Nitrogen family Questions in Gujarati

(C) જ્યારે લોખંડ $(Fe)$ ને સાંદ્ર નાઈટ્રિક એસિડ $(conc. HNO_3)$ સાથે પ્રક્રિયા કરાવવામાં આવે છે ત્યારે તે નિષ્ક્રિય બને છે.
આનું કારણ ધાતુની સપાટી પર ઓક્સાઇડ $(Fe_2O_3)$ નું પાતળું,રક્ષણાત્મક અને અપ્રતિક્રિયાશીલ પડ બનવું છે,જે એસિડ સાથે આગળની પ્રક્રિયાને અટકાવે છે.

(A) મર્ક્યુરી $(II)$ ક્લોરાઈડ વાયુરૂપ એમોનિયા સાથે પ્રક્રિયા કરીને એમિનો મર્ક્યુરી $(II)$ ક્લોરાઈડના સફેદ અવક્ષેપ બનાવે છે,જેને ઇન્ફ્યુઝિબલ વ્હાઇટ પ્રેસિપિટેટ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
રાસાયણિક પ્રક્રિયા: $HgCl_2 + 2NH_3 \rightarrow Hg(NH_2)Cl + NH_4Cl$.

(A) ચાંદી મંદ નાઈટ્રિક એસિડ સાથે પ્રક્રિયા કરીને નાઈટ્રિક ઓક્સાઈડ $(NO)$ વાયુ મુક્ત કરે છે.
$3Ag + 4HNO_3 (\text{dil}) \rightarrow 3AgNO_3 + 2H_2O + NO \uparrow$

(A) વાતાવરણ મુખ્યત્વે ડાયનાઈટ્રોજન $(N_2)$ અને ડાયઓક્સિજન $(O_2)$ નું બનેલું છે.
$N_2$ માં ખૂબ જ મજબૂત ત્રિ-બંધ $(N \equiv N)$ હોય છે,જેને તોડવા માટે ઘણી ઊર્જાની જરૂર પડે છે (ઉચ્ચ વિયોજન ઊર્જા).
તેથી,$N_2$ અને $O_2$ વચ્ચેની પ્રતિક્રિયા અત્યંત ઉષ્માશોષક છે અને તે માત્ર ખૂબ ઊંચા તાપમાને જ થાય છે (દા.ત.,વીજળીના કડાકા દરમિયાન અથવા આંતરિક દહન એન્જિનમાં).
$N_{2(g)} + O_{2(g)} \xrightarrow{3000\,^{\circ}C} 2 NO_{(g)}$

(A) સફેદ ફોસ્ફરસ $CS_2$ માં દ્રાવ્ય છે,જ્યારે રાતો ફોસ્ફરસ $CS_2$ માં અદ્રાવ્ય છે. તેથી,બંને $CS_2$ માં દ્રાવ્ય છે તે વિધાન ખોટું છે.

(C) સમૂહમાં ઉપરથી નીચે તરફ જતાં ધાતુના ગુણધર્મો વધતા હોવાથી ઓક્સાઇડની એસિડિકતા ઘટે છે. તેથી,$As$ ના ઓક્સાઇડ $P$ ના ઓક્સાઇડ કરતા ઓછા એસિડિક હોય છે.
વધુમાં,સમાન તત્વ માટે,મધ્યસ્થ પરમાણુની ઓક્સિડેશન અવસ્થા વધવાની સાથે એસિડિકતા વધે છે.
આપેલા ઓક્સાઇડની સરખામણી કરતા:
$P_4O_{10}$ ($P$ એ $+5$ અવસ્થામાં) એ $P_4O_6$ ($P$ એ $+3$ અવસ્થામાં) કરતા વધુ એસિડિક છે.
$As_4O_{10}$ ($As$ એ $+5$ અવસ્થામાં) એ $As_4O_6$ ($As$ એ $+3$ અવસ્થામાં) કરતા વધુ એસિડિક છે.
$As$ એ $P$ કરતા ઓછું વિદ્યુતઋણ હોવાથી,આપેલા વિકલ્પોમાં $As_4O_6$ સૌથી ઓછો એસિડિક છે.

(C) કાળો ફોસ્ફરસ એ પ્રમાણભૂત પરિસ્થિતિઓમાં ફોસ્ફરસનું સૌથી વધુ સ્થાયી અને નિષ્ક્રિય સ્વરૂપ છે.

(A) $PH_3$ એ $NH_3$ કરતા ઓછું બેઝિક છે કારણ કે $P$ પર રહેલી અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ મોટી કક્ષકમાં હોવાથી તે દાન કરવા માટે ઓછી ઉપલબ્ધ હોય છે. વધુમાં,$P-H$ બંધ નબળો હોવાને કારણે $PH_3$ એ $NH_3$ ની સરખામણીમાં પ્રબળ રિડક્શનકર્તા તરીકે વર્તે છે.

(A) સમૂહ $15$ ના તત્વોના ઓક્સાઇડ માટે,સમૂહમાં નીચે તરફ જતાં એસિડિક પ્રબળતા ઘટે છે.
$P$ એ સમૂહમાં સૌથી ઉપર હોવાથી,આપેલા વિકલ્પોમાં તેનો ઓક્સાઇડ $P_2O_3$ સૌથી વધુ એસિડિક છે.

(B) નાઇટ્રોજન તેના નાના કદને કારણે અસરકારક $p\pi - p\pi$ ઓવરલેપિંગ દ્વારા સ્થાયી $N \equiv N$ ત્રિબંધ બનાવે છે.
ફોસ્ફરસના કિસ્સામાં,પરમાણુનું કદ મોટું હોવાથી $p\pi - p\pi$ ઓવરલેપિંગ અસરકારક હોતું નથી.
તેથી,ફોસ્ફરસ $P \equiv P$ ત્રિબંધ બનાવવાને બદલે ત્રણ $P-P$ એકલ બંધ બનાવવાનું પસંદ કરે છે.
પરિણામે,ફોસ્ફરસ $P_4$ અણુઓ તરીકે અસ્તિત્વ ધરાવે છે જેમાં દરેક ફોસ્ફરસ પરમાણુ એકલ બંધ દ્વારા જોડાયેલ હોય છે.

(D) $N \equiv N$ ત્રિ-બંધની ખૂબ જ ઊંચી બંધ વિયોજન ઊર્જાને કારણે નાઇટ્રોજન રાસાયણિક રીતે નિષ્ક્રિય છે.

(C) ઓક્સિએસિડ એ એવો એસિડ છે જેમાં ઓક્સિજન હોય છે.
$H_3PO_3$ (ફોસ્ફરસ એસિડ) માં ઓક્સિજન હોવાથી તે ઓક્સિએસિડ છે.
$Ba(OH)_2$ અને $Mg(OH)_2$ બેઝિક હાઇડ્રોક્સાઇડ છે.
$HCl$ એ બાઈનરી એસિડ (હાઇડ્રાસિડ) છે અને તેમાં ઓક્સિજન હોતો નથી.

(A) ફોસ્ફરસ ટ્રાયોક્સાઇડ $(P_4O_6)$ ના બંધારણમાં $4$ ફોસ્ફરસ પરમાણુઓ ચતુષ્ફલકીય રીતે ગોઠવાયેલા હોય છે,જેમાં $6$ ઓક્સિજન પરમાણુઓ $P-P$ કિનારીઓ પર બ્રીજ તરીકે જોડાયેલા હોય છે,જેથી તેમાં $6$ $P - O - P$ બ્રીજ જોવા મળે છે.
તે જ રીતે,ફોસ્ફરસ પેન્ટોક્સાઇડ $(P_4O_{10})$ ના બંધારણમાં $4$ ફોસ્ફરસ પરમાણુઓ ચતુષ્ફલકીય રીતે ગોઠવાયેલા હોય છે,જેમાં $6$ ઓક્સિજન પરમાણુઓ $P-P$ કિનારીઓ પર બ્રીજ તરીકે અને બાકીના $4$ ઓક્સિજન પરમાણુઓ દરેક ફોસ્ફરસ સાથે દ્વિબંધ દ્વારા જોડાયેલા હોય છે,જેથી તેમાં પણ $6$ $P - O - P$ બ્રીજ હોય છે.
આમ,બંનેમાં $6$ $P - O - P$ બ્રીજ હોય છે.

(C) $KNO_3$ અને સાંદ્ર $H_2SO_4$ વચ્ચેની પ્રક્રિયાથી $HNO_3$ ઉત્પન્ન થાય છે:
$KNO_3 + H_2SO_4 \xrightarrow{\Delta} KHSO_4 + HNO_3$
વધુ ગરમ કરવા પર,$HNO_3$ નું ઉષ્મીય વિઘટન થાય છે અને નાઈટ્રોજન ડાયોક્સાઈડ $(NO_2)$ ના ભૂખરા રંગના ધૂમાડા ઉત્પન્ન થાય છે:
$4HNO_3 \xrightarrow{\Delta} 4NO_2 + 2H_2O + O_2$
તેથી,ભૂખરા રંગના ધૂમાડા $NO_2$ ને કારણે હોય છે.

(B) સફેદ ફોસ્ફરસ $NaOH$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $PH_3$ આપે છે.
$Ca_3P_2$ નું જળવિભાજન થવાથી $PH_3$ મળે છે.
$PH_4I$ એ $KOH$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $PH_3$ આપે છે.
રાતો ફોસ્ફરસ આલ્કલી પ્રત્યે નિષ્ક્રિય છે અને $NaOH$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $PH_3$ આપતો નથી.

(C) જ્યારે સફેદ ફોસ્ફરસ $(P_4)$ ને કોસ્ટિક સોડા $(NaOH)$ ના પ્રબળ દ્રાવણ સાથે ઉકાળવામાં આવે છે,ત્યારે તેનું વિષમીકરણ (disproportionation) થઈને ફોસ્ફિન $(PH_3)$ અને સોડિયમ હાઇપોફોસ્ફાઇટ $(NaH_2PO_2)$ બને છે.
રાસાયણિક સમીકરણ: $P_4 + 3NaOH + 3H_2O \to PH_3 + 3NaH_2PO_2$.
આમ,મુખ્ય નિપજ ફોસ્ફિન $(PH_3)$ છે.

(D) ઇનર્ટ પેર ઇફેક્ટ (અક્રિય યુગ્મ અસર) ને કારણે,સમૂહ $15$ માં નીચે તરફ જતાં $+5$ ઓક્સિડેશન અવસ્થાની સ્થિરતા ઘટે છે.
$Bi$ (બિસ્મથ) એ સમૂહનું સૌથી ભારે તત્વ છે,અને તેની $+3$ ઓક્સિડેશન અવસ્થા તેની $+5$ ઓક્સિડેશન અવસ્થા કરતા ઘણી વધારે સ્થિર છે.
તેથી,$Bi$ સામાન્ય પરિસ્થિતિમાં $BiF_5$ જેવો સ્થાયી પેન્ટાહેલાઇડ બનાવતું નથી; તેના બદલે,તે ટ્રાયહેલાઇડ બનાવવાનું પસંદ કરે છે.

(A) સમૂહ $15$ ના હાઇડ્રાઇડ્સ $(NH_3, PH_3, AsH_3, SbH_3, BiH_3)$ માં,સમૂહમાં નીચે તરફ જતાં બેઝિક પ્રબળતા ઘટે છે.
આનું કારણ એ છે કે $N$ $(NH_3)$ માં મધ્યસ્થ પરમાણુ પર રહેલી અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ નાની કક્ષકમાં વધુ કેન્દ્રિત હોય છે,જે તેને દાન કરવા માટે સૌથી વધુ ઉપલબ્ધ બનાવે છે.
તેથી,$NH_3$ (એમોનિયા) સૌથી વધુ બેઝિક સંયોજન છે.

(B) જેમ આપણે સમૂહમાં નીચે જઈએ છીએ,તેમ મધ્યસ્થ પરમાણુની વિદ્યુતઋણતા ઘટે છે.
પરિણામે,ઇલેક્ટ્રોનની બંધકારક જોડ મધ્યસ્થ પરમાણુથી દૂર જાય છે.
આના પરિણામે $H-M-H$ બંધકોણમાં ઘટાડો થાય છે,જે $90^o$ ની નજીક પહોંચે છે.
આ સૂચવે છે કે $M-H$ બંધનમાં લગભગ શુદ્ધ $p$-કક્ષકો વપરાય છે,કારણ કે તેમાં સંકરણ ખૂબ જ ઓછું હોય છે.

(A) આપેલા ઓક્સિએસિડમાં ફોસ્ફરસના ઓક્સિડેશન આંક નીચે મુજબ છે:
$1$. હાઇપોફોસ્ફરસ એસિડ $(H_3PO_2)$: $3(+1) + x + 2(-2) = 0 \implies x = +1$.
$2$. ઓર્થોફોસ્ફોરિક એસિડ $(H_3PO_4)$: $3(+1) + x + 4(-2) = 0 \implies x = +5$.
$3$. પાયરોફોસ્ફોરિક એસિડ $(H_4P_2O_7)$: $4(+1) + 2x + 7(-2) = 0 \implies 2x = +10 \implies x = +5$.
$4$. મેટાફોસ્ફોરિક એસિડ $(HPO_3)$: $1(+1) + x + 3(-2) = 0 \implies x = +5$.
આમ,હાઇપોફોસ્ફરસ એસિડમાં ફોસ્ફરસનો ઓક્સિડેશન આંક સૌથી ઓછો $+1$ છે.

(D) નાઇટ્રોજન $-3$ થી $+5$ ની રેન્જમાં વિવિધ ઓક્સિડેશન અવસ્થાઓ દર્શાવે છે.

(C) $NCl_3$ નું જળવિભાજન થઈને $NH_3$ અને $HOCl$ મળે છે $(NCl_3 + 3H_2O \rightarrow NH_3 + 3HOCl)$.
$P$ પરમાણુ કરતા $N$ પરમાણુનું કદ નાનું હોવાથી $PH_3$ એ $NH_3$ કરતા ઓછો સ્થાયી છે.
$N-H$ બંધ $P-H$ બંધ કરતા મજબૂત હોવાથી $NH_3$ એ $PH_3$ કરતા નિર્બળ રિડક્શનકર્તા છે.
નાઇટ્રિક ઓક્સાઇડ $(NO)$ વાયુ અવસ્થામાં અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનને કારણે પેરામેગ્નેટિક છે,પરંતુ ઘન અવસ્થામાં તે ડાયમર $(N_2O_2)$ બનાવે છે,જે ડાયામેગ્નેટિક છે.

(B) ફોસ્ફીન $(PH_3)$ સફેદ ફોસ્ફરસને $CO_2$ ના નિષ્ક્રિય વાતાવરણમાં સાંદ્ર સોડિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડ $(NaOH)$ ના દ્રાવણ સાથે ગરમ કરીને મેળવવામાં આવે છે.
રાસાયણિક પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$P_4 + 3NaOH + 3H_2O \to 3NaH_2PO_2 + PH_3$
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(C) $P_4O_6$ ની રચનામાં ચાર ફોસ્ફરસ પરમાણુઓ ચતુષ્ફલકીય રીતે ગોઠવાયેલા હોય છે. દરેક ફોસ્ફરસ પરમાણુ ત્રણ ઓક્સિજન પરમાણુઓ સાથે જોડાયેલો હોય છે,જે ફોસ્ફરસ પરમાણુઓ વચ્ચે સેતુ (bridge) તરીકે કાર્ય કરે છે. આમ,દરેક ફોસ્ફરસ પરમાણુ $3$ ઓક્સિજન પરમાણુઓ સાથે જોડાયેલો હોય છે.

(B) ફોસ્ફરસ ટ્રાયક્લોરાઈડ $(PCl_3)$ નું પાણી સાથે જળવિભાજન નીચે મુજબ થાય છે:
$PCl_3 + 3H_2O \to H_3PO_3 + 3HCl$
નોંધ: $PCl_3$ પાણી સાથે પ્રક્રિયા કરીને ફોસ્ફરસ એસિડ $(H_3PO_3)$ અને હાઇડ્રોજન ક્લોરાઇડ $(HCl)$ બનાવે છે.

(B) મેટાફોસ્ફોરિક એસિડનું સૂત્ર $HPO_3$ છે. તે ઓર્થોફોસ્ફોરિક એસિડ $(H_3PO_4)$ ના નિર્જલીકરણ દ્વારા બને છે.

(B) ઓર્થોફોસ્ફોરિક એસિડનું રાસાયણિક સૂત્ર $H_3PO_4$ છે.
તેની રચનામાં ત્રણ $P-OH$ બંધ હોય છે.
ઓક્સોએસિડની બેઝીકતા તેની રચનામાં હાજર $P-OH$ સમૂહોની સંખ્યા દ્વારા નક્કી કરવામાં આવે છે,કારણ કે આ હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ આયનીકરણ પામી શકે છે.
$H_3PO_4$ માં ત્રણ $P-OH$ સમૂહો હોવાથી,તે ટ્રાયબેઝિક છે,એટલે કે તેની બેઝીકતા $3$ છે.

(A) ફોસ્ફરસ પેન્ટોક્સાઇડની પાણી સાથેની પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$P_4O_{10} + 6H_2O \to 4H_3PO_4$
અહીં,$H_3PO_4$ એ ઓર્થોફોસ્ફોરિક એસિડ છે.
આમ,$P_4O_{10}$ એ ઓર્થોફોસ્ફોરિક એસિડનો એનહાઇડ્રાઇડ છે.

(C) નાઇટ્રોજન $(N)$ નો પરમાણુ ક્રમાંક $7$ છે.
નાઇટ્રોજન સમૂહ $15$ માં આવે છે. સમૂહના સભ્યોના પરમાણુ ક્રમાંક મેળવવા માટે જાદુઈ સંખ્યાઓ $8, 18, 18, 32$ ઉમેરવામાં આવે છે.
પ્રથમ સભ્ય $(N)$: $Z = 7$
બીજો સભ્ય $(P)$: $Z = 7 + 8 = 15$
ત્રીજો સભ્ય $(As)$: $Z = 15 + 18 = 33$
તેથી,ત્રીજા સભ્યનો પરમાણુ ક્રમાંક $33$ છે.

(C) અણુસૂત્ર $H_3PO_2$ એ હાઇપોફોસ્ફરસ એસિડ છે.
તેની બંધારણીય રચનામાં માત્ર એક જ $P-OH$ બંધ હોય છે,જેનો અર્થ છે કે માત્ર એક હાઇડ્રોજન પરમાણુ આયનીકરણ પામી શકે છે.
તેથી,તેની બેઝીકતા $1$ (મોનોબેઝીક) છે.

(A) હાઇપોફોસ્ફરસ એસિડ,જેને ફોસ્ફિનિક એસિડ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તેનું રાસાયણિક સૂત્ર $H_3PO_2$ છે.
તેના બંધારણમાં,ફોસ્ફરસ પરમાણુ એક ઓક્સિજન પરમાણુ સાથે દ્વિબંધ $(P=O)$,બે હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ સાથે સીધા બંધ $(P-H)$ અને એક હાઇડ્રોક્સિલ સમૂહ $(P-OH)$ સાથે જોડાયેલ હોય છે.
આ બંધારણ વિકલ્પ $A$ માં દર્શાવેલ છે.

(D) જ્યારે ઓર્થોફોસ્ફોરિક એસિડ $(H_3PO_4)$ ને ઊંચા તાપમાને (આશરે $600 \ ^oC$) ગરમ કરવામાં આવે છે,ત્યારે તે નિર્જલીકરણ પામીને મેટાફોસ્ફોરિક એસિડ $(HPO_3)$ બનાવે છે.
રાસાયણિક પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$H_3PO_4 \xrightarrow{600 \ ^oC} HPO_3 + H_2O$

(C) $N_2O_5$ એ રંગહીન,ભેજશોષક આયનિક ઘન છે.

(B) શુદ્ધ $HNO_3$ રંગહીન પ્રવાહી છે. પ્રકાશના સંપર્કમાં આવતા,તેનું વિઘટન થઈને નાઈટ્રોજન ડાયોક્સાઈડ $(NO_2)$ બને છે,જે બાકી રહેલા $HNO_3$ માં ઓગળી જાય છે અને તેને આછો ભૂરો રંગ આપે છે.
વિઘટનની પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$4HNO_3 \xrightarrow{hv} 4NO_2 + O_2 + 2H_2O$

(A) $HNO_3$ નું ઉત્પાદન ઓસ્વાલ્ડ પદ્ધતિ દ્વારા કરવાથી સારા પ્રમાણમાં નીપજ મળે છે.

(C) $NF_3$ એ નાઇટ્રોજનનો એકમાત્ર સ્થાયી ટ્રાયહેલાઇડ છે.
તેનું પાણી દ્વારા જળવિભાજન થતું નથી કારણ કે $N-F$ બંધ ખૂબ જ મજબૂત છે અને નાઇટ્રોજન પરમાણુ ત્રણ ફ્લોરિન પરમાણુઓ દ્વારા અવકાશી અવરોધ (steric hindrance) અનુભવે છે.
વધુમાં,ફ્લોરિનની ઊંચી વિદ્યુતઋણતાને કારણે,નાઇટ્રોજન પર રહેલી અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ (lone pair) દાન કરવા માટે સરળતાથી ઉપલબ્ધ હોતી નથી,જે તેને ખૂબ જ નબળો દાતા બનાવે છે.

(C) ફોસ્ફરસના એલોટ્રોપ્સમાં,$Black \ phosphorus$ (કાળો ફોસ્ફરસ) સૌથી વધુ સ્થાયી અને ઓછું સક્રિય સ્વરૂપ છે.
તે $Graphite$ (ગ્રેફાઇટ) જેવું સ્તરીય બંધારણ ધરાવે છે,જે તેને વિદ્યુતનું વહન કરવામાં મદદ કરે છે.

(B) $P-H$ બંધની સંખ્યા નક્કી કરવા માટે,આપણે ફોસ્ફરસના આપેલા ઓક્સોએસિડની રચના તપાસીએ છીએ:
$1$. $H_4P_2O_7$ (પાયરોફોસ્ફોરિક એસિડ): તેમાં શૂન્ય $P-H$ બંધ હોય છે.
$2$. $H_3PO_2$ (હાયપોફોસ્ફોરસ એસિડ): તેમાં બે $P-H$ બંધ હોય છે.
$3$. $H_3PO_3$ (ફોસ્ફોરસ એસિડ): તેમાં એક $P-H$ બંધ હોય છે.
$4$. $H_3PO_4$ (ઓર્થોફોસ્ફોરિક એસિડ): તેમાં શૂન્ય $P-H$ બંધ હોય છે.
આ સરખામણી કરતા,$H_3PO_2$ માં $P-H$ બંધની સંખ્યા સૌથી વધુ એટલે કે $2$ છે.

(A) ઇલેક્ટ્રિક સ્પાર્કમાંથી $N_2$ વાયુને ઘણા નીચા દબાણે ($2 \ mm$ $Hg$ દબાણે) પસાર કરવાથી સક્રિય નાઇટ્રોજન મેળવી શકાય છે.

(C) $N_2O_4$ એ નાઇટ્રસ એસિડ $(HNO_2)$ અને નાઇટ્રિક એસિડ $(HNO_3)$ નો મિશ્ર એનહાઇડ્રાઇડ છે.
રાસાયણિક પ્રક્રિયા:
$N_2O_4 + H_2O \to HNO_2 + HNO_3$

(A) $N_2O_3$ એ એસિડિક ઓક્સાઇડ છે અને તે $HNO_2$ નો એનહાઇડ્રાઇડ છે.
પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$2HNO_2 \to N_2O_3 + H_2O$

(A) નાઈટ્રિક એસિડ $(HNO_3)$ અને ફોસ્ફરસ પેન્ટોક્સાઈડ $(P_4O_{10})$ વચ્ચેની પ્રક્રિયા એ નિર્જલીકરણ (dehydration) પ્રક્રિયા છે.
$P_4O_{10}$ એક શક્તિશાળી નિર્જલીકરણ કર્તા તરીકે કાર્ય કરે છે.
સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$4HNO_3 + P_4O_{10} \to 2N_2O_5 + 4HPO_3$
આમ,મળતી નીપજ ડાયનાઈટ્રોજન પેન્ટોક્સાઈડ $(N_2O_5)$ છે.

(D) $NH_4NO_2$ ને ગરમ કરવાથી નાઇટ્રોજન વાયુ મુક્ત થાય છે,એમોનિયા નહીં.
પ્રક્રિયા: $NH_4NO_2 \to N_2 + 2H_2O$.
જ્યારે આલ્કલાઇન $NH_4Cl$ અને $(NH_4)_2SO_4$ ને ગરમ કરવાથી $NH_3$ મળે છે.

(C) $FeSO_4$ એ $NO$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને હાઇડ્રેટેડ નાઇટ્રોઝીલ સંકીર્ણ $[Fe(H_2O)_5NO]SO_4$ બનાવે છે,જે કસોટીમાં જોવા મળતી ભૂખરી રીંગ માટે જવાબદાર છે.

(B) શુદ્ધ $N_2$ વાયુ સોડિયમ એઝાઈડ અથવા બેરિયમ એઝાઈડના ઉષ્મીય વિઘટન દ્વારા મેળવવામાં આવે છે. જોકે,પ્રયોગશાળામાં તે એમોનિયમ ક્લોરાઈડ અને સોડિયમ નાઈટ્રાઈટના જલીય દ્રાવણને ગરમ કરીને તૈયાર કરવામાં આવે છે:
$NH_4Cl(aq) + NaNO_2(aq) \to N_2(g) + 2H_2O(l) + NaCl(aq)$
આ પ્રક્રિયા શુદ્ધ $N_2$ વાયુ ઉત્પન્ન કરે છે.

(B) નાઇટ્રોજન પાસે બંધન માટે $d-$ કક્ષકો પ્રાપ્ય નથી,તેથી તે તેનું અષ્ટક વિસ્તારી શકતું નથી.

(C) $N_2O$ (નાઇટ્રસ ઓક્સાઇડ) એ $N \equiv N^+ - O^- \leftrightarrow N^- = N^+ = O$ બંધારણ ધરાવતો રેખીય અણુ છે.
તેથી,વિકલ્પ $C$ માં આપેલું વિધાન કે તે રેખીય અણુ નથી,તે ખોટું છે.

(D) $NH_3$ (એમોનિયા) નો ઉપયોગ કોલ્ડ સ્ટોરેજમાં રેફ્રિજરેન્ટ તરીકે અને ઓસ્ટવાલ્ડ પ્રક્રિયા દ્વારા નાઇટ્રિક એસિડ $(HNO_3)$ ના ઉત્પાદન માટે કાચા માલ તરીકે થાય છે.
તેનો ઉપયોગ દવાઓમાં એનેસ્થેટીક તરીકે થતો નથી.

(C) વિધાન $C$ ખોટું છે કારણ કે સુપર ફોસ્ફેટ ઓફ લાઇમનું સાચું સૂત્ર $Ca(H_2PO_4)_2$ અને $CaSO_4 \cdot 2H_2O$ છે,$Ca(H_2SO_4)_2$ નહીં.