે જેને $chromatin$ (રંગસૂત્રદ્રવ્ય) જાળ કહેવામાં આવે છે.
જ્યારે કોષ $Mitosis$ (ભાજન) ની $Prophase$ (પૂર્વાવસ્થા) માં પ્રવેશે છે,ત્યારે આ રંગસૂત્રદ્રવ્ય ઘટ્ટ બનીને સ્પષ્ટ અને સુવ્યવસ્થિત $chromosomes$ (રંગસૂત્રો) બનાવે છે.
તેથી,$chromatin$ શબ્દનો ઉપયોગ ખાસ કરીને $Interphase$ દરમિયાન $DNA$ ની સ્થિતિ દર્શાવવા માટે થાય છે.
85
EasyMCQ
નીચે આપેલા પૈકી કયું વિધાન અસત્ય છે?
A
કોષચક્રના મુખ્ય બે તબક્કા છે.
B
આંતરાવસ્થાને ત્રણ પેટા તબક્કામાં વહેંચી શકાય છે.
C
$G_1$ તબક્કામાં $DNA$ નું સંશ્લેષણ થાય છે.
D
$G_2$ તબક્કામાં પ્રોટીનનું નિર્માણ થાય છે.

Solution

(C) કોષચક્ર મુખ્ય બે તબક્કાઓ ધરાવે છે: આંતરાવસ્થા (Interphase) અને $M$-તબક્કો (ભાજન).
આંતરાવસ્થાને ત્રણ પેટા તબક્કાઓમાં વહેંચવામાં આવે છે: $G_1$ તબક્કો,$S$ તબક્કો અને $G_2$ તબક્કો.
$G_1$ તબક્કામાં કોષ વૃદ્ધિ પામે છે અને $DNA$ ના સ્વયંજનન માટે તૈયારી કરે છે,પરંતુ $DNA$ નું સંશ્લેષણ અહીં થતું નથી.
$DNA$ નું સંશ્લેષણ (સ્વયંજનન) ખાસ કરીને $S$ તબક્કા (સંશ્લેષણ તબક્કો) દરમિયાન થાય છે.
તેથી,$G_1$ તબક્કામાં $DNA$ નું સંશ્લેષણ થાય છે તે વિધાન અસત્ય છે.
86
EasyMCQ
તારાકેન્દ્રનું સ્વયંજનન કયા તબક્કામાં થાય છે?
A
$M$ તબક્કો
B
આંતરાવસ્થા
C
વિભાજનાવસ્થા
D
પૂર્વાવસ્થા

Solution

(B) તારાકેન્દ્રનું સ્વયંજનન આંતરાવસ્થાના $S$ તબક્કા દરમિયાન થાય છે.
આંતરાવસ્થા એ બે ક્રમિક કોષ વિભાજન વચ્ચેનો તબક્કો છે,જેમાં $G_1$,$S$ અને $G_2$ તબક્કાઓનો સમાવેશ થાય છે.
$S$ તબક્કા (સંશ્લેષણ તબક્કો) દરમિયાન,$DNA$ નું સ્વયંજનન થાય છે અને પ્રાણીકોષના કોષરસમાં તારાકેન્દ્રનું પણ સ્વયંજનન થાય છે.
87
EasyMCQ
આંતરાવસ્થાનો પ્રારંભિક તબક્કો કયો છે?
A
$M$ તબક્કો
B
$G_1$ તબક્કો
C
$G_2$ તબક્કો
D
$S$ તબક્કો

Solution

(B) કોષચક્ર મુખ્ય બે તબક્કાઓમાં વહેંચાયેલું છે: આંતરાવસ્થા (Interphase) અને $M$ તબક્કો (ભાજન અવસ્થા).
આંતરાવસ્થાને ત્રણ પેટા-તબક્કાઓમાં વહેંચવામાં આવે છે: $G_1$ તબક્કો,$S$ તબક્કો અને $G_2$ તબક્કો.
$G_1$ તબક્કો (Gap $1$) એ આંતરાવસ્થાનો પ્રથમ તબક્કો છે,જે $M$ તબક્કા પછી અને $S$ તબક્કા પહેલા આવે છે.
આ તબક્કા દરમિયાન,કોષ ચયાપચયની દ્રષ્ટિએ સક્રિય હોય છે અને સતત કદમાં વૃદ્ધિ પામે છે,પરંતુ તે તેના $DNA$ નું સ્વયંજનન કરતું નથી.
88
MediumMCQ
અગાઉના સમભાજન અને વર્તમાન $DNA$ સંશ્લેષણ વચ્ચેનો તબક્કો કયો છે?
A
$G_1$ તબક્કો
B
$S$ તબક્કો
C
$G_2$ તબક્કો
D
આંતરાવસ્થા

Solution

(A) કોષચક્ર મુખ્યત્વે બે તબક્કાઓમાં વહેંચાયેલું છે: આંતરાવસ્થા અને $M$ તબક્કો (સમભાજન).
આંતરાવસ્થાને વધુ ત્રણ પેટા-તબક્કાઓમાં વહેંચવામાં આવે છે: $G_1$ તબક્કો,$S$ તબક્કો અને $G_2$ તબક્કો.
$1$. $G_1$ તબક્કો (ગેપ $1$) એ અગાઉના સમભાજનના અંત અને $DNA$ સંશ્લેષણ ($S$ તબક્કો) ની શરૂઆત વચ્ચેનો સમયગાળો છે.
$2$. $S$ તબક્કા દરમિયાન,$DNA$ નું સ્વયંજનન (replication) થાય છે.
$3$. $G_2$ તબક્કો એ $DNA$ સંશ્લેષણ અને આગામી સમભાજન વચ્ચેનો સમયગાળો છે.
તેથી,અગાઉના સમભાજન અને વર્તમાન $DNA$ સંશ્લેષણ વચ્ચેનો તબક્કો $G_1$ તબક્કો છે.
89
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કઈ પ્રક્રિયા $G_1$ તબક્કા સાથે સંકળાયેલી નથી?
A
$DNA$ સંશ્લેષણ માટે જરૂરી ઉત્સેચકોનું સંશ્લેષણ
B
$RNA$ નું સંશ્લેષણ
C
પ્રોટીન સંશ્લેષણ
D
$DNA$ સંશ્લેષણ

Solution

(D) કોષચક્ર બે મુખ્ય તબક્કાઓ ધરાવે છે: આંતરાવસ્થા $(Interphase)$ અને $M$-તબક્કો. આંતરાવસ્થાને આગળ $G_1$,$S$,અને $G_2$ તબક્કામાં વિભાજિત કરવામાં આવે છે.
$G_1$ તબક્કા (ગેપ $1$) દરમિયાન,કોષ ચયાપચયની દ્રષ્ટિએ સક્રિય હોય છે અને સતત વૃદ્ધિ પામે છે. તે $DNA$ પ્રતિકૃતિ માટે જરૂરી વિવિધ ઉત્સેચકો તેમજ $RNA$ અને પ્રોટીનનું સંશ્લેષણ કરે છે.
$DNA$ સંશ્લેષણ (પ્રતિકૃતિ) કોષચક્રના $S$ તબક્કા (સંશ્લેષણ તબક્કો) દરમિયાન થાય છે.
તેથી,$DNA$ સંશ્લેષણ એ $G_1$ તબક્કા સાથે સંકળાયેલું નથી.
90
MediumMCQ
નીચે આપેલ પૈકી કયા તબક્કામાં $DNA$ સંશ્લેષણ માટે જરૂરી ઉત્સેચકોનું સંશ્લેષણ થાય છે?
A
$S$ તબક્કો
B
$G_2$ તબક્કો
C
$G_1$ તબક્કો
D
$M$ તબક્કો

Solution

(C) કોષચક્ર $G_1$,$S$,$G_2$ અને $M$ તબક્કાઓ ધરાવે છે.
$G_1$ તબક્કા (ગેપ $1$) દરમિયાન,કોષ કદમાં વધારો કરે છે અને $DNA$ ના સંશ્લેષણ (પ્રતિકૃતિ) માટે જરૂરી વિવિધ પ્રોટીન,$RNA$ અને ઉત્સેચકોનું સંશ્લેષણ કરે છે.
$DNA$ નું સંશ્લેષણ પોતે $S$ (સંશ્લેષણ) તબક્કા દરમિયાન થાય છે.
તેથી,$DNA$ સંશ્લેષણ માટે જરૂરી ઉત્સેચકો $G_1$ તબક્કા દરમિયાન સંશ્લેષિત થાય છે.
91
EasyMCQ
$G_1$ તબક્કા દરમિયાન નીચેનામાંથી કઈ પ્રક્રિયા થાય છે?
A
$DNA$ સંશ્લેષણ થાય છે.
B
આનુવંશિક દ્રવ્યનો જથ્થો બમણો થાય છે.
C
$RNA$ અને પ્રોટીનનું સંશ્લેષણ થાય છે.
D
કોષકેન્દ્રપટલ અને કોષકેન્દ્રિકા અદ્રશ્ય થાય છે.

Solution

(C) $G_1$ તબક્કો,જેને પ્રથમ ગેપ તબક્કો પણ કહેવામાં આવે છે,તે સમભાજનના અંત અને $DNA$ સ્વયંજનન ($S$ તબક્કો) ની શરૂઆત વચ્ચેનો સમયગાળો છે.
આ તબક્કા દરમિયાન,કોષ ચયાપચયની દ્રષ્ટિએ સક્રિય હોય છે અને સતત વૃદ્ધિ પામે છે.
તે કોષની વૃદ્ધિ અને $DNA$ સ્વયંજનન માટે જરૂરી $RNA$ અને વિવિધ પ્રોટીનનું સંશ્લેષણ કરે છે.
$DNA$ સંશ્લેષણ અને આનુવંશિક દ્રવ્યનું બમણું થવું $S$ તબક્કા દરમિયાન થાય છે.
કોષકેન્દ્રપટલ અને કોષકેન્દ્રિકાનું અદ્રશ્ય થવું એ સમભાજનના પૂર્વાવસ્થા (prophase) દરમિયાન થાય છે.
92
MediumMCQ
કયા તબક્કા દરમિયાન $DNA$ નું સંશ્લેષણ (પ્રતિકૃતિ) થાય છે?
A
$G_1$ તબક્કો
B
$S$ તબક્કો
C
$G_2$ તબક્કો
D
$M$ તબક્કો

Solution

(B) કોષચક્ર મુખ્ય બે તબક્કાઓમાં વહેંચાયેલું છે: આંતરાવસ્થા (Interphase) અને $M$ તબક્કો (ભાજન અવસ્થા).
આંતરાવસ્થાને ત્રણ પેટા-તબક્કાઓમાં વહેંચવામાં આવે છે: $G_1$ તબક્કો,$S$ તબક્કો અને $G_2$ તબક્કો.
$S$ તબક્કો (સંશ્લેષણ તબક્કો) એવો સમયગાળો છે જે દરમિયાન $DNA$ નું સંશ્લેષણ અથવા પ્રતિકૃતિ થાય છે.
આ તબક્કા દરમિયાન,કોષમાં $DNA$ ની માત્રા બમણી થાય છે,જોકે રંગસૂત્રોની સંખ્યા સમાન રહે છે.
93
MediumMCQ
નીચે આપેલ પૈકી કયા તબક્કામાં આનુવંશિક દ્રવ્યનો જથ્થો બમણો થાય છે?
A
$G_2$ તબક્કો
B
$S$ તબક્કો
C
$G_1$ તબક્કો
D
$M$ તબક્કો

Solution

(B) કોષચક્ર દરમિયાન,$S$ તબક્કો (સંશ્લેષણ તબક્કો) એવો સમયગાળો છે જેમાં $DNA$ નું સ્વયંજનન (replication) થાય છે.
$DNA$ ના સ્વયંજનનને પરિણામે,કોષમાં રહેલા આનુવંશિક દ્રવ્યનો જથ્થો ($DNA$ ની માત્રા) $2C$ થી વધીને $4C$ જેટલો બમણો થાય છે,જોકે રંગસૂત્રોની સંખ્યા સમાન રહે છે.
તેથી,સાચો તબક્કો $S$ તબક્કો છે.
94
MediumMCQ
આંતરાવસ્થાનો અંતિમ તબક્કો નીચેનામાંથી કયો છે?
A
$G_1$ તબક્કો
B
$S$ તબક્કો
C
$G_2$ તબક્કો
D
$M$ તબક્કો

Solution

(C) કોષચક્ર મુખ્યત્વે બે તબક્કાઓમાં વહેંચાયેલું છે: આંતરાવસ્થા (Interphase) અને $M$ તબક્કો (ભાજન અવસ્થા).
આંતરાવસ્થાને ત્રણ પેટા-તબક્કાઓમાં વહેંચવામાં આવે છે: $G_1$ તબક્કો (Gap $1$),$S$ તબક્કો (સંશ્લેષણ),અને $G_2$ તબક્કો (Gap $2$).
$G_1$ તબક્કો એ પ્રથમ વૃદ્ધિ તબક્કો છે,$S$ તબક્કો એ $DNA$ ના સ્વયંજનનનો તબક્કો છે,અને $G_2$ તબક્કો એ બીજો વૃદ્ધિ તબક્કો છે.
$G_2$ તબક્કો એ $S$ તબક્કા પછી આવે છે અને તે $M$ તબક્કાની તરત પહેલાંનો તબક્કો હોવાથી,તેને આંતરાવસ્થાનો અંતિમ તબક્કો માનવામાં આવે છે.
95
MediumMCQ
કયા તબક્કા પછી કોષ સમભાજન ($M$ તબક્કો) માં પ્રવેશે છે?
A
$G_2$ તબક્કો
B
$S$ તબક્કો
C
$M$ તબક્કો
D
પૂર્વાવસ્થા

Solution

(A) કોષચક્ર મુખ્ય બે તબક્કાઓમાં વહેંચાયેલું છે: આંતરાવસ્થા અને $M$ તબક્કો (સમભાજન). આંતરાવસ્થાને $G_1$ તબક્કો,$S$ તબક્કો અને $G_2$ તબક્કામાં વિભાજિત કરવામાં આવે છે. $G_2$ તબક્કો એ આંતરાવસ્થાનો અંતિમ તબક્કો છે,જે દરમિયાન કોષ પ્રોટીન અને અંગિકાઓનું સંશ્લેષણ કરીને વિભાજન માટે તૈયારી કરે છે. એકવાર $G_2$ તબક્કો પૂર્ણ થઈ જાય,પછી કોષ વિભાજન પામવા માટે $M$ તબક્કામાં પ્રવેશે છે.
96
EasyMCQ
નીચે આપેલ પૈકી કયું વિધાન અસત્ય છે?
A
સમભાજનને મુખ્ય ચાર અવસ્થાઓમાં વહેંચવામાં આવે છે.
B
$G_1$ તબક્કો આંતરાવસ્થાનો પ્રારંભિક તબક્કો છે.
C
$S$ તબક્કો આંતરાવસ્થાનો અંતિમ તબક્કો છે.
D
આંતરાવસ્થાને ત્રણ પેટા તબક્કામાં વહેંચી શકાય છે.

Solution

(C) કોષચક્રને બે મુખ્ય તબક્કાઓમાં વહેંચવામાં આવે છે: આંતરાવસ્થા અને $M$-તબક્કો (સમભાજન).
આંતરાવસ્થાને ત્રણ પેટા તબક્કાઓમાં વહેંચવામાં આવે છે: $G_1$ તબક્કો (Gap $1$),$S$ તબક્કો (Synthesis),અને $G_2$ તબક્કો (Gap $2$).
$G_1$ તબક્કો એ આંતરાવસ્થાનો પ્રથમ તબક્કો છે,ત્યારબાદ $S$ તબક્કો અને પછી $G_2$ તબક્કો આવે છે.
તેથી,વિધાન '$S$ તબક્કો આંતરાવસ્થાનો અંતિમ તબક્કો છે' તે અસત્ય છે કારણ કે $G_2$ તબક્કો એ આંતરાવસ્થાનો અંતિમ તબક્કો છે.
97
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કઈ જોડ અસંગત છે?
A
પુખ્ત માનવ શરીરમાં કોષોની સંખ્યા: $10^{14}$
B
યીસ્ટના કોષમાં એક કોષચક્ર પૂર્ણ થવા માટે લાગતો સમય: $90$ મિનિટ
C
મનુષ્યના કોષમાં એક કોષચક્ર પૂર્ણ થવા માટે લાગતો સમય: $24$ મિનિટ
D
મનુષ્યમાં એક સંપૂર્ણ કોષવિભાજન માટે લાગતો સમય: $24$ કલાક

Solution

(C) સાચો જવાબ $C$ છે.
મનુષ્યના કોષચક્રમાં,એક સંપૂર્ણ કોષચક્ર પૂર્ણ થવા માટે આશરે $24$ કલાકનો સમય લાગે છે,$24$ મિનિટ નહીં.
વિકલ્પ $A$ સાચો છે કારણ કે માનવ શરીરમાં આશરે $10^{14}$ કોષો હોય છે.
વિકલ્પ $B$ સાચો છે કારણ કે યીસ્ટના કોષો આશરે $90$ મિનિટમાં વિભાજન પામે છે.
વિકલ્પ $D$ પણ સાચો છે કારણ કે તે માનવ કોષચક્ર માટેના સમાન $24$ કલાકના સમયગાળાનો ઉલ્લેખ કરે છે.
98
EasyMCQ
કોષચક્ર એટલે શું?
A
કોષની વૃદ્ધિ અને કોષવિભાજન સાથે સંકળાયેલી ઘટનાઓની શ્રેણી.
B
કોષના નિર્માણથી તેના મૃત્યુ સુધીનો સમયગાળો.
C
કોષ પુનઃવિભાજન માટે પૂરતું કદ પ્રાપ્ત ન કરે ત્યાં સુધીની કોષની વૃદ્ધિ.
D
દરેક બાળકોષમાં પિતૃકોષ જેટલા જ રંગસૂત્રો પ્રાપ્ત થાય ત્યાં સુધીનો તબક્કો.

Solution

(A) કોષચક્ર એ કોષમાં થતી ઘટનાઓની એક શ્રેણી છે જે કોષના દ્વિગુણન અને વિભાજન તરફ દોરી જાય છે. તેમાં $DNA$ નું સ્વયંજનન અને અન્ય કોષીય ઘટકોનું સંશ્લેષણ થાય છે,ત્યારબાદ કોષનું બે બાળકોષોમાં વિભાજન થાય છે. આ પ્રક્રિયા સજીવોમાં વૃદ્ધિ અને વિકાસ માટે આવશ્યક છે.
99
EasyMCQ
જનીન અભિવ્યક્તિને અનુલક્ષીને કોષચક્રનો સૌથી સક્રિય તબક્કો કયો છે?
A
મધ્યાવસ્થા
B
પૂર્વાવસ્થા
C
અંત્યાવસ્થા
D
આંતરાવસ્થાનો $S-$ તબક્કો

Solution

(D) આંતરાવસ્થા એ બે ક્રમિક $M$-તબક્કાઓ વચ્ચેનો તબક્કો છે. આંતરાવસ્થા દરમિયાન,કોષ જરૂરી પ્રોટીન,ઉત્સેચકોનું સંશ્લેષણ કરીને અને તેના $DNA$ નું સ્વયંજનન કરીને વિભાજન માટે તૈયારી કરે છે.
ખાસ કરીને,$G_1$ તબક્કો (આંતરાવસ્થાનો ભાગ) ઉચ્ચ ચયાપચયની પ્રક્રિયા અને કોષની વૃદ્ધિ તથા $DNA$ ના સ્વયંજનન માટે જરૂરી પ્રોટીન અને $RNA$ બનાવવા માટે સતત જનીન અભિવ્યક્તિ દ્વારા લાક્ષણિકતા ધરાવે છે.
જોકે $S$-તબક્કો $DNA$ ના સ્વયંજનન માટે મહત્વપૂર્ણ છે,પરંતુ સમગ્ર આંતરાવસ્થા એ સૌથી વધુ ચયાપચયની દ્રષ્ટિએ સક્રિય સમયગાળો છે જ્યાં કોષીય કાર્યો અને સમભાજનની તૈયારી માટે જનીન અભિવ્યક્તિ તેના સર્વોચ્ચ સ્તરે હોય છે.
100
EasyMCQ
કોષવિભાજન દરમિયાન નીચેનામાંથી કોનું સ્વયંજનન (replication) થાય છે?
A
પ્રોટીનના અણુઓ
B
ચરબીના અણુઓ
C
કાર્બોદિતના અણુઓ
D
$DNA$ ના અણુઓ

Solution

(D) કોષચક્ર દરમિયાન,ખાસ કરીને આંતરાવસ્થાના $S$-તબક્કા (સંશ્લેષણ તબક્કો) માં,કોષ તેના જનીનિક દ્રવ્યનું સ્વયંજનન કરે છે. આ પ્રક્રિયાને $DNA$ સ્વયંજનન તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આ પ્રક્રિયા સુનિશ્ચિત કરે છે કે કોષવિભાજન દરમિયાન દરેક બાળકોષને જનીનિક માહિતીની સમાન નકલ પ્રાપ્ત થાય.

Cell Cycle and Cell Division — Cell Cycle · Frequently Asked Questions

1Are these Cell Cycle and Cell Division questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Cell Cycle and Cell Division Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.