Wet Test for Basic Radical Questions in Gujarati

(A) જ્યારે $HgCl_2$ માં $NaOH$ નું દ્રાવણ ઉમેરવામાં આવે છે,ત્યારે તે મર્ક્યુરી$(II)$ ઓક્સાઇડ $(HgO)$ ના પીળા અવક્ષેપ બનાવે છે.
રાસાયણિક પ્રક્રિયા: $HgCl_2 + 2NaOH \to HgO(s) + 2NaCl + H_2O$.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(D) $PbCl_2$ ઠંડા પાણીમાં અલ્પ દ્રાવ્ય છે પરંતુ ગરમ પાણીમાં નોંધપાત્ર રીતે વધુ દ્રાવ્ય બને છે. આ ગુણધર્મ લેડ$(II)$ ક્લોરાઈડની લાક્ષણિકતા છે,જેનો ઉપયોગ ઘણીવાર ગુણાત્મક વિશ્લેષણમાં અન્ય ધાતુ આયનોથી લેડને અલગ કરવા માટે થાય છે.

(C) $V^{-}A$ જૂથમાં $Bi^{3+}$ હોય છે.
જ્યારે $Bi_2S_3$ ના કાળા અવક્ષેપને $50\% \ HNO_3$ માં ઓગાળવામાં આવે છે,ત્યારે તે $Bi(NO_3)_3$ બનાવે છે.
આ દ્રાવણમાં વધારાનું $NH_4OH$ ઉમેરતા,$Bi(OH)_3$ ના સફેદ અવક્ષેપ મળે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(C)$ છે.

(D) $NaCl$,$K_2Cr_2O_7$ અને સાંદ્ર $H_2SO_4$ વચ્ચેની પ્રતિક્રિયાને ક્રોમિલ ક્લોરાઇડ કસોટી તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
રાસાયણિક સમીકરણ: $K_2Cr_2O_7 + 4NaCl + 6H_2SO_4 \rightarrow 2KHSO_4 + 4NaHSO_4 + 2CrO_2Cl_2 + 3H_2O$.
$CrO_2Cl_2$ (ક્રોમિલ ક્લોરાઇડ) નારંગી-લાલ વાયુ તરીકે મુક્ત થાય છે.

(B) સાંદ્ર જલીય $NaOH$ એ પ્રબળ બેઇઝ છે જે ઉભયગુણી ધાતુ આયનો સાથે પ્રક્રિયા કરીને દ્રાવ્ય સંકીર્ણો અથવા ક્ષાર બનાવે છે,જ્યારે તે $Fe^{3+}$ જેવા બિન-ઉભયગુણી ધાતુ આયનો સાથે પ્રક્રિયા કરતું નથી,જે હાઇડ્રોક્સાઇડ તરીકે અવક્ષેપિત થાય છે.
$Al^{3+}$ ઉભયગુણી છે અને $NaOH$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને દ્રાવ્ય સોડિયમ મેટા-એલ્યુમિનેટ ($NaAlO_2$ અથવા $Na[Al(OH)_4]$) બનાવે છે.
$Fe^{3+}$ ઉભયગુણી નથી અને $NaOH$ ની હાજરીમાં ફેરિક હાઇડ્રોક્સાઇડ $(Fe(OH)_3)$ ના અદ્રાવ્ય કથ્થઈ અવક્ષેપ બનાવે છે.
તેથી,$NaOH$ નો ઉપયોગ $Al^{3+}$ ને $Fe^{3+}$ થી અલગ કરવા માટે થઈ શકે છે.

(A) નેસ્લર પ્રક્રિયક એ પોટેશિયમ ટેટ્રાઆયોડોમર્ક્યુરેટ$(II)$ નું આલ્કલાઇન દ્રાવણ છે,જેનું રાસાયણિક સૂત્ર $K_2[HgI_4]$ છે.
તેનો ઉપયોગ સામાન્ય રીતે દ્રાવણમાં એમોનિયા $(NH_3)$ અથવા એમોનિયમ આયનો $(NH_4^+)$ ની હાજરી શોધવા માટે થાય છે,જે મિલનના બેઝના આયોડાઇડ તરીકે ઓળખાતા ભૂરા રંગના અવક્ષેપ બનાવે છે.

(A) જ્યારે $H_2S$ વાયુને $AgNO_3$ ના દ્રાવણમાંથી પસાર કરવામાં આવે છે,ત્યારે તે સિલ્વર સલ્ફાઈડ $(Ag_2S)$ બનાવે છે,જે કાળા રંગનો અવક્ષેપ છે.
રાસાયણિક પ્રક્રિયા: $2AgNO_3 H_2S \to Ag_2S \downarrow (\text{કાળો અવક્ષેપ}) 2HNO_3$.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(B) $As$,$Sb$,અને $Sn$ ના સલ્ફાઇડ સામાન્ય રીતે પીળા એમોનિયમ સલ્ફાઇડ $(NH_4)_2S_x$ માં દ્રાવ્ય હોય છે. જોકે,આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$As_2S_3$ એમોનિયમ કાર્બોનેટ $(NH_4)_2CO_3$ ના દ્રાવણમાં દ્રાવ્ય છે કારણ કે તે દ્રાવ્ય સંકીર્ણ બનાવે છે. $SnS$ અને $Sb_2S_3$ એ $(NH_4)_2CO_3$ માં દ્રાવ્ય નથી,અને $CdS$ બંનેમાં અદ્રાવ્ય છે.

(B) જ્યારે $SnS$ ને પીળા એમોનિયમ સલ્ફાઇડ $(NH_4)_2S_2$ માં ઓગાળવામાં આવે છે,ત્યારે તે દ્રાવ્ય થાયો-ક્ષાર બનાવે છે: $SnS + (NH_4)_2S_2 \rightarrow (NH_4)_2SnS_3$।
આ દ્રાવણમાં $HCl$ ઉમેરતા,થાયો-ક્ષારનું વિઘટન થાય છે અને સ્ટેનિક સલ્ફાઇડ $(SnS_2)$ ના અવક્ષેપ મળે છે: $(NH_4)_2SnS_3 + 2HCl \rightarrow 2NH_4Cl + H_2S + SnS_2 \downarrow$।

(B) જ્યારે $H_2S$ ને ઓક્સિડેશનકર્તા ધરાવતા દ્રાવણમાંથી પસાર કરવામાં આવે છે,ત્યારે $H_2S$ નું ઓક્સિડેશન થઈને કોલોઇડલ સલ્ફર $(S)$ બને છે.
$H_2S + [O] \rightarrow H_2O + S \text{ (દૂધ જેવો દેખાવ)}$.
તેથી,દૂધ જેવો દેખાવ ઓક્સિડેશનકર્તાની હાજરી સૂચવે છે.

(B) $HNO_3$ એક પ્રબળ ઓક્સિડેશનકર્તા છે.
તે $Fe^{2+}$ આયનોનું $Fe^{3+}$ આયનોમાં ઓક્સિડેશન કરે છે.
જો $Fe^{2+}$ નું $Fe^{3+}$ માં ઓક્સિડેશન ન થાય,તો તે $NH_4OH$ અને $NH_4Cl$ ની હાજરીમાં $Fe(OH)_3$ તરીકે સંપૂર્ણપણે અવક્ષેપિત થશે નહીં.

(A) ગુણાત્મક અકાર્બનિક વિશ્લેષણમાં,$Hg_2^{2+}$ એ સમૂહ-$I$ ના બેઝિક રેડિકલ્સમાં આવે છે.
જ્યારે $Hg_2^{2+}$ આયનો ધરાવતા જલીય દ્રાવણમાં $HCl$ ઉમેરવામાં આવે છે,ત્યારે તે મર્ક્યુરસ ક્લોરાઇડ $(Hg_2Cl_2)$ બનાવે છે,જે સફેદ અવક્ષેપ છે.
રાસાયણિક સમીકરણ: $Hg_2^{2+}(aq) + 2Cl^-(aq) \to Hg_2Cl_2(s) \downarrow$ (સફેદ અવક્ષેપ).
$Mg^{2+}$,$Zn^{2+}$ અને $Cd^{2+}$ જેવા અન્ય આયનો $HCl$ સાથે અદ્રાવ્ય ક્લોરાઇડ બનાવતા નથી.

(D) $Sb_2S_3$ (એન્ટિમની ટ્રાયસલ્ફાઇડ) એ એસિડિક સલ્ફાઇડ છે.
તે મંદ એસિડમાં અદ્રાવ્ય છે પરંતુ આલ્કલાઇન દ્રાવણો (જેમ કે $NaOH$ અથવા $KOH$) માં ઓગળીને થાયો-ક્ષાર બનાવે છે,જેમ કે $Na_3SbS_3$ અને $Na_3SbS_4$.

(B) $IV^{th}$ સમૂહના બેઝિક રેડિકલ્સ $(Co^{2+}, Ni^{2+}, Mn^{2+}, Zn^{2+})$ આલ્કલાઇન માધ્યમમાં તેમના સલ્ફાઇડ તરીકે અવક્ષેપિત થાય છે.
$NH_4OH$ ની હાજરીમાં,$OH^-$ આયનો દ્વારા $H^+$ આયનો દૂર થવાને કારણે $H_2S$ નું વિયોજન વધે છે,જે સંતુલન $H_2S \rightleftharpoons 2H^+ + S^{2-}$ ને જમણી તરફ ખસેડે છે.
આનાથી $S^{2-}$ આયનોની સાંદ્રતા વધે છે,જેનાથી $IV^{th}$ સમૂહના સલ્ફાઇડનો દ્રાવ્યતા ગુણાકાર પ્રાપ્ત થાય છે.
તેથી,$NH_4OH$ (આલ્કલાઇન માધ્યમ) ની હાજરીમાં $H_2S$ એ સાચો પ્રક્રિયક છે.

(D) ગુણાત્મક અકાર્બનિક વિશ્લેષણમાં,$II^{nd}$ સમૂહના રેડિકલ ($Cu^{2+}$,$Cd^{2+}$,$As^{3+}$,$Sb^{3+}$) ને મંદ $HCl$ ની હાજરીમાં $H_2S$ વાયુ પસાર કરીને સલ્ફાઇડ તરીકે અવક્ષેપિત કરવામાં આવે છે.
જો એસિડની સાંદ્રતા ખૂબ વધારે હોય,તો $H^+$ ના સામાન્ય આયન અસરને કારણે $H_2S$ નું વિયોજન ઘટે છે,જેનાથી $S^{2-}$ આયનોની સાંદ્રતા ઘટે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$CuS$,$As_2S_3$ અને $Sb_2S_3$ ની સરખામણીમાં $CdS$ નો દ્રાવ્યતા ગુણાકાર $(K_{sp})$ સૌથી વધુ છે.
તેથી,જો એસિડની સાંદ્રતા વધારવામાં આવે,તો $Cd^{2+}$ દ્રાવણમાં રહેવાની શક્યતા સૌથી વધુ છે,જે $CdS$ ના અવક્ષેપને અટકાવે છે.

(A) મંદ $HCl$ ની હાજરીમાં,સામાન્ય આયન અસરને કારણે $H_2S$ એ $S^{2-}$ આયનોની ઓછી સાંદ્રતા પ્રદાન કરે છે.
આ સાંદ્રતા ગ્રુપ $II$ ના ધાતુ સલ્ફાઇડ્સ (જેમ કે $Bi_2S_3, SnS_2, HgS, CuS$) ના દ્રાવ્યતા ગુણાકાર $(K_{sp})$ કરતા વધી જાય છે,પરંતુ ગ્રુપ $IV$ ના ધાતુ સલ્ફાઇડ્સ (જેમ કે $ZnS, NiS$) માટે પૂરતી નથી.
$Bi^{3+}$ અને $Sn^{4+}$ બંને ગ્રુપ $II$ માં આવે છે અને બંને મંદ $HCl$ માં સલ્ફાઇડ તરીકે અવક્ષેપિત થશે,તેથી આ પદ્ધતિ દ્વારા તેમને અલગ કરી શકાતા નથી.

(B) સાચો જવાબ છે.
$Pb^{2+}$ અને $Ag^+$ બંને આયનો મંદ $HCl$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને તેમના ક્લોરાઈડ ($PbCl_2$ અને $AgCl$) ના સફેદ અવક્ષેપ બનાવે છે.
જોકે,$PbCl_2$ ગરમ પાણીમાં દ્રાવ્ય છે,જ્યારે $AgCl$ ગરમ પાણીમાં અદ્રાવ્ય રહે છે.
તેથી,ગરમ પાણી અથવા ગરમ મંદ $HCl$ નો ઉપયોગ તેમની વચ્ચે તફાવત કરવા માટે થઈ શકે છે.

(A) ગુણાત્મક વિશ્લેષણમાં ગ્રુપ $II$ ના બેઝિક રેડિકલ્સના અવક્ષેપન માટેનો ગ્રુપ રીએજન્ટ મંદ $HCl + H_2S$ છે.
ગ્રુપ $II$ માં,બેઝિક રેડિકલ્સ મંદ $HCl$ દ્વારા પૂરા પાડવામાં આવતા એસિડિક માધ્યમમાં તેમના સલ્ફાઇડ સ્વરૂપે અવક્ષેપિત થાય છે.

(B) ગુણાત્મક અકાર્બનિક વિશ્લેષણમાં,$Pb^{2+}$,$Ag^{+}$,અને $Sn^{2+}$ ને $HCl$ નો ઉપયોગ કરીને સમૂહ-$I$ અથવા $II$ ના વિશ્લેષણમાં ક્લોરાઇડ તરીકે અવક્ષેપિત કરવામાં આવે છે.
$Cu^{+}$ (ક્યુપ્રસ આયન) સામાન્ય રીતે જલીય દ્રાવણમાં અસ્થિર હોય છે અને તે $Cu^{2+}$ અને $Cu^0$ માં વિભાજિત થાય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Cu^{+}$ એ એવો આયન છે જે અન્ય આયનોની જેમ $HCl$ અથવા $H_2S$ દ્વારા અવક્ષેપન માટેની પ્રમાણિત સમૂહ વિશ્લેષણ યોજનામાં જોવા મળતો નથી,કારણ કે તે જલીય દ્રાવણમાં સ્થિર નથી.
તેથી,$Cu^{+}$ એ આયન છે જે અન્ય સૂચિબદ્ધ આયનોની પ્રમાણિત અવક્ષેપન વર્તણૂકને અનુસરતું નથી.

(C) લેડ$(II)$ એસિટેટ અને હાઇડ્રોજન સલ્ફાઇડ વચ્ચેની પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$Pb(CH_3COO)_2 + H_2S \to 2CH_3COOH + PbS \downarrow$
$PbS$ (લેડ સલ્ફાઇડ) કાળા રંગના અવક્ષેપ તરીકે મળે છે.

(A) . $NH_4SCN$ એ $Fe^{3+}$ આયનો સાથે પ્રક્રિયા કરીને રક્ત-લાલ રંગનું સંકીર્ણ,$[Fe(SCN)(H_2O)_5]^{2+}$ બનાવે છે.
$Fe^{2+}$ આયનો આ પ્રક્રિયા દર્શાવતા નથી,તેથી તેમને અલગ પાડી શકાય છે.

(A) $Hg_2^{2+}$ આયનો મંદ $HCl$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને મર્ક્યુરી$(I)$ ક્લોરાઈડ $(Hg_2Cl_2)$ ના સફેદ અવક્ષેપ બનાવે છે.
$Hg_2^{2+} + 2Cl^{-} \longrightarrow Hg_2Cl_2 \downarrow \text{ (સફેદ અવક્ષેપ)}$
આ અવક્ષેપન એટલા માટે થાય છે કારણ કે $Hg_2Cl_2$ નો દ્રાવ્યતા ગુણાકાર $(K_{sp})$ ખૂબ જ ઓછો છે,જે તેને મંદ $HCl$ માં અદ્રાવ્ય બનાવે છે.

(C) લેડ સલ્ફેટ $(PbSO_4)$ પાણી અને મોટાભાગના એસિડમાં અદ્રાવ્ય છે,પરંતુ તે એમોનિયમ એસિટેટ $(CH_3COONH_4)$ ના દ્રાવણમાં દ્રાવ્ય છે.
આ પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$PbSO_4 + 2CH_3COONH_4 \rightarrow Pb(CH_3COO)_2 + (NH_4)_2SO_4$

(D) $HCl$ ની હાજરીમાં ધાતુના સલ્ફાઇડનું અવક્ષેપન તેમના દ્રાવ્યતા ગુણાકાર $(K_{sp})$ પર આધાર રાખે છે.
$Cu^{2+}$,$Hg^{2+}$ અને $Bi^{3+}$ એ ગુણાત્મક વિશ્લેષણ યોજનાના સમૂહ-$II$ માં આવે છે,જેના સલ્ફાઇડ ($CuS$,$HgS$,$Bi_2S_3$) ના $K_{sp}$ મૂલ્યો ખૂબ ઓછા હોય છે અને તે $H_2S$ અને $HCl$ ની હાજરીમાં અવક્ષેપિત થાય છે.
$Co^{2+}$ એ સમૂહ-$III$ (અથવા યોજના મુજબ $IV$) માં આવે છે,અને તેનો સલ્ફાઇડ $(CoS)$ સમૂહ-$II$ ના સલ્ફાઇડની તુલનામાં ઊંચો $K_{sp}$ ધરાવે છે.
તેથી,$CoS$ એ $HCl$ દ્વારા પૂરા પાડવામાં આવેલ એસિડિક માધ્યમમાં અવક્ષેપિત થતું નથી.

(B) ગુણાત્મક અકાર્બનિક વિશ્લેષણમાં,વિશ્લેષણાત્મક સમૂહ $IV$ ના કેટાયન્સ (જેમ કે $Co^{2+}$,$Ni^{2+}$,$Mn^{2+}$,$Zn^{2+}$) માટે સમૂહ પ્રક્રિયક $NH_4Cl$ અને $NH_4OH$ ની હાજરીમાં $H_2S$ વાયુ છે. તેથી,સાચો વિકલ્પ $NH_4Cl + NH_4OH + H_2S$ છે.

(D) સમૂહ $III$ ના વિશ્લેષણમાં,$Fe^{3+}$ અને $Cr^{3+}$ ને $NH_4Cl$ ની હાજરીમાં $NH_4OH$ નો ઉપયોગ કરીને હાઇડ્રોક્સાઇડ તરીકે અવક્ષેપિત કરવામાં આવે છે.
$NH_4Cl$ એ $NH_4^+$ આયનો પૂરા પાડે છે,જે સામાન્ય આયન અસરને કારણે $NH_4OH$ ના વિયોજનને દબાવે છે,જેનાથી $OH^-$ આયનોની સાંદ્રતા ઘટે છે.
આ સુનિશ્ચિત કરે છે કે માત્ર સમૂહ $III$ ના કેટાયન્સ ($Fe^{3+}$,$Al^{3+}$,$Cr^{3+}$) ના હાઇડ્રોક્સાઇડ જ અવક્ષેપિત થાય છે.
$Fe(OH)_3$ લાલ-ભૂરા રંગના અવક્ષેપ બનાવે છે,જ્યારે $Cr(OH)_3$ લીલા રંગના અવક્ષેપ બનાવે છે,જે તેમને અલગ પાડવામાં મદદ કરે છે.

(D) બેઝિક રેડિકલ્સના ગુણાત્મક વિશ્લેષણમાં,$H_2S$ વાયુનો ઉપયોગ ધાતુના સલ્ફાઇડ્સના અવક્ષેપન માટે ગ્રુપ રીએજન્ટ તરીકે થાય છે.
ચોક્કસ રીતે,મંદ $HCl$ ની હાજરીમાં $H_2S$ નો ઉપયોગ સમૂહ $II$ ના રેડિકલ્સ માટે થાય છે.
$NH_4OH$ ની હાજરીમાં $H_2S$ નો ઉપયોગ સમૂહ $IV$ ના રેડિકલ્સ માટે થાય છે.
તેથી,$H_2S$ નો ઉપયોગ સમૂહ $II$ અને સમૂહ $IV$ માં થાય છે.

(B) $BaCO_3$ એ કાર્બોનેટ ક્ષાર છે જે પાણીમાં અદ્રાવ્ય છે પરંતુ મંદ $HCl$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $BaCl_2$,$H_2O$ અને $CO_2$ વાયુ બનાવે છે,જેના પરિણામે સ્પષ્ટ દ્રાવણ મળે છે.
$ZnS$ એ ધાતુ સલ્ફાઈડ છે જે પાણીમાં અદ્રાવ્ય છે પરંતુ મંદ $HCl$ માં ઓગળીને $ZnCl_2$ અને $H_2S$ વાયુ બનાવે છે,જેના પરિણામે સ્પષ્ટ દ્રાવણ મળે છે.
બંને ક્ષારો મંદ $HCl$ માં ઓગળીને રંગહીન દ્રાવણ બનાવે છે.
પ્રક્રિયા $1$: $BaCO_3 + 2HCl \to BaCl_2 + H_2O + CO_2 \uparrow$
પ્રક્રિયા $2$: $ZnS + 2HCl \to ZnCl_2 + H_2S \uparrow$
તેથી,સાચું મિશ્રણ $BaCO_3$ અને $ZnS$ છે.

(C) $Cd^{2+}$ એ સાંદ્ર એસિડ દ્રાવણમાં $H_2S$ દ્વારા અવક્ષેપિત થતું નથી કારણ કે $H^+$ આયનોની વધુ સાંદ્રતા સામાન્ય આયન અસરને કારણે $H_2S$ ના આયનીકરણને દબાવે છે.
તેથી,$CdS$ ના અવક્ષેપ મેળવવા માટે $H_2S$ પસાર કરતા પહેલા દ્રાવણને મંદ કરવું જરૂરી છે.

(C) $Na_2CO_3$ એક પ્રબળ વિદ્યુતવિભાજ્ય છે જે $CO_3^{2-}$ આયનોની ઊંચી સાંદ્રતા પૂરી પાડે છે.
કાર્બોનેટ આયનોની આ ઊંચી સાંદ્રતાને કારણે $Mg^{2+}$ આયનો પાંચમા સમૂહના રેડિકલ્સ $(Ba^{2+}, Sr^{2+}, Ca^{2+})$ સાથે $MgCO_3$ તરીકે અવક્ષેપિત થાય છે.
$(NH_4)_2CO_3$ એ નિર્બળ વિદ્યુતવિભાજ્ય છે અને $CO_3^{2-}$ આયનોની ઓછી સાંદ્રતા પૂરી પાડે છે,જે પાંચમા સમૂહના કાર્બોનેટ્સના દ્રાવ્યતા ગુણાકાર $(K_{sp})$ ને ઓળંગવા માટે પૂરતી છે,પરંતુ $MgCO_3$ માટે નહીં.

(B) $NH_4Cl$ અને ત્યારબાદ $NH_4OH$ ઉમેરવાથી બફર દ્રાવણ બને છે જે $NH_4^+$ ની સામાન્ય આયન અસરને કારણે $OH^-$ આયનોની સાંદ્રતા ઘટાડે છે.
આ સ્થિતિમાં,$OH^-$ ની સાંદ્રતા $III$ સમૂહના કેટાયન્સ ($Al^{3+}$,$Fe^{3+}$,$Cr^{3+}$) ના દ્રાવ્યતા ગુણાકાર $(K_{sp})$ કરતા વધી જાય છે,પરંતુ $IV$ સમૂહના કેટાયન્સ ($Zn^{2+}$,$Ni^{2+}$,$Mn^{2+}$,$Co^{2+}$) ના અવક્ષેપન માટે પૂરતી નથી.
તેથી,માત્ર $Al(OH)_3$ અને $Fe(OH)_3$ હાઇડ્રોક્સાઇડ તરીકે અવક્ષેપિત થશે.
સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(D) એસિડિક માધ્યમમાં,$H^+$ આયનોની સામાન્ય આયન અસરને કારણે $H_2S$ નું આયનીકરણ દબાઈ જાય છે,જેના પરિણામે $S^{2-}$ આયનોની સાંદ્રતા ખૂબ ઓછી રહે છે.
માત્ર સૌથી ઓછો દ્રાવ્યતા ગુણાકાર $(K_{sp})$ ધરાવતો ધાતુ સલ્ફાઈડ,જે $CuS$ છે,તે તેના દ્રાવ્યતા ગુણાકાર કરતા વધી જશે અને અવક્ષેપિત થશે.
$Cu^{2+}$ એ ગુણાત્મક વિશ્લેષણ યોજનાના ગ્રુપ $II$ માં આવે છે,જ્યારે $Zn^{2+}$ અને $Ni^{2+}$ પછીના ગ્રુપમાં આવે છે જેને અવક્ષેપન માટે ઉચ્ચ $S^{2-}$ સાંદ્રતાની જરૂર હોય છે.
તેથી,માત્ર $Cu^{2+}$ અવક્ષેપિત થાય છે.

(B) જ્યારે $Sb_2S_3$ ને પીળા એમોનિયમ સલ્ફાઇડ $(NH_4)_2S_2$ માં ઓગાળવામાં આવે છે,ત્યારે તે દ્રાવ્ય થાય છે.
આ દ્રાવણમાં $HCl$ ઉમેરતા,તે વિઘટન પામીને એન્ટિમનીના ઉચ્ચ સલ્ફાઇડ $Sb_2S_5$ ના અવક્ષેપ આપે છે.
પ્રક્રિયા: $2(NH_4)_3SbS_4 + 6HCl \to Sb_2S_5 + 3H_2S + 6NH_4Cl$.

(A) $0.3 \, M$ $HCl$ ના દ્રાવણમાં,$HCl$ માંથી મળતા $H^+$ આયનોની સામાન્ય આયન અસરને કારણે $S^{2-}$ આયનોની સાંદ્રતા ખૂબ ઓછી હોય છે,જે $H_2S$ ના વિયોજનને દબાવે છે.
માત્ર સમૂહ $II$ ના બેઝિક રેડિકલ્સના સલ્ફાઈડ,જેમના દ્રાવ્યતા ગુણાકાર $(K_{sp})$ ખૂબ ઓછા હોય છે,તે આ પરિસ્થિતિમાં અવક્ષેપિત થશે.
આપેલા આયનોમાંથી,$Hg^{2+}, Cd^{2+},$ અને $Cu^{2+}$ સમૂહ $II$ માં આવે છે,જ્યારે $Fe^{2+}$ અને $Sr^{2+}$ એસિડિક માધ્યમમાં અવક્ષેપિત થતા નથી.
તેથી,$Hg^{2+}, Cd^{2+},$ અને $Cu^{2+}$ તેમના સલ્ફાઈડ સ્વરૂપે અવક્ષેપિત થશે.

(A) $H_2S$ ની ધાતુના ક્ષારો સાથેની પ્રક્રિયાથી ધાતુના સલ્ફાઇડ બને છે.
$CuCl_2 + H_2S \to CuS \text{ (કાળા રંગના અવક્ષેપ)} + 2HCl$.
$CdCl_2 + H_2S \to CdS \text{ (પીળા રંગના અવક્ષેપ)} + 2HCl$.
$ZnCl_2 + H_2S \to ZnS \text{ (સફેદ રંગના અવક્ષેપ)} + 2HCl$.
$NaCl$ એ $H_2S$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને સલ્ફાઇડના અવક્ષેપ આપતું નથી.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(D) ગુણાત્મક અકાર્બનિક વિશ્લેષણમાં,$Group \ I$ ના બેઝિક રેડિકલ્સ $Pb^{2+}$,$Hg_2^{2+}$,અને $Ag^+$ છે.
આ આયનો મંદ $HCl$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને અદ્રાવ્ય ક્લોરાઈડ બનાવે છે કારણ કે તેમના દ્રાવ્યતા ગુણાકાર $(K_{sp})$ ના મૂલ્યો ખૂબ જ ઓછા હોય છે.
$Hg^{2+}$ અને $Cd^{2+}$ એ $Group \ II$ માં આવે છે અને મંદ $HCl$ સાથે ક્લોરાઈડ તરીકે અવક્ષેપિત થતા નથી.
તેથી,મંદ $HCl$ ઉમેરવાથી $Hg_2Cl_2$ અને $PbCl_2$ ના અવક્ષેપ મળે છે.

(A) સમૂહ $III$ ના રેડિકલ્સ $(Fe^{3+}, Al^{3+}, Cr^{3+})$ ને $NH_4Cl$ ની હાજરીમાં $NH_4OH$ નો ઉપયોગ કરીને હાઇડ્રોક્સાઇડ તરીકે અવક્ષેપિત કરવામાં આવે છે.
$NH_4Cl$ એ $NH_4^+$ આયનો પૂરા પાડે છે,જે સામાન્ય આયન અસરને કારણે $NH_4OH$ ના આયનીકરણને દબાવે છે,જેથી $OH^-$ આયનોની સાંદ્રતા એટલી ઓછી રહે કે જેથી સમૂહ $IV$ અને $V$ ના રેડિકલ્સ અવક્ષેપિત ન થાય.
કોઈપણ એમોનિયમ ક્ષાર જે $NH_4^+$ આયનો પૂરા પાડે છે અને હસ્તક્ષેપ કરતા આયનો ઉમેરતું નથી,તેનો ઉપયોગ કરી શકાય છે.
$NH_4NO_3$ એક યોગ્ય વિકલ્પ છે કારણ કે તે $NH_4^+$ આયનો પૂરા પાડે છે અને અવક્ષેપન પ્રક્રિયામાં દખલ કરતું નથી.
$(NH_4)_2SO_4$ નો ઉપયોગ કરી શકાતો નથી કારણ કે $SO_4^{2-}$ આયનો $Ba^{2+}, Sr^{2+},$ અને $Ca^{2+}$ ને સલ્ફેટ તરીકે અવક્ષેપિત કરશે.

(A) $HNO_3$ માં ધાતુના સલ્ફાઇડની દ્રાવ્યતા તેના સલ્ફાઇડના દ્રાવ્યતા ગુણાકાર $(K_{sp})$ અને એસિડની ઓક્સિડેશન ક્ષમતા પર આધાર રાખે છે.
$HgS$ નું $K_{sp}$ મૂલ્ય અત્યંત ઓછું $(10^{-52})$ છે,જે તેને ગરમ મંદ $HNO_3$ માં અદ્રાવ્ય બનાવે છે.
$PbS$,$CuS$ અને $CdS$ ના $K_{sp}$ મૂલ્યો $HgS$ ની તુલનામાં વધારે છે અને તે ગરમ મંદ $HNO_3$ માં ઓગળીને તેમના સંબંધિત નાઈટ્રેટ્સ બનાવે છે.
તેથી,$HgS$ ઓગળતું નથી.

(A) $Pb^{2+}$ આયનોને $HCl$ દ્વારા $PbCl_2$ તરીકે (સમૂહ-$I$ બેઝિક રેડિકલ) અવક્ષેપિત કરી શકાય છે.
$Pb^{2+}$ આયનોને $HCl$ ની હાજરીમાં $H_2S$ દ્વારા $PbS$ તરીકે (સમૂહ-$II$ બેઝિક રેડિકલ) પણ અવક્ષેપિત કરી શકાય છે.
તેથી,$Pb^{2+}$ સાચો જવાબ છે.

(C) ધાતુના સલ્ફેટની પાણીમાં દ્રાવ્યતા હાઇડ્રેશન ઊર્જા અને લેટીસ ઊર્જા વચ્ચેના સંતુલન પર આધાર રાખે છે.
$PbSO_4$ તેની ઉચ્ચ લેટીસ ઊર્જાને કારણે પાણીમાં અદ્રાવ્ય છે.
તેથી,$PbSO_4$ એ સૌથી યોગ્ય જવાબ છે.

(B) સાચો જવાબ $(B)$ છે.
મર્ક્યુરસ ક્લોરાઇડ $(Hg_2Cl_2)$ એ એમોનિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડ $(NH_4OH)$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને ઝીણા વિભાજિત મર્ક્યુરી $(Hg)$ અને એમિનો-મર્ક્યુરિક ક્લોરાઇડ સંકીર્ણના કાળા અવક્ષેપ બનાવે છે.
રાસાયણિક સમીકરણ: $Hg_2Cl_2 + 2NH_4OH \to NH_2HgCl + Hg \text{ (કાળા અવક્ષેપ)} + NH_4Cl + 2H_2O$.

(D) . પાંચમા સમૂહના રેડિકલ્સ $(Ba^{2+}, Sr^{2+}, Ca^{2+})$ ને $NH_4Cl$ અને $NH_4OH$ ની હાજરીમાં $(NH_4)_2CO_3$ નો ઉપયોગ કરીને કાર્બોનેટ તરીકે અવક્ષેપિત કરવામાં આવે છે.
જ્યારે $(NH_4)_2CO_3$ નો ઉપયોગ થાય છે,ત્યારે $NH_4^+$ ની સામાન્ય આયન અસરને કારણે $CO_3^{2-}$ આયનોની સાંદ્રતા ઓછી રહે છે.
જો કે,જો $Na_2CO_3$ નો ઉપયોગ કરવામાં આવે,તો $CO_3^{2-}$ આયનોની સાંદ્રતા ખૂબ વધી જાય છે.
$CO_3^{2-}$ ની આ ઊંચી સાંદ્રતાને કારણે $Mg^{2+}$ આયનો (જે $VI^{th}$ સમૂહના છે) $V^{th}$ સમૂહના રેડિકલ્સ સાથે $MgCO_3$ તરીકે અવક્ષેપિત થાય છે,જે વિશ્લેષણમાં દખલ કરે છે.

(B) ક્ષારનો રંગ આછો લીલો છે,જે જલીય દ્રાવણમાં $Fe^{2+}$ આયનોની લાક્ષણિકતા છે.
જ્યારે $Fe^{2+}$ આયનો ધરાવતા દ્રાવણમાંથી $H_2S$ પસાર કરવામાં આવે છે,ત્યારે $FeS$ બને છે,જે કાળા રંગના અવક્ષેપ છે.
$FeS$ એ ધાતુ સલ્ફાઈડ છે જે મંદ $HCl$ માં સરળતાથી દ્રાવ્ય થાય છે કારણ કે $FeS + 2HCl \rightarrow FeCl_2 + H_2S$ પ્રક્રિયા થાય છે.
તેથી,હાજર રહેલ ધાતુ આયન $Fe^{2+}$ છે.

(D) સમૂહ $II$ ના કેટાયન્સનું અલગીકરણ તેમના સલ્ફાઇડની પીળા એમોનિયમ સલ્ફાઇડ,$(NH_4)_2S_x$ માં દ્રાવ્યતા પર આધારિત છે.
સમૂહ $IIA$ ના સલ્ફાઇડ (જેમ કે $HgS, PbS, Bi_2S_3, CuS, CdS$) પીળા એમોનિયમ સલ્ફાઇડમાં અદ્રાવ્ય છે.
સમૂહ $IIB$ ના સલ્ફાઇડ (જેમ કે $As_2S_3, Sb_2S_3, SnS_2$) થાયો-ક્ષાર બનવાને કારણે પીળા એમોનિયમ સલ્ફાઇડમાં દ્રાવ્ય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાં,$CdS$ એ સમૂહ $IIA$ (અદ્રાવ્ય) માં આવે છે અને $As_2S_3$ એ સમૂહ $IIB$ (દ્રાવ્ય) માં આવે છે.
તેથી,$CdS$ અને $As_2S_3$ ને અલગ કરવા માટે પીળા એમોનિયમ સલ્ફાઇડનો ઉપયોગ થાય છે.

(B) બેઝિક રેડિકલ્સના ગુણાત્મક વિશ્લેષણમાં,$NH_4Cl$ અને $NH_4OH$ (જલીય $NH_3$) નો ઉપયોગ ગ્રુપ-$III$ ના કેટાયન્સ માટે ગ્રુપ રીએજન્ટ તરીકે થાય છે.
$NH_4Cl$ એ કોમન આયન ઇફેક્ટને કારણે $NH_4OH$ ના વિયોજનને ઘટાડે છે,જેનાથી $OH^-$ આયનોની સાંદ્રતા ઘટે છે.
આ $OH^-$ ની ઓછી સાંદ્રતા $Al(OH)_3$,$Fe(OH)_3$,અને $Cr(OH)_3$ ના દ્રાવ્યતા ગુણાકાર $(K_{sp})$ કરતા વધી જાય છે,જેના કારણે તેઓ અવક્ષેપિત થાય છે.
તેથી,$Al^{3+}$ આ પ્રક્રિયકો દ્વારા અવક્ષેપિત થાય છે.

(B) $SnCl_2$ અને $HgCl_2$ વચ્ચેની પ્રક્રિયા બે તબક્કામાં થાય છે:
$1$. $2HgCl_2 + SnCl_2 \rightarrow Hg_2Cl_2 (\text{સફેદ અવક્ષેપ}) + SnCl_4$
$2$. $Hg_2Cl_2 + SnCl_2 \rightarrow 2Hg (\text{રાખોડી અવક્ષેપ}) + SnCl_4$
આમ,$Hg_2Cl_2$ ના શરૂઆતના સફેદ અવક્ષેપ ધાત્વિક પારો $(Hg)$ બનવાને કારણે રાખોડી રંગમાં ફેરવાય છે.

(C) રંગહીન સ્ફટિકમય ક્ષાર $X$ એ $MgSO_4$ છે. તે મંદ $HCl$ માં દ્રાવ્ય છે.
જ્યારે $MgSO_4$ ના દ્રાવણમાં $NaOH$ નું દ્રાવણ ઉમેરવામાં આવે છે,ત્યારે તે મેગ્નેશિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડ,$Mg(OH)_2$ ના સફેદ અવક્ષેપ આપે છે,જે વધારાના $NaOH$ માં અદ્રાવ્ય છે.
$MgSO_4 + 2NaOH \rightarrow Mg(OH)_2 \downarrow + Na_2SO_4$
તેનાથી વિપરીત,$Al^{3+}$,$Zn^{2+}$,અને $Sn^{2+}$ ક્ષારો એવા અવક્ષેપ બનાવે છે જે વધારાના $NaOH$ માં દ્રાવ્ય હોય છે કારણ કે તે $[Al(OH)_4]^-$,$[Zn(OH)_4]^{2-}$,અથવા $[Sn(OH)_4]^{2-}$ જેવા દ્રાવ્ય સંકીર્ણ આયનો બનાવે છે.

(A) સમૂહ $IV$ ના કેટાયન્સ $(Zn^{2+}, Mn^{2+}, Ni^{2+}, Co^{2+})$ ને $NH_4OH$ અને $H_2S$ ની હાજરીમાં તેમના સલ્ફાઈડ તરીકે અવક્ષેપિત કરવામાં આવે છે.
આ માધ્યમમાં,$S^{2-}$ આયનોની સાંદ્રતા સામાન્ય આયન અસર અને બેઝિક માધ્યમને કારણે વધારે હોય છે,જે સમૂહ $IV$ ના સલ્ફાઈડના દ્રાવ્યતા ગુણાકાર $(K_{sp})$ કરતા વધી જાય છે.
તેથી,અવક્ષેપન માટે સલ્ફાઈડ આયનોની પૂરતી સાંદ્રતા પૂરી પાડવા માટે $H_2S$ નું આયનીકરણ વધારે હોવું જરૂરી છે.

(B) $Al^{3+}$ આયનો ધરાવતા દ્રાવણમાં જલીય $NaOH$ ઉમેરતા,$Al(OH)_3$ નો સફેદ જેલી જેવો અવક્ષેપ બને છે.
$Al^{3+} + 3OH^{-} \to Al(OH)_3 \downarrow$ (સફેદ જેલી જેવો અવક્ષેપ)
આ અવક્ષેપ ઉભયગુણી સ્વભાવ ધરાવે છે અને વધારાના $NaOH$ માં ઓગળીને સોડિયમ એલ્યુમિનેટ નામનું દ્રાવ્ય સંકીર્ણ બનાવે છે.
$Al(OH)_3 + OH^{-} \to [Al(OH)_4]^{-}$