Phylum-Porifera Questions in Gujarati

(A) વાદળીઓ (Sponges) બહુકોષીય સજીવો છે, પરંતુ તેઓ "કોષીય સ્તરીય" શારીરિક આયોજન દર્શાવે છે, જેનો અર્થ છે કે તેમની પાસે સાચા પેશીઓ, અંગો કે અંગતંત્રો હોતા નથી.
જોકે વાદળીઓમાં પેશીઓનો અભાવ હોય છે, તેમ છતાં તેમના શરીરમાં રહેલા વિવિધ પ્રકારના કોષો (જેમ કે કોલર કોષો, અમીબોસાઇટ્સ) વચ્ચે શારીરિક શ્રમ વિભાજન જોવા મળે છે.
આ કોષો પાચન, શ્વસન અને પ્રજનન જેવા ચોક્કસ કાર્યો કરે છે, પરંતુ તેઓ પેશીઓ બનાવવા માટે કાયમી સ્તરો કે સમૂહોમાં ગોઠવાયેલા હોતા નથી.
તેથી, વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે, અને કારણ એ સમજાવે છે કે શા માટે કાર્યાત્મક વિશેષતા હોવા છતાં આયોજનને "કોષીય સ્તરીય" ગણવામાં આવે છે.

(A) વાદળીઓ બહુકોષીય સજીવો છે જે $Porifera$ સમુદાયમાં આવે છે.
તેઓ એક વિશિષ્ટ જલ-પરિવહન અથવા નલિકાતંત્ર ધરાવે છે,જે આ સમુદાયનું મુખ્ય લક્ષણ છે.
પાણી શરીરની દીવાલમાં આવેલા સૂક્ષ્મ છિદ્રો જેને $ostia$ કહેવાય છે તેના દ્વારા મધ્યસ્થ ગુહા $spongocoel$ માં પ્રવેશે છે અને $osculum$ દ્વારા બહાર નીકળે છે.
આ જલ-પરિવહનનો માર્ગ ખોરાક મેળવવામાં,શ્વસન વાયુઓની આપ-લે કરવામાં અને ઉત્સર્ગ દ્રવ્યોના નિકાલમાં મદદરૂપ થાય છે.
નલિકાતંત્ર એ $Porifera$ સમુદાયનું નિદાનલક્ષી લક્ષણ હોવાથી,કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી આપે છે.

(A) સમુદાય $Porifera$ ના સભ્યો સામાન્ય રીતે વાદળી (sponges) તરીકે ઓળખાય છે.
તેઓ આદિ બહુકોષીય પ્રાણીઓ છે જે કોષીય સ્તરીય આયોજન ધરાવે છે.
તેમની પાસે જલ પરિવહન અથવા નલિકાતંત્ર હોય છે.
પાણી શરીરની દીવાલમાં આવેલા સૂક્ષ્મ છિદ્રો દ્વારા,જેને $ostia$ કહેવાય છે,તે મધ્યસ્થ ગુહા $spongocoel$ માં પ્રવેશે છે અને ત્યાંથી $osculum$ દ્વારા બહાર નીકળે છે.
આ જલ પરિવહન માર્ગ ખોરાક એકત્રિત કરવામાં,શ્વસન વાયુઓની આપ-લે કરવામાં અને નકામા પદાર્થોના નિકાલમાં મદદરૂપ થાય છે.
$Choanocytes$ અથવા કોલર કોષો $spongocoel$ અને નલિકાઓને અસ્તર કરે છે.
પાચન કોષીય અંતઃસ્થ (intracellular) હોય છે.
શરીરને $spicules$ અથવા $spongin$ તંતુઓથી બનેલા કંકાલ દ્વારા આધાર મળે છે.
તેઓ ઉભયલિંગી (hermaphrodite) છે,એટલે કે અંડકોષ અને શુક્રકોષ એક જ સજીવ દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે.

(N/A) $(i)$
સ્થાન: પ્રજીવમાં (દા.ત.,અમીબા).
કાર્ય: આસૃતિનિયમન (Osmoregulation) અને ઉત્સર્જન.
$(ii)$
સ્થાન: છિદ્રકાય સમુદાયના પ્રાણીઓમાં (વાદળી).
કાર્ય: આ શરીરની દીવાલ પર આવેલા સૂક્ષ્મ છિદ્રો છે,જેના દ્વારા પાણી શરીરની ગુહા (સ્પોન્જોસીલ) માં પ્રવેશ કરે છે.

(N/A) $\rightarrow$ સમૂહ પોરીફેરા (લેટિન: porus = છિદ્ર, ferre = ધારણ કરવું) માં બહુકોષીય પ્રાણીઓના પ્રથમ અને સૌથી આદિ જૂથનો સમાવેશ થાય છે, જેને સામાન્ય રીતે વાદળી (sponges) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$\rightarrow$ તેઓ આદિ, બહુકોષીય પ્રાણીઓ છે અને તેમાં કોષીય સ્તરનું આયોજન જોવા મળે છે.
$\rightarrow$ તેઓ સામાન્ય રીતે દરિયાઈ અને મોટે ભાગે અસમમિતિય (asymmetrical) હોય છે.
$\rightarrow$ વાદળીઓમાં વિશિષ્ટ જલ પરિવહન અથવા નલિકાતંત્ર (canal system) હોય છે.
$\rightarrow$ પાણી શરીરની દીવાલમાં આવેલા સૂક્ષ્મ છિદ્રો (ostia) દ્વારા મધ્યસ્થ ગુહા, જેને સ્પોન્જોસીલ (spongocoel) કહે છે, તેમાં પ્રવેશે છે અને ત્યાંથી તે ઓસ્ક્યુલમ (osculum) દ્વારા બહાર નીકળે છે.
$\rightarrow$ જલ પરિવહનનો આ માર્ગ ખોરાક એકત્રિત કરવા, શ્વસન વાયુઓની આપ-લે અને નકામા પદાર્થોના નિકાલ માટે મદદરૂપ છે.
$\rightarrow$ કોએનોસાઇટ્સ (Choanocytes) અથવા કોલર કોષો સ્પોન્જોસીલ અને નલિકાઓના અસ્તર તરીકે આવેલા હોય છે.
$\rightarrow$ પાચન કોષીય અંતઃસ્થ (intracellular) હોય છે.
$\rightarrow$ શરીરનું આધારક માળખું સ્પિક્યુલ્સ (spicules) અથવા સ્પોન્જિન તંતુઓ (spongin fibres) દ્વારા બનેલા કંકાલ દ્વારા જળવાય છે.
$\rightarrow$ તેઓ ઉભયલિંગી (hermaphrodite) છે (નર અને માદા અલગ હોતા નથી), અને પ્રજનન અલિંગી (અવખંડન દ્વારા) અને લિંગી (જન્યુઓના નિર્માણ દ્વારા) બંને રીતે થાય છે.

(N/A) $\Rightarrow$ વાદળીઓમાં કોષીય સ્તરનું આયોજન જોવા મળે છે,જેનો અર્થ છે કે તેમના કોષો પેશીઓમાં સંગઠિત હોતા નથી.
$\Rightarrow$ જોકે તેઓ હજારો કોષોના બનેલા હોય છે,પરંતુ આ કોષો પ્રમાણમાં સ્વતંત્ર રીતે અથવા છૂટાછવાયા સમૂહોમાં કાર્ય કરે છે.
$\Rightarrow$ કોષો વચ્ચે શ્રમવિભાજન જોવા મળે છે,જ્યાં વિવિધ પ્રકારના કોષો ચોક્કસ કાર્યો કરે છે,પરંતુ તેઓ જટિલ અને સંકલિત પેશી સ્તરો બનાવતા નથી.

(A) આર્કિયોસાઇટ્સ એ વાદળીના અવિભેદિત ભ્રૂણીય અમીબોસાઇટ્સ છે,જેમાં અસ્પષ્ટ કૂટપાદ (pseudopodia) અને મોટું કોષકેન્દ્ર હોય છે. આ કોષો ટોટિપોટન્સી દર્શાવે છે,જેનો અર્થ છે કે તેઓ વાદળીના શરીર માટે જરૂરી અન્ય કોઈપણ પ્રકારના કોષોમાં રૂપાંતરિત થવાની ક્ષમતા ધરાવે છે.

(D) નલિકાતંત્રનો એસ્કોન પ્રકાર એ વાદળી (sponges) માં જોવા મળતો સૌથી સરળ પ્રકાર છે,ઉદાહરણ તરીકે $Leucosolenia$.
આ તંત્રમાં,પાણી ઓસ્ટિયા દ્વારા મધ્યસ્થ ગુહામાં પ્રવેશે છે જેને સ્પોન્જોસીલ કહેવામાં આવે છે.
સ્પોન્જોસીલની અંદરની સપાટી કશાધારી કોષો દ્વારા આવરિત હોય છે જેને કોએનોસાઇટ્સ કહેવાય છે.
સ્પોન્જોસીલમાંથી પાણી ઓસ્ક્યુલમ દ્વારા બહાર નીકળે છે.
તેથી,કોએનોસાઇટ્સ સ્પોન્જોસીલને આવરે છે.

(B) $Spirulina$ એ સાયનોબેક્ટેરિયા (નીલ-હરિત લીલ) છે અને તે મોનેરા સૃષ્ટિમાં આવે છે,પોરીફેરા સમુદાયમાં નહીં.
$Sycon$,$Euspongia$ અને $Spongilla$ એ પોરીફેરા સમુદાયના સભ્યો છે,જેને સામાન્ય રીતે વાદળી (sponges) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(D) નાઇડોસાઇટ્સ (Cnidocytes),જેને ડંખકોષો તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે માત્ર $Cnidaria$ સમુદાયના પ્રાણીઓમાં જોવા મળતા વિશિષ્ટ કોષો છે. તેનો ઉપયોગ શિકાર પકડવા,રક્ષણ અને આધાર મેળવવા માટે થાય છે. આ કોષો વાદળી ($Porifera$ સમુદાય) માં જોવા મળતા નથી.
આર્કિયોસાઇટ્સ એ વાદળીમાં જોવા મળતા ટોટિપોટન્ટ કોષો છે જે પુનઃસર્જન અને ખોરાકના સંગ્રહમાં મદદ કરે છે.
ટ્રોફોસાઇટ્સ એ વાદળીમાં પોષણ આપતા કોષો છે જે વિકાસ પામતા અંડકોષોને પોષણ પૂરું પાડે છે.
માયોસાઇટ્સ એ વાદળીમાં ઓસ્ક્યુલમની આસપાસ જોવા મળતા સંકોચનશીલ કોષો છે જે પાણીના પ્રવાહનું નિયમન કરે છે.

(A) કેનાલ સિસ્ટમ (નાલતંત્ર) એ વાદળી (સમુદાય $Porifera$) ની એક અજોડ અને વિશિષ્ટ લાક્ષણિકતા છે. તે આંતરજોડાણ ધરાવતા ખંડો, નલિકાઓ અને છિદ્રોનું એક જટિલ નેટવર્ક છે જે પોષણ, શ્વસન અને ઉત્સર્જન માટે પાણીના પરિભ્રમણને સરળ બનાવે છે.
વધુમાં:
- $\text{જલવાહક}$ $\text{તંત્ર}$ એ $Echinoderms$ (શૂળત્વચી) ની લાક્ષણિકતા છે.
- $\text{મધ્યસ્થ}$ $\text{જઠર}-\text{વાહક}$ $\text{ગુહા}$ એ $Cnidarians$ (કોષ્ઠાંત્રી) ની લાક્ષણિકતા છે.
- $\text{જૈવદીપ્તિ}$ એ $Ctenophora$ (કંકતધરા) ની લાક્ષણિકતા છે.

(B) કોએનોસાઇટ્સ,જેને કોલર કોષો તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે $Porifera$ (સછિદ્ર) સમુદાયના પ્રાણીઓનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે.
વાદળીઓમાં,નલિકાતંત્ર અને $spongocoel$ (સ્પોન્જોસીલ) ની અંદરની સપાટી આ કોએનોસાઇટ્સ દ્વારા બનેલી હોય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાં:
$A$. $Physalia$ એ $Cnidaria$ (કોએલેન્ટેરાટા) સમુદાયનું પ્રાણી છે.
$B$. $Sycon$ એ $Porifera$ (સછિદ્ર) સમુદાયનું પ્રાણી છે,તેથી તેમાં કોએનોસાઇટ્સ જોવા મળે છે.
$C$. $Pleurobrachia$ એ $Ctenophora$ સમુદાયનું પ્રાણી છે.
$D$. $Echinus$ (સી અર્ચિન) એ $Echinodermata$ સમુદાયનું પ્રાણી છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(A) $Porifera$ (સછિદ્ર) સમુદાયમાં,કંકાલ બે પ્રકારની રચનાઓ દ્વારા બને છે:
$1$. કંટિકાઓ $(Spicules)$: આ $Scleroblast$ કોષો દ્વારા સ્ત્રવિત થાય છે. કેલ્કેરિયસ વાદળીમાં,તેમને $calcoblast$ કહેવામાં આવે છે,અને સિલિસિયસ વાદળીમાં,તેમને $silicoblast$ કહેવામાં આવે છે.
$2$. સ્પોન્જિન તંતુઓ ($Spongin$ $fibres$): આ વાદળીના શરીરના $mesohyal$ સ્તરમાં રહેલા $Spongioblast$ કોષો દ્વારા સ્ત્રવિત થાય છે.
તેથી,$Poriferans$ નું કંકાલ સ્પોન્જિન તંતુઓ અને કંટિકાઓનું બનેલું હોય છે.

(D) વાદળીઓને $Porifera$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,જેનો અર્થ થાય છે છિદ્રિષ્ઠ પ્રાણીઓ.
વાદળીઓનું શરીર છિદ્રિષ્ઠ હોય છે જેમાં અસંખ્ય નાના છિદ્રો આવેલા હોય છે જેને $Ostia$ કહેવામાં આવે છે.
પાણી આ $Ostia$ દ્વારા વાદળીના શરીરમાં પ્રવેશે છે.
એક મોટું છિદ્ર જેના દ્વારા પાણી વાદળીમાંથી બહાર નીકળે છે તેને $Osculum$ કહેવામાં આવે છે.
તેથી,$Porifera$ માં પાણીના પ્રવેશ માટે અસંખ્ય મુખ જેવા છિદ્રો હોય છે જેને $Ostia$ કહેવાય છે અને પાણીના નિકાલ માટે એક મોટું છિદ્ર હોય છે જેને $Osculum$ કહેવાય છે.

(D) વાદળીઓ (Sponges) ઉભયલિંગી છે,એટલે કે નર અને માદા જન્યુઓ એક જ સજીવ દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે.
મોટાભાગની વાદળીઓ દરિયાઈ અને અસમમિતિય પ્રાણીઓ છે.
તેઓમાં લિંગી અને અલિંગી બંને પ્રકારનું પ્રજનન જોવા મળે છે.
વાદળીઓમાં કોષીય પાચન (intracellular digestion) થાય છે,જેમાં ખોરાકનું પાચન કોષોની અંદર રહેલી અન્નધાનીમાં થાય છે.
વાદળીઓમાં કોષબાહ્ય પાચન (extracellular digestion) જોવા મળતું નથી.

(D) પોરીફેરા સમુદાયના સજીવો સ્થાનબદ્ધ (sessile) હોય છે અને આધાર સાથે જોડાયેલા રહે છે. તેઓ પ્રચલન દર્શાવતા નથી. વાદળીઓમાં નલિકાતંત્ર ખોરાક મેળવવો,શ્વસન દરમિયાન વાયુઓની આપ-લે અને ઉત્સર્ગ દ્રવ્યોના નિકાલનું કાર્ય કરે છે. નલિકાતંત્ર પ્રચલનમાં મદદ કરતું નથી.

(A) વાદળી (sponges) માં નલિકાતંત્ર એ સમુદાય $Porifera$ ની એક વિશિષ્ટ લાક્ષણિકતા છે. તે શરીરની દીવાલના જટિલ ગડીમય થવાથી બને છે,જેમાં બહારનું સ્તર (ectoderm) અને અંદરનું સ્તર (endoderm) સામેલ છે. આ તંત્ર પાણીના પરિભ્રમણને સરળ બનાવે છે,જે પોષણ,શ્વસન અને ઉત્સર્જન માટે આવશ્યક છે.

(B) વાદળીઓ (સમુદાય $Porifera$) પુનઃજનન (regeneration) માટે અસાધારણ ક્ષમતા ધરાવે છે. જો યાંત્રિક ઈજા અથવા જૂના ભાગોના સડવાને કારણે વાદળીના ટુકડા થઈ જાય,તો દરેક ટુકડો સંપૂર્ણ નવી વાદળીમાં વિકસિત થવાની ક્ષમતા ધરાવે છે. કચડાયેલી વાદળીના કોષો પણ ફરીથી એકઠા થઈને કાર્યરત વાદળી બનાવી શકે છે. આ ઉચ્ચ પુનઃજનન ક્ષમતા સમગ્ર સમુદાયમાં જોવા મળતું એક લાક્ષણિક લક્ષણ છે.

(N/A) $\rightarrow$ વાદળીઓ (Sponges) અલિંગી પ્રજનન અવખંડન (fragmentation) દ્વારા અને લિંગી પ્રજનન જન્યુઓના નિર્માણ દ્વારા કરે છે.
$\rightarrow$ ફલન અંતઃસ્થ (internal) હોય છે અને વિકાસ પરોક્ષ (indirect) હોય છે,જેમાં એક ડિંભ અવસ્થા (larval stage) હોય છે જે પુખ્ત પ્રાણીથી બાહ્યાકાર રીતે અલગ હોય છે.
$\rightarrow$ વિકાસ મોટે ભાગે પરોક્ષ હોય છે,જેમાં ડિંભ અવસ્થાઓને પેરનકાઈમ્યુલા (દા.ત.,Leucosolenia) અથવા એમ્ફિબ્લાસ્ટ્યુલા (દા.ત.,Sycon) કહેવામાં આવે છે.
$\rightarrow$ ઉદાહરણો: Sycon (Scypha),Spongilla (મીઠા પાણીની વાદળી),Euspongia (બાથ સ્પોન્જ).

(B) $\rightarrow$ સ્થાન: કોલર કોષો,જેને કોએનોસાઇટ્સ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે વાદળી (સમુદાય પોરીફેરા) માં સ્પોન્જોસીલ અને શરીરની દીવાલની નલિકાઓમાં જોવા મળે છે.
$\rightarrow$ કાર્ય: આ કોષોમાં એક કશા (flagellum) હોય છે જે પાણીનો પ્રવાહ ઉત્પન્ન કરવા માટે હલનચલન કરે છે,જે ખોરાકના કણો અને ઓક્સિજન લાવે છે. કોલર જેવી રચના પાણીના પ્રવાહમાંથી ખોરાકના કણોને પકડવામાં મદદ કરે છે,જે પછી કોષ દ્વારા ગ્રહણ કરવામાં આવે છે.

(A) $\rightarrow$ સ્થાન: વાદળી (Sponges) માં,નલિકાઓ અને સ્પોન્જોસીલ (Spongocoel) કોએનોસાઇટ્સ (કોલર કોષો) તરીકે ઓળખાતા વિશિષ્ટ કશાધારી કોષો દ્વારા આવરી લેવાયેલા હોય છે.
$\rightarrow$ કાર્ય: કોએનોસાઇટ્સ પરની કશાઓનું હલનચલન ઓસ્ટિયા (Ostia) થી ઓસ્ક્યુલમ (Osculum) સુધી સ્પોન્જોસીલ દ્વારા પાણીનો સતત પ્રવાહ જાળવી રાખે છે,જે ખોરાક મેળવવા,શ્વસન અને ઉત્સર્જન માટે આવશ્યક છે.

(C) કોલરકોષો,જેને $choanocytes$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે વિશિષ્ટ કશાધારી કોષો છે જે વાદળી (sponges) ની આંતરિક ગુહા (spongocoel) અને નલિકાઓમાં જોવા મળે છે.
આ કોષો સછિદ્ર (Porifera) સમુદાયનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે.
તેઓ પાણીના પરિભ્રમણ,ખોરાકના કણોને પકડવા અને શ્વસનમાં મદદ કરે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(A) સછિદ્ર (Porifera) સમુદાયના સજીવોમાં,પાણી શરીરની દીવાલમાં આવેલા સૂક્ષ્મ છિદ્રો દ્વારા,જેને $Ostia$ (સૂક્ષ્મિછિદ્રો) કહેવાય છે,તેમાંથી મધ્યસ્થ ગુહામાં પ્રવેશે છે જેને $Spongocoel$ (છિદ્રિષ્ઠગુહા) કહેવાય છે.
$Spongocoel$ માંથી,પાણી શરીરની બહાર એક મોટા છિદ્ર દ્વારા બહાર નીકળે છે જેને $Osculum$ (આસ્યક) કહેવાય છે.
તેથી,પાણીના પ્રવાહનો સાચો માર્ગ $Ostia \rightarrow Spongocoel \rightarrow Osculum$ છે.

(A) સછિદ્ર (Porifera) સમુદાયના સજીવોમાં પાચન માત્ર અંત:કોષીય પ્રકારનું હોય છે. આનો અર્થ એ છે કે ખોરાકના કણો કોષીય સ્તરે ગ્રહણ કરવામાં આવે છે અને પાચન કોષોની અંદર થાય છે. તેની સરખામણીમાં,કૉષ્ઠાન્ત્રી,કંકતઘરા અને પૃથુકૃમિ જેવા સમુદાયોમાં અંત:કોષીય અને બહિ:કોષીય એમ બંને પ્રકારનું પાચન જોવા મળે છે.

(B) આપેલ આકૃતિના આધારે:
$P$ એ $Sycon$ દર્શાવે છે,જે નળાકાર સ્પોન્જ છે.
$Q$ એ $Euspongia$ દર્શાવે છે,જેને સામાન્ય રીતે બાથ સ્પોન્જ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$R$ એ $Spongilla$ દર્શાવે છે,જે મીઠા પાણીનો સ્પોન્જ છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $P = Sycon$,$Q = Euspongia$,$R = Spongilla$ છે.

(D) જલવહન તંત્ર (કે નલિકાતંત્ર) એ સમુદાય $Porifera$ (સછિદ્ર) નું લાક્ષણિક લક્ષણ છે.
પાણી સૂક્ષ્મ છિદ્રો દ્વારા,જેને $ostia$ કહેવાય છે,તે મધ્યસ્થ ગુહામાં પ્રવેશે છે જેને $spongocoel$ કહેવાય છે અને $osculum$ દ્વારા બહાર નીકળે છે.
પાણીના વહનનો આ માર્ગ નીચેની બાબતોમાં મદદરૂપ થાય છે:
$1$. ખોરાક એકત્રિત કરવામાં: પાણીમાંથી ખોરાકના કણો ગળાઈને મેળવવામાં આવે છે.
$2$. શ્વસનવાયુઓની આપ-લે કરવામાં: ઓક્સિજન લેવામાં આવે છે અને કાર્બન ડાયોક્સાઇડ બહાર કાઢવામાં આવે છે.
$3$. નકામા પદાર્થોનો નિકાલ કરવામાં: ચયાપચયની ક્રિયા દરમિયાન ઉત્પન્ન થતા નકામા પદાર્થોને શરીરની બહાર કાઢવામાં આવે છે.
તેથી,આ તમામ કાર્યો જલવહન તંત્ર દ્વારા કરવામાં આવે છે.

(C) પ્રાણીસૃષ્ટિમાં આયોજનનું સ્તર કોષીય સ્તરથી પેશી,અંગ અને અંગતંત્ર સ્તર સુધી વિકસે છે.
$1$. સછિદ્ર $(Porifera)$ સમુદાયના પ્રાણીઓમાં કોષો છૂટાછવાયા સમૂહ તરીકે ગોઠવાયેલા હોય છે,જે કોષીય સ્તરનું આયોજન દર્શાવે છે. તેમાં પેશીઓનો અભાવ હોય છે.
$2$. કોષ્ઠાંત્રી $(Cnidaria)$ સમુદાયમાં કોષોની ગોઠવણી વધુ જટિલ હોય છે અને તેઓ પેશી સ્તરનું આયોજન દર્શાવે છે.
$3$. પૃથુકૃમિ $(Platyhelminthes)$ સમુદાયમાં આયોજન અંગ સ્તર સુધી પહોંચે છે.
તેથી,સછિદ્ર $(Porifera)$ માં પેશીઓ જોવા મળતી નથી.

(A) પ્રાણીસૃષ્ટિમાં,આયોજનનું સ્તર શરીરની રચનાની જટિલતા દર્શાવે છે.
$1$. કોષીય સ્તરનું આયોજન: આ સૌથી સરળ સ્તર છે જ્યાં કોષો છૂટાછવાયા સમૂહ તરીકે ગોઠવાયેલા હોય છે,પરંતુ તેઓ પેશીઓ બનાવતા નથી. આ લક્ષણ સમુદાય $Porifera$ (વાદળી) માં જોવા મળે છે.
$2$. પેશી સ્તરનું આયોજન: સમાન કાર્ય કરતા કોષો પેશીઓમાં ગોઠવાય છે,જે $Coelenterata$ અને $Ctenophora$ માં જોવા મળે છે.
$3$. અંગ સ્તરનું આયોજન: પેશીઓ ભેગી મળીને અંગો બનાવે છે,જે ચોક્કસ કાર્યો માટે વિશિષ્ટ હોય છે,જે $Platyhelminthes$ માં જોવા મળે છે.
$4$. અંગતંત્ર સ્તરનું આયોજન: અંગો જોડાઈને કાર્યાત્મક તંત્રો બનાવે છે,જે $Aschelminthes$ થી $Chordata$ સુધીના ઉચ્ચ સમુદાયોમાં જોવા મળે છે.
તેથી,કોષીય સ્તરનું આયોજન વાદળીમાં જોવા મળે છે.

(A) $Spongilla$ એ સછિદ્ર સમુદાય $(Porifera)$ માં આવતા મીઠા પાણીના વાદળીનું જાણીતું પ્રજાતિ છે.
સછિદ્ર સમુદાયના મોટાભાગના સભ્યો દરિયાઈ હોય છે,પરંતુ $Spongilla$ એક અપવાદ છે કારણ કે તે ફક્ત મીઠા પાણીના નિવાસસ્થાનમાં જોવા મળે છે.
સછિદ્ર સમુદાયના પ્રાણીઓ દ્વિગર્ભસ્તરીય હોય છે,ત્રિગર્ભસ્તરીય નહીં.
તેમાં પાણીના નિકાલ માટે એક મોટું છિદ્ર હોય છે જેને $osculum$ (આસ્ય) કહેવાય છે,જ્યારે પાણી અસંખ્ય નાના છિદ્રો દ્વારા પ્રવેશે છે જેને $ostia$ (આસ્યિકા) કહેવાય છે.
તેઓ લાક્ષણિક કશાધારી કોલર કોષો ધરાવે છે જેને $choanocytes$ કહેવામાં આવે છે,જે સ્પોન્જોસીલ અને નલિકાઓની અંદરની સપાટી પર આવેલા હોય છે.

(B) વાદળીઓ (સમુદાય $Porifera$) માં લાક્ષણિક આંતરિક કંકાલ હોય છે જે તેમના શરીરને માળખાકીય આધાર પૂરો પાડે છે.
આ કંકાલ કેલ્કેરિયસ અથવા સિલિસિયસ સ્પિક્યુલ્સ,અથવા પ્રોટીનયુક્ત સ્પોન્જિન તંતુઓ,અથવા બંનેના મિશ્રણનું બનેલું હોય છે.
તેથી,વિધાન કે વાદળીઓનું શરીર કંકાલ દ્વારા આધારિત હોય છે તે સાચું છે.
કારણ યોગ્ય રીતે સમજાવે છે કે આ આધાર સ્પિક્યુલ્સ અને સ્પોન્જિન તંતુઓ દ્વારા પૂરો પાડવામાં આવે છે.
આમ,બંને $(A)$ અને $(R)$ સાચા છે,અને $(R)$ એ $(A)$ ની સાચી સમજૂતી છે.

(B) આપેલ આકૃતિમાં એક વિશાળ,ગોળાકાર શરીર ધરાવતું વાદળી (sponge) દર્શાવવામાં આવ્યું છે,જે $Euspongia$ (જેને સામાન્ય રીતે બાથ સ્પોન્જ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે) પ્રજાતિની લાક્ષણિકતા છે.
$Sycon$ સામાન્ય રીતે નળાકાર અને શાખિત શરીર રચના ધરાવે છે.
$Spongilla$ એ મીઠા પાણીની વાદળી છે જે ઘણીવાર શાખિત અથવા પથરાયેલી વૃદ્ધિ સ્વરૂપ દર્શાવે છે.
$Scypha$ એ $Sycon$ નું જ બીજું નામ છે.
તેથી,આપેલ આકૃતિ માટે સાચી ઓળખ $Euspongia$ છે.

(D) વાદળીમાં (સમુદાય સછિદ્ર/Porifera),પાણી શરીરની દીવાલ પર આવેલા સૂક્ષ્મ છિદ્રો દ્વારા શરીરમાં પ્રવેશે છે,જેને $Ostia$ (ઓસ્ટિયા) કહેવામાં આવે છે.
$Ostia$ માંથી પાણી એક મધ્યસ્થ ગુહામાં પ્રવેશે છે જેને $Spongocoel$ (સ્પોન્જોસીલ) કહેવાય છે.
અંતે,પાણી શરીરની બહાર એક મોટા છિદ્ર દ્વારા નીકળે છે જેને $Osculum$ (ઓસ્ક્યુલમ) કહેવામાં આવે છે.
તેથી,પાણીના પ્રવાહનો સાચો માર્ગ $Ostia \rightarrow Spongocoel \rightarrow Osculum$ છે.

(D) સમૂહ $Porifera$ માં સામાન્ય રીતે વાદળીઓ તરીકે ઓળખાતા સજીવોનો સમાવેશ થાય છે.
આ આદિ બહુકોષીય પ્રાણીઓ છે જેમાં શરીરનું આયોજન કોષીય સ્તરનું હોય છે,પેશીસ્તરીય નહીં.
તેમના શરીરમાં પાણીના પ્રવેશ માટે અસંખ્ય છિદ્રો હોય છે જેને $ostia$ કહેવાય છે અને મધ્યમાં એક પોલાણ હોય છે જેને $spongocoel$ કહેવાય છે.
તેથી,વાદળીઓમાં પેશીસ્તરીય આયોજન હોય છે તે વિધાન ખોટું છે.

(B) કોલર કોષો,જેને $choanocytes$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે વિશિષ્ટ કશાધારી કોષો છે જે વાદળી (સછિદ્ર સમુદાય - $Phylum$ $Porifera$) માં સ્પોન્જોસીલ અને નલિકાઓનું અસ્તર બનાવે છે.
આ કોષો પાણીનો પ્રવાહ ઉત્પન્ન કરવામાં અને ખોરાકના કણોને પકડવામાં મદદ કરે છે.
$Sycon$ એ $Phylum$ $Porifera$ નો સભ્ય છે,જ્યારે $Jelly$ $fish$ એ $Phylum$ $Cnidaria$ માં,$Taenia$ એ $Phylum$ $Platyhelminthes$ માં અને $Pila$ એ $Phylum$ $Mollusca$ માં આવે છે.
તેથી,સાચો જવાબ $Sycon$ છે.

(A) પાણીનું પરિવહન તંત્ર,જેને જલ નલિકા તંત્ર તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે સમુદાય $Porifera$ (વાદળી) ની એક અનન્ય અને મુખ્ય લાક્ષણિકતા છે.
આ તંત્રમાં,પાણી શરીરની દીવાલમાં આવેલા સૂક્ષ્મ છિદ્રો જેને $ostia$ કહેવાય છે તેના દ્વારા મધ્યસ્થ ગુહામાં પ્રવેશે છે જેને $spongocoel$ કહેવાય છે,અને ત્યાંથી તે $osculum$ દ્વારા બહાર નીકળે છે.
$Sycon$ એ સમુદાય $Porifera$ નો સભ્ય છે.
$Physalia$ એ સમુદાય $Cnidaria$ માં આવે છે.
$Ctenoplana$ એ સમુદાય $Ctenophora$ માં આવે છે.
$Taenia$ એ સમુદાય $Platyhelminthes$ માં આવે છે.

(A) ધોરણ $11$ ના $NCERT$ જીવવિજ્ઞાન પાઠ્યપુસ્તક (પ્રકરણ $4$: પ્રાણી સૃષ્ટિ,આકૃતિ $4.3$) માં આપેલી પ્રમાણિત આકૃતિઓ મુજબ:
$1$. આકૃતિ $(a)$ એ $Sycon$ દર્શાવે છે,જે શાખિત,નળાકાર શરીર રચના ધરાવતું દરિયાઈ વાદળી છે.
$2$. આકૃતિ $(b)$ એ $Spongilla$ દર્શાવે છે,જે મીઠા પાણીનું વાદળી છે અને સામાન્ય રીતે વિશાળ,પથરાયેલું અથવા ગોળાકાર શરીર ધરાવે છે.
$3$. આકૃતિ $(c)$ એ $Euspongia$ દર્શાવે છે,જેને સામાન્ય રીતે બાથ સ્પોન્જ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,જે જટિલ,શાખિત અથવા અનિયમિત શરીર રચના ધરાવે છે.
તેથી,સાચી ઓળખ $(a) \rightarrow$ Sycon,$(b) \rightarrow$ Spongilla,$(c) \rightarrow$ Euspongia છે.