GSEB 2023 Chemistry Question Paper with Answer and Solution in Gujarati

27 QuestionsGujaratiWith Solutions

ChemistryQ127 of 27 questions

Page 1 of 1 · Gujarati

1
ChemistryEasyMCQGSEB · 2023
$R^{\prime}-X \xrightarrow{Na / \text{ether}} 2,3-\text{dimethylbutane}$. $R^{\prime}$ ઓળખો.
Question diagram
A
$(CH_3CH_2)_3C-$
B
$(C_2H_5)_2CH-$
C
$(CH_3)_3C-$
D
$(CH_3)_2CH-$

Solution

(D) આપેલ પ્રક્રિયા વુર્ટ્ઝ પ્રક્રિયા છે,જેમાં આલ્કાઇલ હેલાઇડ શુષ્ક ઈથરની હાજરીમાં સોડિયમ સાથે પ્રક્રિયા કરીને સંમિત આલ્કેન બનાવે છે.
$2R^{\prime}-X + 2Na \xrightarrow{\text{ether}} R^{\prime}-R^{\prime} + 2NaX$
આપેલ નીપજ $2,3-\text{ડાયમિથાઇલબ્યુટેન}$ છે,જેનું બંધારણ $(CH_3)_2CH-CH(CH_3)_2$ છે.
આ સૂચવે છે કે આલ્કાઇલ સમૂહ $R^{\prime}$ એ આઇસોપ્રોપાઇલ સમૂહ,$(CH_3)_2CH-$ હોવો જોઈએ.
તેથી,$R^{\prime}-X$ એ આઇસોપ્રોપાઇલ હેલાઇડ,$(CH_3)_2CH-X$ છે.
2
ChemistryEasyMCQGSEB · 2023
$R \rightarrow P$ પ્રક્રિયા માટે,નીચે મુજબનો સ્થિતિ ઊર્જા આલેખ આપવામાં આવ્યો છે. આપેલી પ્રક્રિયા માટે એન્થાલ્પી ફેરફાર $(\Delta H)$ શું હશે ($kJ$ માં)?
Question diagram
A
$170$
B
$120$
C
$-50$
D
$50$

Solution

(C) પ્રક્રિયાનો એન્થાલ્પી ફેરફાર $(\Delta H)$ એ નીપજોની સ્થિતિ ઊર્જા $(H_P)$ અને પ્રક્રિયકોની સ્થિતિ ઊર્જા $(H_R)$ વચ્ચેનો તફાવત છે.
$\Delta H = H_P - H_R$
આપેલા આલેખ પરથી:
પ્રક્રિયકોની સ્થિતિ ઊર્જા $(H_R)$ = $150 \ kJ$
નીપજોની સ્થિતિ ઊર્જા $(H_P)$ = $100 \ kJ$
તેથી,$\Delta H = 100 \ kJ - 150 \ kJ = -50 \ kJ$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
3
ChemistryEasyMCQGSEB · 2023
આઈસોપેન્ટેનના મુક્ત રેડિકલ મોનોક્લોરિનેશન પર કેટલા મોનોક્લોરો સ્ટ્રક્ચરલ આઈસોમર્સ બનવાની અપેક્ષા છે?
A
$2$
B
$4$
C
$3$
D
$5$

Solution

(B) આઈસોપેન્ટેનનું બંધારણ $CH_3-CH(CH_3)-CH_2-CH_3$ છે.
આઈસોપેન્ટેનમાં $4$ પ્રકારના અલગ-અલગ હાઈડ્રોજન પરમાણુઓ છે:
$1$. $CH$ ગ્રુપ સાથે જોડાયેલા ટર્મિનલ $CH_3$ ગ્રુપ પરના પ્રાથમિક હાઈડ્રોજન.
$2$. $CH$ ગ્રુપ પરનો તૃતીયક હાઈડ્રોજન.
$3$. $CH_2$ ગ્રુપ પરના દ્વિતીયક હાઈડ્રોજન.
$4$. $CH_2$ ગ્રુપ સાથે જોડાયેલા ટર્મિનલ $CH_3$ ગ્રુપ પરના પ્રાથમિક હાઈડ્રોજન.
આમ,$4$ અલગ પ્રકારના હાઈડ્રોજન પરમાણુઓ હોવાથી,તેમાંથી કોઈપણ એકને ક્લોરિન પરમાણુ દ્વારા બદલતા $4$ અલગ મોનોક્લોરો સ્ટ્રક્ચરલ આઈસોમર્સ મળે છે.
તેથી,સાચો જવાબ $4$ છે.
4
ChemistryEasyMCQGSEB · 2023
જો $CuS$ નો દ્રાવ્યતા ગુણાકાર $9 \times 10^{-16}$ હોય,તો જલીય દ્રાવણમાં $CuS$ ની મહત્તમ મોલારિટી કેટલી હશે?
A
$2 \times 10^{-10} \ M$
B
$5 \times 10^{-7} \ M$
C
$3 \times 10^{-8} \ M$
D
$6 \times 10^{-12} \ M$

Solution

(C) $CuS$ નું પાણીમાં વિયોજન નીચે મુજબ છે: $CuS(s) \rightleftharpoons Cu^{2+}(aq) + S^{2-}(aq)$.
ધારો કે $CuS$ ની દ્રાવ્યતા $s \ mol/L$ છે.
તેથી,$[Cu^{2+}] = s$ અને $[S^{2-}] = s$.
દ્રાવ્યતા ગુણાકાર $(K_{sp})$ નું સૂત્ર: $K_{sp} = [Cu^{2+}][S^{2-}] = s \times s = s^2$.
આપેલ છે કે $K_{sp} = 9 \times 10^{-16}$.
તેથી,$s^2 = 9 \times 10^{-16}$.
બંને બાજુ વર્ગમૂળ લેતા,$s = \sqrt{9 \times 10^{-16}} = 3 \times 10^{-8} \ M$.
આમ,જલીય દ્રાવણમાં $CuS$ ની મહત્તમ મોલારિટી $3 \times 10^{-8} \ M$ છે.
5
ChemistryEasyMCQGSEB · 2023
કયા સંયોજનનું $pK_{a}$ મૂલ્ય સૌથી વધુ છે?
A
$p-$ક્રેસોલ
B
ફિનોલ
C
$o-$નાઈટ્રોફિનોલ
D
$m-$નાઈટ્રોફિનોલ

Solution

(A) $pK_{a}$ મૂલ્ય એ સંયોજનની એસિડિકતાના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં હોય છે. ઉચ્ચ $pK_{a}$ એટલે ઓછી એસિડિકતા.
$1$. $p-$ક્રેસોલ ઇલેક્ટ્રોન-ડોનેટિંગ મિથાઈલ ગ્રુપ $(-CH_{3})$ ધરાવે છે,જે ફિનોલની એસિડિકતા ઘટાડે છે.
$2$. ફિનોલમાં કોઈ વિસ્થાપક નથી.
$3$. $o-$નાઈટ્રોફિનોલ અને $m-$નાઈટ્રોફિનોલ ઇલેક્ટ્રોન-વિથડ્રોઈંગ નાઈટ્રો ગ્રુપ $(-NO_{2})$ ધરાવે છે,જે ફિનોલની એસિડિકતામાં નોંધપાત્ર વધારો કરે છે.
આમ,$p-$ક્રેસોલ સૌથી ઓછું એસિડિક છે,તેથી તેનું $pK_{a}$ મૂલ્ય સૌથી વધુ છે.
6
ChemistryEasyMCQGSEB · 2023
કયું સંયોજન સોડિયમ હાઇપોઆયોડાઇટ સાથે પ્રક્રિયા કરીને પીળા રંગના અવક્ષેપ આપે છે?
A
આઇસોબ્યુટાઇલ આલ્કોહોલ
B
$tert-$બ્યુટાઇલ આલ્કોહોલ
C
$n-$બ્યુટાઇલ આલ્કોહોલ
D
$sec-$બ્યુટાઇલ આલ્કોહોલ

Solution

(D) સોડિયમ હાઇપોઆયોડાઇટ $(NaOI)$ સાથેની પ્રક્રિયા આયોડોફોર્મ કસોટી છે.
જે સંયોજનોમાં $CH_3CH(OH)-$ સમૂહ અથવા $CH_3CO-$ સમૂહ હોય છે,તે આયોડોફોર્મ કસોટી આપે છે,જેના પરિણામે આયોડોફોર્મ $(CHI_3)$ ના પીળા અવક્ષેપ મળે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$sec-$બ્યુટાઇલ આલ્કોહોલ $(CH_3CH(OH)CH_2CH_3)$ માં $CH_3CH(OH)-$ બંધારણીય એકમ રહેલો છે.
તેથી,$sec-$બ્યુટાઇલ આલ્કોહોલ $NaOI$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને પીળા અવક્ષેપ આપે છે.
7
ChemistryEasyMCQGSEB · 2023
ઈથેન નાઈટ્રાઈલનું ઈથેનાલમાં રૂપાંતર કરવા માટે કયો પ્રક્રિયક ઉપયોગી છે?
A
નિર્જળ $Cr_2O_3$
B
$PCC$
C
$DIBAL-H$
D
$LiAlH_4$

Solution

(C) નાઈટ્રાઈલ્સ $(R-CN)$ નું આલ્ડિહાઈડ્સ $(R-CHO)$ માં રૂપાંતર સામાન્ય રીતે $DIBAL-H$ (ડાયઆઈસોબ્યુટાઈલ એલ્યુમિનિયમ હાઈડ્રાઈડ) અને ત્યારબાદ જળવિભાજન દ્વારા કરવામાં આવે છે.
$CH_3CN + DIBAL-H \xrightarrow{H_2O} CH_3CHO$.
$LiAlH_4$ નાઈટ્રાઈલનું રિડક્શન કરીને તેને પ્રાથમિક એમાઈન $(CH_3CH_2NH_2)$ માં ફેરવે છે.
8
ChemistryEasyMCQGSEB · 2023
સેલિસીલાલ્ડિહાઈડને ઝિંક ડસ્ટ સાથે ગરમ કરતા . . . . . . કાર્બનિક નીપજ મળે છે.
A
બેન્ઝોઈક એસિડ
B
બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ
C
બેન્ઝાઈલ આલ્કોહોલ
D
બેન્ઝીન

Solution

(B) જ્યારે સેલિસીલાલ્ડિહાઈડ $(2-hydroxybenzaldehyde)$ ને ઝિંક ડસ્ટ સાથે ગરમ કરવામાં આવે છે,ત્યારે ફિનોલિક $-OH$ સમૂહનું રિડક્શન થઈને તે હાઈડ્રોજન પરમાણુમાં ફેરવાય છે,જેના પરિણામે બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ $(C_6H_5CHO)$ મળે છે.
9
ChemistryEasyMCQGSEB · 2023
નીચેનામાંથી કયા વિટામિનને આહારમાં નિયમિતપણે લેવા જોઈએ?
A
વિટામિન $- D$
B
વિટામિન $- K$
C
વિટામિન $- E$
D
વિટામિન $- C$

Solution

(D) વિટામિન્સને ચરબીમાં દ્રાવ્ય અને પાણીમાં દ્રાવ્ય એમ બે ભાગમાં વહેંચવામાં આવે છે.
ચરબીમાં દ્રાવ્ય વિટામિન્સ $(A, D, E, K)$ શરીરમાં સંગ્રહિત થઈ શકે છે,જ્યારે પાણીમાં દ્રાવ્ય વિટામિન્સ ($B$ કોમ્પ્લેક્સ અને $C$) શરીરમાં સંગ્રહિત થઈ શકતા નથી અને પેશાબ દ્વારા બહાર નીકળી જાય છે.
તેથી,પાણીમાં દ્રાવ્ય વિટામિન્સ આહારમાં નિયમિતપણે લેવા જોઈએ.
આમ,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
10
ChemistryEasyMCQGSEB · 2023
કયો પોલિસેકેરાઇડ અત્યંત શાખિત (highly branched) છે?
A
એમાયલોઝ
B
ગ્લાયકોજન
C
સેલ્યુલોઝ
D
એમાયલોપેક્ટીન

Solution

(B) ગ્લાયકોજન એ પ્રાણીઓમાં સંગ્રહિત પોલિસેકેરાઇડ છે અને તે અત્યંત શાખિત છે,જેની રચના એમાયલોપેક્ટીન જેવી જ હોય છે પરંતુ તેમાં શાખાઓ વધુ વારંવાર (દરેક $8-12$ ગ્લુકોઝ એકમો પછી) જોવા મળે છે.
એમાયલોઝ એ $\alpha$-$D$-ગ્લુકોઝનો રેખીય પોલિમર છે.
સેલ્યુલોઝ એ $\beta$-$D$-ગ્લુકોઝનો રેખીય પોલિમર છે.
એમાયલોપેક્ટીન એ $\alpha$-$D$-ગ્લુકોઝનો શાખિત પોલિમર છે,પરંતુ તે ગ્લાયકોજન કરતા ઓછો શાખિત છે.
11
ChemistryEasyMCQGSEB · 2023
નીચેનામાંથી કયું નોન-રિડ્યુસિંગ શર્કરા તરીકે વર્તે છે?
A
ગ્લુકોઝ
B
લેક્ટોઝ
C
સુક્રોઝ
D
માલ્ટોઝ

Solution

(C) જો શર્કરા પાસે મુક્ત હેમિયાસેટલ અથવા હેમિકેટલ જૂથ ન હોય,તો તેને નોન-રિડ્યુસિંગ શર્કરા કહેવામાં આવે છે,જેનો અર્થ છે કે તે ટોલેન્સ પ્રક્રિયક અથવા ફેહલિંગના દ્રાવણનું રિડક્શન કરી શકતી નથી.
સુક્રોઝ એ $D-(+)$-ગ્લુકોઝ અને $D-(-)$-ફ્રુક્ટોઝનું બનેલું ડાયસેકેરાઇડ છે,જે ગ્લુકોઝના $C1$ અને ફ્રુક્ટોઝના $C2$ વચ્ચે ગ્લાયકોસિડિક બંધ દ્વારા જોડાયેલું હોય છે.
બંને એનોમેરિક કાર્બન ગ્લાયકોસિડિક બંધમાં સામેલ હોવાથી,સુક્રોઝ પાસે રિડ્યુસિંગ એજન્ટ તરીકે કાર્ય કરવા માટે કોઈ મુક્ત ક્રિયાશીલ જૂથ હોતું નથી,તેથી તે નોન-રિડ્યુસિંગ શર્કરા છે.
12
ChemistryEasyMCQGSEB · 2023
થાઇરોઇડમાં ઉત્પન્ન થતું થાયરોક્સિન એ . . . . . . એમિનો એસિડનું આયોડિનેટેડ વ્યુત્પન્ન છે.
A
ટાયરોસિન
B
સિસ્ટીન
C
ગ્લુટામિન
D
હિસ્ટિડિન

Solution

(A) થાયરોક્સિન $(T_4)$ એ થાઇરોઇડ ગ્રંથિ દ્વારા ઉત્પન્ન થતું હોર્મોનમોન છે.
તે આયોડિન પરમાણુઓના ઉમેરા દ્વારા $Tyrosine$ એમિનો એસિડમાંથી સંશ્લેષિત થાય છે.
તેથી,તે $Tyrosine$ નું આયોડિનેટેડ વ્યુત્પન્ન છે.
13
ChemistryEasyMCQGSEB · 2023
પ્રક્રિયા $R \rightarrow P$ માટેનો આલેખ નીચે આપેલ છે. જો પ્રક્રિયકની ઉર્જા $50 \ kJ$ હોય અને સંક્રાંતિ અવસ્થાની ઉર્જા $170 \ kJ$ હોય,તો પુરોગામી પ્રક્રિયા માટે સક્રિયકરણ ઉર્જા $(E_a)$ શોધો. ($kJ$ માં)
A
$50$
B
$120$
C
$170$
D
$220$

Solution

(B) પ્રક્રિયા માટે સક્રિયકરણ ઉર્જા $(E_a)$ એ સંક્રાંતિ અવસ્થાની ઉર્જા $(E_{TS})$ અને પ્રક્રિયકોની ઉર્જા $(E_R)$ વચ્ચેનો તફાવત છે.
$E_a = E_{TS} - E_R$
આપેલ છે:
$E_{TS} = 170 \ kJ$
$E_R = 50 \ kJ$
તેથી,$E_a = 170 \ kJ - 50 \ kJ = 120 \ kJ$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
14
ChemistryEasyMCQGSEB · 2023
શૂન્ય ક્રમની પ્રક્રિયા પૂર્ણ થવા માટે લાગતો સમય . . . . . . છે.
A
$\frac{[R]_0}{k}$
B
$\frac{2k}{[R]_0}$
C
$\frac{[R]_0}{2k}$
D
$\frac{k}{[R]_0}$

Solution

(A) શૂન્ય ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,સંકલિત વેગ સમીકરણ $[R] = [R]_0 - kt$ છે.
પ્રક્રિયા પૂર્ણ થાય ત્યારે પ્રક્રિયકની સાંદ્રતા $[R]$ શૂન્ય $(0)$ થાય છે.
સમીકરણમાં કિંમત મૂકતા: $0 = [R]_0 - kt$.
સમય $t$ માટે ગોઠવતા: $t = \frac{[R]_0}{k}$.
તેથી,શૂન્ય ક્રમની પ્રક્રિયા પૂર્ણ થવા માટે લાગતો સમય $\frac{[R]_0}{k}$ છે.
15
ChemistryEasyMCQGSEB · 2023
નીચેની પ્રક્રિયા માટે વેગ અચળાંકનો એકમ શું હશે?
$C_2H_{4(g)} + H_{2(g)} \rightarrow C_2H_{6(g)}$
Question diagram
A
$mol \cdot L^{-1} \cdot s^{-1}$
B
$s^{-1}$
C
$mol^{-1} \cdot L \cdot s^{-1}$
D
$mol^2 \cdot L^2 \cdot s^{-1}$

Solution

(C) આપેલ પ્રક્રિયા $C_2H_{4(g)} + H_{2(g)} \rightarrow C_2H_{6(g)}$ છે.
આ હાઇડ્રોજનેશન પ્રક્રિયા છે જે સામાન્ય રીતે દ્વિતીય ક્રમની ગતિશાસ્ત્રને અનુસરે છે.
$n$ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે વેગ અચળાંક $k$ ના એકમનું સામાન્ય સૂત્ર $(mol \cdot L^{-1})^{1-n} \cdot s^{-1}$ છે.
દ્વિતીય ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,$n = 2$.
સૂત્રમાં $n = 2$ મૂકતા: $(mol \cdot L^{-1})^{1-2} \cdot s^{-1} = (mol \cdot L^{-1})^{-1} \cdot s^{-1} = mol^{-1} \cdot L \cdot s^{-1}$.
તેથી,સાચો એકમ $mol^{-1} \cdot L \cdot s^{-1}$ છે,જે વિકલ્પ $C$ ને અનુરૂપ છે.
16
ChemistryEasyMCQGSEB · 2023
$[Cr(H_2O)_2(C_2O_4)_2]^{-}$ માટે શક્ય સમઘટકોની સંખ્યા . . . . . . છે.
A
$3$
B
$4$
C
$2$
D
$6$

Solution

(A) $[Cr(H_2O)_2(C_2O_4)_2]^{-}$ સંકીર્ણ એ $[M(AA)_2(a)_2]$ પ્રકારનું અષ્ટફલકીય સંકીર્ણ છે.
અહીં,$AA$ એ દ્વિદંતીય ઓક્ઝેલેટ લિગેન્ડ $(C_2O_4^{2-})$ દર્શાવે છે અને $a$ એ એકદંતીય એક્વા લિગેન્ડ $(H_2O)$ દર્શાવે છે.
આ પ્રકારનું સંકીર્ણ ભૌમિતિક સમઘટકતા દર્શાવે છે:
$1$. $cis$-સમઘટક: બે $H_2O$ લિગેન્ડ એકબીજાની પાસપાસે હોય છે. $cis$-સમઘટક પ્રકાશીય રીતે સક્રિય છે અને તે પ્રતિબિંબીરૂપોની જોડી ($d$ અને $l$ સ્વરૂપો) તરીકે અસ્તિત્વ ધરાવે છે.
$2$. $trans$-સમઘટક: બે $H_2O$ લિગેન્ડ એકબીજાની વિરુદ્ધ દિશામાં હોય છે. $trans$-સમઘટક સંમિતિના સમતલને કારણે પ્રકાશીય રીતે નિષ્ક્રિય છે.
તેથી,કુલ સમઘટકોની સંખ્યા $3$ ($cis$-$d$,$cis$-$l$,અને $trans$) છે.
17
ChemistryEasyMCQGSEB · 2023
વિલ્કિન્સન કેટાલિસ્ટ (Wilkinson catalyst) નું સાચું સૂત્ર કયું છે?
A
$[RhCl(PPh_3)_3]$
B
$[RhCl(PMe_3)_3]$
C
$[RhCl(PPh_3)_3]$
D
$[RhCl(AsMe_3)_3]$

Solution

(A) વિલ્કિન્સન કેટાલિસ્ટ એ આલ્કીન્સના હાઇડ્રોજનેશનમાં વપરાતું એક જાણીતું ઓર્ગેનોમેટાલિક સંયોજન છે.
તેનું રાસાયણિક સૂત્ર $[RhCl(PPh_3)_3]$ છે,જેમાં $Rh$ એ રોડિયમ,$Cl$ એ ક્લોરિન અને $PPh_3$ એ ટ્રાયફિનાઇલફોસ્ફિન છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ અથવા $C$ છે.
18
ChemistryEasyMCQGSEB · 2023
મેંગેનેટ આયન $(MnO_4^{2-})$ નો આકાર . . . . . . છે.
A
પિરામિડલ
B
ચતુષ્ફલકીય
C
સમચોરસ
D
ચોરસ પિરામિડલ

Solution

(B) મેંગેનેટ આયન $(MnO_4^{2-})$ માં મધ્યસ્થ મેંગેનીઝ પરમાણુ $+6$ ઓક્સિડેશન અવસ્થામાં છે. $Mn^{6+}$ ની ઇલેક્ટ્રોનિક રચના $[Ar] 3d^1$ છે. આ આયન $sp^3$ સંકરણ ધરાવે છે,જે ચતુષ્ફલકીય ભૂમિતિમાં પરિણમે છે. તેથી,સાચો આકાર ચતુષ્ફલકીય છે.
19
ChemistryEasyMCQGSEB · 2023
લેન્થેનોઇડ તત્વો માટે કઈ ઓક્સિડેશન અવસ્થા સામાન્ય છે?
A
$+2$
B
$+3$
C
$+4$
D
$+5$

Solution

(B) બધા જ લેન્થેનોઇડ તત્વો માટે સૌથી સામાન્ય અને સ્થાયી ઓક્સિડેશન અવસ્થા $+3$ છે.
જોકે કેટલાક લેન્થેનોઇડ્સ ચોક્કસ સંયોજનોમાં $+2$ અથવા $+4$ ઓક્સિડેશન અવસ્થા દર્શાવે છે,પરંતુ ઇલેક્ટ્રોનિક રચના દ્વારા મળતી સ્થિરતાને કારણે $+3$ અવસ્થા સમગ્ર શ્રેણી માટે લાક્ષણિક છે.
20
ChemistryEasyMCQGSEB · 2023
કયા સંયોજનની ચુંબકીય ચાકમાત્રા $4.90 \ B.M.$ જેટલી છે?
A
$MnSO_4$
B
$NiSO_4$
C
$FeSO_4$
D
$Cr_2(SO_4)_3$

Solution

(C) ચુંબકીય ચાકમાત્રાનું સૂત્ર $\mu = \sqrt{n(n+2)} \ B.M.$ છે,જ્યાં $n$ એ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા છે.
$\mu = 4.90 \ B.M.$ માટે,$n = 4$ મળે છે.
$FeSO_4$ માં,આયર્ન આયન $Fe^{2+}$ છે.
$Fe^{2+}$ ની ઇલેક્ટ્રોન રચના $[Ar] 3d^6$ છે.
$3d^6$ રચનામાં $4$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન હોય છે.
તેથી,$FeSO_4$ ની ચુંબકીય ચાકમાત્રા $4.90 \ B.M.$ છે.
21
ChemistryEasyMCQGSEB · 2023
નીચેનામાંથી કઈ સ્થિતિમાં હાઇડ્રોજન હાફ-સેલનો રિડક્શન પોટેન્શિયલ ઋણ હશે?
A
$P_{H_2} = 2 \ atm$ અને $[H^{+}] = 2 \ M$
B
$P_{H_2} = 2 \ atm$ અને $[H^{+}] = 1 \ M$
C
$P_{H_2} = 1 \ atm$ અને $[H^{+}] = 1 \ M$
D
$P_{H_2} = 1 \ atm$ અને $[H^{+}] = 2 \ M$

Solution

(B) હાઇડ્રોજન હાફ-સેલ માટે રિડક્શન પ્રક્રિયા: $2H^{+} (aq) + 2e^{-} \rightarrow H_2 (g)$ છે.
નેર્ન્સ્ટ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $E_{red} = E^{\circ}_{red} - \frac{0.0591}{n} \log \frac{P_{H_2}}{[H^{+}]^2}$.
અહીં $E^{\circ}_{red} = 0 \ V$ અને $n = 2$ હોવાથી,$E_{red} = -0.02955 \log \frac{P_{H_2}}{[H^{+}]^2}$ થાય.
$E_{red}$ ઋણ હોવા માટે,$\log \frac{P_{H_2}}{[H^{+}]^2}$ ધન હોવું જોઈએ,એટલે કે $\frac{P_{H_2}}{[H^{+}]^2} > 1$.
વિકલ્પો તપાસતા:
$B$ વિકલ્પમાં $\frac{2}{1^2} = 2 > 1$ હોવાથી પોટેન્શિયલ ઋણ મળે છે.
22
ChemistryEasyMCQGSEB · 2023
જો $E^0_{Fe^{3+}/Fe} = x \ V$ અને $E^0_{Fe^{2+}/Fe} = y \ V$ હોય,તો $E^0_{Fe^{3+}/Fe^{2+}}$ નું મૂલ્ય શું થશે?
A
$x - y$
B
$3x + 2y$
C
$2x + y$
D
$3x - 2y$

Solution

(D) અમે $\Delta G^0 = -nFE^0$ સંબંધનો ઉપયોગ કરીએ છીએ.
$Fe^{3+} + 3e^- \rightarrow Fe$ પ્રક્રિયા માટે,$\Delta G^0_1 = -3Fx$.
$Fe^{2+} + 2e^- \rightarrow Fe$ પ્રક્રિયા માટે,$\Delta G^0_2 = -2Fy$.
અમારે $Fe^{3+} + e^- \rightarrow Fe^{2+}$ માટે પોટેન્શિયલ જોઈએ છે.
આ પ્રથમ પ્રક્રિયામાંથી બીજી પ્રક્રિયા બાદ કરીને મેળવી શકાય છે: $(Fe^{3+} + 3e^-$ $\rightarrow Fe) - (Fe^{2+} + 2e^-$ $\rightarrow Fe)$ $\Rightarrow Fe^{3+} + e^-$ $\rightarrow Fe^{2+}$.
તેથી,$\Delta G^0_3 = \Delta G^0_1 - \Delta G^0_2 = -3Fx - (-2Fy) = -3Fx + 2Fy$.
કારણ કે $\Delta G^0_3 = -nFE^0_{Fe^{3+}/Fe^{2+}}$ જ્યાં $n=1$,તેથી $-1FE^0_{Fe^{3+}/Fe^{2+}} = -3Fx + 2Fy$.
આમ,$E^0_{Fe^{3+}/Fe^{2+}} = 3x - 2y$.
23
ChemistryEasyMCQGSEB · 2023
મર્ક્યુરી સેલમાં કેથોડ તરીકે કયો પદાર્થ વપરાય છે?
A
$HgO + C$
B
$ZnO + Pt$
C
$HgO + KOH$
D
$ZnO + NaOH$

Solution

(A) મર્ક્યુરી સેલમાં,એનોડ તરીકે ઝિંક એમાલગમ $(Zn(Hg))$ વપરાય છે અને કેથોડ તરીકે મર્ક્યુરી$(II)$ ઓક્સાઈડ $(HgO)$ અને કાર્બન $(C)$ નું મિશ્રણ વપરાય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
24
ChemistryEasyMCQGSEB · 2023
$H_2SO_4$ ની ઉચ્ચ સાંદ્રતા ધરાવતા જલીય દ્રાવણના વિદ્યુતવિભાજન દરમિયાન એનોડ પર કઈ સ્પીસીઝ મળે છે?
A
$SO_2$
B
$SO_3^{2-}$
C
$S_2O_8^{2-}$
D
$S_2O_3^{2-}$

Solution

(C) $H_2SO_4$ ના અત્યંત સાંદ્ર જલીય દ્રાવણના વિદ્યુતવિભાજન દરમિયાન,એનોડ પર હાઇડ્રોજન સલ્ફેટ આયન $(HSO_4^-)$ નું ઓક્સિડેશન થાય છે.
પ્રક્રિયા આ મુજબ છે: $2HSO_4^- (aq) \rightarrow S_2O_8^{2-} (aq) + 2H^+ (aq) + 2e^-$.
આના પરિણામે પેરોક્સિડાયસલ્ફેટ આયન $(S_2O_8^{2-})$ બને છે,જેને માર્શલના એસિડના એનાયન તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
25
ChemistryEasyMCQGSEB · 2023
કયા સંયોજનની $S_{N}2$ પ્રતિક્રિયા તરફ સૌથી વધુ પ્રતિક્રિયાશીલતા છે?
A
$1-$બ્રોમોબ્યુટેન
B
$1-$બ્રોમો-$2$-મિથાઈલબ્યુટેન
C
$1-$બ્રોમો-$2,2$-ડાયમિથાઈલપ્રોપેન
D
$1-$બ્રોમો-$3$-મિથાઈલબ્યુટેન

Solution

(A) $S_{N}2$ પ્રતિક્રિયા માટે આલ્કાઈલ હેલાઈડની પ્રતિક્રિયાશીલતા ઇલેક્ટ્રોફિલિક કાર્બન પરમાણુની આસપાસના અવકાશી અવરોધ (steric hindrance) પર આધાર રાખે છે. પ્રતિક્રિયાશીલતાનો ક્રમ: $1^circ > 2^circ > 3^circ$ છે.
આપેલા વિકલ્પોમાં:
$A$. $1-$બ્રોમોબ્યુટેન એ પ્રાથમિક આલ્કાઈલ હેલાઈડ છે જેમાં સૌથી ઓછો અવકાશી અવરોધ છે.
$B, C, D$ માં શાખાને કારણે અવકાશી અવરોધ વધે છે.
તેથી,$1-$બ્રોમોબ્યુટેન સૌથી વધુ પ્રતિક્રિયાશીલ છે.
26
ChemistryEasyMCQGSEB · 2023
કયું મિશ્રણ રાઉલ્ટના નિયમથી ઋણ વિચલન દર્શાવે છે?
A
ઇથેનોલ અને એસિટોન
B
કાર્બન ડાયસલ્ફાઇડ અને એસિટોન
C
હેક્ઝેન અને હેપ્ટેન
D
ફિનોલ અને એનિલિન

Solution

(D) જ્યારે દ્રાવ્ય અને દ્રાવક અણુઓ વચ્ચેના આંતરઆણ્વિય આકર્ષણ બળો શુદ્ધ ઘટકો ($A-A$ અને $B-B$ આંતરક્રિયાઓ < $A-B$ આંતરક્રિયાઓ) કરતા વધારે હોય ત્યારે રાઉલ્ટના નિયમથી ઋણ વિચલન જોવા મળે છે.
ફિનોલ $(C_6H_5OH)$ અને એનિલિન $(C_6H_5NH_2)$ ના મિશ્રણમાં,ફિનોલિક હાઇડ્રોજન અને એનિલિનમાં રહેલા નાઇટ્રોજનના અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ વચ્ચે મજબૂત આંતરઆણ્વિય હાઇડ્રોજન બંધ રચાય છે.
આનાથી કુલ બાષ્પ દબાણમાં ઘટાડો થાય છે,જે ઋણ વિચલનનું લક્ષણ છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
27
ChemistryEasyMCQGSEB · 2023
$0.01 \ M \ BaCl_2$ ના જલીય દ્રાવણના ઉત્કલનબિંદુમાં થતો વધારો $0.01 \ M$ યુરિયાની સરખામણીમાં . . . . . . છે.
A
આશરે અડધો
B
સમાન
C
આશરે ત્રણ ગણો
D
આશરે બમણો

Solution

(C) ઉત્કલનબિંદુમાં થતો વધારો $\Delta T_b = i \times K_b \times m$ સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$0.01 \ M$ યુરિયા (બિન-વિદ્યુતવિભાજ્ય) માટે,વોન્ટ હોફ અવયવ $i = 1$ છે.
$0.01 \ M \ BaCl_2$ (પ્રબળ વિદ્યુતવિભાજ્ય) માટે,તે $BaCl_2 \rightarrow Ba^{2+} + 2Cl^-$ તરીકે વિયોજન પામે છે,તેથી વોન્ટ હોફ અવયવ $i = 3$ છે.
મોલાલિટી $m$ અને એબ્યુલિયોસ્કોપિક અચળાંક $K_b$ બંને દ્રાવણો માટે સમાન હોવાથી,ઉત્કલનબિંદુમાં થતા વધારાનો ગુણોત્તર $\frac{\Delta T_b(BaCl_2)}{\Delta T_b(\text{urea})} = \frac{i(BaCl_2)}{i(\text{urea})} = \frac{3}{1} = 3$ થાય છે.
તેથી,$0.01 \ M \ BaCl_2$ ના ઉત્કલનબિંદુમાં થતો વધારો $0.01 \ M$ યુરિયા કરતા આશરે ત્રણ ગણો છે.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real GSEB style covering Chemistry with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D Chemistry papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Run live GSEB mock exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo

Frequently Asked Questions

How many Chemistry questions are in GSEB 2023?

There are 27 Chemistry questions from the GSEB 2023 paper on Vedclass, each with a detailed step-by-step solution in Gujarati.

Are GSEB 2023 Chemistry solutions available in Gujarati?

Yes. All solutions on this page are in Gujarati. You can also switch to English or Hindi using the language buttons above the questions.

Can I practice GSEB 2023 Chemistry as a timed test?

Yes. Use the Vedclass Test Series to attempt a full GSEB mock test covering Chemistry with time limits and instant score analysis.

Can teachers create Chemistry papers from GSEB previous year questions?

Yes. The Vedclass Exam Paper Generator lets teachers mix GSEB Chemistry questions and generate Set A/B/C/D papers in minutes.

For Teachers & Institutes

Build a Custom Chemistry Paper

Pick GSEB 2023 Chemistry questions, set difficulty, and generate Set A/B/C/D in 2 minutes.