Mix Examples of Principles Related to Practical Chemistry Questions in Gujarati

(D) $I$ સમૂહના બેઝિક રેડિકલ ક્લોરાઇડ તરીકે અવક્ષેપિત થાય છે. આ સાચું છે,ઉદા. $AgCl$,$PbCl_2$ (પ્રક્રિયક મંદ $HCl$ છે).
$(B)$ $IV$ સમૂહના બેઝિક રેડિકલ સલ્ફાઇડ તરીકે અવક્ષેપિત થાય છે. આ સાચું છે,ઉદા. $ZnS$,$NiS$ (પ્રક્રિયક $H_2S$ છે).
$(C)$ $V$ સમૂહના બેઝિક રેડિકલ કાર્બોનેટ તરીકે અવક્ષેપિત થાય છે. આ સાચું છે,ઉદા. $BaCO_3$,$SrCO_3$ (પ્રક્રિયક $(NH_4)_2CO_3$ છે).
$\therefore$ વિકલ્પ $(D)$ સાચો છે કારણ કે તમામ વિધાનો $(A)$,$(B)$ અને $(C)$ સાચા છે.

(C) $1$. બેઝિક રેડિકલ્સના પૃથ્થકરણમાં,સમૂહ-$IV$ માટેનું સમૂહ પ્રક્રિયક $NH_4OH$ અને $NH_4Cl$ ની હાજરીમાં $H_2S$ છે. વિકલ્પ $(A)$ માં $H_2S$ નો ઉલ્લેખ નથી,તેથી તે અપૂર્ણ છે.
$2$. $dil. H_2SO_4$ એ ઓક્સિડેશન ન કરનાર એસિડ છે. તે $NaBr$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $HBr$ વાયુ ઉત્પન્ન કરે છે જે રંગહીન છે. $Br_2$ ના કથ્થઈ ધુમાડા ત્યારે જ ઉત્પન્ન થાય છે જ્યારે $conc. H_2SO_4$ (ઓક્સિડેશન કરતા) નો ઉપયોગ થાય. આમ,વિધાન $(B)$ ખોટું છે.
$3$. બંને વિધાનો અચોક્કસ હોવાથી,સાચો વિકલ્પ $(C)$ છે.

(D) પ્રક્રિયાનો ક્રમ નીચે મુજબ છે:
$CaCO_3 (s) + 2CH_3COOH (aq) \rightarrow Ca(CH_3COO)_2 (aq) + H_2O (l) + CO_2 (g)$
પ્રથમ તબક્કામાં,$CaCO_3$ એ એસિટિક એસિડ $(AcOH)$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને દ્રાવ્ય કેલ્શિયમ એસિટેટ બનાવે છે અને $CO_2$ વાયુ મુક્ત કરે છે.
બીજા તબક્કામાં,$Ca(CH_3COO)_2 (aq) + Na_2C_2O_4 (aq) \rightarrow CaC_2O_4 (s) + 2CH_3COONa (aq)$
કેલ્શિયમ ઓક્સાલેટ $(CaC_2O_4)$ એ સફેદ અવક્ષેપ છે.
આમ,$CO_2$ મુક્ત થાય છે અને શરૂઆતનો પદાર્થ $(CaCO_3)$ તથા અંતિમ અવક્ષેપ $(CaC_2O_4)$ બંને સફેદ રંગના છે.
તેથી,અવલોકન $1$ અને $3$ બંને સાચા છે.

(D) પ્રતિક્રિયા $BaCrO_4 \downarrow + CH_3COOH \text{ (વધારે)} \longrightarrow \text{કોઈ પ્રતિક્રિયા નથી}$ દર્શાવે છે કે અવક્ષેપ $BaCrO_4$ એ એસિટિક એસિડ $(CH_3COOH)$ ની હાજરીમાં ઓગળતું નથી.
આનું કારણ એ છે કે $CH_3COOH$ એક નિર્બળ એસિડ છે અને તે $BaCrO_4$ ની ઓગળવાની પ્રતિક્રિયાના સંતુલનને નોંધપાત્ર રીતે બદલવા માટે પૂરતા $H^+$ આયનો આપી શકતું નથી.
તેથી,આ 'કોઈ પ્રતિક્રિયા નથી' નો કિસ્સો દર્શાવે છે.

(A) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(i)$ એમોનિયમ ફોસ્ફોમોલિબ્ડેટ $(NH_4)_3PO_4 \cdot 12MoO_3$ $(e)$ છે.
$(ii)$ એમોનિયમ ફોસ્ફેટ $(NH_4)_3PO_4$ $(d)$ છે.
$(iii)$ મેગ્નેશિયાનું મિશ્રણ $Mg^{2+} + NH_4OH$ $(b)$ છે.
$(iv)$ એમોનિયમ મોલિબ્ડેટ $(NH_4)_2MoO_4$ $(a)$ છે.
$(v)$ ફોસ્ફોરિક એસિડ $H_3PO_4$ $(c)$ છે.
આમ,સાચો ક્રમ $(i-e, ii-d, iii-b, iv-a, v-c)$ છે.

$(A)$ $I^-$ અને $H_2O_2$ વચ્ચેની પ્રક્રિયાના ગતિકીય અભ્યાસમાં, $I_2$ માટે સૂચક તરીકે સ્ટાર્ચનો ઉપયોગ થાય છે।
તાજું બનાવેલું સ્ટાર્ચ દ્રાવણ જરૂરી છે કારણ કે જૂના દ્રાવણો બેક્ટેરિયલ વિઘટન પામી શકે છે।
$Na_2S_2O_3$ ને ઉત્પન્ન થયેલા $I_2$ સાથે પ્રક્રિયા કરવા માટે ઉમેરવામાં આવે છે જેથી જ્યાં સુધી બધું $Na_2S_2O_3$ વપરાઈ ન જાય ત્યાં સુધી વાદળી રંગ દેખાય નહીં।
તેથી, પ્રક્રિયા આગળ વધે અને વાદળી રંગ દેખાય તે સુનિશ્ચિત કરવા માટે $Na_2S_2O_3$ ની સાંદ્રતા $KI$ કરતા ઓછી હોવી જોઈએ।
વાદળી રંગ દેખાયા પછી તરત જ સમય નોંધવામાં આવે છે, જે $Na_2S_2O_3$ ના વપરાશને સૂચવે છે।
આમ, વિધાનો $(A)$, $(B)$ અને $(C)$ સાચા છે।

(A) ફેરસ એમોનિયમ સલ્ફેટની બનાવટ દરમિયાન લાંબા સમય સુધી ગરમ કરવાનું ટાળવામાં આવે છે કારણ કે તે $Fe^{2+}$ આયનોનું $Fe^{3+}$ આયનોમાં ઓક્સિડેશન કરે છે,જે ઉત્પાદનને અશુદ્ધ બનાવે છે.

(A) $Mg(NH_4)PO_4$ એ સફેદ અવક્ષેપ છે.
$K_3[Co(NO_2)_6]$ એ પીળા રંગનો અવક્ષેપ છે.
$MnO(OH)_2$ એ કથ્થઈ રંગનો અવક્ષેપ છે.
$Fe_4[Fe(CN)_6]_3$ એ વાદળી રંગનો (Prussian blue) અવક્ષેપ છે.
તેથી,સાચી જોડ $A-II, B-III, C-I, D-IV$ છે.

(D) $SrSO_4$ સફેદ છે.
$Mg(NH_4)PO_4$ સફેદ છે.
$BaCrO_4$ પીળો છે.
$Mn(OH)_2$ સફેદ છે.
$PbSO_4$ સફેદ છે.
$PbCrO_4$ પીળો છે.
$AgBr$ આછો પીળો છે.
$PbI_2$ પીળો છે.
$CaC_2O_4$ સફેદ છે.
$[Fe(OH)_2(CH_3COO)]$ કથ્થઈ-લાલ છે.
સફેદ રંગના ક્ષારો $SrSO_4$,$Mg(NH_4)PO_4$,$Mn(OH)_2$,$PbSO_4$,અને $CaC_2O_4$ છે.
સફેદ ક્ષારોની કુલ સંખ્યા = $5$.

(A, C) $NH_{4}NO_{3}$ એ સાંદ્ર $NaOH$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને તીવ્ર વાસ ધરાવતો $NH_{3}$ વાયુ મુક્ત કરે છે.
તે સાંદ્ર $H_{2}SO_{4}$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $NO_{2}$ ના કથ્થઈ ધુમાડા ઉત્પન્ન કરે છે.
તે પાણી સાથે કોઈ દ્રશ્યમાન પ્રક્રિયા દર્શાવતું નથી.
તે જ રીતે,$(NH_{4})_{2}CO_{3}$ એ સાંદ્ર $NaOH$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને તીવ્ર વાસ ધરાવતો $NH_{3}$ વાયુ મુક્ત કરે છે.
તે સાંદ્ર $H_{2}SO_{4}$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $CO_{2}$ વાયુના પરપોટા (effervescence) ઉત્પન્ન કરે છે.
તે પાણી સાથે કોઈ દ્રશ્યમાન પ્રક્રિયા દર્શાવતું નથી.
આમ,$(a)$ અને $(c)$ બંને ત્રણ બીકરને અલગ પાડવા માટે વાપરી શકાય છે.

(B) સોડિયમ ડાયક્રોમેટ $(Na_2Cr_2O_7)$ અત્યંત ભેજગ્રાહી છે,એટલે કે તે વાતાવરણમાંથી ભેજ શોષી લે છે,જે તેને પ્રાથમિક પ્રમાણિત પદાર્થ તરીકે અયોગ્ય બનાવે છે. પોટેશિયમ ડાયક્રોમેટ $(K_2Cr_2O_7)$ સ્થાયી અને ભેજગ્રાહી નથી,તેથી તે પ્રાથમિક પ્રમાણિત પદાર્થ છે. આમ,વિધાન $I$ ખોટું છે.
ફિનોલ્ફથેલીન એક નિર્બળ કાર્બનિક એસિડ છે,જેને $HIn$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે. તે બેઝિક માધ્યમમાં વિયોજન પામીને રંગીન $In^-$ આયન બનાવે છે. તે બેઇઝ તરીકે વર્તતું નથી,કે તે એસિડિક માધ્યમમાં વિયોજન પામતું નથી. આમ,વિધાન $II$ ખોટું છે.