Basic of classification Questions in Gujarati

(A) $1$. દ્વિપાર્શ્વ સમમિતિ એ શરીરની એવી સમમિતિ છે જેમાં પ્રાણીના શરીરને મધ્ય અક્ષ પરથી પસાર થતા માત્ર એક જ સમતલ દ્વારા બે સમાન ડાબા અને જમણા ભાગમાં વિભાજિત કરી શકાય છે.
$2$. અરીય સમમિતિ એટલે એવી શરીર રચના જેમાં મધ્ય અક્ષ પરથી પસાર થતું કોઈપણ સમતલ શરીરને સમાન ભાગોમાં વિભાજિત કરે છે.
$3$. અસમમિતિ એટલે એવી શરીર રચના જેમાં શરીરને કેન્દ્રમાંથી પસાર થતા કોઈપણ સમતલ દ્વારા બે સમાન ભાગમાં વિભાજિત કરી શકાતું નથી.
$4$. તેથી,સાચો જવાબ $A$ (દ્વિપાર્શ્વ સમમિતિ) છે.

(B) દ્વિગર્ભસ્તરીય પ્રાણીઓમાં,શરીર બે ગર્ભસ્તરોનું બનેલું હોય છે: બહારનું બાહ્યસ્તર (ectoderm) અને અંદરનું અંતઃસ્તર (endoderm). આ બે સ્તરોની વચ્ચે એક અવિભેદિત સ્તર હોય છે જેને મધ્યશ્લેષ્મસ્તર (mesoglea) કહેવાય છે,જે અકોષીય હોય છે $(P)$.
ત્રિગર્ભસ્તરીય પ્રાણીઓમાં,બાહ્યસ્તર અને અંતઃસ્તરની વચ્ચે ત્રીજું ગર્ભસ્તર હોય છે જેને મધ્યગર્ભસ્તર (mesoderm) કહેવાય છે. આ સ્તર કોષીય હોય છે $(Q)$.

(B) દેહકોષ્ઠ એ શરીરની એવી ગુહા છે જે સંપૂર્ણપણે મધ્યગર્ભસ્તર (Mesoderm) દ્વારા આવરિત હોય છે.
ત્રિગર્ભસ્તરીય પ્રાણીઓમાં,મધ્યગર્ભસ્તર વિભાજિત થઈને દેહકોષ્ઠીય ગુહા બનાવે છે,જે પેરીટોનિયમ નામના કોષોના સ્તર દ્વારા આવરિત હોય છે,જે મૂળભૂત રીતે મધ્યગર્ભસ્તરીય છે.
તેથી,સાચો જવાબ $B$ (મધ્યગર્ભસ્તર) છે.

(A) $1$. પ્રાણી વર્ગીકરણના ચાર્ટમાં,આયોજનનું પ્રથમ સ્તર 'કોષીય સ્તર' $(P)$ છે,જે પોરીફેરા સમુદાયને અનુરૂપ છે.
$2$. આયોજનનું પછીનું સ્તર 'પેશી/અંગ/અંગતંત્ર સ્તર' છે.
$3$. આ અંતર્ગત,પ્રાણીઓને તેમની સમમિતિના આધારે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે. કોષ્ઠાંત્રી (Cnidaria) અને કંકતધરા ધરાવતું જૂથ 'અરીય' સમમિતિ $(Q)$ દર્શાવે છે.
$4$. બાકીના જૂથો 'દ્વિપાર્શ્વ' સમમિતિ $(R)$ દર્શાવે છે.
$5$. જમણી બાજુની છેલ્લી કોલમ વર્ગીકરણની શ્રેણી 'સમુદાય' $(S)$ દર્શાવે છે,જેની હેઠળ વિવિધ પ્રાણી જૂથોની યાદી આપવામાં આવી છે.

(B) આ આકૃતિ એવા સજીવને દર્શાવે છે જેમાં મધ્ય અક્ષમાંથી પસાર થતું કોઈપણ સમતલ શરીરને બે સમાન ભાગોમાં વિભાજિત કરે છે.
આ પ્રકારના શરીરના આયોજનને અરીય સંમિતિ (Radial symmetry) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
અરીય સંમિતિ સામાન્ય રીતે કોષ્ઠાંત્રી (Coelenterata/Cnidaria),કંકાલધારી (Ctenophora) અને શૂળત્વચી (Echinodermata) (પુખ્ત અવસ્થામાં) જેવા સમુદાયોમાં જોવા મળે છે.

(B) આપેલ આકૃતિ ત્રિગર્ભસ્તરીય (triploblastic) પ્રાણીના શરીરનું આયોજન દર્શાવે છે.
ત્રિગર્ભસ્તરીય પ્રાણીઓમાં ત્રણ ગર્ભસ્તરો હોય છે:-
$1$. સૌથી બહારનું સ્તર બાહ્યગર્ભસ્તર (Ectoderm) છે.
$2$. વચ્ચેનું સ્તર મધ્યગર્ભસ્તર (Mesoderm) છે,જે આકૃતિમાં $(a)$ તરીકે દર્શાવેલ છે.
$3$. સૌથી અંદરનું સ્તર અંતઃગર્ભસ્તર (Endoderm) છે.
તેથી,લેબલ $(a)$ એ મધ્યગર્ભસ્તર (Mesoderm) દર્શાવે છે.

(B) આકૃતિ $A$ અરીય સમમિતિ અને દ્વિગર્ભસ્તરીય શરીર આયોજન (બે જનનસ્તરો: બાહ્યસ્તર અને અંતઃસ્તર) દર્શાવે છે,જે સમુદાય કોએલેન્ટેરાટા (નાઈડેરિયા) ની લાક્ષણિકતા છે.
આકૃતિ $B$ દ્વિપાર્શ્વ સમમિતિ અને ત્રિગર્ભસ્તરીય શરીર આયોજન (ત્રણ જનનસ્તરો: બાહ્યસ્તર,મધ્યસ્તર અને અંતઃસ્તર) દર્શાવે છે,જે સમુદાય પ્લેટીહેલ્મિન્થિસ અને તેનાથી ઉચ્ચ સમુદાયોની લાક્ષણિકતા છે.
તેથી,શ્રેણી $B$ દ્વિપાર્શ્વ સમમિતિ અને ત્રિગર્ભસ્તરીય આયોજન દર્શાવે છે અને તે સમુદાય પ્લેટીહેલ્મિન્થિસ સાથે સંબંધિત છે.

(A) આપેલ આકૃતિ પ્રાણીઓમાં બે પ્રકારના ગર્ભસ્તરો દર્શાવે છે:
$(a)$ દ્વિગર્ભસ્તરીય પ્રાણી દર્શાવે છે,જેમાં શરીર બે ગર્ભસ્તરોનું બનેલું હોય છે: બહારનું બાહ્ય ગર્ભસ્તર (ectoderm) અને અંદરનું અંતઃ ગર્ભસ્તર (endoderm),જેની વચ્ચે અવિભેદિત મધ્યશ્લેષ (mesoglea) આવેલું હોય છે.
$(b)$ ત્રિગર્ભસ્તરીય પ્રાણી દર્શાવે છે,જેમાં વિકાસ પામતા ભ્રૂણમાં બાહ્ય ગર્ભસ્તર અને અંતઃ ગર્ભસ્તરની વચ્ચે ત્રીજું ગર્ભસ્તર,મધ્ય ગર્ભસ્તર (mesoderm) આવેલું હોય છે.
દ્વિગર્ભસ્તરીય પ્રાણીઓમાં Coelenterata (Cnidaria) અને Ctenophora જેવા સમુદાયોનો સમાવેશ થાય છે.
ત્રિગર્ભસ્તરીય પ્રાણીઓમાં Platyhelminthes થી Chordata સુધીના સમુદાયોનો સમાવેશ થાય છે,જેમ કે Annelida,Mollusca,Arthropoda વગેરે.
તેથી,વિકલ્પ $(a)$ દ્વિગર્ભસ્તરીય આયોજન અને $(b)$ ત્રિગર્ભસ્તરીય આયોજન દર્શાવે છે.

(A) પ્રાણીઓમાં સમમિતિનું વર્ગીકરણ શરીરના ભાગોની મધ્ય અક્ષની સાપેક્ષ ગોઠવણીના આધારે કરવામાં આવે છે.
$1$. અરીય સમમિતિ: જ્યારે શરીરની મધ્ય અક્ષમાંથી પસાર થતું કોઈપણ સમતલ સજીવને બે સમાન ભાગોમાં વિભાજિત કરે છે,ત્યારે તેને અરીય સમમિતિ કહેવામાં આવે છે.
$2$. દ્વિપાર્શ્વ સમમિતિ: જ્યારે શરીરને માત્ર એક જ સમતલમાં ડાબા અને જમણા સમાન ભાગોમાં વિભાજિત કરી શકાય,ત્યારે તેને દ્વિપાર્શ્વ સમમિતિ કહેવામાં આવે છે.
$3$. અસમમિતિય: જ્યારે શરીરના કેન્દ્રમાંથી પસાર થતું કોઈપણ સમતલ તેને સમાન ભાગોમાં વિભાજિત કરતું નથી,ત્યારે તેને અસમમિતિય કહેવામાં આવે છે.
તેથી,પ્રશ્નમાં આપેલી વ્યાખ્યા અરીય સમમિતિ માટે છે.

(A) સાચો જવાબ $A$ (ગોળ કૃમિ) છે.
આકૃતિમાં કૂટદેહકોષ્ઠ (pseudocoelom) દર્શાવવામાં આવ્યું છે,જે એવી દેહગુહા છે જે સંપૂર્ણપણે મધ્યગર્ભસ્તર (mesoderm) દ્વારા આવરીત હોતી નથી. તેના બદલે,મધ્યગર્ભસ્તર બાહ્યગર્ભસ્તર (ectoderm) અને અંતઃગર્ભસ્તર (endoderm) ની વચ્ચે છૂટાછવાયા કોથળીઓ સ્વરૂપે જોવા મળે છે.
$1$. ગોળ કૃમિ (સમૂહ: એસ્કેલ્મિન્થિસ) કૂટદેહકોષ્ઠની હાજરી દ્વારા લાક્ષણિકતા ધરાવે છે.
$2$. અળસિયા (સમૂહ: નૂપુરક) અને વંદા (સમૂહ: સંધિપાદ) સાચા દેહકોષ્ઠી (eucoelomate) પ્રાણીઓ છે.
$3$. પટ્ટી કૃમિ (સમૂહ: પૃથુકૃમિ) દેહકોષ્ઠવિહીન (acoelomate) હોય છે.