Oxygen family Questions in Gujarati

(C) $H_2S_2O_8$ (પેરોક્સિડાયસલ્ફ્યુરિક એસિડ અથવા માર્શલ એસિડ) માં પેરોક્સાઈડ બંધ ($O - O$ બંધ) હોય છે.
તેનું બંધારણ $HO - SO_2 - O - O - SO_2 - OH$ છે.

(B) સમૂહ $16$ ના તત્વોના હાઇડ્રાઇડ્સની એસિડિકતા સમૂહમાં ઉપરથી નીચે તરફ જતાં વધે છે કારણ કે $X-H$ બંધની બંધ વિયોજન એન્થાલ્પી ઉપરથી નીચે તરફ ઘટતી જાય છે.
$O-H$ બંધ $S-H$ બંધ કરતા વધુ મજબૂત હોવાથી,$H_2O$ એ $H_2S$ કરતા ઓછું એસિડિક છે.
એસિડિકતાનો ક્રમ $H_2O < H_2S < H_2Se < H_2Te$ છે.

(B) ઓક્સિજનમાંથી ઓઝોનની તૈયારી એ ઉષ્માશોષક પ્રક્રિયા છે.
$3O_2(g) \rightleftharpoons 2O_3(g)$; $\Delta H = +142 \ kJ/mol$.
એન્થાલ્પીમાં ફેરફાર ધન હોવાથી,આ પ્રક્રિયા દરમિયાન ઉર્જાનું શોષણ થાય છે.

(D) . ઓક્સાઈડ આયન $(O^{2-})$ એ સૌથી સામાન્ય દ્વિ-ઋણ આયન છે કારણ કે ઓક્સિજનની વિદ્યુતઋણતા વધુ છે અને કદ નાનું છે,જે તેને અષ્ટક પૂર્ણ કરવા માટે બે ઈલેક્ટ્રોન સરળતાથી મેળવવાની મંજૂરી આપે છે. સમૂહના અન્ય તત્વોથી વિપરીત,ઓક્સિજનમાં ખાલી $d$-કક્ષકો હોતી નથી,પરંતુ તેનો ઉચ્ચ અસરકારક કેન્દ્રીય વીજભાર ઘણા આયનીય સંયોજનોમાં $O^{2-}$ ના નિર્માણને અનુકૂળ બનાવે છે.

(A) ચાલ્કોજેન્સ આવર્ત કોષ્ટકના સમૂહ $16$ ના તત્વો છે,જેને ઓક્સિજન પરિવાર તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
આ તત્વોની સૌથી બહારની કક્ષામાં $6$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન હોય છે.
સમૂહ $16$ ના તત્વો માટે સામાન્ય સંયોજકતા કક્ષાની ઇલેક્ટ્રોનિક ગોઠવણી $ns^2 np^4$ છે.

(B) સોડિયમ થાયોસલ્ફેટ $(Na_2S_2O_3)$ આલ્કલાઇન માધ્યમમાં સોડિયમ સલ્ફાઇટ $(Na_2SO_3)$ ના દ્રાવણને પાવડર સ્વરૂપના સલ્ફર $(S)$ સાથે ઉકાળીને બનાવવામાં આવે છે.
રાસાયણિક પ્રક્રિયા: $Na_2SO_3 + S \xrightarrow{\Delta} Na_2S_2O_3$.

(C) સાચો જવાબ $(C)$ સલ્ફર છે.
સલ્ફર ઘણા અપરરૂપ સ્વરૂપો દર્શાવે છે,જેમાં સૌથી સામાન્ય છે:
$(1)$ રોમ્બિક સલ્ફર ($\alpha$-સલ્ફર)
$(2)$ મોનોક્લિનિક સલ્ફર ($\beta$-સલ્ફર)
$(3)$ પ્લાસ્ટિક સલ્ફર

(B) કેટેનેશનની વૃત્તિ તત્વ-તત્વ બંધની મજબૂતી પર આધાર રાખે છે.
જેમ જેમ સમૂહમાં $S$ થી $Te$ તરફ જઈએ તેમ પરમાણુ કદ વધે છે,તેથી બંધ વિયોજન ઉર્જા ઘટે છે.
જોકે $O$ એ $S$ કરતા નાનું છે,પરંતુ ઓક્સિજનના નાના કદને કારણે તેના અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મો વચ્ચેના આંતર-ઇલેક્ટ્રોનિક અપાકર્ષણને લીધે $O-O$ બંધ ઉર્જા $S-S$ બંધ ઉર્જા કરતા ઓછી હોય છે.
તેથી,સમૂહ $16$ ના તત્વોમાં $S$ સૌથી વધુ કેટેનેશનની વૃત્તિ દર્શાવે છે.

(B) ઓઝોન $(O_3)$ એ ઓક્સિજનનું અપરરૂપ છે. ઓક્સિજન આવર્ત કોષ્ટકના સમૂહ $16$ માં આવે છે,જેને $VI$ સમૂહ (અથવા ચાલકોજન) તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. તેથી,ઓઝોન $VI$ સમૂહમાં આવે છે.

(A) પૃથ્વીના પોપડામાં તત્વોનું પ્રમાણ નીચે મુજબ છે:
$1$. ઓક્સિજન $(O)$: $\approx 46.6 \, \%$
$2$. સિલિકોન $(Si)$: $\approx 27.7 \, \%$
$3$. એલ્યુમિનિયમ $(Al)$: $\approx 8.1 \, \%$
$4$. આયર્ન $(Fe)$: $\approx 5.0 \, \%$
તેથી,પૃથ્વીના પોપડામાં ઓક્સિજનનું પ્રમાણ સૌથી વધુ હોવાથી તે સૌથી વધુ મળી આવતું તત્વ છે.

(C) સાચો જવાબ $(C)$ છે.
સલ્ફાઇટ્સની મંદ એસિડ સાથેની પ્રક્રિયા દ્વારા $SO_2$ ઉત્પન્ન થાય છે.
રાસાયણિક પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$Na_2SO_3(s) + H_2SO_4(aq) \to Na_2SO_4(aq) + H_2O(l) + SO_2(g)$

(C) પ્રવાહી હવાનું વિભાગીય નિસ્યંદન તેના ઘટકોના ઉત્કલન બિંદુ $(b.p.)$ ના તફાવત પર આધારિત છે.
ઓક્સિજનનું ઉત્કલન બિંદુ $(90 \ K)$ નાઈટ્રોજન $(77 \ K)$ કરતા વધારે છે.
તેથી,નાઈટ્રોજન પહેલા ઉકળી જાય છે અને પ્રવાહી ઓક્સિજન પાછળ રહી જાય છે.
તેથી,વિકલ્પ $C$ સાચો જવાબ છે.

(A) જ્યારે ઓક્સિજન વાયુને સોડિયમ સલ્ફાઈટ $(Na_2SO_3)$ ના જલીય દ્રાવણમાંથી પસાર કરવામાં આવે છે,ત્યારે તેનું ઓક્સિડેશન થઈને સોડિયમ સલ્ફેટ $(Na_2SO_4)$ બને છે.
આ પ્રક્રિયા માટેનું સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$2Na_2SO_3 + O_2 \to 2Na_2SO_4$

(A) અપરરૂપો એ તત્વના વિવિધ બંધારણીય ફેરફારો છે જ્યાં સમાન તત્વના પરમાણુઓ અલગ અલગ રીતે જોડાયેલા હોય છે.
કેટલાક તત્વો માટે,અપરરૂપોના આણ્વિય સૂત્રો અલગ હોય છે જે વિવિધ અવસ્થાઓમાં અસ્તિત્વ ધરાવી શકે છે.
ઉદાહરણ તરીકે,ઓક્સિજનના બે અપરરૂપો,ડાયઓક્સિજન $(O_2)$ અને ઓઝોન $(O_3)$,બંને ઘન,પ્રવાહી અને વાયુ અવસ્થામાં અસ્તિત્વ ધરાવી શકે છે.

(C) સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
ઓઝોન $(O_3)$ શુદ્ધ,સૂકા ઓક્સિજનમાંથી શાંત વિદ્યુત વિભાર પસાર કરીને તૈયાર કરવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયા ઉષ્માશોષક અને પ્રતિવર્તી છે:
$3O_2 \rightleftharpoons 2O_3$ $(\Delta H = +142 \ kJ/mol)$.

(D) ઓઝોન $UV$ કિરણોનું શોષણ કરીને પૃથ્વીના રહેવાસીઓનું રક્ષણ કરે છે,$\gamma$ કિરણોનું નહીં.
ઓઝોન $(O_3)$ પ્રતિચુંબકીય છે,જ્યારે ડાયોક્સિજન $(O_2)$ તેના એન્ટિબોન્ડિંગ મોલેક્યુલર ઓર્બિટલ્સમાં બે અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની હાજરીને કારણે અનુચુંબકીય છે.
ઓઝોન થર્મોડાયનેમિકલી અસ્થિર છે અને પરમાણ્વીય ઓક્સિજન આપે છે,જે તેને સ્થિર ડાયોક્સિજન કરતા વધુ સક્રિય બનાવે છે.
ઓઝોન ઉપલા વાતાવરણમાં ડાયોક્સિજન પર $UV$ કિરણોની અસર દ્વારા બને છે.
તેથી,વિકલ્પ $D$ માં આપેલ વિધાન ખોટું છે.

(D) ઓઝોન $(O_3)$ સરળતાથી વિઘટન પામીને નવજાત ઓક્સિજન $([O])$ આપે છે.
નવજાત ઓક્સિજન મુક્ત થવાને કારણે,તે શક્તિશાળી ઓક્સિડાઇઝિંગ એજન્ટ અને બ્લીચિંગ એજન્ટ તરીકે કાર્ય કરે છે.
તે લેડ સલ્ફાઇડ $(PbS)$ નું લેડ સલ્ફેટ $(PbSO_4)$ માં,પોટેશિયમ આયોડાઇડ $(KI)$ નું આયોડિન $(I_2)$ માં અને મર્ક્યુરી $(Hg)$ નું મર્ક્યુરસ ઓક્સાઇડ $(Hg_2O)$ માં ઓક્સિડેશન કરે છે.
તેથી,તે બ્લીચિંગ એજન્ટ તરીકે કામ કરી શકતું નથી તે વિધાન ખોટું છે.

(B) ઓઝોન $(O_3)$ ની પોટેશિયમ આયોડાઈડ $(KI)$ ના દ્રાવણ સાથેની પ્રક્રિયા ઓક્સિડેશન-રિડક્શન પ્રક્રિયા છે.
ઓઝોન એક પ્રબળ ઓક્સિડેશનકર્તા તરીકે વર્તે છે અને પોટેશિયમ આયોડાઈડના દ્રાવણમાંથી આયોડિન $(I_2)$ મુક્ત કરે છે.
રાસાયણિક પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$O_3 \to O_2 + [O]$
$2KI + H_2O + [O] \to 2KOH + I_2$
આ બંનેને જોડતા,કુલ પ્રક્રિયા:
$2KI + H_2O + O_3 \to 2KOH + I_2 + O_2$
આમ,$I_2$ ઉત્પન્ન થાય છે.

(B) ઓઝોન $(O_3)$ એક પ્રબળ ઓક્સિડેશનકર્તા છે. તે ટેટ્રામિથાઈલ બેઝ પેપર સાથે પ્રક્રિયા કરીને જાંબલી રંગ આપે છે,જે ઓઝોનની હાજરી ચકાસવા માટેની પ્રમાણિત કસોટી છે.

(A) જ્યારે કોપર $(Cu)$ ને સાંદ્ર સલ્ફ્યુરિક એસિડ $(H_2SO_4)$ સાથે ગરમ કરવામાં આવે છે,ત્યારે તે ઓક્સિડેશનકર્તા તરીકે વર્તે છે અને કોપરનું કોપર$(II)$ સલ્ફેટમાં ઓક્સિડેશન કરે છે,જ્યારે પોતે સલ્ફર ડાયોક્સાઇડ $(SO_2)$ માં રિડક્શન પામે છે.
સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$Cu(s) + 2H_2SO_4(conc.) \to CuSO_4(aq) + 2H_2O(l) + SO_2(g)$

(B) સલ્ફર ડાયોક્સાઇડ $(SO_2)$ એ એસિડિક ઓક્સાઇડ છે.
તે $KOH$ જેવા પ્રબળ બેઝ સાથે પ્રક્રિયા કરીને પોટેશિયમ સલ્ફાઇટ અને પાણી બનાવે છે.
પ્રક્રિયા: $2KOH + SO_2 \rightarrow K_2SO_3 + H_2O$.
તેથી,સલ્ફર ડાયોક્સાઇડને શોષવા માટે $KOH$ દ્રાવણનો ઉપયોગ થાય છે.

(D) જ્યારે $SO_2$ વાયુને એસિડિક $K_2Cr_2O_7$ દ્રાવણમાંથી પસાર કરવામાં આવે છે,ત્યારે તે રિડક્શનકર્તા તરીકે વર્તે છે અને $Cr(VI)$ નું $Cr(III)$ માં રિડક્શન કરે છે.
સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$K_2Cr_2O_7 + H_2SO_4 + 3SO_2 \to K_2SO_4 + Cr_2(SO_4)_3 + H_2O$
આ પ્રક્રિયામાં,નારંગી રંગનું $K_2Cr_2O_7$ દ્રાવણ ક્રોમિયમ$(III)$ સલ્ફેટ,$Cr_2(SO_4)_3$ બનવાને કારણે લીલા રંગનું બને છે.

(C) જ્યારે $SO_2$ ને ક્યુપ્રિક ક્લોરાઇડ $(CuCl_2)$ ના દ્રાવણમાંથી પસાર કરવામાં આવે છે,ત્યારે તે રિડક્શનકર્તા તરીકે વર્તે છે.
પ્રક્રિયા આ મુજબ છે: $2CuCl_2 + SO_2 + 2H_2O \rightarrow Cu_2Cl_2 + H_2SO_4 + 2HCl$.
આ પ્રક્રિયામાં,$Cu^{2+}$ નું રિડક્શન $Cu^+$ માં થાય છે,જેના પરિણામે ક્યુપ્રસ ક્લોરાઇડ $(Cu_2Cl_2)$ ના સફેદ અવક્ષેપ મળે છે.
જેમ વાદળી $Cu^{2+}$ આયનો $Cu^+$ માં રૂપાંતરિત થાય છે,તેમ દ્રાવણ તેનો વાદળી રંગ ગુમાવે છે અને રંગહીન બને છે.

(A) $SO_2$ તેના રિડક્શન ગુણધર્મને કારણે વિરંજન કર્તા તરીકે કાર્ય કરે છે.
ભેજની હાજરીમાં,$SO_2$ પ્રક્રિયા કરીને નવજાત હાઇડ્રોજન ઉત્પન્ન કરે છે: $2H_2O + SO_2 \to H_2SO_4 + 2[H]$.
આ નવજાત હાઇડ્રોજન રંગીન પદાર્થનું રિડક્શન કરીને તેને રંગહીન બનાવે છે: $\text{રંગીન પદાર્થ} + 2[H] \to \text{રંગહીન પદાર્થ}$.

(A) $SO_3$ એ એસિડિક ઓક્સાઈડ છે કારણ કે તે પાણી સાથે પ્રક્રિયા કરીને સલ્ફ્યુરિક એસિડ બનાવે છે.
પ્રક્રિયા: $H_2O + SO_3 \rightarrow H_2SO_4$.

(D) $H_2SO_4$ ના ઉત્પાદન માટેની કોન્ટેક્ટ પ્રોસેસમાં,$SO_3$ વાયુને $98\% \ H_2SO_4$ માં શોષીને ઓલિયમ $(H_2S_2O_7)$ બનાવવામાં આવે છે.
ત્યારબાદ આ ઓલિયમને પાણી સાથે મંદ કરીને ઇચ્છિત સાંદ્રતાનું $H_2SO_4$ મેળવવામાં આવે છે.
તેથી,એબ્સોર્પ્શન ટાવરમાંથી સીધું મેળવવામાં આવતું અંતિમ એસિડ ઓલિયમ $(H_2S_2O_7)$ છે.

(B) સલ્ફ્યુરિક એસિડ,જેનું રાસાયણિક સૂત્ર $H_2SO_4$ છે,તેને ઐતિહાસિક રીતે "ઓઈલ ઓફ વિટ્રિઓલ" તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આ નામ મધ્યયુગીન યુરોપિયન રસાયણશાસ્ત્રીઓ દ્વારા આપવામાં આવ્યું હતું કારણ કે તે લોખંડના પાત્રમાં "ગ્રીન વિટ્રિઓલ" (આયર્ન$(II)$ સલ્ફેટ,$FeSO_4 \cdot 7H_2O$) ના નિસ્યંદન દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવતું હતું.

(D) સાંદ્ર સલ્ફ્યુરિક એસિડ $(H_2SO_4)$ માં સલ્ફર ટ્રાયોક્સાઇડ $(SO_3)$ ઓગળવાથી ઓલિયમ મળે છે,જેને ધૂમ્રાયમાન સલ્ફ્યુરિક એસિડ પણ કહેવામાં આવે છે.
રાસાયણિક પ્રક્રિયા: $H_2SO_4 + SO_3 \to H_2S_2O_7$ (ઓલિયમ).

(C) $Oleum$ ને ધુમાયમાન $H_2SO_4$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. તે $H_2SO_4$ માં $SO_3$ ઓગાળીને તૈયાર કરવામાં આવે છે. તેનું રાસાયણિક સૂત્ર $H_2S_2O_7$ છે.

(D) . $S_2O_7^{2-}$ (પાયરોસલ્ફેટ આયન) માં,બે સલ્ફર પરમાણુઓ ઓક્સિજન પરમાણુ દ્વારા જોડાયેલા હોય છે ($S-O-S$ જોડાણ). તેમાં સીધો $S-S$ બંધ હોતો નથી.
બંધારણો નીચે મુજબ છે:
$1$. $S_2O_4^{2-}$: $O_2S-SO_2^{2-}$ ($S-S$ બંધ ધરાવે છે)
$2$. $S_2O_5^{2-}$: $O_2S-SO_3^{2-}$ ($S-S$ બંધ ધરાવે છે)
$3$. $S_2O_3^{2-}$: $S-SO_3^{2-}$ ($S-S$ બંધ ધરાવે છે)
$4$. $S_2O_7^{2-}$: $O_3S-O-SO_3^{2-}$ ($S-O-S$ બંધ ધરાવે છે,$S-S$ બંધ નથી)

(D) જ્યારે સલ્ફરને સોડિયમ સલ્ફાઇટ $(Na_2SO_3)$ ના જલીય દ્રાવણ સાથે ઉકાળવામાં આવે છે,ત્યારે તે પ્રક્રિયા કરીને સોડિયમ થાયોસલ્ફેટ $(Na_2S_2O_3)$ બનાવે છે.
આ પ્રક્રિયાનું રાસાયણિક સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$Na_2SO_3 + S \to Na_2S_2O_3$

(A) સમૂહ $16$ ના હાઇડ્રાઇડ્સ $(H_2O, H_2S, H_2Se, H_2Te)$ ઉત્કલનબિંદુમાં એક ચોક્કસ વલણ દર્શાવે છે.
$H_2O$ નું ઉત્કલનબિંદુ આ સમૂહના અન્ય હાઇડ્રાઇડ્સની સરખામણીમાં ઘણું ઊંચું હોય છે.
આનું મુખ્ય કારણ $H_2O$ ના અણુઓમાં રહેલા વ્યાપક આંતરઆણ્વીય હાઇડ્રોજન બંધ છે,જે અન્ય હાઇડ્રાઇડ્સ (જેમ કે $H_2S$) માં મધ્યસ્થ પરમાણુની ઓછી વિદ્યુતઋણતાને કારણે શક્ય નથી.
તેથી,$H_2O$ ના અણુઓ એકબીજા સાથે જોડાયેલા રહે છે,જેના કારણે બાષ્પીભવન માટે વધુ ઊર્જાની જરૂર પડે છે.

(C) સમૂહ $16$ ના તત્વોના હાઇડ્રાઇડ્સની એસિડિક પ્રબળતા સમૂહમાં નીચે તરફ જતાં વધે છે કારણ કે બંધ વિયોજન એન્થાલ્પી ઘટે છે.
જેમ આપણે સમૂહમાં $O$ થી $Te$ તરફ જઈએ છીએ,તેમ પરમાણુ કદ વધે છે,જે $E-H$ બંધની મજબૂતીમાં ઘટાડો કરે છે.
તેથી,${H_2}Te$ માં $H$ અને $Te$ વચ્ચેનો બંધ સૌથી નબળો છે,જે તેને સૌથી સરળતાથી વિયોજન પામીને ${H^{+}}$ આયનો મુક્ત કરવા માટે સક્ષમ બનાવે છે.
આમ,એસિડિક પ્રબળતાનો સાચો ક્રમ ${H_2}O < {H_2}S < {H_2}Se < {H_2}Te$ છે.

(B) ઓક્સિજન સમૂહ-$16$ (કેલ્કોજેન્સ) ના બાકીના સભ્યોથી અલગ પડે છે કારણ કે તેની સંયોજકતા કક્ષામાં $d$-કક્ષકોનો અભાવ હોય છે. આ કારણે,તે $+4$ અને $+6$ જેવી ઊંચી ઓક્સિડેશન અવસ્થાઓ દર્શાવી શકતું નથી,જે સલ્ફર,સેલેનિયમ અને ટેલુરિયમ જેવા અન્ય સભ્યોની લાક્ષણિકતા છે. તેથી,જે ગુણધર્મમાં ઓક્સિજન અલગ પડે છે તે $+2, +4, +6$ ઓક્સિડેશન અવસ્થાઓ દર્શાવવાની ક્ષમતા છે.

(B) સલ્ફ્યુરિક એસિડના ઔદ્યોગિક ઉત્પાદન માટેની સંપર્ક વિધિ (Contact Process) માં,$SO_2$ નું $SO_3$ માં ઓક્સિડેશન કરવા માટે વેનેડિયમ પેન્ટોક્સાઇડ $(V_2O_5)$ ઉદ્દીપક તરીકે વપરાય છે.
રાસાયણિક પ્રક્રિયા: $2SO_2(g) + O_2(g) \xrightarrow{V_2O_5} 2SO_3(g)$.

(C) $H_2SO_4$ ના ઉત્પાદન માટેની સંપર્ક વિધિમાં,$SO_2$ નું $SO_3$ માં ઓક્સિડેશન એ મુખ્ય તબક્કો છે.
આ પ્રક્રિયા વેનેડિયમ પેન્ટોક્સાઇડ,$V_2O_5$ દ્વારા ઉદ્દીપિત થાય છે.

(D) બહુરૂપતા (અથવા અપરરૂપતા) એ તત્વનો એક કરતા વધુ સ્ફટિકીય સ્વરૂપમાં અસ્તિત્વ ધરાવવાનો ગુણધર્મ છે.
$O$ એ $O_2$ અને $O_3$ તરીકે અસ્તિત્વ ધરાવે છે.
$S$ વિવિધ અપરરૂપ સ્વરૂપોમાં અસ્તિત્વ ધરાવે છે જેમ કે રોમ્બિક અને મોનોક્લિનિક સલ્ફર.
$Se$ પણ કેટલાક અપરરૂપ સ્વરૂપોમાં અસ્તિત્વ ધરાવે છે (લાલ,રાખોડી અને કાળું સેલેનિયમ).
તેથી,આ તમામ તત્વો બહુરૂપતા દર્શાવે છે.

(D) ઓક્સિજન પરિવારના $(Group \ 16)$ તમામ તત્વો બહુરૂપકતાનો ગુણધર્મ ધરાવે છે,એટલે કે તેઓ એક કરતા વધુ સ્વરૂપમાં અસ્તિત્વ ધરાવે છે,જેને બહુરૂપક (polymorphic) કહેવામાં આવે છે.

(D) મૂળભૂત ઓક્સિજનની ત્રિ-પરમાણ્વીય જાતિને ઓઝોન કહેવામાં આવે છે,જેનું રાસાયણિક સૂત્ર $O_3$ છે.

(D) જ્યારે $H_2S$ વાયુને સાંદ્ર નાઈટ્રિક એસિડમાંથી પસાર કરવામાં આવે છે,ત્યારે તે ઓક્સિડેશનકર્તા તરીકે વર્તે છે અને $H_2S$ નું તત્વીય સલ્ફર $(S)$ માં ઓક્સિડેશન કરે છે.
રાસાયણિક પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$H_2S + 2HNO_3 \to 2NO_2 + S + 2H_2O$
આ પ્રક્રિયામાં ઉત્પન્ન થતું સલ્ફર સામાન્ય રીતે પીળા અવક્ષેપના સ્વરૂપમાં હોય છે,જે આ સામાન્ય રાસાયણિક સમીકરણના સંદર્ભમાં ખાસ કરીને રોમ્બિક,પ્રિઝમેટિક કે એમોર્ફસ તરીકે ઓળખાતું નથી.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(D) $16$ મા સમૂહના તત્વોને ચાલકોજન (ઓક્સિજન પરિવાર) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$O$,$S$,અને $Se$ એ $16$ મા સમૂહના તત્વો છે.
$Na$ એ $1$ લા સમૂહનું તત્વ છે જેને આલ્કલી ધાતુ કહેવામાં આવે છે.
તેથી,$Na$ એ ચાલકોજન નથી.

(D) $H_2SO_4$ ના ઉત્પાદન માટેની સંપર્ક વિધિમાં,સલ્ફરને બાળીને અથવા સલ્ફાઈડ અયસ્કને શેકીને મેળવેલા $SO_2$ વાયુમાં ધૂળના રજકણો જેવી અશુદ્ધિઓ હોય છે.
ઉદ્દીપક $(V_2O_5)$ ને ઝેરી થતું અટકાવવા માટે આ અશુદ્ધિઓને દૂર કરવી જરૂરી છે.
ટિન્ડલ બોક્સનો ઉપયોગ ખાસ કરીને પ્રકાશના પ્રકીર્ણન (ટિન્ડલ અસર) દ્વારા વાયુના પ્રવાહમાં આ ધૂળના રજકણોની હાજરી તપાસવા માટે થાય છે.

(B) પરમોનો સલ્ફ્યુરિક એસિડ $(H_2SO_5)$ સામાન્ય રીતે કેરો એસિડ તરીકે ઓળખાય છે.
માર્શલ એસિડ એ પરોક્સોડાયસલ્ફ્યુરિક એસિડ $(H_2S_2O_8)$ છે.

(B) ભેજની હાજરીમાં,$SO_2$ રિડક્શનકર્તા તરીકે વર્તે છે કારણ કે તેનું $SO_4^{2-}$ આયનોમાં ઓક્સિડેશન થાય છે.
$SO_2 + 2H_2O \rightarrow SO_4^{2-} + 4H^+ + 2e^-$.
આ પ્રક્રિયામાં તે ઇલેક્ટ્રોન મુક્ત કરે છે,તેથી તે રિડક્ટન્ટ તરીકે વર્તે છે અને ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવે છે.

(B) $SO_3$ ને સીધું પાણીમાં શોષવામાં આવતું નથી કારણ કે તે $H_2SO_4$ ના ટીપાંનું ઘટ્ટ ધુમ્મસ બનાવે છે જેને ઘટ્ટ કરવું મુશ્કેલ છે.
આને ટાળવા માટે,$SO_3$ ને $98\% \; H_2SO_4$ માં શોષીને ઓલિયમ $(H_2S_2O_7)$ બનાવવામાં આવે છે,જેને પછી ઇચ્છિત સાંદ્રતાના $H_2SO_4$ મેળવવા માટે પાણી સાથે મંદ કરવામાં આવે છે.
તેથી,$98\% \; H_2SO_4$ એ $SO_3$ ના શોષણ માટે સૌથી કાર્યક્ષમ એજન્ટ છે.

(D) $SO_2$ તેના રિડક્શન ગુણધર્મને કારણે બ્લીચિંગ એજન્ટ તરીકે કાર્ય કરે છે.
$SO_2 + 2H_2O \to H_2SO_4 + 2[H]$
$\text{રંગીન પદાર્થ} + 2[H] \to \text{રંગહીન પદાર્થ}$
આ રિડક્શન પ્રક્રિયા રંગીન પદાર્થમાંથી ઓક્સિજન દૂર કરે છે,જેનાથી તે રંગહીન બને છે.

(B) ઓઝોન $(O_3)$ એક પ્રબળ ઓક્સિડેશનકર્તા તરીકે વર્તે છે.
જ્યારે ઓઝોન $H_2O_2$,$Hg$ અને $KI$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે,ત્યારે તે ઓક્સિજન વાયુ $(O_2)$ મુક્ત કરે છે.
ઉદાહરણ તરીકે:
$O_3 + H_2O_2 \to H_2O + 2O_2$
$Hg + O_3 \to HgO + O_2$
$2KI + H_2O + O_3 \to 2KOH + I_2 + O_2$
જો કે,જ્યારે ઓઝોન $SO_2$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે,ત્યારે તે $SO_2$ નું $SO_3$ માં ઓક્સિડેશન કરે છે અને ઓક્સિજન વાયુ મુક્ત થતો નથી:
$3SO_2 + O_3 \to 3SO_3$

(A) સંપર્ક પ્રક્રિયા (Contact process) માં,$SO_3$ વાયુને સાંદ્ર $H_2SO_4$ $(98\%)$ માં શોષીને ઓલિયમ $(H_2S_2O_7)$ બનાવવામાં આવે છે.
આનું કારણ એ છે કે $SO_3$ પાણી સાથે સીધી પ્રક્રિયા કરીને $H_2SO_4$ ના ઘટ્ટ ધુમ્મસ જેવા ટીપાં બનાવે છે,જેને ઘટ્ટ કરવું મુશ્કેલ છે.
તેથી,ઓલિયમ બનાવવા માટે $98\% \ H_2SO_4$ નો ઉપયોગ શોષક એજન્ટ તરીકે થાય છે,જેને પછી પાણી સાથે મંદ કરીને ઇચ્છિત સાંદ્રતાનો $H_2SO_4$ મેળવવામાં આવે છે.
પ્રક્રિયા: $H_2SO_4 + SO_3 \to H_2S_2O_7$.

(C) જ્યારે $SO_2$ એસિડિક માધ્યમમાં $H_2S$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે,ત્યારે $SO_2$ ઓક્સિડેશનકર્તા તરીકે અને $H_2S$ રિડક્શનકર્તા તરીકે વર્તે છે.
રાસાયણિક પ્રક્રિયા છે: $2H_2S + SO_2 \to 2H_2O + 3S$.
પરિણામે,સલ્ફર અવક્ષેપિત થાય છે.

(D) . પ્રવાહી $O_2$ નો રંગ આછો વાદળી હોય છે.