અ Gujarati
Basic Terms Questions in Gujarati
Class 12 Chemistry · Coordination Compounds · Basic Terms
495+
Questions
Gujarati
Language
100%
With Solutions
Showing 50 of 495 questions in Gujarati
101
MediumMCQ
સંકીર્ણ $[Co(NH_3)_6]^{3+}$ માં કઈ સ્પીસીઝ અનુક્રમે લૂઈસ એસિડ અને લૂઈસ બેઈઝ તરીકે વર્તે છે?
A
$Co^{2+}, NH_3$
B
$NH_3, Co$
C
$Co^{3+}, NH_3$
D
$NH_3, Co^{3+}$
Solution
(C) સવર્ગ સંયોજનમાં,મધ્યસ્થ ધાતુ આયન લૂઈસ એસિડ (ઈલેક્ટ્રોન યુગ્મ સ્વીકારનાર) તરીકે અને લિગાન્ડ લૂઈસ બેઈઝ (ઈલેક્ટ્રોન યુગ્મ દાતા) તરીકે વર્તે છે.
સંકીર્ણ $[Co(NH_3)_6]^{3+}$ માં,મધ્યસ્થ ધાતુ આયન $Co^{3+}$ છે અને લિગાન્ડ $NH_3$ છે.
તેથી,$Co^{3+}$ લૂઈસ એસિડ તરીકે અને $NH_3$ લૂઈસ બેઈઝ તરીકે વર્તે છે.
સંકીર્ણ $[Co(NH_3)_6]^{3+}$ માં,મધ્યસ્થ ધાતુ આયન $Co^{3+}$ છે અને લિગાન્ડ $NH_3$ છે.
તેથી,$Co^{3+}$ લૂઈસ એસિડ તરીકે અને $NH_3$ લૂઈસ બેઈઝ તરીકે વર્તે છે.
0 likes
View Solution102
MediumMCQ
$Ca^{2+}$ આયન સાથે અષ્ટફલકીય સંકીર્ણ બનાવવા માટે $EDTA$ (ઇથીલીન ડાયએમાઇનટ્રેટા એસિડ) ના કેટલા અણુઓની જરૂર પડે છે?
A
$1$
B
$2$
C
$6$
D
$3$
Solution
(A) $EDTA^{4-}$ એ હેક્ઝાડેન્ટેટ લિગેન્ડ છે,જેનો અર્થ છે કે તે મધ્યસ્થ ધાતુ આયનની આસપાસ $6$ સવર્ગ સહસંયોજક બંધ બનાવે છે.
$Ca^{2+}$ એ $6$ સવર્ગ આંક ધરાવતું અષ્ટફલકીય સંકીર્ણ બનાવે છે,તેથી $1$ $EDTA^{4-}$ અણુ તમામ $6$ સવર્ગ સ્થાનોને સંતોષવા માટે પૂરતો છે.
તેથી,$EDTA$ ના $1$ અણુની જરૂર પડે છે.
$Ca^{2+}$ એ $6$ સવર્ગ આંક ધરાવતું અષ્ટફલકીય સંકીર્ણ બનાવે છે,તેથી $1$ $EDTA^{4-}$ અણુ તમામ $6$ સવર્ગ સ્થાનોને સંતોષવા માટે પૂરતો છે.
તેથી,$EDTA$ ના $1$ અણુની જરૂર પડે છે.
0 likes
View Solution103
DifficultMCQ
જ્યારે ક્યુપ્રોમોનિયમ સલ્ફેટને પાણીમાં ઓગાળવામાં આવે ત્યારે રચાતા આયનોની સંખ્યા $......$ છે.
A
$1$
B
$2$
C
$4$
D
$0$
Solution
(B) ક્યુપ્રોમોનિયમ સલ્ફેટનું રાસાયણિક સૂત્ર $[Cu(NH_3)_4]SO_4$ છે.
જ્યારે તેને પાણીમાં ઓગાળવામાં આવે છે,ત્યારે તેનું આયનીકરણ નીચે મુજબ થાય છે:
$[Cu(NH_3)_4]SO_4 \rightleftharpoons [Cu(NH_3)_4]^{+2} + SO_4^{-2}$
આમ,તે દ્રાવણમાં $2$ આયનો આપે છે.
જ્યારે તેને પાણીમાં ઓગાળવામાં આવે છે,ત્યારે તેનું આયનીકરણ નીચે મુજબ થાય છે:
$[Cu(NH_3)_4]SO_4 \rightleftharpoons [Cu(NH_3)_4]^{+2} + SO_4^{-2}$
આમ,તે દ્રાવણમાં $2$ આયનો આપે છે.
0 likes
View Solution104
MediumMCQ
લિથિયમ એલ્યુમિનિયમ ટેટ્રાહાઈડ્રેટ સંયોજનમાં,લિગેન્ડ ....... છે.
A
$H^{+}$
B
$H^{-}$
C
$H$
D
આમાંથી કોઈ પણ નહીં
Solution
(B) લિથિયમ એલ્યુમિનિયમ ટેટ્રાહાઈડ્રેટનું રાસાયણિક સૂત્ર $Li[AlH_4]$ છે.
આ સંકીર્ણમાં,મધ્યસ્થ ધાતુ પરમાણુ $Al$ છે અને તેની સાથે જોડાયેલા લિગેન્ડ ચાર હાઈડ્રાઈડ આયનો $(H^{-})$ છે.
તેથી,હાજર લિગેન્ડ $H^{-}$ છે.
આ સંકીર્ણમાં,મધ્યસ્થ ધાતુ પરમાણુ $Al$ છે અને તેની સાથે જોડાયેલા લિગેન્ડ ચાર હાઈડ્રાઈડ આયનો $(H^{-})$ છે.
તેથી,હાજર લિગેન્ડ $H^{-}$ છે.
0 likes
View Solution105
MediumMCQ
સવર્ગ સંયોજનમાં ધાતુનો સવર્ગ આંક કોના જેટલો હોય છે?
A
પ્રાથમિક સંયોજકતા
B
પ્રાથમિક અને દ્વિતીયક સંયોજકતાનો સરવાળો
C
દ્વિતીયક સંયોજકતા
D
ઉપરમાંથી એક પણ નહીં
Solution
(C) વર્નરના સવર્ગ સિદ્ધાંત મુજબ,સવર્ગ સંયોજનમાં ધાતુ આયનની દ્વિતીયક સંયોજકતા એ મધ્યસ્થ ધાતુ આયન સાથે સીધા જોડાયેલા લિગેન્ડના દાતા પરમાણુઓની સંખ્યાને અનુરૂપ છે. આ સંખ્યાને ધાતુનો સવર્ગ આંક કહેવામાં આવે છે. તેથી,સવર્ગ આંક એ દ્વિતીયક સંયોજકતા જેટલો હોય છે.
0 likes
View Solution106
DifficultMCQ
$N(CH_2CH_2NH_2)_3$ એ ...... લિગેન્ડ છે.
A
ત્રિદંતીય
B
પંચદંતીય
C
ચતુષ્દંતીય
D
દ્વિદંતીય
Solution
(C) $N(CH_2CH_2NH_2)_3$ માં કુલ ચાર દાતા પરમાણુઓ (એક તૃતીયક એમાઈન નાઈટ્રોજન અને ત્રણ પ્રાથમિક એમાઈન નાઈટ્રોજન) છે. તેથી,તે ચતુષ્દંતીય લિગેન્ડ તરીકે વર્તે છે.
0 likes
View Solution107
EasyMCQ
$K_4[Fe(CN)_6]$ માં કેટલા આયનો હાજર હોય છે?
A
$2$
B
$10$
C
$3$
D
$5$
Solution
(D) $K_4[Fe(CN)_6]$ એક સંકીર્ણ ક્ષાર છે.
જ્યારે તે પાણીમાં ઓગળે છે,ત્યારે તેનું આયનીકરણ નીચે મુજબ થાય છે:
$K_4[Fe(CN)_6] \rightarrow 4K^+ + [Fe(CN)_6]^{4-}$.
અહીં $4$ પોટેશિયમ આયનો $(K^+)$ અને $1$ સંકીર્ણ આયન $([Fe(CN)_6]^{4-})$ મળે છે.
આમ,કુલ આયનોની સંખ્યા $4 + 1 = 5$ થાય છે.
જ્યારે તે પાણીમાં ઓગળે છે,ત્યારે તેનું આયનીકરણ નીચે મુજબ થાય છે:
$K_4[Fe(CN)_6] \rightarrow 4K^+ + [Fe(CN)_6]^{4-}$.
અહીં $4$ પોટેશિયમ આયનો $(K^+)$ અને $1$ સંકીર્ણ આયન $([Fe(CN)_6]^{4-})$ મળે છે.
આમ,કુલ આયનોની સંખ્યા $4 + 1 = 5$ થાય છે.
0 likes
View Solution108
MediumMCQ
$Ca^{2+}$ આયન સાથે અષ્ટફલકીય સંકીર્ણ બનાવવા માટે કેટલા $EDTA$ અણુની જરૂર પડશે?
A
$3$
B
$1$
C
$2$
D
$6$
Solution
(B) $EDTA$ એ ષટ્દંતીય (hexadentate) લિગેન્ડ છે.
તે મધ્યસ્થ ધાતુ આયનની તમામ $6$ સવર્ગ સહસંયોજક જગ્યાઓ રોકીને અષ્ટફલકીય સંકીર્ણ બનાવે છે.
તેથી,$Ca^{2+}$ આયન સાથે અષ્ટફલકીય સંકીર્ણ બનાવવા માટે માત્ર $1$ $EDTA$ અણુની જરૂર પડે છે.
તે મધ્યસ્થ ધાતુ આયનની તમામ $6$ સવર્ગ સહસંયોજક જગ્યાઓ રોકીને અષ્ટફલકીય સંકીર્ણ બનાવે છે.
તેથી,$Ca^{2+}$ આયન સાથે અષ્ટફલકીય સંકીર્ણ બનાવવા માટે માત્ર $1$ $EDTA$ અણુની જરૂર પડે છે.
0 likes
View Solution109
MediumMCQ
$EDTA^{4-}$ માં દાન કરતા પરમાણુઓ કયા છે?
A
બે $N$ અને બે $O$
B
બે $N$ અને ચાર $O$
C
ચાર $N$ અને બે $O$
D
ત્રણ $N$ અને ત્રણ $O$
Solution
(B) $EDTA^{4-}$ એટલે ઇથિલીનડાયએમાઇનટેટ્રાએસીટેટ આયન.
તે ષટદંતીય (hexadentate) લિગેન્ડ છે.
બંધારણ મુજબ,તેમાં બે નાઇટ્રોજન પરમાણુઓ (એમાઇન સમૂહમાંથી) અને ચાર ઓક્સિજન પરમાણુઓ (ચાર કાર્બોક્સિલેટ સમૂહમાંથી) હોય છે જે મધ્યસ્થ ધાતુ આયનને ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મનું દાન કરી શકે છે.
તેથી,દાન કરતા પરમાણુઓ બે $N$ અને ચાર $O$ છે.
તે ષટદંતીય (hexadentate) લિગેન્ડ છે.
બંધારણ મુજબ,તેમાં બે નાઇટ્રોજન પરમાણુઓ (એમાઇન સમૂહમાંથી) અને ચાર ઓક્સિજન પરમાણુઓ (ચાર કાર્બોક્સિલેટ સમૂહમાંથી) હોય છે જે મધ્યસ્થ ધાતુ આયનને ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મનું દાન કરી શકે છે.
તેથી,દાન કરતા પરમાણુઓ બે $N$ અને ચાર $O$ છે.
0 likes
View Solution110
EasyMCQ
મધ્યસ્થ ધાતુ આયન સાથે સવર્ગ (સીગ્મા) બંધ દ્વારા જોડાયેલા લીગાન્ડની કુલ સંખ્યાને શું કહે છે?
A
ધાતુ આયનની સંયોજકતા
B
ધાતુ આયનની ઓક્સિડેશન અવસ્થા
C
ધાતુ આયનનો સવર્ગ આંક
D
ઉપરમાંથી એકેય નહીં
Solution
(C) મધ્યસ્થ ધાતુ આયન અને લીગાન્ડ વચ્ચે બનતા સવર્ગ બંધોની કુલ સંખ્યાને ધાતુ આયનનો સવર્ગ આંક કહેવામાં આવે છે. તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
0 likes
View Solution111
MediumMCQ
$[Co(en)_2Br_2]Cl_2$ માં કોબાલ્ટનો સવર્ગ આંક કેટલો છે?
A
$2$
B
$4$
C
$6$
D
$8$
Solution
(C) સવર્ગ આંક એટલે મધ્યસ્થ ધાતુ પરમાણુ દ્વારા લિગેન્ડ સાથે બનાવેલા સિગ્મા બંધોની કુલ સંખ્યા.
સંકીર્ણ $[Co(en)_2Br_2]Cl_2$ માં:
$en$ (ઈથિલીનડાયએમાઈન) એ દ્વિદંતીય લિગેન્ડ છે,તેથી $2 \times en$ એ $2 \times 2 = 4$ સવર્ગ સ્થાન આપે છે.
$Br$ (બ્રોમાઈડ) એ એકદંતીય લિગેન્ડ છે,તેથી $2 \times Br$ એ $2 \times 1 = 2$ સવર્ગ સ્થાન આપે છે.
કુલ સવર્ગ આંક = $4 + 2 = 6$.
સંકીર્ણ $[Co(en)_2Br_2]Cl_2$ માં:
$en$ (ઈથિલીનડાયએમાઈન) એ દ્વિદંતીય લિગેન્ડ છે,તેથી $2 \times en$ એ $2 \times 2 = 4$ સવર્ગ સ્થાન આપે છે.
$Br$ (બ્રોમાઈડ) એ એકદંતીય લિગેન્ડ છે,તેથી $2 \times Br$ એ $2 \times 1 = 2$ સવર્ગ સ્થાન આપે છે.
કુલ સવર્ગ આંક = $4 + 2 = 6$.
0 likes
View Solution112
DifficultMCQ
ફેરિક હેકઝા સાયનો ફેરેટ $(II)$ ના જલીય દ્રાવણમાં મુક્ત થતા આયનોની કુલ સંખ્યા કેટલી છે?
A
$4$
B
$5$
C
$6$
D
$7$
Solution
(D) ફેરિક હેકઝા સાયનો ફેરેટ $(II)$ નું રાસાયણિક સૂત્ર $Fe_4[Fe(CN)_6]_3$ છે.
જલીય દ્રાવણમાં તેનું આયનીકરણ નીચે મુજબ થાય છે:
$Fe_4[Fe(CN)_6]_3 (s) \rightarrow 4Fe^{3+} (aq) + 3[Fe(CN)_6]^{4-} (aq)$.
ઉત્પન્ન થતા આયનોની કુલ સંખ્યા $4 + 3 = 7$ છે.
જલીય દ્રાવણમાં તેનું આયનીકરણ નીચે મુજબ થાય છે:
$Fe_4[Fe(CN)_6]_3 (s) \rightarrow 4Fe^{3+} (aq) + 3[Fe(CN)_6]^{4-} (aq)$.
ઉત્પન્ન થતા આયનોની કુલ સંખ્યા $4 + 3 = 7$ છે.
0 likes
View Solution113
MediumMCQ
કેન્સર વિરોધી દવા સીસ-પ્લેટિનમાં નીચેનામાંથી કયા લિગેન્ડ્સ હોય છે?
A
$NH_3, Cl^-$
B
$NH_3, H_2O$
C
$Cl^-, H_2O$
D
$NO, Cl^-$
Solution
(A) સીસ-પ્લેટિનનું રાસાયણિક સૂત્ર $[Pt(NH_3)_2Cl_2]$ છે.
આ સવર્ગ સંયોજનમાં,મધ્યસ્થ ધાતુ આયન $Pt^{2+}$ છે.
મધ્યસ્થ ધાતુ આયન સાથે જોડાયેલા લિગેન્ડ્સ એમોનિયા $(NH_3)$ અને ક્લોરાઈડ આયનો $(Cl^-)$ છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
આ સવર્ગ સંયોજનમાં,મધ્યસ્થ ધાતુ આયન $Pt^{2+}$ છે.
મધ્યસ્થ ધાતુ આયન સાથે જોડાયેલા લિગેન્ડ્સ એમોનિયા $(NH_3)$ અને ક્લોરાઈડ આયનો $(Cl^-)$ છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
0 likes
View Solution114
AdvancedMCQ
કયા પ્રકારનું યોગશીલ સંયોજન દ્રાવણમાં તેની ઓળખ જાળવી રાખે છે?
A
દ્વિક્ષાર
B
સંકીર્ણ સંયોજન
C
સવર્ગ સંયોજન
D
બંને $(2)$ અને $(3)$
Solution
(D) યોગશીલ સંયોજનોને બે પ્રકારમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે: દ્વિક્ષાર અને સવર્ગ સંયોજનો.
દ્વિક્ષાર જ્યારે પાણીમાં ઓગળવામાં આવે ત્યારે તેના ઘટક આયનોમાં સંપૂર્ણપણે વિયોજિત થઈ જાય છે અને પોતાની ઓળખ ગુમાવે છે.
સવર્ગ સંયોજનો (અથવા સંકીર્ણ સંયોજનો) દ્રાવણમાં તેમના ઘટક આયનોમાં સંપૂર્ણપણે વિયોજિત થતા નથી; મધ્યસ્થ ધાતુ આયન અને લિગેન્ડ્સ સવર્ગ સ્ફિયરની અંદર જોડાયેલા રહે છે,આમ તેઓ દ્રાવણમાં તેમની ઓળખ જાળવી રાખે છે.
તેથી,સંકીર્ણ સંયોજનો અને સવર્ગ સંયોજનો બંને તેમની ઓળખ જાળવી રાખે છે.
દ્વિક્ષાર જ્યારે પાણીમાં ઓગળવામાં આવે ત્યારે તેના ઘટક આયનોમાં સંપૂર્ણપણે વિયોજિત થઈ જાય છે અને પોતાની ઓળખ ગુમાવે છે.
સવર્ગ સંયોજનો (અથવા સંકીર્ણ સંયોજનો) દ્રાવણમાં તેમના ઘટક આયનોમાં સંપૂર્ણપણે વિયોજિત થતા નથી; મધ્યસ્થ ધાતુ આયન અને લિગેન્ડ્સ સવર્ગ સ્ફિયરની અંદર જોડાયેલા રહે છે,આમ તેઓ દ્રાવણમાં તેમની ઓળખ જાળવી રાખે છે.
તેથી,સંકીર્ણ સંયોજનો અને સવર્ગ સંયોજનો બંને તેમની ઓળખ જાળવી રાખે છે.
0 likes
View Solution115
EasyMCQ
$[Co(NH_3)_6]Cl_3$ સંયોજનના દ્રાવણમાં કેટલા આયનો ઉત્પન્ન થાય છે?
A
$6$
B
$4$
C
$3$
D
$2$
Solution
(B) $[Co(NH_3)_6]Cl_3$ સંયોજન પાણીમાં નીચે મુજબ આયનીકરણ પામે છે:
$[Co(NH_3)_6]Cl_3 \rightarrow [Co(NH_3)_6]^{3+} + 3Cl^-$
આ આયનીકરણથી,આપણને $1$ સંકીર્ણ ધન આયન $[Co(NH_3)_6]^{3+}$ અને $3$ ક્લોરાઇડ ઋણ આયન $Cl^-$ મળે છે.
કુલ આયનોની સંખ્યા = $1 + 3 = 4$.
$[Co(NH_3)_6]Cl_3 \rightarrow [Co(NH_3)_6]^{3+} + 3Cl^-$
આ આયનીકરણથી,આપણને $1$ સંકીર્ણ ધન આયન $[Co(NH_3)_6]^{3+}$ અને $3$ ક્લોરાઇડ ઋણ આયન $Cl^-$ મળે છે.
કુલ આયનોની સંખ્યા = $1 + 3 = 4$.
0 likes
View Solution116
DifficultMCQ
$[Co(NH_3)_6]Cl_3$ સંકીર્ણ સંયોજનમાં સહસંયોજક બંધની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$3$
B
$6$
C
$18$
D
$9$
Solution
(C) $[Co(NH_3)_6]Cl_3$ સંકીર્ણમાં $6$ એમોનિયા $(NH_3)$ લિગેન્ડ છે.
દરેક $NH_3$ અણુમાં $3$ સહસંયોજક $N-H$ બંધ હોય છે.
તેથી,લિગેન્ડમાં સહસંયોજક બંધની કુલ સંખ્યા $6 \times 3 = 18$ થાય છે.
દરેક $NH_3$ અણુમાં $3$ સહસંયોજક $N-H$ બંધ હોય છે.
તેથી,લિગેન્ડમાં સહસંયોજક બંધની કુલ સંખ્યા $6 \times 3 = 18$ થાય છે.
0 likes
View Solution117
EasyMCQ
$[Fe(CN)_6]^{3-}$ માં $Fe$ નો સવર્ગઆંક કેટલો છે?
A
$6$
B
$3$
C
$4$
D
$2$
Solution
(A) મધ્યસ્થ ધાતુ પરમાણુનો સવર્ગઆંક એટલે તેની સાથે સીધા જોડાયેલા લિગાન્ડના દાતા પરમાણુઓની સંખ્યા.
$[Fe(CN)_6]^{3-}$ સંકીર્ણમાં,$Fe^{3+}$ આયન $6$ સાયનાઈડ $(CN^-)$ લિગાન્ડ સાથે જોડાયેલ છે.
$CN^-$ એ એકદંતીય લિગાન્ડ હોવાથી,દરેક $CN^-$ સવર્ગઆંકમાં $1$ નો ફાળો આપે છે.
તેથી,$Fe$ નો સવર્ગઆંક $6 \times 1 = 6$ થાય છે.
$[Fe(CN)_6]^{3-}$ સંકીર્ણમાં,$Fe^{3+}$ આયન $6$ સાયનાઈડ $(CN^-)$ લિગાન્ડ સાથે જોડાયેલ છે.
$CN^-$ એ એકદંતીય લિગાન્ડ હોવાથી,દરેક $CN^-$ સવર્ગઆંકમાં $1$ નો ફાળો આપે છે.
તેથી,$Fe$ નો સવર્ગઆંક $6 \times 1 = 6$ થાય છે.
0 likes
View Solution118
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયું ઋણ લિગેન્ડ છે?
A
એકવા
B
સલ્ફેટો
C
કાર્બોનિલ
D
નાઈટ્રોસિલ
Solution
(B) ઋણ લિગેન્ડ એ એક આયનીય સ્પીસીઝ છે જે મધ્યસ્થ ધાતુ પરમાણુને ઇલેક્ટ્રોનની જોડી આપે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$SO_4^{2-}$ (સલ્ફેટો) એ ઋણ વીજભારિત લિગેન્ડ છે.
$H_2O$ (એકવા),$CO$ (કાર્બોનિલ),અને $NO$ (નાઈટ્રોસિલ) એ તટસ્થ લિગેન્ડ છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$SO_4^{2-}$ (સલ્ફેટો) એ ઋણ વીજભારિત લિગેન્ડ છે.
$H_2O$ (એકવા),$CO$ (કાર્બોનિલ),અને $NO$ (નાઈટ્રોસિલ) એ તટસ્થ લિગેન્ડ છે.
0 likes
View Solution119
MediumMCQ
સંકીર્ણ $[E(en)_2(C_2O_4)]NO_2$ (જ્યાં $en$ એ ઈથીલીન ડાયઅમાઈન છે) માં ધાતુ $E$ નો સવર્ગ આંક અને ઓક્સિડેશન અવસ્થા અનુક્રમે .....છે.
A
$4$ અને $2$
B
$4$ અને $3$
C
$6$ અને $3$
D
$6$ અને $2$
Solution
(C) સંકીર્ણ $[E(en)_2(C_2O_4)]NO_2$ છે.
$en$ (ઈથીલીન ડાયઅમાઈન) એ દ્વિદંતીય લિગેન્ડ છે,તેથી $2 \times en$ એ $2 \times 2 = 4$ સવર્ગ સ્થાનો પૂરા પાડે છે.
$C_2O_4^{2-}$ (ઓક્ઝેલેટ) એ દ્વિદંતીય લિગેન્ડ છે,જે $2$ સવર્ગ સ્થાનો પૂરા પાડે છે.
કુલ સવર્ગ આંક = $4 + 2 = 6$.
ધારો કે $E$ ની ઓક્સિડેશન અવસ્થા $x$ છે.
$en$ પરનો વીજભાર $0$ છે,$C_2O_4$ પરનો વીજભાર $-2$ છે,અને $NO_2$ પરનો વીજભાર $-1$ છે.
$x + 2(0) + (-2) + (-1) = 0$
$x - 3 = 0$
$x = +3$.
આમ,સવર્ગ આંક $6$ અને ઓક્સિડેશન અવસ્થા $3$ છે.
$en$ (ઈથીલીન ડાયઅમાઈન) એ દ્વિદંતીય લિગેન્ડ છે,તેથી $2 \times en$ એ $2 \times 2 = 4$ સવર્ગ સ્થાનો પૂરા પાડે છે.
$C_2O_4^{2-}$ (ઓક્ઝેલેટ) એ દ્વિદંતીય લિગેન્ડ છે,જે $2$ સવર્ગ સ્થાનો પૂરા પાડે છે.
કુલ સવર્ગ આંક = $4 + 2 = 6$.
ધારો કે $E$ ની ઓક્સિડેશન અવસ્થા $x$ છે.
$en$ પરનો વીજભાર $0$ છે,$C_2O_4$ પરનો વીજભાર $-2$ છે,અને $NO_2$ પરનો વીજભાર $-1$ છે.
$x + 2(0) + (-2) + (-1) = 0$
$x - 3 = 0$
$x = +3$.
આમ,સવર્ગ આંક $6$ અને ઓક્સિડેશન અવસ્થા $3$ છે.
0 likes
View Solution120
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કયો તટસ્થ લીગાન્ડ છે?
A
ક્લોરો
B
હાઈડ્રોક્સો
C
એમાઈન
D
ઓક્ઝલેરો
Solution
(C) તટસ્થ લીગાન્ડ એવો લીગાન્ડ છે જેના પર કોઈ ચોખ્ખો વિદ્યુતભાર હોતો નથી.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી:
$A$. ક્લોરો $(Cl^-)$ એ $-1$ વીજભાર ધરાવતો ઋણાયનીય લીગાન્ડ છે.
$B$. હાઈડ્રોક્સો $(OH^-)$ એ $-1$ વીજભાર ધરાવતો ઋણાયનીય લીગાન્ડ છે.
$C$. એમાઈન $(NH_3)$ એ $0$ ચોખ્ખો વીજભાર ધરાવતો તટસ્થ અણુ છે.
$D$. ઓક્ઝલેરો $(C_2O_4^{2-})$ એ $-2$ વીજભાર ધરાવતો ઋણાયનીય લીગાન્ડ છે.
તેથી,$NH_3$ એ સાચો તટસ્થ લીગાન્ડ છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી:
$A$. ક્લોરો $(Cl^-)$ એ $-1$ વીજભાર ધરાવતો ઋણાયનીય લીગાન્ડ છે.
$B$. હાઈડ્રોક્સો $(OH^-)$ એ $-1$ વીજભાર ધરાવતો ઋણાયનીય લીગાન્ડ છે.
$C$. એમાઈન $(NH_3)$ એ $0$ ચોખ્ખો વીજભાર ધરાવતો તટસ્થ અણુ છે.
$D$. ઓક્ઝલેરો $(C_2O_4^{2-})$ એ $-2$ વીજભાર ધરાવતો ઋણાયનીય લીગાન્ડ છે.
તેથી,$NH_3$ એ સાચો તટસ્થ લીગાન્ડ છે.
0 likes
View Solution121
MediumMCQ
ક્યુપ્રોમોનીયમ સલ્ફેટમાં કોપરનો સવર્ગ આંક ..... છે.
A
$2$
B
$6$
C
$4$
D
$8$
Solution
(C) ક્યુપ્રોમોનીયમ સલ્ફેટનું રાસાયણિક સૂત્ર $[Cu(NH_3)_4]SO_4$ છે.
આ સંકીર્ણ આયન $[Cu(NH_3)_4]^{2+}$ માં,કોપર આયન $4$ એમોનિયા $(NH_3)$ લિગેન્ડ સાથે જોડાયેલ છે.
$NH_3$ એકદંતીય લિગેન્ડ હોવાથી,કોપરનો સવર્ગ આંક $4 \times 1 = 4$ થાય છે.
આ સંકીર્ણ આયન $[Cu(NH_3)_4]^{2+}$ માં,કોપર આયન $4$ એમોનિયા $(NH_3)$ લિગેન્ડ સાથે જોડાયેલ છે.
$NH_3$ એકદંતીય લિગેન્ડ હોવાથી,કોપરનો સવર્ગ આંક $4 \times 1 = 4$ થાય છે.
0 likes
View Solution122
MediumMCQ
સંકીર્ણ $[Fe(CN)_6]^{4-}$,$[Fe(CN)_6]^{3-}$ અને $[FeCl_4]^{-}$ માં $Fe$ નો સવર્ગ આંક અનુક્રમે કેટલો છે?
A
$2, 3, 3$
B
$6, 6, 4$
C
$6, 3, 3$
D
$6, 4, 6$
Solution
(B) સવર્ગ આંક એટલે ધાતુ સાથે સીધા જોડાયેલા લીગેન્ડના દાતા પરમાણુઓની સંખ્યા.
$[Fe(CN)_6]^{4-}$ માં $6$ $CN^-$ લીગેન્ડ છે,તેથી સવર્ગ આંક $6$ છે.
$[Fe(CN)_6]^{3-}$ માં $6$ $CN^-$ લીગેન્ડ છે,તેથી સવર્ગ આંક $6$ છે.
$[FeCl_4]^{-}$ માં $4$ $Cl^-$ લીગેન્ડ છે,તેથી સવર્ગ આંક $4$ છે.
આમ,સવર્ગ આંક $6, 6, 4$ છે.
$[Fe(CN)_6]^{4-}$ માં $6$ $CN^-$ લીગેન્ડ છે,તેથી સવર્ગ આંક $6$ છે.
$[Fe(CN)_6]^{3-}$ માં $6$ $CN^-$ લીગેન્ડ છે,તેથી સવર્ગ આંક $6$ છે.
$[FeCl_4]^{-}$ માં $4$ $Cl^-$ લીગેન્ડ છે,તેથી સવર્ગ આંક $4$ છે.
આમ,સવર્ગ આંક $6, 6, 4$ છે.
0 likes
View Solution123
MediumMCQ
ટ્રિસ(ઈથિલીન ડાયએમાઈન)કોબાલ્ટ$(III)$ સલ્ફેટનું અણુસૂત્ર શું છે?
A
$[Co(en)_2SO_4]$
B
$[Co(en)_3SO_4]$
C
$[Co(en)_3]_2(SO_4)_3$
D
$[Co(en)_3]SO_4$
Solution
(C) ટ્રિસ(ઈથિલીન ડાયએમાઈન)કોબાલ્ટ$(III)$ સલ્ફેટમાં:
$1$. કેન્દ્રીય ધાતુ આયન કોબાલ્ટ છે,જેની ઓક્સિડેશન અવસ્થા $+3$ છે.
$2$. લિગેન્ડ ઈથિલીન ડાયએમાઈન $(en)$ છે,જે તટસ્થ છે.
$3$. 'ટ્રિસ' સૂચવે છે કે $3$ ઈથિલીન ડાયએમાઈન અણુઓ છે,તેથી સંકીર્ણ આયન $[Co(en)_3]^{3+}$ બનશે.
$4$. સલ્ફેટ આયન $SO_4^{2-}$ છે.
$5$. વિદ્યુત તટસ્થતા જાળવવા માટે,સંકીર્ણનું સૂત્ર $[Co(en)_3]_2(SO_4)_3$ થશે.
$1$. કેન્દ્રીય ધાતુ આયન કોબાલ્ટ છે,જેની ઓક્સિડેશન અવસ્થા $+3$ છે.
$2$. લિગેન્ડ ઈથિલીન ડાયએમાઈન $(en)$ છે,જે તટસ્થ છે.
$3$. 'ટ્રિસ' સૂચવે છે કે $3$ ઈથિલીન ડાયએમાઈન અણુઓ છે,તેથી સંકીર્ણ આયન $[Co(en)_3]^{3+}$ બનશે.
$4$. સલ્ફેટ આયન $SO_4^{2-}$ છે.
$5$. વિદ્યુત તટસ્થતા જાળવવા માટે,સંકીર્ણનું સૂત્ર $[Co(en)_3]_2(SO_4)_3$ થશે.
0 likes
View Solution124
EasyMCQ
$[CoF_6]^{3-}$ સંકીર્ણ સંયોજનમાં $Co$ નો સવર્ગ આંક કેટલો છે?
A
$4$
B
$5$
C
$6$
D
$8$
Solution
(C) સવર્ગ આંક એટલે મધ્યસ્થ ધાતુ આયન સાથે સીધા જોડાયેલા લિગાન્ડના દાતા પરમાણુઓની સંખ્યા. $[CoF_6]^{3-}$ સંકીર્ણમાં,$6$ ફ્લોરાઈડ $(F^-)$ આયનો મધ્યસ્થ કોબાલ્ટ $(Co)$ આયન સાથે જોડાયેલા છે. $F^-$ એ એકદંતીય લિગાન્ડ હોવાથી,સવર્ગ આંક $6$ થાય છે.
0 likes
View Solution125
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયા લિગેન્ડ ચીલેટની રચના કરી શકે છે?
A
એસિટેટ
B
ઓક્ઝેલેટ
C
સાયનાઈડ
D
એમોનિયા
Solution
(B) જે લિગેન્ડ ચીલેટ બનાવી શકે તેને ચીલેટિંગ લિગેન્ડ કહેવાય છે,જે બહુદંતીય (polydentate) લિગેન્ડ હોવું આવશ્યક છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Acetate$,$Cyanide$ અને $Ammonia$ એકદંતીય (monodentate) લિગેન્ડ છે.
$Oxalate$ $(C_2O_4^{2-})$ એ દ્વિદંતીય (bidentate) લિગેન્ડ છે જે બે દાતા ઓક્સિજન પરમાણુઓ દ્વારા મધ્યસ્થ ધાતુ આયન સાથે જોડાઈને પાંચ-સભ્યની સ્થાયી વલય રચના બનાવે છે,આમ તે ચીલેટ બનાવે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Acetate$,$Cyanide$ અને $Ammonia$ એકદંતીય (monodentate) લિગેન્ડ છે.
$Oxalate$ $(C_2O_4^{2-})$ એ દ્વિદંતીય (bidentate) લિગેન્ડ છે જે બે દાતા ઓક્સિજન પરમાણુઓ દ્વારા મધ્યસ્થ ધાતુ આયન સાથે જોડાઈને પાંચ-સભ્યની સ્થાયી વલય રચના બનાવે છે,આમ તે ચીલેટ બનાવે છે.
0 likes
View Solution126
MediumMCQ
$[Co(NH_3)_6]^{3+}$ સંકીર્ણ આયનમાં $NH_3$ અણુઓ ધાતુ પરમાણુ સાથે ....... વડે જોડાયેલા હોય છે.
A
આયોનિક બંધ
B
સહસંયોજક બંધ
C
સવર્ગબંધ
D
હાઈડ્રોજન બંધ
Solution
(C) સવર્ગ સંયોજનમાં,લિગેન્ડ્સ (જેમ કે $NH_3$) મધ્યસ્થ ધાતુ પરમાણુ (જેમ કે $Co^{3+}$) ને ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મનું દાન કરે છે.
આ પ્રકારનો બંધ,જેમાં બંને ઇલેક્ટ્રોન એક જ પરમાણુ દ્વારા આપવામાં આવે છે,તેને સવર્ગબંધ (coordinate bond) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આ પ્રકારનો બંધ,જેમાં બંને ઇલેક્ટ્રોન એક જ પરમાણુ દ્વારા આપવામાં આવે છે,તેને સવર્ગબંધ (coordinate bond) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
0 likes
View Solution127
MediumMCQ
સંકીર્ણ $[X(SO_4)(NH_3)_5]$ માં $X$ નો સવર્ગ આંક અને ઓક્સિડેશન આંક અનુક્રમે કેટલા છે?
A
$10$ અને $3$
B
$1$ અને $6$
C
$6$ અને $4$
D
$6$ અને $2$
Solution
(D) $1$. સવર્ગ આંક એ મધ્યસ્થ ધાતુ પરમાણુ સાથે જોડાયેલા લિગેન્ડના દાતા પરમાણુઓની કુલ સંખ્યા છે. અહીં,$SO_4^{2-}$ એકદંતીય લિગેન્ડ તરીકે વર્તે છે અને $5$ $NH_3$ અણુઓ એકદંતીય છે. તેથી,સવર્ગ આંક $= 1 + 5 = 6$.
$2$. $X$ નો ઓક્સિડેશન આંક શોધવા માટે,ધારો કે તે $x$ છે. $SO_4$ પરનો વીજભાર $-2$ છે અને $NH_3$ તટસ્થ છે. સંકીર્ણ તટસ્થ હોવાથી,$x + (-2) + 5(0) = 0$,તેથી $x = +2$.
$3$. આમ,સવર્ગ આંક $6$ અને ઓક્સિડેશન આંક $2$ છે.
$2$. $X$ નો ઓક્સિડેશન આંક શોધવા માટે,ધારો કે તે $x$ છે. $SO_4$ પરનો વીજભાર $-2$ છે અને $NH_3$ તટસ્થ છે. સંકીર્ણ તટસ્થ હોવાથી,$x + (-2) + 5(0) = 0$,તેથી $x = +2$.
$3$. આમ,સવર્ગ આંક $6$ અને ઓક્સિડેશન આંક $2$ છે.
0 likes
View Solution128
MediumMCQ
લિગેન્ડ $N[CH_2CH_2NH_2]_3$ એ:
A
ત્રિદંતીય લિગેન્ડ
B
ષટદંતીય લિગેન્ડ
C
ચતુર્થદંતીય લિગેન્ડ
D
દ્વિદંતીય લિગેન્ડ
Solution
(C) લિગેન્ડ $N[CH_2CH_2NH_2]_3$ ને $tren$ (ટ્રિસ($2$-એમિનોઈથાઈલ)એમાઈન) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તેમાં એક તૃતીયક એમાઈન નાઈટ્રોજન પરમાણુ અને ત્રણ પ્રાથમિક એમાઈન નાઈટ્રોજન પરમાણુઓ હોય છે.
ચારેય નાઈટ્રોજન પરમાણુઓ પાસે કેન્દ્રીય ધાતુ આયનને આપવા માટે અબંધકારક ઈલેક્ટ્રોન યુગ્મ હોય છે.
તેથી,તે ચતુર્થદંતીય લિગેન્ડ તરીકે વર્તે છે.
તેમાં એક તૃતીયક એમાઈન નાઈટ્રોજન પરમાણુ અને ત્રણ પ્રાથમિક એમાઈન નાઈટ્રોજન પરમાણુઓ હોય છે.
ચારેય નાઈટ્રોજન પરમાણુઓ પાસે કેન્દ્રીય ધાતુ આયનને આપવા માટે અબંધકારક ઈલેક્ટ્રોન યુગ્મ હોય છે.
તેથી,તે ચતુર્થદંતીય લિગેન્ડ તરીકે વર્તે છે.
0 likes
View Solution129
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયો લીગાન્ડ ચિલેટિંગ એજન્ટ નથી?
A
$EDTA^{4-}$
B
$en$ (ઇથિલિનડાયએમાઇન)
C
ઓક્ઝલેટ $(C_2O_4^{2-})$
D
પીરીડીન $(C_5H_5N)$
Solution
(D) ચિલેટિંગ એજન્ટ એ પોલીડેન્ટેટ લીગાન્ડ છે જે મધ્યસ્થ ધાતુ પરમાણુ સાથે વલય (ring) બંધારણ બનાવી શકે છે.
$EDTA^{4-}$ એ હેક્ઝાડેન્ટેટ લીગાન્ડ છે,$en$ એ બાયડેન્ટેટ લીગાન્ડ છે,અને ઓક્ઝલેટ એ બાયડેન્ટેટ લીગાન્ડ છે; આ બધા ચિલેટ વલય બનાવી શકે છે.
પીરીડીન $(C_5H_5N)$ એ મોનોડેન્ટેટ લીગાન્ડ છે,જેનો અર્થ છે કે તે માત્ર એક દાતા પરમાણુ (નાઇટ્રોજન) દ્વારા ધાતુ પરમાણુ સાથે જોડાય છે અને વલય બંધારણ બનાવી શકતું નથી.
તેથી,પીરીડીન એ ચિલેટિંગ એજન્ટ નથી.
$EDTA^{4-}$ એ હેક્ઝાડેન્ટેટ લીગાન્ડ છે,$en$ એ બાયડેન્ટેટ લીગાન્ડ છે,અને ઓક્ઝલેટ એ બાયડેન્ટેટ લીગાન્ડ છે; આ બધા ચિલેટ વલય બનાવી શકે છે.
પીરીડીન $(C_5H_5N)$ એ મોનોડેન્ટેટ લીગાન્ડ છે,જેનો અર્થ છે કે તે માત્ર એક દાતા પરમાણુ (નાઇટ્રોજન) દ્વારા ધાતુ પરમાણુ સાથે જોડાય છે અને વલય બંધારણ બનાવી શકતું નથી.
તેથી,પીરીડીન એ ચિલેટિંગ એજન્ટ નથી.
0 likes
View Solution130
MediumMCQ
એક મોલ સંકીર્ણ સંયોજન $Co(NH_3)_5Cl_3$ ને પાણીમાં ઓગાળતા $3$ મોલ આયનો મળે છે. વધુમાં,આ સંકીર્ણનો એક મોલ $2$ મોલ $AgNO_3$ દ્રાવણ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $2$ મોલ $AgCl(s)$ આપે છે. સંકીર્ણનું બંધારણ શું છે?
A
$[Co(NH_3)_3Cl_3] \cdot 2NH_3$
B
$[Co(NH_3)_4Cl_2]Cl \cdot NH_3$
C
$[Co(NH_3)_4Cl]Cl_2 \cdot NH_3$
D
$[Co(NH_3)_5Cl]Cl_2$
Solution
(D) સંકીર્ણ $Co(NH_3)_5Cl_3$ એ $2$ મોલ $AgNO_3$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $2$ મોલ $AgCl(s)$ બનાવે છે,જે દર્શાવે છે કે સંકલન ક્ષેત્રની બહાર $2$ ક્લોરાઇડ આયનો છે.
તેથી,સૂત્ર $[Co(NH_3)_5Cl]Cl_2$ છે.
પાણીમાં ઓગળતા તે આ રીતે આયનીકરણ પામે છે: $[Co(NH_3)_5Cl]Cl_2 \rightarrow [Co(NH_3)_5Cl]^{2+} + 2Cl^-$.
આમ કુલ $1 + 2 = 3$ મોલ આયનો મળે છે,જે આપેલી માહિતી સાથે સુસંગત છે.
તેથી,સૂત્ર $[Co(NH_3)_5Cl]Cl_2$ છે.
પાણીમાં ઓગળતા તે આ રીતે આયનીકરણ પામે છે: $[Co(NH_3)_5Cl]Cl_2 \rightarrow [Co(NH_3)_5Cl]^{2+} + 2Cl^-$.
આમ કુલ $1 + 2 = 3$ મોલ આયનો મળે છે,જે આપેલી માહિતી સાથે સુસંગત છે.
0 likes
View Solution131
MediumMCQ
$[Co(NH_3)_4Cl_2]Cl$ માં કોબાલ્ટનો સવર્ગ આંક કેટલો છે?
A
$4$
B
$6$
C
$2$
D
$7$
Solution
(B) મધ્યસ્થ ધાતુ પરમાણુનો સવર્ગ આંક એ લિગેન્ડ્સ દ્વારા મધ્યસ્થ ધાતુ પરમાણુ સાથે બનાવેલા સિગ્મા બંધોની કુલ સંખ્યા છે.
સંકીર્ણ $[Co(NH_3)_4Cl_2]Cl$ માં,મધ્યસ્થ ધાતુ પરમાણુ $Co^{3+}$ છે.
જોડાયેલા લિગેન્ડ્સ $4$ અણુઓ $NH_3$ (એકદંતીય) અને $2$ આયનો $Cl^-$ (એકદંતીય) છે.
સવર્ગ આંક = $(4 \times 1) + (2 \times 1) = 6$.
સંકીર્ણ $[Co(NH_3)_4Cl_2]Cl$ માં,મધ્યસ્થ ધાતુ પરમાણુ $Co^{3+}$ છે.
જોડાયેલા લિગેન્ડ્સ $4$ અણુઓ $NH_3$ (એકદંતીય) અને $2$ આયનો $Cl^-$ (એકદંતીય) છે.
સવર્ગ આંક = $(4 \times 1) + (2 \times 1) = 6$.
0 likes
View Solution132
MediumMCQ
$[Cu(NH_3)_4]SO_4$ સંકીર્ણનું જલીય દ્રાવણ કોની કસોટી આપે છે?
A
$Cu^{2+}$ આયનની કસોટી.
B
$NH_3$ ની કસોટી.
C
$SO_4^{2-}$ આયનની કસોટી.
D
ઉપરના પૈકી કોઈ પણ નહીં.
Solution
(C) $[Cu(NH_3)_4]SO_4$ સંકીર્ણ પાણીમાં $[Cu(NH_3)_4]SO_4 \rightarrow [Cu(NH_3)_4]^{2+} + SO_4^{2-}$ તરીકે વિયોજન પામે છે.
કારણ કે $SO_4^{2-}$ આયન આયનીકરણ ક્ષેત્રમાં (સવર્ગ સ્પીસીઝની બહાર) હાજર છે,તે મુક્ત રીતે પ્રક્રિયા કરી શકે છે અને સલ્ફેટ આયન માટે હકારાત્મક કસોટી આપે છે (દા.ત.,$BaCl_2$ ના દ્રાવણ સાથે).
$Cu^{2+}$ અને $NH_3$ એ સવર્ગ ક્ષેત્ર $[Cu(NH_3)_4]^{2+}$ નો ભાગ છે અને તેનું વિયોજન થતું નથી,તેથી તેઓ તેમની લાક્ષણિક કસોટી આપતા નથી.
કારણ કે $SO_4^{2-}$ આયન આયનીકરણ ક્ષેત્રમાં (સવર્ગ સ્પીસીઝની બહાર) હાજર છે,તે મુક્ત રીતે પ્રક્રિયા કરી શકે છે અને સલ્ફેટ આયન માટે હકારાત્મક કસોટી આપે છે (દા.ત.,$BaCl_2$ ના દ્રાવણ સાથે).
$Cu^{2+}$ અને $NH_3$ એ સવર્ગ ક્ષેત્ર $[Cu(NH_3)_4]^{2+}$ નો ભાગ છે અને તેનું વિયોજન થતું નથી,તેથી તેઓ તેમની લાક્ષણિક કસોટી આપતા નથી.
0 likes
View Solution133
MediumMCQ
$SCN$ લીગેન્ડમાં,જો $N$ એ મધ્યસ્થ ધાતુ પરમાણુ સાથે જોડાયેલ હોય,તો લીગેન્ડનું નામ શું થાય?
A
આઇસોથાયોસાયનેટો-$N$
B
સાયનેટો-$N$
C
થાયોસાયનેટો-$S$
D
આઇસોસાયનેટો-$S$
Solution
(A) $SCN^-$ આયન એ ઉભયદંતીય (ambidentate) લીગેન્ડ છે.
જ્યારે સલ્ફર પરમાણુ મધ્યસ્થ ધાતુ સાથે જોડાય ત્યારે તેને $Thiocyanato-S$ કહેવાય છે.
જ્યારે નાઇટ્રોજન પરમાણુ મધ્યસ્થ ધાતુ સાથે જોડાય ત્યારે તેને $Isothiocyanato-N$ (અથવા $Thiocyanato-N$) કહેવાય છે.
જ્યારે સલ્ફર પરમાણુ મધ્યસ્થ ધાતુ સાથે જોડાય ત્યારે તેને $Thiocyanato-S$ કહેવાય છે.
જ્યારે નાઇટ્રોજન પરમાણુ મધ્યસ્થ ધાતુ સાથે જોડાય ત્યારે તેને $Isothiocyanato-N$ (અથવા $Thiocyanato-N$) કહેવાય છે.
0 likes
View Solution134
MediumMCQ
ડાયક્લોરો ડાયઓક્સિલેટો ક્રોમીયમ$(III)$ માં પ્રાથમિક અને દ્વિતીયક સંયોજકતા અનુક્રમે ...... છે.
A
$3, 4$
B
$4, 3$
C
$3, 6$
D
$6, 3$
Solution
(C) ડાયક્લોરો ડાયઓક્સિલેટો ક્રોમીયમ$(III)$ નું રાસાયણિક સૂત્ર $[Cr(C_2O_4)_2Cl_2]^-$ છે.
પ્રાથમિક સંયોજકતા એ મધ્યસ્થ ધાતુ પરમાણુની ઓક્સિડેશન અવસ્થા દર્શાવે છે. અહીં $Cr$ માટે,ધારો કે તે $x$ છે: $x + 2(-2) + 2(-1) = -1 \implies x - 4 - 2 = -1 \implies x = +3$.
દ્વિતીયક સંયોજકતા એ સવર્ગ આંક દર્શાવે છે. ઓક્ઝેલેટ એ દ્વિદંતીય લિગેન્ડ $(2 \times 2 = 4)$ છે અને ક્લોરાઈડ એ એકદંતીય લિગેન્ડ $(2 \times 1 = 2)$ છે,તેથી કુલ સવર્ગ આંક $4 + 2 = 6$ થાય છે.
આમ,પ્રાથમિક અને દ્વિતીયક સંયોજકતા અનુક્રમે $3$ અને $6$ છે.
પ્રાથમિક સંયોજકતા એ મધ્યસ્થ ધાતુ પરમાણુની ઓક્સિડેશન અવસ્થા દર્શાવે છે. અહીં $Cr$ માટે,ધારો કે તે $x$ છે: $x + 2(-2) + 2(-1) = -1 \implies x - 4 - 2 = -1 \implies x = +3$.
દ્વિતીયક સંયોજકતા એ સવર્ગ આંક દર્શાવે છે. ઓક્ઝેલેટ એ દ્વિદંતીય લિગેન્ડ $(2 \times 2 = 4)$ છે અને ક્લોરાઈડ એ એકદંતીય લિગેન્ડ $(2 \times 1 = 2)$ છે,તેથી કુલ સવર્ગ આંક $4 + 2 = 6$ થાય છે.
આમ,પ્રાથમિક અને દ્વિતીયક સંયોજકતા અનુક્રમે $3$ અને $6$ છે.
0 likes
View Solution135
AdvancedMCQ
$200 \ mL$ ના દ્રાવણ $X$ માં $0.02 \ mol$ $[Co(NH_3)_5Br]Cl_2$ અને $0.02 \ mol$ $[Co(NH_3)_5Cl]SO_4$ રહેલા છે. જો દ્રાવણ $X$ ની પ્રક્રિયા વધુ પ્રમાણમાં $AgNO_3$ અને વધુ પ્રમાણમાં $BaCl_2$ સાથે કરવામાં આવે,તો મળતા અવક્ષેપ $Y$ અને $Z$ ના મોલની સંખ્યા અનુક્રમે કેટલી હશે?
A
$0.02, 0.02$
B
$0.01, 0.02$
C
$0.02, 0.04$
D
$0.04, 0.02$
Solution
(D) $1$. વધુ પ્રમાણમાં $AgNO_3$ સાથેની પ્રક્રિયા: માત્ર સવર્ગ સ્તરની બહાર રહેલા ક્લોરાઇડ આયનો $AgCl$ તરીકે અવક્ષેપિત થશે.
$[Co(NH_3)_5Br]Cl_2$ માંથી $2 \times 0.02 = 0.04 \ mol$ $Cl^-$ મળે છે.
$[Co(NH_3)_5Cl]SO_4$ માં સવર્ગ સ્તરની બહાર કોઈ $Cl^-$ આયન નથી.
તેથી,$AgCl$ $(Y)$ ના મોલ = $0.04 \ mol$.
$2$. વધુ પ્રમાણમાં $BaCl_2$ સાથેની પ્રક્રિયા: માત્ર સવર્ગ સ્તરની બહાર રહેલા સલ્ફેટ આયનો $BaSO_4$ તરીકે અવક્ષેપિત થશે.
$[Co(NH_3)_5Cl]SO_4$ માંથી $0.02 \ mol$ $SO_4^{2-}$ મળે છે.
$[Co(NH_3)_5Br]Cl_2$ માં કોઈ $SO_4^{2-}$ આયન નથી.
તેથી,$BaSO_4$ $(Z)$ ના મોલ = $0.02 \ mol$.
$[Co(NH_3)_5Br]Cl_2$ માંથી $2 \times 0.02 = 0.04 \ mol$ $Cl^-$ મળે છે.
$[Co(NH_3)_5Cl]SO_4$ માં સવર્ગ સ્તરની બહાર કોઈ $Cl^-$ આયન નથી.
તેથી,$AgCl$ $(Y)$ ના મોલ = $0.04 \ mol$.
$2$. વધુ પ્રમાણમાં $BaCl_2$ સાથેની પ્રક્રિયા: માત્ર સવર્ગ સ્તરની બહાર રહેલા સલ્ફેટ આયનો $BaSO_4$ તરીકે અવક્ષેપિત થશે.
$[Co(NH_3)_5Cl]SO_4$ માંથી $0.02 \ mol$ $SO_4^{2-}$ મળે છે.
$[Co(NH_3)_5Br]Cl_2$ માં કોઈ $SO_4^{2-}$ આયન નથી.
તેથી,$BaSO_4$ $(Z)$ ના મોલ = $0.02 \ mol$.
0 likes
View Solution136
MediumMCQ
જ્યારે $[Co(NH_3)_3Cl_3]$ ના એક મોલનું સંપૂર્ણ વિયોજન થાય ત્યારે મુક્ત થતા આયનોના કુલ મોલની સંખ્યા કેટલી હશે?
A
$4$
B
$3$
C
$2$
D
$1$
Solution
(D) $[Co(NH_3)_3Cl_3]$ એ તટસ્થ સંકીર્ણ છે.
આ સંકીર્ણમાં,બધા લિગેન્ડ્સ સવર્ગ સ્ફિયરની અંદર છે.
તેથી,તે જલીય દ્રાવણમાં આયનોમાં વિયોજન પામતું નથી.
આમ,મુક્ત થતા આયનોના મોલની સંખ્યા $0$ છે,પરંતુ સંકીર્ણ પોતે $1$ મોલ અવિભાજિત ઘટક તરીકે રહે છે,તેથી કુલ કણો/આયનોની સંખ્યા $1$ છે.
આ સંકીર્ણમાં,બધા લિગેન્ડ્સ સવર્ગ સ્ફિયરની અંદર છે.
તેથી,તે જલીય દ્રાવણમાં આયનોમાં વિયોજન પામતું નથી.
આમ,મુક્ત થતા આયનોના મોલની સંખ્યા $0$ છે,પરંતુ સંકીર્ણ પોતે $1$ મોલ અવિભાજિત ઘટક તરીકે રહે છે,તેથી કુલ કણો/આયનોની સંખ્યા $1$ છે.
0 likes
View Solution137
EasyMCQ
$[Pt(NH_3)_6]Cl_4$ ના દ્રાવણમાં કેટલા આયનો ઉત્પન્ન થાય છે?
A
$4$
B
$3$
C
$2$
D
$5$
Solution
(D) $[Pt(NH_3)_6]Cl_4$ સંકીર્ણ સંયોજન પાણીમાં નીચે મુજબ વિયોજન પામે છે:
$[Pt(NH_3)_6]Cl_4 \rightarrow [Pt(NH_3)_6]^{4+} + 4Cl^-$
આ વિયોજનથી,આપણને $1$ સંકીર્ણ ધનઆયન $[Pt(NH_3)_6]^{4+}$ અને $4$ ક્લોરાઈડ ઋણઆયન $Cl^-$ મળે છે.
કુલ આયનોની સંખ્યા = $1 + 4 = 5$.
$[Pt(NH_3)_6]Cl_4 \rightarrow [Pt(NH_3)_6]^{4+} + 4Cl^-$
આ વિયોજનથી,આપણને $1$ સંકીર્ણ ધનઆયન $[Pt(NH_3)_6]^{4+}$ અને $4$ ક્લોરાઈડ ઋણઆયન $Cl^-$ મળે છે.
કુલ આયનોની સંખ્યા = $1 + 4 = 5$.
0 likes
View Solution138
MediumMCQ
સંકીર્ણ સંયોજનો $(A) \ CoCl_3 \cdot 6NH_3$,$(B) \ CoCl_3 \cdot 5NH_3$ અને $(C) \ CoCl_3 \cdot 4NH_3$ માં જો $Co$ ની દ્વીતીયક સંયોજકતા $6$ હોય,તો દરેક કિસ્સામાં તેની પ્રાથમિક સંયોજકતા કેટલી હશે?
A
$6, 5, 4$
B
$3, 2, 1$
C
$0, 1, 2$
D
$3, 3, 3$
Solution
(D) વર્નરના સિદ્ધાંત મુજબ,પ્રાથમિક સંયોજકતા એ મધ્યસ્થ ધાતુ આયનનો ઓક્સિડેશન આંક દર્શાવે છે,જે આયનીય ઋણ આયનો ($Cl^-$ આયનો) દ્વારા સંતોષાય છે.
$(A) \ [Co(NH_3)_6]Cl_3$ માટે,$Co$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+3$ છે.
$(B) \ [Co(NH_3)_5Cl]Cl_2$ માટે,$Co$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+3$ છે.
$(C) \ [Co(NH_3)_4Cl_2]Cl$ માટે,$Co$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+3$ છે.
આમ,ત્રણેય સંકીર્ણો માટે પ્રાથમિક સંયોજકતા $3$ છે.
$(A) \ [Co(NH_3)_6]Cl_3$ માટે,$Co$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+3$ છે.
$(B) \ [Co(NH_3)_5Cl]Cl_2$ માટે,$Co$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+3$ છે.
$(C) \ [Co(NH_3)_4Cl_2]Cl$ માટે,$Co$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+3$ છે.
આમ,ત્રણેય સંકીર્ણો માટે પ્રાથમિક સંયોજકતા $3$ છે.
0 likes
View Solution139
MediumMCQ
$H_2N - CH_2 - CH_2 - NH_2$ એ ..... તરીકે કાર્ય કરે છે.
A
એકદંતીય લિગાન્ડ
B
ચીલેટીંગ લિગાન્ડ
C
સેતુ લિગાન્ડ
D
કેટાયનિક લિગાન્ડ
Solution
(B) $H_2N - CH_2 - CH_2 - NH_2$ એ ઇથિલીનડાયએમાઇન $(en)$ છે.
તે એક દ્વિદંતીય લિગાન્ડ છે જે મધ્યસ્થ ધાતુ પરમાણુ સાથે પાંચ સભ્યોની સ્થાયી રીંગ બનાવે છે.
તેથી,તે ચીલેટીંગ લિગાન્ડ તરીકે કાર્ય કરે છે.
તે એક દ્વિદંતીય લિગાન્ડ છે જે મધ્યસ્થ ધાતુ પરમાણુ સાથે પાંચ સભ્યોની સ્થાયી રીંગ બનાવે છે.
તેથી,તે ચીલેટીંગ લિગાન્ડ તરીકે કાર્ય કરે છે.
0 likes
View Solution140
MediumMCQ
$[EDTA]^{4-}$ એ ....... છે.
A
એકદંતીય લિગેન્ડ
B
દ્વિદંતીય લિગેન્ડ
C
ચતુષ્દંતીય લિગેન્ડ
D
ષટદંતીય લિગેન્ડ
Solution
(D) $[EDTA]^{4-}$ એટલે ઈથીલીન ડાયઅમાઈન ટેટ્રાએસીટેટ આયન. તેમાં $6$ દાતા પરમાણુઓ ($2$ નાઈટ્રોજન પરમાણુઓ અને $4$ ઓક્સિજન પરમાણુઓ) હોય છે જે એકસાથે મધ્યસ્થ ધાતુ આયન સાથે જોડાઈ શકે છે. તેથી,તે એક ષટદંતીય લિગેન્ડ છે.
0 likes
View Solution141
MediumMCQ
સંકીર્ણ સંયોજનમાં,લિગેન્ડ ........
A
ઋણાયનો જે સવર્ગ બંધ દ્વારા ધાતુ પરમાણુ કે આયન સાથે જોડાયેલા હોય છે.
B
ધનાયનો જે સવર્ગ બંધ દ્વારા ધાતુ પરમાણુ કે આયન સાથે જોડાયેલા હોય છે.
C
અણુઓ જે સવર્ગ બંધ દ્વારા ધાતુ પરમાણુ કે આયન સાથે જોડાયેલા હોય છે.
D
આયનો કે અણુઓ જે સવર્ગ બંધ દ્વારા ધાતુ પરમાણુ કે આયન સાથે જોડાયેલા હોય છે.
Solution
(D) લિગેન્ડ એટલે એવો આયન કે અણુ જે સવર્ગ સંયોજનમાં મધ્યસ્થ ધાતુ પરમાણુ કે આયન સાથે જોડાયેલ હોય છે.
આ લિગેન્ડ મધ્યસ્થ ધાતુ પરમાણુ કે આયનને ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મનું દાન કરીને સવર્ગ સહસંયોજક બંધ બનાવે છે.
તેથી,લિગેન્ડ ઋણાયન,ધનાયન અથવા તટસ્થ અણુ હોઈ શકે છે.
આ લિગેન્ડ મધ્યસ્થ ધાતુ પરમાણુ કે આયનને ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મનું દાન કરીને સવર્ગ સહસંયોજક બંધ બનાવે છે.
તેથી,લિગેન્ડ ઋણાયન,ધનાયન અથવા તટસ્થ અણુ હોઈ શકે છે.
0 likes
View Solution142
MediumMCQ
સંકીર્ણ સંયોજન $[Co(H_2O)_4SO_3]Cl$ માટે ધાતુઆયનનો સવર્ગાંક,ઓક્સિડેશન આંક,$d$-ઈલેક્ટ્રોનની સંખ્યા અને અયુગ્મિત $d$-ઈલેક્ટ્રોનની સંખ્યા અનુક્રમે શું છે?
A
$6, 3, 6, 0$
B
$6, 3, 6, 4$
C
$5, 3, 6, 0$
D
$5, 3, 6, 4$
Solution
(A) $1$. સવર્ગાંક એ મધ્યસ્થ ધાતુ આયન સાથે સીધા જોડાયેલા દાતા પરમાણુઓની સંખ્યા દ્વારા નક્કી થાય છે. અહીં,$4$ $H_2O$ અણુઓ (એકદંતીય) અને $1$ $SO_3^{2-}$ આયન (એકદંતીય) જોડાયેલા છે,તેથી સવર્ગાંક $4 + 1 = 6$ છે.
$2$. $Co$ નો ઓક્સિડેશન આંક શોધવા માટે,તેને $x$ ધારો. $H_2O$ પરનો વીજભાર $0$,$SO_3$ પર $-2$ અને $Cl$ પર $-1$ છે. તેથી,$x + 4(0) + 1(-2) + 1(-1) = 0$,જે $x = +3$ આપે છે.
$3$. $Co$ $(Z=27)$ ની ઇલેક્ટ્રોનીય રચના $[Ar] 3d^7 4s^2$ છે. $Co^{3+}$ માટે,તે $[Ar] 3d^6$ છે.
$4$. $SO_3^{2-}$ જેવા પ્રબળ ક્ષેત્ર લિગેન્ડની હાજરીમાં,$Co^{3+}$ $(3d^6)$ માં $d$-ઇલેક્ટ્રોન $t_{2g}$ કક્ષકોમાં યુગ્મિત થાય છે,જેના પરિણામે $0$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન મળે છે.
$2$. $Co$ નો ઓક્સિડેશન આંક શોધવા માટે,તેને $x$ ધારો. $H_2O$ પરનો વીજભાર $0$,$SO_3$ પર $-2$ અને $Cl$ પર $-1$ છે. તેથી,$x + 4(0) + 1(-2) + 1(-1) = 0$,જે $x = +3$ આપે છે.
$3$. $Co$ $(Z=27)$ ની ઇલેક્ટ્રોનીય રચના $[Ar] 3d^7 4s^2$ છે. $Co^{3+}$ માટે,તે $[Ar] 3d^6$ છે.
$4$. $SO_3^{2-}$ જેવા પ્રબળ ક્ષેત્ર લિગેન્ડની હાજરીમાં,$Co^{3+}$ $(3d^6)$ માં $d$-ઇલેક્ટ્રોન $t_{2g}$ કક્ષકોમાં યુગ્મિત થાય છે,જેના પરિણામે $0$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન મળે છે.
0 likes
View Solution143
MediumMCQ
વર્નરના સિદ્ધાંત મુજબ,સંકીર્ણ સંયોજનો માટે કયું વિધાન સાચું છે?
A
પ્રાથમિક સંયોજકતા આયોનિક (આયનીય) છે.
B
દ્વિતીયક સંયોજકતા આયોનિક (આયનીય) છે.
C
પ્રાથમિક અને દ્વિતીયક બંને સંયોજકતાઓ બિન-આયોનિક છે.
D
માત્ર પ્રાથમિક સંયોજકતા બિન-આયોનિક છે.
Solution
(A) વર્નરના સંકલન સિદ્ધાંત મુજબ:
$1$. પ્રાથમિક સંયોજકતા એ મધ્યસ્થ ધાતુ આયનના ઓક્સિડેશન આંકને અનુરૂપ છે અને તે આયોનિક છે.
$2$. દ્વિતીયક સંયોજકતા એ મધ્યસ્થ ધાતુ આયનના સવર્ગ આંકને અનુરૂપ છે અને તે બિન-આયોનિક છે.
તેથી,પ્રાથમિક સંયોજકતા આયોનિક છે તે વિધાન સાચું છે.
$1$. પ્રાથમિક સંયોજકતા એ મધ્યસ્થ ધાતુ આયનના ઓક્સિડેશન આંકને અનુરૂપ છે અને તે આયોનિક છે.
$2$. દ્વિતીયક સંયોજકતા એ મધ્યસ્થ ધાતુ આયનના સવર્ગ આંકને અનુરૂપ છે અને તે બિન-આયોનિક છે.
તેથી,પ્રાથમિક સંયોજકતા આયોનિક છે તે વિધાન સાચું છે.
0 likes
View Solution144
MediumMCQ
$[Co(NH_3)_5Cl]Cl_2$ માંથી $AgNO_3$ ના દ્રાવણ વડે ક્લોરીનનો કેટલો ભાગ અવક્ષેપિત કરી શકાય છે?
A
$1/2$
B
$2/3$
C
$1/3$
D
$1/4$
Solution
(B) સવર્ગ સંયોજન $[Co(NH_3)_5Cl]Cl_2$ પાણીમાં નીચે મુજબ આયનીકરણ પામે છે:
$[Co(NH_3)_5Cl]Cl_2 \rightarrow [Co(NH_3)_5Cl]^{2+} + 2Cl^-$.
સવર્ગ સ્તરની બહાર દર $1$ મોલ સંકીર્ણ દીઠ $2$ મોલ આયનીકરણ પામી શકે તેવા ક્લોરાઇડ આયનો $(Cl^-)$ હોય છે.
સૂત્રમાં ક્લોરીન પરમાણુઓની કુલ સંખ્યા $3$ છે ($1$ સવર્ગ સ્તરની અંદર અને $2$ બહાર).
$AgNO_3$ દ્વારા અવક્ષેપિત કરી શકાય તેવા ક્લોરીનનો ભાગ એ આયનીકરણ પામતા $Cl^-$ આયનો અને કુલ $Cl$ પરમાણુઓની સંખ્યાનો ગુણોત્તર છે.
ભાગ = $\frac{2}{3}$.
$[Co(NH_3)_5Cl]Cl_2 \rightarrow [Co(NH_3)_5Cl]^{2+} + 2Cl^-$.
સવર્ગ સ્તરની બહાર દર $1$ મોલ સંકીર્ણ દીઠ $2$ મોલ આયનીકરણ પામી શકે તેવા ક્લોરાઇડ આયનો $(Cl^-)$ હોય છે.
સૂત્રમાં ક્લોરીન પરમાણુઓની કુલ સંખ્યા $3$ છે ($1$ સવર્ગ સ્તરની અંદર અને $2$ બહાર).
$AgNO_3$ દ્વારા અવક્ષેપિત કરી શકાય તેવા ક્લોરીનનો ભાગ એ આયનીકરણ પામતા $Cl^-$ આયનો અને કુલ $Cl$ પરમાણુઓની સંખ્યાનો ગુણોત્તર છે.
ભાગ = $\frac{2}{3}$.
0 likes
View Solution145
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયું દ્વિ-ક્ષાર નથી પરંતુ સંકીર્ણ ક્ષાર છે?
A
$KCl \cdot MgCl_2 \cdot 6H_2O$
B
$FeSO_4 \cdot (NH_4)_2SO_4 \cdot 6H_2O$
C
$K_2SO_4 \cdot Al_2(SO_4)_3 \cdot 24H_2O$
D
$4KCN \cdot Fe(CN)_2$
Solution
(D) દ્વિ-ક્ષાર જલીય દ્રાવણમાં તેના ઘટક આયનોમાં સંપૂર્ણપણે વિયોજન પામે છે,જ્યારે સંકીર્ણ ક્ષાર તેની ઓળખ જાળવી રાખે છે અને તેના ઘટક આયનોમાં સંપૂર્ણપણે વિયોજન પામતું નથી.
$KCl \cdot MgCl_2 \cdot 6H_2O$ (કાર્નાલાઈટ),$FeSO_4 \cdot (NH_4)_2SO_4 \cdot 6H_2O$ (મોહરનો ક્ષાર),અને $K_2SO_4 \cdot Al_2(SO_4)_3 \cdot 24H_2O$ (પોટાશ એલમ) એ બધા દ્વિ-ક્ષાર છે.
$4KCN \cdot Fe(CN)_2$ એ $K_4[Fe(CN)_6]$ ને સમાન છે,જે એક સંકીર્ણ ક્ષાર (પોટેશિયમ ફેરોસાયનાઈડ) છે જે પાણીમાં $Fe^{2+}$ અને $CN^-$ આયનોમાં વિયોજન પામતું નથી.
$KCl \cdot MgCl_2 \cdot 6H_2O$ (કાર્નાલાઈટ),$FeSO_4 \cdot (NH_4)_2SO_4 \cdot 6H_2O$ (મોહરનો ક્ષાર),અને $K_2SO_4 \cdot Al_2(SO_4)_3 \cdot 24H_2O$ (પોટાશ એલમ) એ બધા દ્વિ-ક્ષાર છે.
$4KCN \cdot Fe(CN)_2$ એ $K_4[Fe(CN)_6]$ ને સમાન છે,જે એક સંકીર્ણ ક્ષાર (પોટેશિયમ ફેરોસાયનાઈડ) છે જે પાણીમાં $Fe^{2+}$ અને $CN^-$ આયનોમાં વિયોજન પામતું નથી.
0 likes
View Solution146
MediumMCQ
ટેટ્રાએમ્માઈનડાયક્લોરોપ્લેટિનમ $(IV)$ ક્લોરાઈડમાં મધ્યસ્થ ધાતુ આયનની દ્વિતીયક સંયોજકતા કેટલી હશે?
A
$4$
B
$2$
C
$3$
D
$6$
Solution
(D) ટેટ્રાએમ્માઈનડાયક્લોરોપ્લેટિનમ $(IV)$ ક્લોરાઈડનું રાસાયણિક સૂત્ર $[Pt(NH_3)_4Cl_2]Cl_2$ છે.
સવર્ગ સંયોજનોમાં,મધ્યસ્થ ધાતુ આયનની દ્વિતીયક સંયોજકતા તેના સવર્ગ આંક (coordination number) જેટલી હોય છે.
સવર્ગ આંક એટલે મધ્યસ્થ ધાતુ આયન સાથે સીધા જોડાયેલા લિગેન્ડના દાતા પરમાણુઓની કુલ સંખ્યા.
અહીં,મધ્યસ્થ ધાતુ આયન $Pt^{4+}$ છે.
તે $4$ $NH_3$ અણુઓ (એકદંતીય) અને $2$ $Cl^-$ આયનો (એકદંતીય) સાથે જોડાયેલ છે.
તેથી,સવર્ગ આંક = $4 + 2 = 6$.
આમ,દ્વિતીયક સંયોજકતા $6$ છે.
સવર્ગ સંયોજનોમાં,મધ્યસ્થ ધાતુ આયનની દ્વિતીયક સંયોજકતા તેના સવર્ગ આંક (coordination number) જેટલી હોય છે.
સવર્ગ આંક એટલે મધ્યસ્થ ધાતુ આયન સાથે સીધા જોડાયેલા લિગેન્ડના દાતા પરમાણુઓની કુલ સંખ્યા.
અહીં,મધ્યસ્થ ધાતુ આયન $Pt^{4+}$ છે.
તે $4$ $NH_3$ અણુઓ (એકદંતીય) અને $2$ $Cl^-$ આયનો (એકદંતીય) સાથે જોડાયેલ છે.
તેથી,સવર્ગ આંક = $4 + 2 = 6$.
આમ,દ્વિતીયક સંયોજકતા $6$ છે.
0 likes
View Solution147
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કયું $\pi$-એસિડ લીગેન્ડ છે?
A
$NH_3$
B
$CO$
C
$F^{-}$
D
$H_2N-CH_2-CH_2-NH_2$
Solution
(B) $\pi$-એસિડ લીગેન્ડ્સ (જેને $\pi$-એક્સેપ્ટર લીગેન્ડ્સ પણ કહેવાય છે) એવા લીગેન્ડ્સ છે જે ધાતુ પરમાણુ પાસેથી ઇલેક્ટ્રોન ઘનતાને તેમની ખાલી $\pi^*$ એન્ટિ-બોન્ડિંગ કક્ષકોમાં સ્વીકારી શકે છે.
$CO$ (કાર્બન મોનોક્સાઇડ) એ $\pi$-એસિડ લીગેન્ડનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે કારણ કે તેમાં ખાલી $\pi^*$ કક્ષકો હોય છે જે બેક-બોન્ડિંગ દ્વારા ધાતુની $d$-કક્ષકોમાંથી ઇલેક્ટ્રોન ઘનતા સ્વીકારી શકે છે.
$NH_3$,$F^{-}$,અને ઇથિલીન ડાયએમાઇન એ $\sigma$-ડોનર લીગેન્ડ્સ છે.
$CO$ (કાર્બન મોનોક્સાઇડ) એ $\pi$-એસિડ લીગેન્ડનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે કારણ કે તેમાં ખાલી $\pi^*$ કક્ષકો હોય છે જે બેક-બોન્ડિંગ દ્વારા ધાતુની $d$-કક્ષકોમાંથી ઇલેક્ટ્રોન ઘનતા સ્વીકારી શકે છે.
$NH_3$,$F^{-}$,અને ઇથિલીન ડાયએમાઇન એ $\sigma$-ડોનર લીગેન્ડ્સ છે.
0 likes
View Solution148
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયું વિધાન ખોટું છે?
A
$Ni^{2+}$ ના બધા જ અષ્ટફલકીય સંકીર્ણ બાહ્ય કક્ષકીય સંકીર્ણ છે.
B
$(SCN)^-$ સવર્ગ સંયોજનોમાં બંધન સમઘટકતા (linkage isomerism) દર્શાવે છે.
C
બધા જ લિગેન્ડ લૂઈસ બેઈઝ છે.
D
$NH_4^+$ આયન લિગેન્ડ તરીકે વર્તે છે.
0 likes
View Solution149
DifficultMCQ
સંકીર્ણ $[Pt(en)_2]^{2+}$ માં મધ્યસ્થ ધાતુ આયનનો સવર્ગ આંક અને ઓક્સિડેશન આંક અનુક્રમે કેટલા છે?
A
$C.N = 2, O.N = +2$
B
$C.N = 6, O.N = +4$
C
$C.N = 4, O.N = +4$
D
$C.N = 4, O.N = +2$
Solution
(D) $1$. લિગેન્ડ '$en$' એટલે ઇથિલીનડાયએમાઇન $(NH_2CH_2CH_2NH_2)$,જે દ્વિદંતીય લિગેન્ડ છે.
$2$. સવર્ગ આંક $(C.N)$ ની ગણતરી: $(\text{લિગેન્ડની સંખ્યા}) \times (\text{દંતીયતા}) = 2 \times 2 = 4$.
$3$. ધારો કે $Pt$ નો ઓક્સિડેશન આંક $x$ છે. ઇથિલીનડાયએમાઇન પરનો વીજભાર $0$ છે.
$4$. સંકીર્ણ માટેનું સમીકરણ: $x + 2(0) = +2$,જે $x = +2$ આપે છે.
$5$. તેથી,સવર્ગ આંક $4$ અને ઓક્સિડેશન આંક $+2$ છે.
$2$. સવર્ગ આંક $(C.N)$ ની ગણતરી: $(\text{લિગેન્ડની સંખ્યા}) \times (\text{દંતીયતા}) = 2 \times 2 = 4$.
$3$. ધારો કે $Pt$ નો ઓક્સિડેશન આંક $x$ છે. ઇથિલીનડાયએમાઇન પરનો વીજભાર $0$ છે.
$4$. સંકીર્ણ માટેનું સમીકરણ: $x + 2(0) = +2$,જે $x = +2$ આપે છે.
$5$. તેથી,સવર્ગ આંક $4$ અને ઓક્સિડેશન આંક $+2$ છે.
0 likes
View Solution150
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કયો એમ્બીડન્ટડ લીગેન્ડ છે?
A
$SO_3^{2-}$
B
$CN^-$
C
$NH_3$
D
$H_2O$
Solution
(B) એમ્બીડન્ટડ લીગેન્ડ એ એવો લીગેન્ડ છે જે બે અલગ-અલગ દાતા પરમાણુઓ દ્વારા મધ્યસ્થ ધાતુ પરમાણુ સાથે જોડાઈ શકે છે.
$CN^-$ એ એમ્બીડન્ટડ લીગેન્ડ છે કારણ કે તે કાર્બન પરમાણુ ($M-CN$,સાયનો) અથવા નાઈટ્રોજન પરમાણુ ($M-NC$,આયસોસાયનો) દ્વારા જોડાઈ શકે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
$CN^-$ એ એમ્બીડન્ટડ લીગેન્ડ છે કારણ કે તે કાર્બન પરમાણુ ($M-CN$,સાયનો) અથવા નાઈટ્રોજન પરમાણુ ($M-NC$,આયસોસાયનો) દ્વારા જોડાઈ શકે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
0 likes
View SolutionCoordination Compounds — Basic Terms · Frequently Asked Questions
1Are these Coordination Compounds questions useful for JEE and NEET?
Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.
2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?
Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.
3How do I generate a question paper from this subtopic?
Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.
Vedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See DemoFor Teachers & Institutes
Generate a Coordination Compounds Exam Paper in 2 Minutes
Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.
First 3 chapters of every subject are free — no payment required.