Phylum-Echinodermata Questions in Gujarati

(C) વર્ગ $Echinoidea$ (દા.ત.,સી અર્ચિન) અને વર્ગ $Holothuroidea$ (દા.ત.,સી ક્યુકમ્બર) માં ભુજાઓ ગેરહાજર હોય છે.
$Echinodermata$ સમુદાયમાં,શરીરનું આયોજન નોંધપાત્ર રીતે બદલાય છે.
સી અર્ચિન $Echinoidea$ વર્ગમાં આવે છે,જે ગોળાકાર અથવા તકતી આકારના હોય છે અને તેમાં ભુજાઓ હોતી નથી.
સી ક્યુકમ્બર $Holothuroidea$ વર્ગમાં આવે છે,જે લંબાયેલા હોય છે અને તેમાં પણ ભુજાઓનો અભાવ હોય છે.

(C) સમૂહ $Echinodermata$ (કંટકત્વચી) માં એવા દરિયાઈ પ્રાણીઓનો સમાવેશ થાય છે જે જલવાહક તંત્ર અને પુખ્ત અવસ્થામાં અરિય સમમિતિ ધરાવે છે.
$A$. સી લિલી $(Antedon)$ એ $Echinodermata$ સમૂહના $Crinoidea$ વર્ગમાં આવે છે.
$B$. સી ક્યુકમ્બર $(Cucumaria)$ એ $Echinodermata$ સમૂહના $Holothuroidea$ વર્ગમાં આવે છે.
$C$. સી હેર $(Aplysia)$ એ $Mollusca$ સમૂહના $Gastropoda$ વર્ગમાં આવે છે,તે $Echinodermata$ નથી.
$D$. સી અર્ચિન $(Echinus)$ એ $Echinodermata$ સમૂહના $Echinoidea$ વર્ગમાં આવે છે.
તેથી,સાચો જવાબ $C$ છે.

(D) શૂળત્વચી પ્રાણીઓ કેલ્કેરિયસ અસ્થિકાઓ (નાની અસ્થિ તકતીઓ) થી બનેલું અંતઃકંકાલ ધરાવે છે,જે ત્વચાના અધિસ્તરની અંદર ગોઠવાયેલું હોય છે.
આ અંતઃકંકાલ ગર્ભીય વિકાસ દરમિયાન મધ્યગર્ભસ્તર (mesoderm) માંથી ઉદ્ભવે છે.

(B) $Asterias$ (તારામાછલી) એ $Echinodermata$ સમુદાયનું પ્રાણી છે.
ઈકાઈનોડર્મ્સ મુક્ત-જીવી દરિયાઈ પ્રાણીઓ છે.
પુખ્ત ઈકાઈનોડર્મ્સમાં અરીય સંમિતિ જોવા મળે છે, પરંતુ તેમની ડિંભ અવસ્થાઓમાં દ્વિપાર્શ્વસ્થ સંમિતિ જોવા મળે છે.
આ ડિંભ અવસ્થાઓ સ્વભાવે મુક્ત-તરતી હોય છે.
તેથી, વિધાન $(b)$ અને $(c)$ બંને સાચા છે.

(D) જલવાહક તંત્ર એ $Echinoderms$ (શૂળત્વચી) નું સૌથી વિશિષ્ટ લક્ષણ છે.
આ તંત્ર પ્રચલન,ખોરાક પકડવો અને તેનું વહન,શ્વસન તેમજ ઉત્સર્જન જેવી મહત્વપૂર્ણ ક્રિયાઓમાં મદદ કરે છે.

(B) જલ-પરિવહન તંત્ર એ $Echinodermata$ સમુદાયના પ્રાણીઓનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે.
શૂળત્વચી (echinoderms) પ્રાણીઓમાં વિશિષ્ટ ઉત્સર્જન તંત્રનો અભાવ હોય છે.
ઉત્સર્ગ દ્રવ્યો શરીરના પેશીઓમાંથી પ્રસરણ પામીને દેહકોષ્ઠીય પ્રવાહીમાં ભળે છે,જ્યાંથી કચરો શરીરની બહાર નિકાલ પામે છે.

(A) જલવાહક તંત્ર (Water vascular system) એ શૂળત્વચી (Echinodermata) સમુદાયના પ્રાણીઓની લાક્ષણિકતા છે.
ટ્યુબ ફીટ એ શૂળત્વચી પ્રાણીઓના જલવાહક તંત્રનો એક ભાગ છે,જે પ્રચલન,ખોરાક પકડવા અને શ્વસનમાં મદદ કરે છે.
તારા માછલી $(Asterias)$ એ શૂળત્વચી સમુદાયનું સભ્ય છે,તેથી તેમાં ટ્યુબ ફીટ જોવા મળે છે.

(B) વિધાન સાચું છે: ઇકાઇનોડર્મ્સ એ એકમાત્ર અરિય સમમિતિય પ્રાણીઓ છે જે સાચું દેહકોષ્ઠ ધરાવે છે.
કારણ પણ સાચું છે: ઇકાઇનોડર્મ્સ દ્વિતીયક રીતે અરિય સમમિતિ દર્શાવે છે. આનો અર્થ એ છે કે તેમની ડિંભ અવસ્થા (larval stage) દ્વિપાર્શ્વ સમમિતિય (bilaterally symmetrical) હોય છે,પરંતુ પુખ્ત અવસ્થામાં તેઓ અરિય સમમિતિ પ્રાપ્ત કરે છે.
નિષ્કર્ષ: જોકે બંને વિધાનો વૈજ્ઞાનિક રીતે સચોટ છે,પરંતુ તેઓ દ્વિતીયક રીતે અરિય સમમિતિમાં અનુકૂલિત થયા છે તે હકીકત એ સમજાવતી નથી કે તેઓ શા માટે સાચું દેહકોષ્ઠ ધરાવતા એકમાત્ર અરિય સમમિતિય પ્રાણીઓ છે. તેથી,કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી નથી.

(B) શૂળત્વચી $(Echinodermata)$ સમુદાયમાં, પુખ્ત પ્રાણીઓ $\text{અરીય}$ $\text{સમમિતિ}$ (ખાસ કરીને $\text{પંચાવયવી}$ $\text{અરીય}$ $\text{સમમિતિ}$) દર્શાવે છે, જ્યારે તેમના ડિંભ અવસ્થાઓ $\text{દ્વિપાર્શ્વ}$ $\text{સમમિતિ}$ દર્શાવે છે। આ આ સમુદાયનું એક વિશિષ્ટ લક્ષણ છે।

(C) સમુદાય $Echinodermata$ (શૂળત્વચી) એક વિશિષ્ટ લક્ષણ ધરાવે છે જેમાં તેના ડિંભ દ્વિપાર્શ્વ સમમિતિ ધરાવે છે,જ્યારે પુખ્ત સજીવો અરીય સમમિતિ (ખાસ કરીને પંચ-અરીય સમમિતિ) ધરાવે છે. આ ફેરફાર કાયાંતરણ દરમિયાન જોવા મળે છે.

(C) જલવાહકતંત્ર એ $Echinodermata$ (શૂળત્વચી) સમુદાયની વિશિષ્ટ અને લાક્ષણિકતા છે. આ તંત્ર પ્રવાહીથી ભરેલી નલિકાઓનું બનેલું હોય છે,જે પ્રચલન,ખોરાક પકડવા અને તેના વહન તેમજ શ્વસનમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.

(B) શ્રેણી Echinodermata ના આપેલા પ્રાણીઓ માટે સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$P$. તારામાછલી એ $Asterias$ $(IV)$ છે।
$Q$. સાગરગોટા એ $Echinus$ $(II)$ છે।
$R$. સમુદ્રકમળ એ $Antedon$ $(I)$ છે।
$S$. સમુદ્રકાકડી એ $Cucumaria$ $(III)$ છે।
$T$. બરડતારા એ $Ophiura$ $(V)$ છે।
તેથી, સાચો ક્રમ $(P-IV), (Q-II), (R-I), (S-III), (T-V)$ છે।

(C) જલવાહકતંત્ર એ શૂળત્વચી $(Echinodermata)$ સમુદાયના પ્રાણીઓનું એક વિશિષ્ટ લક્ષણ છે.
તેના મુખ્ય કાર્યો નીચે મુજબ છે:
$1$. પ્રચલન (નલિકાપાદો દ્વારા હલનચલન).
$2$. ખોરાક પકડવો અને તેનું વહન કરવું.
$3$. શ્વસન (વાયુઓની આપ-લે).
પ્રજનન એ જલવાહકતંત્રનું કાર્ય નથી; તે પ્રજનન અંગો (જનનપિંડ) દ્વારા થતી એક અલગ શારીરિક પ્રક્રિયા છે.

(C) આકૃતિમાં દર્શાવેલ સજીવ તારામાછલી (Asterias) છે,જે શૂળત્વચી (Echinodermata) સમુદાયમાં આવે છે.
શૂળત્વચી સમુદાયના મુખ્ય લક્ષણો નીચે મુજબ છે:
$1$. તેઓ ફક્ત દરિયાઈ નિવાસી છે.
$2$. તેઓ વિશિષ્ટ જલવાહકતંત્ર ધરાવે છે,જે પ્રચલન,ખોરાક પકડવા અને તેના વહન તેમજ શ્વસનમાં મદદ કરે છે.
$3$. તેઓ ત્રિગર્ભસ્તરીય (ત્રણ ગર્ભસ્તરોમાંથી ઉતરી આવેલા) છે.
$4$. તેઓ દેહકોષ્ઠી (સાચી દેહગુહા ધરાવતા) પ્રાણીઓ છે.
તેથી,'અદેહકોષ્ઠી' વિધાન અસંગત છે કારણ કે શૂળત્વચી પ્રાણીઓ દેહકોષ્ઠી હોય છે.

(B) જલવાહક તંત્ર એ ઈકાઈનોડર્મેટા સમુદાયનું એક વિશિષ્ટ લક્ષણ છે.
તે વિવિધ શારીરિક પ્રક્રિયાઓમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
ખાસ કરીને,તે પ્રચલન (નાલપાદ દ્વારા),શ્વસન (નાલપાદ/ત્વચીય શ્વસન દ્વારા વાયુઓની આપ-લે),અને ખોરાકને પકડવા તથા તેના વહનમાં મદદરૂપ થાય છે.
તેથી,$A$ (શ્વસન અને પ્રચલન) અને $C$ (ખોરાક પકડવો અને તેનું વહન) માં આપેલી વિગતો સાચી છે.
આમ,સાચો વિકલ્પ માત્ર $A$ અને $C$ છે.

(A) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$A$. Asterias ને સામાન્ય રીતે સ્ટાર ફિશ $(IV)$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$B$. Antedon ને સામાન્ય રીતે સી લિલી $(III)$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$C$. Echinus ને સામાન્ય રીતે સી અર્ચિન $(I)$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$D$. Ophiura ને સામાન્ય રીતે બ્રિટલ સ્ટાર $(II)$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $A-IV, B-III, C-I, D-II$ છે.

(A) સમુદાય શૂળત્વચી (Echinodermata) ના સજીવો માટે સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(i)$ Asterias ને સામાન્ય રીતે સ્ટાર ફિશ (Star fish) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$(ii)$ Echinus ને સામાન્ય રીતે સી અર્ચિન (Sea urchin) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$(iii)$ Antedon ને સામાન્ય રીતે સી લિલી (Sea lily) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$(iv)$ Ophiura ને સામાન્ય રીતે બ્રિટલ સ્ટાર (Brittle star) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તેથી, સાચો ક્રમ $i-d, ii-c, iii-b, iv-a$ છે.

(D) $Echinodermata$ (શૂળત્વચી) સમુદાય નીચેના લક્ષણો દ્વારા ઓળખાય છે:
$1$. તેઓ કેલ્કેરિયસ અસ્થિકાઓનું બનેલું અંતઃકંકાલ ધરાવે છે,તેથી જ તેમને $Echinodermata$ (શૂળત્વચી) કહેવામાં આવે છે.
$2$. તેઓ વિશિષ્ટ રીતે દરિયાઈ સજીવો છે.
$3$. આ સમુદાયની એક વિશિષ્ટ લાક્ષણિકતા જલવાહક તંત્રની હાજરી છે,જે પ્રચલન,ખોરાક પકડવા અને વહન કરવા તેમજ શ્વસનમાં મદદ કરે છે.
આમ,આપેલા તમામ વિધાનો સાચા હોવાથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(D) જે સજીવ ત્રિગર્ભસ્તરીય,દેહકોષ્ઠી,સંપૂર્ણ પાચનતંત્ર અને અરિય સમમિતિ ધરાવે છે તે $Echinus$ (શૂળત્વચી સમુદાયનું સભ્ય) છે.
$1$. $Periplaneta$ (વંદો) ત્રિગર્ભસ્તરીય અને દેહકોષ્ઠી છે તથા સંપૂર્ણ પાચનતંત્ર ધરાવે છે,પરંતુ તે દ્વિપાર્શ્વ સમમિતિ દર્શાવે છે.
$2$. $Fasciola$ (યકૃત કૃમિ) ત્રિગર્ભસ્તરીય છે,પરંતુ તે અદેહકોષ્ઠી છે અને દ્વિપાર્શ્વ સમમિતિ ધરાવે છે.
$3$. $Pila$ (ગોકળગાય) ત્રિગર્ભસ્તરીય અને દેહકોષ્ઠી છે,પરંતુ તે દ્વિપાર્શ્વ સમમિતિ દર્શાવે છે.
$4$. $Echinus$ (સી અર્ચિન) ત્રિગર્ભસ્તરીય,દેહકોષ્ઠી છે,સંપૂર્ણ પાચનતંત્ર ધરાવે છે અને પુખ્ત અવસ્થામાં અરિય સમમિતિ (ખાસ કરીને પંચ-અરિય સમમિતિ) દર્શાવે છે.

(B) જલવાહક તંત્ર એ $Echinodermata$ (શૂળત્વચી) સમુદાયનું એક વિશિષ્ટ લક્ષણ છે.
$Antedon$ (જેને સામાન્ય રીતે ફેધર સ્ટાર તરીકે ઓળખવામાં આવે છે) તે $Echinodermata$ સમુદાયનો સભ્ય છે.
$Sycon$ એ $Porifera$ (સછિદ્ર) સમુદાયનો સભ્ય છે.
$Balanoglossus$ એ $Hemichordata$ (અર્ધમેરુદંડી) સમુદાયનો સભ્ય છે.
$Loligo$ એ $Mollusca$ (મૃદુકાય) સમુદાયનો સભ્ય છે.
તેથી,સાચો જવાબ $Antedon$ છે.

(D) સાચો જવાબ $D$ છે.
શૂળત્વચી $(Echinodermata)$ સમુદાયમાં,પુખ્ત પ્રાણીઓ અરીય સમમિતિ દર્શાવે છે,જ્યારે તેમના ડિંભ અવસ્થાઓ દ્વિપાર્શ્વસ્થ સમમિતિ દર્શાવે છે.
ડિંભ અવસ્થામાં દ્વિપાર્શ્વસ્થ સમમિતિમાંથી પુખ્ત સ્વરૂપમાં અરીય સમમિતિમાં થતો આ ફેરફાર શૂળત્વચી પ્રાણીઓનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે.
તેની સામે,નૂપુરક $(Annelids)$,સંધિપાદ $(Arthropods)$ અને મૃદુકાય $(Molluscs)$ પ્રાણીઓ તેમના સમગ્ર જીવનચક્ર દરમિયાન દ્વિપાર્શ્વસ્થ સમમિતિ દર્શાવે છે.

(A) સાચો જવાબ $A$ છે.
શૂળત્વચી $(Echinodermata)$ સમુદાયમાં,પુખ્ત પ્રાણીઓ અરીય સંમિતિ ધરાવે છે,જ્યારે તેમના ડિંભ અવસ્થાઓ દ્વિપાર્શ્વ સંમિતિ દર્શાવે છે.
ડિંભ અવસ્થામાં દ્વિપાર્શ્વ સંમિતિથી પુખ્ત સ્વરૂપમાં અરીય સંમિતિમાં થતો આ ફેરફાર શૂળત્વચી પ્રાણીઓનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે.