Preliminary Test Questions in Gujarati

(A) સ્ટાર્ચ પેપરનો ઉપયોગ $I_{2}$ (આયોડિન) ની હાજરી શોધવા માટે થાય છે.
જ્યારે ઓક્સિડાઇઝિંગ એજન્ટ આયોડાઇડ આયન $(I^{-})$ સાથે પ્રતિક્રિયા કરે છે,ત્યારે તે આયોડિન $(I_{2})$ ઉત્પન્ન કરે છે.
$2I^{-} + \text{oxidant} \rightarrow I_{2} + \text{reduced product}$
ઉત્પન્ન થયેલ $I_{2}$ સ્ટાર્ચ સાથે પ્રતિક્રિયા કરીને લાક્ષણિક ભૂરો-કાળો સંકિર્ણ બનાવે છે.
$I_{2} + \text{starch} \rightarrow \text{blue-black complex}$

(A) ફ્યુઝન મિશ્રણ એ સોડિયમ કાર્બોનેટ $(Na_2CO_3)$ અને પોટેશિયમ કાર્બોનેટ $(K_2CO_3)$ નું સમાન મોલર મિશ્રણ છે.
તેનો ઉપયોગ સામાન્ય રીતે વિશ્લેષણાત્મક રસાયણશાસ્ત્રમાં અદ્રાવ્ય પદાર્થો જેવા કે સિલિકેટ્સ અથવા ધાતુના ઓક્સાઇડને ઓગાળવા માટે થાય છે જેથી તેમને પાણી અથવા એસિડમાં દ્રાવ્ય બનાવી શકાય.

(C) માઇક્રોકોસ્મિક ક્ષારનું રાસાયણિક સૂત્ર $Na(NH_4)HPO_4 \cdot 4H_2O$ છે.
તેને સોડિયમ એમોનિયમ હાઇડ્રોજન ફોસ્ફેટ ટેટ્રાહાઇડ્રેટ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.

(D) સાચો જવાબ $(D)$ છે.
બોરેક્સ બીડ કસોટીમાં,$Mn^{2+}$ આયનો મેંગેનીઝ મેટાબોરેટ,$Mn(BO_2)_2$ બનાવે છે,જે ઓક્સિડાઇઝિંગ જ્યોતમાં જાંબલી અથવા એમેથિસ્ટ રંગ દર્શાવે છે.
આ રંગ $Mn^{2+}$ આયન માટે લાક્ષણિક છે.

(C) $Co(NO_3)_2$ સાથેની ચારકોલ કેવિટી કસોટીનો ઉપયોગ અમુક ધાતુઓની ઓળખ માટે થાય છે.
જ્યારે એલ્યુમિનિયમના ક્ષારોને ચારકોલના ટુકડા પર $Na_2CO_3$ અને $Co(NO_3)_2$ સાથે ગરમ કરવામાં આવે છે,ત્યારે તે કોબાલ્ટ એલ્યુમિનેટ $(CoAl_2O_4)$ બનાવે છે,જેને થેનાર્ડ બ્લુ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
પ્રક્રિયા આ મુજબ છે: $2Co(NO_3)_2 \rightarrow 2CoO + 4NO_2 + O_2$ અને $CoO + Al_2O_3 \rightarrow CoAl_2O_4$ (વાદળી રાખ).

(A) જ્યોત કસોટીનો ઉપયોગ ધાતુના આયનોને ઓળખવા માટે થાય છે.
$A$. બેરિયમ $(Ba^{2+})$ ક્ષાર જ્યોતને સફરજન જેવા લીલા રંગની બનાવે છે.
$B$. કેલ્શિયમ $(Ca^{2+})$ ક્ષાર ઈંટ જેવા લાલ રંગની જ્યોત આપે છે.
$C$. બોરેટ લીલી જ્યોત આપી શકે છે,પરંતુ ધાતુના આયન માટે બેરિયમ પ્રમાણભૂત જવાબ છે.
$D$. લેડ $(Pb^{2+})$ ક્ષાર લાક્ષણિક જ્યોત રંગ આપતા નથી.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(C) બીડ કસોટી માટે વપરાતું ક્ષાર માઇક્રોકોસ્મિક ક્ષાર તરીકે ઓળખાય છે,જે $Na(NH_4)HPO_4 \cdot 4H_2O$ છે.
ગરમ કરવા પર,તે વિઘટન પામીને સોડિયમ મેટાફોસ્ફેટનો પારદર્શક બીડ બનાવે છે:
$Na(NH_4)HPO_4 \cdot 4H_2O \xrightarrow{\Delta} NaPO_3 + NH_3 + 5H_2O$.
આ $NaPO_3$ બીડ ધાતુના ઓક્સાઇડ સાથે પ્રક્રિયા કરીને રંગીન બીડ બનાવે છે,જે ધાતુના આયનોની ઓળખ કરવામાં મદદ કરે છે.

(C) બોરેક્સ-બીડ કસોટીનો ઉપયોગ સંક્રાંતિ ધાતુ આયનોને ઓળખવા માટે થાય છે.
$Cr^{3+}$ આયનો ક્રોમિયમ$(III)$ મેટાબોરેટ,$Cr(BO_2)_3$ ના નિર્માણને કારણે ઓક્સિડાઇઝિંગ અને રિડ્યુસિંગ બંને જ્યોતમાં નીલમ જેવો લીલો મણકો આપે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(C)$ છે.

(A) જ્યોત કસોટી એ બિન-પ્રકાશિત બુનસેન જ્યોતમાં ચોક્કસ ધાતુના આયનો દ્વારા આપવામાં આવતા લાક્ષણિક રંગના આધારે તેમની હાજરી ઓળખવા માટેની ગુણાત્મક વિશ્લેષણ પદ્ધતિ છે.
$Ba^{2+}$ આયનો જ્યોતમાં લાક્ષણિક ઘાસ જેવો લીલો રંગ આપે છે.
$Ca^{2+}$ આયનો ઈંટ જેવો લાલ રંગ આપે છે.
$K^+$ આયનો આછા જાંબલી (lilac) રંગ આપે છે.
$Sr^{2+}$ આયનો ઘેરો લાલ (crimson-red) રંગ આપે છે.
તેથી,સાચી ધાતુ બેરિયમ $(Ba)$ છે.

(A) આ પ્રક્રિયાને $Tempering$ (ટેમ્પરિંગ) કહેવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયામાં સ્ટીલને લાલ ગરમીથી નીચેના તાપમાને ગરમ કરવામાં આવે છે અને પછી ધીમે ધીમે ઠંડુ કરવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયા સ્ટીલની કઠિનતા જાળવી રાખીને તેની બરડતા (brittleness) ઘટાડે છે.

(C) મણકા કસોટી (ખાસ કરીને માઇક્રોકોસ્મિક સોલ્ટ બીડ ટેસ્ટ) માં માઇક્રોકોસ્મિક ક્ષારનો ઉપયોગ થાય છે,જે $Na(NH_4)HPO_4 \cdot 4H_2O$ છે.
ગરમ કરવા પર,તે વિઘટન પામીને સોડિયમ મેટાફોસ્ફેટનો પારદર્શક મણકો બનાવે છે:
$Na(NH_4)HPO_4 \cdot 4H_2O \xrightarrow{\Delta} NaPO_3 + NH_3 + 5H_2O$.
આ સોડિયમ મેટાફોસ્ફેટનો મણકો ધાતુના ઓક્સાઇડ સાથે પ્રક્રિયા કરીને રંગીન મણકા બનાવે છે.

(D) બોરેક્સ મણકા કસોટીમાં,$Mn^{2+}$ આયનો મેંગેનીઝ મેટાબોરેટ,$Mn(BO_2)_2$ બનાવે છે,જે ઓક્સિડાઇઝિંગ જ્યોતમાં જાંબલી રંગ દર્શાવે છે.

(C) $Na(NH_4)HPO_4 \cdot 4H_2O$ એ માઈક્રોકોસ્મીક ક્ષાર તરીકે ઓળખાય છે.
તેનો ઉપયોગ અકાર્બનિક ગુણાત્મક વિશ્ર્લેષણમાં,ખાસ કરીને બીડ ટેસ્ટ (bead test) માટે થાય છે.

(C) મણકા કસોટીમાં વપરાતો ક્ષાર માઈક્રોકોસ્મિક ક્ષાર છે,જેનું રાસાયણિક સૂત્ર $Na(NH_4)HPO_4 \cdot 4H_2O$ છે.

(B) માઇક્રોકોસ્મિક ક્ષાર એ સોડિયમ એમોનિયમ હાઇડ્રોજન ફોસ્ફેટ ટેટ્રાહાઇડ્રેટ તરીકે ઓળખાતું રાસાયણિક સંયોજન છે.
તેનું રાસાયણિક સૂત્ર $NaNH_4HPO_4 \cdot 4H_2O$ છે.
તેનો ઉપયોગ સામાન્ય રીતે ગુણાત્મક વિશ્લેષણમાં બીડ ટેસ્ટ (bead test) માટે થાય છે.

(C) $Na(NH_4)HPO_4 \cdot 4H_2O$ (માઇક્રોકોસ્મિક ક્ષાર) નો ઉપયોગ ગુણાત્મક અકાર્બનિક વિશ્લેષણમાં બીડ ટેસ્ટ (bead test) કરવા માટે થાય છે.
ગરમ કરવા પર,તે સોડિયમ મેટાફોસ્ફેટ $(NaPO_3)$ ના કાચ જેવા મણકા બનાવે છે,જે ધાતુના ઓક્સાઇડ સાથે પ્રક્રિયા કરીને રંગીન મણકા બનાવે છે.
તેથી,સાચો જવાબ $C$ છે.

(A) ક્રોમિલ ક્લોરાઇડ કસોટી એ નમૂનામાં ક્લોરાઇડ આયનો $(Cl^-)$ ની હાજરી શોધવા માટે વપરાતી ગુણાત્મક કસોટી છે.
આ કસોટીમાં,ક્લોરાઇડ ક્ષારને પોટેશિયમ ડાયક્રોમેટ $(K_2Cr_2O_7)$ અને સાંદ્ર સલ્ફ્યુરિક એસિડ $(H_2SO_4)$ સાથે ગરમ કરવામાં આવે છે.
જો ક્લોરાઇડ આયનો હાજર હોય,તો તેઓ પ્રતિક્રિયા આપીને ક્રોમિલ ક્લોરાઇડ $(CrO_2Cl_2)$ બનાવે છે,જે ઘેરા લાલ રંગની વરાળ છે.
આ કસોટી ખાસ કરીને આયનિક ક્લોરાઇડ માટે લાગુ પડે છે.
$KCl$ એ આયનિક ક્લોરાઇડ છે અને તે આ કસોટી આપે છે.
$PbCl_2$ અને $HgCl_2$ સ્વભાવે સહસંયોજક છે અને ક્રોમિલ ક્લોરાઇડ બનાવવા માટે જરૂરી ક્લોરાઇડ આયનો આપતા નથી.
તેથી,ફક્ત $KCl$ ક્રોમિલ ક્લોરાઇડ કસોટી આપે છે.

(A) બોરેક્સ બીડ કસોટીનો ઉપયોગ સંક્રાંતિ ધાતુ આયનોને ઓળખવા માટે થાય છે જે બોરેક્સ $(Na_2B_4O_7 \cdot 10H_2O)$ સાથે ગરમ કરવા પર રંગીન મેટાબોરેટ્સ બનાવે છે.
$Co^{+2}$,$Cu^{+2}$,અને $Ni^{+2}$ જેવી સંક્રાંતિ ધાતુઓ રંગીન મણકા બનાવે છે.
$Al^{+3}$ એ પ્રતિનિધિ તત્વ (બિન-સંક્રાંતિ ધાતુ) છે અને તે રંગીન મેટાબોરેટ્સ બનાવતું નથી,તેથી તે બોરેક્સ બીડ કસોટી આપતું નથી.

(A) ક્રોમિલ ક્લોરાઇડ કસોટી એ અકાર્બનિક સંયોજનોમાં ક્લોરાઇડ આયનો $(Cl^-)$ ની હાજરી માટેની લાક્ષણિક કસોટી છે.
તે ખાસ કરીને આયનિક ક્લોરાઇડ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$KCl$ એ આયનિક ક્લોરાઇડ છે,જ્યારે $PbCl_2$ અને $HgCl_2$ સ્વભાવે સહસંયોજક છે અને આ કસોટી આપતા નથી.

(B) માઇક્રોકોસ્મિક સોલ્ટ એ $Na(NH_4)HPO_4 \cdot 4H_2O$ સૂત્ર ધરાવતું રાસાયણિક સંયોજન છે.
તેને સોડિયમ એમોનિયમ હાઇડ્રોજન ફોસ્ફેટ ટેટ્રાહાઇડ્રેટ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
તેનો ઉપયોગ પ્રયોગશાળામાં ધાતુના રેડિકલ્સને ઓળખવા માટે માઇક્રોકોસ્મિક સોલ્ટ બીડ ટેસ્ટમાં કરવામાં આવે છે.

(B) ક્લોરાઇડ ક્ષારની $K_2Cr_2O_7$ અને સાંદ્ર $H_2SO_4$ સાથેની પ્રતિક્રિયાને $Chromyl$ $Chloride$ કસોટી તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$4NaCl_{(s)} + K_2Cr_2O_{7(s)} + 6H_2SO_4(conc.) \to 2CrO_2Cl_2(orange-red \ vapours) + 2KHSO_4 + 4NaHSO_4 + 3H_2O$
$CrO_2Cl_2$ (ક્રોમિલ ક્લોરાઇડ) ની નારંગી-લાલ બાષ્પ જલીય $NaOH$ માં ઓગળીને સોડિયમ ક્રોમેટનું પીળું દ્રાવણ બનાવે છે:
$CrO_2Cl_2 + 4NaOH_{(aq)} \to Na_2CrO_4(yellow \ solution) + 2NaCl + 2H_2O$
આમ,સાચો ક્ષાર $NaCl$ છે.

(B) સોડિયમ ક્લોરાઇડની પોટેશિયમ ડાયક્રોમેટ અને સાંદ્ર સલ્ફ્યુરિક એસિડ સાથેની પ્રક્રિયાને ક્રોમિલ ક્લોરાઇડ કસોટી તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$4NaCl + K_2Cr_2O_7 + 6H_2SO_4 \to 2CrO_2Cl_2 + 4NaHSO_4 + 2KHSO_4 + 3H_2O$
આ પ્રક્રિયામાં $CrO_2Cl_2$ (ક્રોમિલ ક્લોરાઇડ) ઘેરા લાલ રંગના વાયુ તરીકે ઉત્પન્ન થાય છે,જેમાં $Cr$ ની ઓક્સિડેશન અવસ્થા $+6$ છે.

(C) બોરેક્સ બીડ કસોટીનો ઉપયોગ રંગીન મેટાબોરેટ્સ બનાવતા સંક્રાંતિ ધાતુ આયનોને ઓળખવા માટે થાય છે.
$Ag^{+}$ આયન લાક્ષણિક રંગીન બીડ આપતું નથી કારણ કે બનેલ સિલ્વર મેટાબોરેટ,$AgBO_2$,સફેદ અથવા રંગહીન હોય છે,જે તેને બોરેક્સ બીડથી અલગ પાડવું મુશ્કેલ બનાવે છે.

(D) આ પ્રતિક્રિયામાં મેટલ ક્રોમેટ અવક્ષેપ ($BaCrO_4$ અથવા $PbCrO_4$) અને એસિટિક એસિડ $(AcOH)$ વચ્ચેની આંતરક્રિયાનો સમાવેશ થાય છે.
$AcOH$ એ નિર્બળ એસિડ હોવાથી,તે આ ચોક્કસ ક્રોમેટ અવક્ષેપને ઓગાળવા માટે પૂરતું શક્તિશાળી નથી.
તેથી,'કોઈ ઓગળવું નહીં' અવલોકન સૂચવે છે કે અવક્ષેપ અને એસિડ વચ્ચે કોઈ નોંધપાત્ર રાસાયણિક પ્રતિક્રિયા થતી નથી.
આમ,સાચું વર્ગીકરણ 'કોઈ પ્રતિક્રિયા નથી માટે' છે.

(C) પ્રક્રિયા $2KI + FeCl_2 \longrightarrow$ કોઈ પ્રક્રિયા નથી,તે દર્શાવે છે કે પોટેશિયમ આયોડાઇડ $(KI)$ અને ફેરસ ક્લોરાઇડ $(FeCl_2)$ વચ્ચે કોઈ રાસાયણિક ફેરફાર થતો નથી.
પ્રક્રિયકો દ્રાવણમાં રહે છે અને કોઈ અવક્ષેપ બનાવતા નથી કે રંગ બદલતા નથી,તેથી પરિણામી મિશ્રણ સ્પષ્ટ/રંગહીન દ્રાવણ તરીકે રહે છે.
તેથી,સાચો જવાબ $C$ છે.

(C) $Na_2CO_3$ અને $KNO_3$ વચ્ચેની પ્રતિક્રિયામાં બે દ્રાવ્ય ક્ષારોનો સમાવેશ થાય છે.
દ્રાવ્યતાના નિયમો મુજબ,તમામ સોડિયમ અને પોટેશિયમ ક્ષારો પાણીમાં દ્રાવ્ય હોય છે.
કોઈ અદ્રાવ્ય અવક્ષેપ બનતા નથી અને રંગીન પદાર્થ ઉત્પન્ન કરવા માટે કોઈ રેડોક્સ પ્રતિક્રિયા થતી નથી,તેથી કોઈ અવલોકનક્ષમ પ્રતિક્રિયા થતી નથી.
તેથી,મિશ્રણ સ્પષ્ટ/રંગહીન દ્રાવણ આપે છે.
આમ,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(D) પ્રક્રિયા છે: $(NH_4)_2SO_4 + Ba(OH)_2 \longrightarrow BaSO_4 \downarrow + 2NH_3 \uparrow$.
આ પ્રક્રિયામાં,$BaSO_4$ (બેરિયમ સલ્ફેટ) ઘન અવક્ષેપ તરીકે બને છે.
$BaSO_4$ એ સફેદ રંગના અવક્ષેપ તરીકે જાણીતું છે.

(B) વિધાન $I$ ખોટું છે કારણ કે ક્યુપ્રિક મેટાબોરેટ $(Cu(BO_2)_2)$ વાદળી રંગનું હોય છે,રંગહીન નથી.
વિધાન $II$ ખોટું છે કારણ કે બોરિક એનહાઇડ્રાઇડ $(B_2O_3)$ અને કોપર સલ્ફેટ $(CuSO_4)$ ને નોન-લ્યુમિનસ (ઓક્સિડાઇઝિંગ) જ્યોતમાં ગરમ કરવાથી ક્યુપ્રિક મેટાબોરેટ $(Cu(BO_2)_2)$ બને છે,જે વાદળી હોય છે. ક્યુપ્રસ મેટાબોરેટ $(CuBO_2)$ લ્યુમિનસ (રિડ્યુસિંગ) જ્યોતમાં બને છે.

(A) જ્યોત કસોટી એ નમૂનામાં રહેલા અમુક ધાતુ આયનોની હાજરી ઓળખવા માટે વપરાતું નિદાન સાધન છે,જે તેઓ બિન-પ્રકાશિત જ્યોતને આપે છે તે લાક્ષણિક રંગ પર આધારિત છે.

આયન	જ્યોતનો રંગ
$A. Cu^{2+}$	વાદળી કેન્દ્ર સાથે લીલી જ્યોત
$B. Sr^{2+}$	ક્રિમસન લાલ
$C. Ba^{2+}$	સફરજન જેવો લીલો
$D. Ca^{2+}$	ઈંટ જેવો લાલ

અવલોકન પરથી,વાદળી કેન્દ્ર સાથે લીલી જ્યોત એ $Cu^{2+}$ આયનની લાક્ષણિકતા છે.

(A) $Fe^{+2}$ આયનો પાણીમાં જળવિભાજન પામે છે.
આ જળવિભાજનને રોકવા અને દ્રાવણને સ્પષ્ટ રાખવા માટે,ફેરસ સલ્ફેટ અને એમોનિયમ સલ્ફેટના મિશ્રણને પાણીમાં ઓગાળતા પહેલા તેમાં મંદ $H_2SO_4$ ઉમેરવામાં આવે છે.

(A) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$A$. બોરેક્સ મણકા કસોટી: $MSO_4$ $\xrightarrow[\Delta]{Na_2B_4O_7} M(BO_2)_2$ $\rightarrow MBO_2$ $\rightarrow M$ ($III$ સાથે જોડાય છે)
$B$. ચારકોલ કેવિટી કસોટી: $MSO_4$ $\xrightarrow[\Delta]{Na_2CO_3} MCO_3$ $\rightarrow MO$ $\rightarrow M$ ($IV$ સાથે જોડાય છે)
$C$. કોબાલ્ટ નાઈટ્રેટ કસોટી: $MCO_3$ $\rightarrow MO$ $\xrightarrow[+\Delta]{Co(NO_3)_2} CoO \cdot MO$ ($I$ સાથે જોડાય છે)
$D$. જ્યોત કસોટી: $MCO_3$ $\rightarrow MCl_2$ $\rightarrow M^{2+}$ ($II$ સાથે જોડાય છે)
તેથી,સાચો ક્રમ $A-III, B-IV, C-I, D-II$ છે.

(C) મોહર ક્ષાર $FeSO_4 \cdot (NH_4)_2SO_4 \cdot 6H_2O$ છે. તેમાં $Fe^{2+}$ આયનો હોય છે,જે ક્ષારને આછો લીલો રંગ આપે છે.
ફટકડી (પોટાશ એલમ) $K_2SO_4 \cdot Al_2(SO_4)_3 \cdot 24H_2O$ છે. તેમાં $Al^{3+}$ આયનો હોય છે,જે જલીય દ્રાવણ અને ઘન સ્વરૂપમાં રંગહીન હોય છે.
તેથી,સાચો ક્રમ આછો લીલો અને રંગહીન છે.

(A) ઘન ક્ષારોની મંદ $H_2SO_4$ સાથેની પ્રક્રિયા ઋણાયનો માટેની પ્રમાણભૂત ગુણાત્મક વિશ્લેષણ કસોટી છે:
$1$. $CO_3^{2-}$ મંદ $H_2SO_4$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $CO_2$ વાયુ મુક્ત કરે છે,જે પરપોટા ઉત્પન્ન કરે છે $(A-II)$.
$2$. $S^{2-}$ મંદ $H_2SO_4$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $H_2S$ વાયુ મુક્ત કરે છે,જે સડેલા ઈંડા જેવી ગંધ ધરાવે છે $(B-III)$.
$3$. $Cl^{-}$ $(C-IV)$ અને $NO_2^-$ $(D-I)$ જે કથ્થઈ રંગના ધુમાડા ઉત્પન્ન કરે છે.
તેથી,સાચી જોડ $A-II, B-III, C-IV, D-I$ છે.

(A) બોરેક્સ બીડ કસોટીનો ઉપયોગ સંક્રાંતિ ધાતુના કેટાયનોને ઓળખવા માટે થાય છે જે બોરેક્સ $(Na_2B_4O_7 \cdot 10H_2O)$ સાથે ગરમ કરવા પર રંગીન મેટાબોરેટ બનાવે છે.
$Cu^{2+}$,$Co^{2+}$,$Ni^{2+}$,$Fe^{3+}$,અને $Cr^{3+}$ જેવી સંક્રાંતિ ધાતુઓ લાક્ષણિક રંગીન મણકા બનાવે છે.
$Zn^{2+}$,$Pb^{2+}$,અને $Ag^{+}$ બોરેક્સ બીડ કસોટીમાં રંગીન મેટાબોરેટ બનાવતા નથી.
તેથી,$Cu^{2+}$ અને $Co^{2+}$ ની જોડીને આ કસોટી દ્વારા ઓળખી શકાય છે.

(B) $1$. નેનોમટીરિયલની મોર્ફોલોજી: $FTIR$ નેનોમટીરિયલની મોર્ફોલોજી (આકાર,બંધારણ) વિશે માહિતી આપતું નથી. આ માટે $SEM$ અથવા $TEM$ જેવી તકનીકોનો ઉપયોગ થાય છે.
$2$. ફંક્શનલ ગ્રુપનું શોષણ: $FTIR$ ઇન્ફ્રારેડ વિસ્તારમાં લાક્ષણિક શોષણ બેન્ડ્સ શોધીને ફંક્શનલ ગ્રુપ્સને ઓળખે છે,જેમ કે $-OH$,$-CH$,$-NH$,અને $-CO$ ગ્રુપ માટે. આ $FTIR$ દ્વારા એકત્રિત કરવામાં આવતી સાચી માહિતી છે.
$3$. કણોની ભૂમિતિ: $FTIR$ કણોની ભૂમિતિ (દા.ત.,ગોળાકાર અથવા ઘન આકાર) વિશે માહિતી આપતું નથી.
$4$. કણનું કદ: $FTIR$ કણનું કદ નક્કી કરી શકતું નથી. આ માટે $DLS$ (ડાયનેમિક લાઇટ સ્કેટરિંગ) અથવા ઇલેક્ટ્રોન માઇક્રોસ્કોપી જેવી તકનીકોનો ઉપયોગ થાય છે.

(B) નેનોમટીરિયલના ભીના રાસાયણિક સંશ્લેષણ (Sol-Gel પ્રક્રિયા) માં સામાન્ય રીતે આ પગલાંઓનો સમાવેશ થાય છે: હાઇડ્રોલિસિસ,કન્ડેન્સેશન,જેલેશન (ઓક્સાઈડ અથવા આલ્કોહોલ-બ્રિજ્ડ નેટવર્કનું નિર્માણ),એજિંગ,ડ્રાયિંગ અને અંતે નિર્જલીકરણ (અથવા કેલ્સિનેશન),જે બાકી રહેલા કાર્બનિક જૂથો અને પાણીને દૂર કરીને અંતિમ નેનોમટીરિયલ મેળવવા માટે કરવામાં આવે છે.

(D) $FTIR$ (ફુરિયર ટ્રાન્સફોર્મ ઇન્ફ્રારેડ સ્પેક્ટ્રોસ્કોપી) એ ઇન્ફ્રારેડ રેડિયેશનના શોષણને માપીને નેનોમટીરિયલ્સના ફંક્શનલ ગ્રુપ અને બંધન સ્વભાવને ઓળખવા માટે વપરાતી તકનીક છે.
$SEM$ (સ્કેનિંગ ઇલેક્ટ્રોન માઇક્રોસ્કોપી) સપાટીના મોર્ફોલોજી માટે વપરાય છે.
$TEM$ (ટ્રાન્સમિશન ઇલેક્ટ્રોન માઇક્રોસ્કોપી) આંતરિક માળખું અને કદ માટે વપરાય છે.
$XRD$ (એક્સ-રે ડિફ્રેક્શન) સ્ફટિક માળખાના વિશ્લેષણ માટે વપરાય છે.

(A, B, D) જ્યારે $NaCl$ અને $K_{2}Cr_{2}O_{7}$ ને સાંદ્ર $H_{2}SO_{4}$ સાથે ગરમ કરવામાં આવે છે,ત્યારે ક્રોમિલ ક્લોરાઇડ $(CrO_{2}Cl_{2})$ ની ઘેરા લાલ રંગની બાષ્પ ઉત્પન્ન થાય છે. તેથી,વિધાન $(A)$ અને $(D)$ સાચા છે.
જ્યારે આ બાષ્પને $NaOH$ ના દ્રાવણમાંથી પસાર કરવામાં આવે છે,ત્યારે તે સોડિયમ ક્રોમેટ $(Na_{2}CrO_{4})$ બનાવે છે,જે પીળા રંગનું હોય છે. તેથી,વિધાન $(B)$ સાચું છે.
આ પ્રક્રિયામાં ક્લોરિન વાયુ ઉત્પન્ન થતો નથી. તેથી,વિધાન $(C)$ ખોટું છે.
પ્રક્રિયાઓ નીચે મુજબ છે:
$(I)$ $K_{2}Cr_{2}O_{7} + 6 H_{2}SO_{4} \longrightarrow 2 KHSO_{4} + 2 CrO_{3} + 3 H_{2}O$
$(II)$ $NaCl + H_{2}SO_{4} \longrightarrow NaHSO_{4} + HCl$
$(III)$ $CrO_{3} + 2 HCl \longrightarrow CrO_{2}Cl_{2} + H_{2}O$
$(IV)$ $CrO_{2}Cl_{2} + 4 NaOH \longrightarrow Na_{2}CrO_{4} + 2 NaCl + 2 H_{2}O$