Properties of alcohol Questions in Gujarati

(C) $Grignard \ reagent$ $(C_2H_5MgBr)$ અને આલ્કોહોલ $(CH_3OH)$ વચ્ચેની પ્રક્રિયા એ એસિડ-બેઇઝ પ્રક્રિયા છે.
$C_2H_5MgBr + CH_3OH \rightarrow C_2H_6 + Mg(OCH_3)Br$.
અહીં,$Grignard \ reagent$ નો $Ethyl$ સમૂહ $Methanol$ માંથી એસિડિક પ્રોટોન મેળવીને $Ethane$ $(C_2H_6)$ બનાવે છે.

(B) $CH_3-CH(OH)-CH_2-CH_3 \xrightarrow{H^+} CH_3-CH=CH-CH_3 + H_2O$
સેયટઝેફના નિયમ મુજબ,વિલોપન પ્રક્રિયામાં વધુ વિસ્થાપિત આલ્કીન (જેમાં દ્વિબંધ ધરાવતા કાર્બન પર હાઇડ્રોજનની સંખ્યા ઓછી હોય) મુખ્ય નીપજ તરીકે મળે છે.

(C) $CH_2 = CH_2 \xrightarrow{HBr} CH_3-CH_2Br$ ($X$ એ ઇથાઇલ બ્રોમાઇડ છે).
$CH_3-CH_2Br \xrightarrow{\text{Hydrolysis}} CH_3-CH_2OH$ ($Y$ એ ઇથેનોલ છે).
$CH_3-CH_2OH \xrightarrow[I_2 \text{ excess}]{Na_2CO_3} CHI_3$ ($Z$ એ આયોડોફોર્મ છે).
આ આયોડોફોર્મ કસોટી છે,જે $CHI_3$ ના પીળા અવક્ષેપ આપે છે.

(B) બ્યુટેન-$2$-ઓલનું $H^+/H_2O$ સાથે નિર્જલીકરણ (એસિડ-ઉદ્દીપકીય નિર્જલીકરણ) આલ્કીનનું મિશ્રણ $(X)$ આપે છે.
બ્યુટેન-$2$-ઓલ $\xrightarrow{H^+}$ બ્યુટ-$1$-ઈન + બ્યુટ-$2$-ઈન (સીસ અને ટ્રાન્સ).
આમ,મિશ્રણ $X$ માં $3$ આલ્કીન હોય છે: બ્યુટ-$1$-ઈન,સીસ-બ્યુટ-$2$-ઈન અને ટ્રાન્સ-બ્યુટ-$2$-ઈન.
જ્યારે આ $Br_2$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે:
$1$. બ્યુટ-$1$-ઈન $1,2$-ડાયબ્રોમોબ્યુટેન આપે છે ($2$ પ્રતિબિંબીઓ).
$2$. સીસ-બ્યુટ-$2$-ઈન મેસો-$2,3$-ડાયબ્રોમોબ્યુટેન આપે છે ($1$ સમઘટક).
$3$. ટ્રાન્સ-બ્યુટ-$2$-ઈન $(2R,3R)$- અને $(2S,3S)$-$2,3$-ડાયબ્રોમોબ્યુટેનનું રેસેમિક મિશ્રણ આપે છે ($2$ પ્રતિબિંબીઓ).
કુલ સમઘટકો = $2 + 1 + 2 = 5$ $C_4H_8Br_2$ ના સમઘટકો.
તેથી,આલ્કીનની સંખ્યા $X$ એ $3$ છે.

(B) ફિનાઈલ મેગ્નેશિયમ બ્રોમાઈડ $(C_6H_5MgBr)$ એ ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક છે,જે પ્રબળ બેઇઝ તરીકે વર્તે છે.
જ્યારે તે મિથેનોલ $(CH_3OH)$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે,જેમાં એસિડિક હાઇડ્રોજન પરમાણુ હોય છે,ત્યારે એસિડ-બેઇઝ પ્રક્રિયા થાય છે.
પ્રક્રિયા આ મુજબ છે: $C_6H_5MgBr + CH_3OH \rightarrow C_6H_6 + Mg(OCH_3)Br$.
અહીં,$C_6H_6$ એ બેન્ઝિન છે અને $Mg(OCH_3)Br$ એ મેથોક્સીમેગ્નેશિયમ બ્રોમાઈડ છે.

(D) $1$. $Hg^{2+}/H_2SO_4$ ની હાજરીમાં ઇથાઇન $(CH \equiv CH)$ નું જલીયકરણ (કુચેરોવ પ્રક્રિયા) એસિટાલ્ડીહાઇડ $(CH_3CHO)$ આપે છે,જે નીપજ $B$ છે.
$2$. એસિટાલ્ડીહાઇડ $(CH_3CHO)$ ની ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક $(CH_3MgX)$ સાથેની પ્રક્રિયા અને ત્યારબાદ જળવિભાજન $(H_2O)$ કરવાથી આઈસોપ્રોપાઈલ આલ્કોહોલ $(CH_3-CH(OH)-CH_3)$ મળે છે,જે નીપજ $C$ છે.
$3$. આઈસોપ્રોપાઈલ આલ્કોહોલ (દ્વિતીયક આલ્કોહોલ) નું ઓક્સિડેશન $([O])$ કરવાથી એસિટોન $(CH_3-CO-CH_3)$ મળે છે,જે અંતિમ નીપજ $D$ છે.

(B) આલ્કોહોલનું નિર્જલીકરણ એ આલ્કોહોલમાંથી પાણીના અણુ $(H_2O)$ ને દૂર કરીને આલ્કીન બનાવવાની પ્રક્રિયા છે.
આ પ્રક્રિયા એક પ્રકારની $\beta$-વિલોપન પ્રક્રિયા છે,જેમાં $\beta$-કાર્બન પરથી હાઇડ્રોજન પરમાણુ અને $\alpha$-કાર્બન પરથી હાઇડ્રોક્સિલ સમૂહ $(-OH)$ દૂર થાય છે,જેના પરિણામે દ્વિબંધનું નિર્માણ થાય છે.

(A) જ્યારે ઇથાઇલ આલ્કોહોલ $(CH_3CH_2OH)$ ને લાલ ફોસ્ફરસ અને $HI$ સાથે ગરમ કરવામાં આવે છે,ત્યારે તેનું રિડક્શન થઈને અનુરૂપ આલ્કેન મળે છે.
રાસાયણિક પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$CH_3CH_2OH + 2HI \xrightarrow{\text{Red } P} CH_3CH_3 + H_2O + I_2$
આમ,મળતી નીપજ ઇથેન $(C_2H_6)$ છે.

(D) આલ્કોહોલની એસિડિકતા તેના સંયુગ્મી બેઝ (આલ્કોક્સાઈડ આયન) ની સ્થિરતા દ્વારા નક્કી થાય છે.
ઇલેક્ટ્રોન-ખેંચનાર સમૂહો ($-I$ અસર) ઓક્સિજન પરમાણુ પરના ઋણ વીજભારને સ્થિર કરે છે,જેનાથી એસિડિકતા વધે છે.
$-I$ અસરની પ્રબળતા વિસ્થાપક (substituent) ની વિદ્યુતઋણતા અને $-OH$ સમૂહથી તેના અંતર પર આધાર રાખે છે.
ફ્લોરિન $(F)$ ની $-I$ અસર આયોડિન $(I)$ કરતા વધુ હોય છે.
વિકલ્પ $(D)$ માં,ફ્લોરિન પરમાણુ $-OH$ સમૂહ સાથે સીધા જોડાયેલા કાર્બન (આલ્ફા-કાર્બન) પર છે,જે સૌથી ટૂંકા અંતરને કારણે સૌથી પ્રબળ $-I$ અસર આપે છે.
તેથી,$CH_3-CH_2-CH_2-CHF-OH$ સૌથી વધુ એસિડિક છે.

(A) પ્રાથમિક આલ્કોહોલમાં $-CH_2OH$ ક્રિયાશીલ સમૂહ હોય છે.
$C_4H_{10}O$ સૂત્ર માટે,એક $-CH_2OH$ સમૂહ દૂર કરતા $C_3H_7$ આલ્કાઈલ સમૂહ બાકી રહે છે.
$C_3H_7$ સમૂહ માટે શક્ય સમઘટકો:
$1$. $CH_3-CH_2-CH_2-$ (n-propyl)
$2$. $(CH_3)_2CH-$ (isopropyl)
તેની સાથે $-CH_2OH$ સમૂહ જોડતા નીચે મુજબના આલ્કોહોલ મળે છે:
$1$. $CH_3-CH_2-CH_2-CH_2OH$ (બ્યુટેન$-1-$ઓલ)
$2$. $(CH_3)_2CH-CH_2OH$ ($2$-મિથાઈલપ્રોપેન$-1-$ઓલ)
આમ,કુલ $2$ પ્રાથમિક આલ્કોહોલ શક્ય છે.

(A) આલ્કોહોલના નિર્જલીકરણનો ક્રમ: $3^\circ > 2^\circ > 1^\circ$ આલ્કોહોલ છે.
આ પ્રક્રિયામાં કાર્બોકેટાયન મધ્યવર્તી સંયોજન બને છે જે પ્રક્રિયાનો વેગ નક્કી કરે છે.
$3^\circ$ કાર્બોકેટાયન સૌથી વધુ સ્થાયી હોય છે.
વિકલ્પ $A$ માં આપેલ સંયોજન $CH_3-CH_2-C(OH)(CH_3)-CH_2-CH_3$ એ $3^\circ$ આલ્કોહોલ છે.
તેથી,તેનું નિર્જલીકરણ સૌથી સહેલાઈથી થાય છે.

(D) એસિડિકતા તેના સંયુગ્મી બેઇઝની સ્થિરતા પર આધાર રાખે છે.
$1$. $HC \equiv CH$ માટે,સંયુગ્મી બેઇઝ $HC \equiv C^-$ છે,જેમાં ઋણ વીજભાર $sp$ સંકરણ ધરાવતા કાર્બન પર છે.
$2$. $C_6H_6$ માટે,સંયુગ્મી બેઇઝ $C_6H_5^-$ છે,જેમાં ઋણ વીજભાર $sp^2$ સંકરણ ધરાવતા કાર્બન પર છે.
$3$. $C_2H_6$ માટે,સંયુગ્મી બેઇઝ $C_2H_5^-$ છે,જેમાં ઋણ વીજભાર $sp^3$ સંકરણ ધરાવતા કાર્બન પર છે.
$4$. $CH_3OH$ માટે,સંયુગ્મી બેઇઝ $CH_3O^-$ છે,જેમાં ઋણ વીજભાર ઓક્સિજન પર છે.
ઓક્સિજન કાર્બન કરતા વધુ વિદ્યુતઋણ હોવાથી,$CH_3O^-$ આયન સૌથી વધુ સ્થાયી સંયુગ્મી બેઇઝ છે.
તેથી,$CH_3OH$ સૌથી પ્રબળ એસિડ છે.

(D) $C_5H_{12}O$ અણુસૂત્ર એ સંતૃપ્ત આલ્કોહોલ દર્શાવે છે.
પેન્ટાઇલ ગ્રુપ $(-C_5H_{11})$ માટે શક્ય બંધારણીય સમઘટકો નીચે મુજબ છે:
$1$. $CH_3-CH_2-CH_2-CH_2-CH_2-OH$ (પેન્ટેન$-1-$ઓલ)
$2$. $CH_3-CH_2-CH_2-CH(OH)-CH_3$ (પેન્ટેન$-2-$ઓલ)
$3$. $CH_3-CH_2-CH(OH)-CH_2-CH_3$ (પેન્ટેન$-3-$ઓલ)
$4$. $(CH_3)_2CH-CH_2-CH_2-OH$ ($3$-મિથાઇલબ્યુટેન$-1-$ઓલ)
$5$. $(CH_3)_2CH-CH(OH)-CH_3$ ($3$-મિથાઇલબ્યુટેન$-2-$ઓલ)
$6$. $CH_3-CH_2-CH(CH_3)-CH_2-OH$ ($2$-મિથાઇલબ્યુટેન$-1-$ઓલ)
$7$. $CH_3-C(OH)(CH_3)-CH_2-CH_3$ ($2$-મિથાઇલબ્યુટેન$-2-$ઓલ)
$8$. $(CH_3)_3C-CH_2-OH$ ($2$,$2$-ડાયમિથાઇલપ્રોપેન$-1-$ઓલ)
આમ,કુલ $8$ બંધારણીય સમઘટકો શક્ય છે.

(D) કાર્બનિક સંયોજનોની એસિડિકતા પ્રોટોન દૂર થયા પછી બનતા સંયુગ્મી બેઇઝની સ્થિરતા પર આધાર રાખે છે.
$HC \equiv CH$ માં,કાર્બન પરમાણુ $sp$ સંકરણ ધરાવે છે,જેમાં $50\%$ $s$-લક્ષણ હોય છે.
$CH_3OH$ એ આલ્કોહોલ છે જેમાં પ્રોટોન ઓક્સિજન પરમાણુ સાથે જોડાયેલ છે,જે કાર્બન કરતા વધુ વિદ્યુતઋણ છે.
એસિડિકતાની સરખામણી કરતા: $CH_3OH$ $(pK_a \approx 15.5)$ એ $HC \equiv CH$ $(pK_a \approx 25)$,$C_6H_6$ $(pK_a \approx 43)$,અને $C_2H_6$ $(pK_a \approx 50)$ કરતા વધુ એસિડિક છે.

(C) $C_5H_{11}OH$ અણુસૂત્ર ધરાવતા પ્રાથમિક આલ્કોહોલ સમઘટકો નીચે મુજબ છે:
$(i) \ CH_3-CH_2-CH_2-CH_2-CH_2OH$ (પેન્ટેન$-1-$ઓલ)
$(ii) \ CH_3-CH_2-CH(CH_3)-CH_2OH$ ($2$-મિથાઈલબ્યુટેન$-1-$ઓલ)
$(iii) \ CH_3-CH(CH_3)-CH_2-CH_2OH$ ($3$-મિથાઈલબ્યુટેન$-1-$ઓલ)
$(iv) \ (CH_3)_3C-CH_2OH$ ($2$,$2$-ડાયમિથાઈલપ્રોપેન$-1-$ઓલ)
આમ,કુલ $4$ પ્રાથમિક આલ્કોહોલ સમઘટકો છે.

(D) આપેલ તમામ પ્રક્રિયકો,$H_2SO_4$,$Al_2O_3$ અને $P_2O_5$,આલ્કોહોલમાંથી પાણી દૂર કરવા માટે ડીહાઇડ્રેટિંગ એજન્ટ તરીકે વર્તી શકે છે.

(A) ઇથાઇલ આલ્કોહોલ $(CH_3CH_2OH)$ જેવા પ્રાથમિક આલ્કોહોલનું એસિડિક $K_2Cr_2O_7$ જેવા પ્રબળ ઓક્સિડેશનકર્તા સાથે ઓક્સિડેશન થવાથી કાર્બોક્સિલિક એસિડ મળે છે.
$CH_3CH_2OH + 2[O] \xrightarrow{K_2Cr_2O_7/H^+} CH_3COOH + H_2O$
આમ,અંતિમ નીપજ એસિટિક એસિડ છે.

(A) ઇથાઇલ આલ્કોહોલ $(CH_3CH_2OH)$ ની થાયોનાઇલ ક્લોરાઇડ $(SOCl_2)$ સાથેની પ્રક્રિયા એ ઇથાઇલ ક્લોરાઇડ $(CH_3CH_2Cl)$ બનાવવા માટેની શ્રેષ્ઠ પદ્ધતિ છે,કારણ કે આ પ્રક્રિયામાં ઉત્પન્ન થતી આડપેદાશો ($SO_2$ અને $HCl$) વાયુ સ્વરૂપે હોવાથી દૂર થાય છે.
$CH_3CH_2OH + SOCl_2 \to CH_3CH_2Cl + SO_2 + HCl$

(A) આલ્કોહોલની પ્રક્રિયાઓ કે જેમાં $C-OH$ બંધનું વિખંડન થાય છે,તેની ક્રિયાશીલતાનો ક્રમ નીચે મુજબ છે:
તૃતિયક > દ્રિતિયક > પ્રાથમિક
આ ક્રમ પ્રક્રિયા દરમિયાન બનતા કાર્બોકેટાયન મધ્યવર્તીની સ્થિરતા પર આધારિત છે.

(A) ઇથેનોલ $(A)$ ની સોડિયમ ધાતુ સાથેની પ્રક્રિયાથી સોડિયમ ઇથોક્સાઇડ $(B)$ અને હાઇડ્રોજન વાયુ ઉત્પન્ન થાય છે:
$2C_2H_5OH + 2Na \rightarrow 2C_2H_5ONa + H_2$
જ્યારે ઇથેનોલ $(A)$ ને $413 \ K$ તાપમાને સાંદ્ર $H_2SO_4$ સાથે ગરમ કરવામાં આવે છે,ત્યારે તેનું આંતર-આણ્વીય નિર્જલીકરણ થઈને ડાયઇથાઇલ ઇથર બને છે:
$2C_2H_5OH \xrightarrow{conc. H_2SO_4, 413 \ K} C_2H_5-O-C_2H_5 + H_2O$
આમ,$(A)$ એ $C_2H_5OH$ છે અને $(B)$ એ $C_2H_5ONa$ છે.

(D) ઇથાઇલ આલ્કોહોલ $(C_2H_5OH)$ ની $NaOH$ ની હાજરીમાં ક્લોરિન $(Cl_2)$ સાથેની પ્રક્રિયા હેલોફોર્મ પ્રક્રિયા છે.
પ્રથમ,$C_2H_5OH$ નું $Cl_2$ દ્વારા એસિટાલડીહાઇડ $(CH_3CHO)$ માં ઓક્સિડેશન થાય છે.
ત્યારબાદ,એસિટાલડીહાઇડનું ક્લોરિનેશન થઈને ક્લોરલ $(CCl_3CHO)$ બને છે.
અંતે,ક્લોરલ $NaOH$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને ક્લોરોફોર્મ $(CHCl_3)$ અને સોડિયમ ફોર્મેટ $(HCOONa)$ બનાવે છે.
સમગ્ર પ્રક્રિયા: $C_2H_5OH + 4Cl_2 + 6NaOH \to CHCl_3 + HCOONa + 5NaCl + 5H_2O$.

(D) ઇથેનોલ $(C_2H_5OH)$ એ આલ્કોહોલિક પીણાંમાં વપરાતો આલ્કોહોલ છે.

(D) ઇથેનોલ અને ફોસ્ફરસ ટ્રાયબ્રોમાઇડ વચ્ચેની પ્રક્રિયાનું સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$3C_2H_5OH + PBr_3 \rightarrow 3C_2H_5Br + H_3PO_3$
અહીં,$3 \ mol$ ઇથેનોલ $1 \ mol$ $PBr_3$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $3 \ mol$ બ્રોમો ઇથેન અને $1 \ mol$ ફોસ્ફરસ એસિડ $(H_3PO_3)$ આપે છે.
તેથી,$X$ એ $H_3PO_3$ છે.

(D) સંયોજન સોડિયમ સાથે પ્રક્રિયા કરતું હોવાથી તે આલ્કોહોલ હોવો જોઈએ.
તેના ઓક્સિડેશનથી મળતું કાર્બોનિલ સંયોજન ટોલેન્સ પ્રક્રિયકનું રિડક્શન કરતું નથી,જેનો અર્થ છે કે તે કિટોન છે.
પ્રાથમિક આલ્કોહોલનું ઓક્સિડેશન આલ્ડિહાઇડમાં થાય છે (જે ટોલેન્સ પ્રક્રિયકનું રિડક્શન કરે છે),જ્યારે દ્રિતિયક આલ્કોહોલનું ઓક્સિડેશન કિટોનમાં થાય છે (જે ટોલેન્સ પ્રક્રિયકનું રિડક્શન કરતું નથી).
તેથી,મૂળ પદાર્થ દ્રિતિયક-બ્યુટાઇલ આલ્કોહોલ $(butan-2-ol)$ છે.
પ્રક્રિયા: $CH_3CH_2CH(OH)CH_3 \xrightarrow{[O]} CH_3CH_2COCH_3$ $(butan-2-one)$.

(A) આલ્કોહોલની સાંદ્ર $H_2SO_4$ સાથેની પ્રક્રિયામાં આલ્કોહોલ સમૂહનું પ્રોટોનેશન થાય છે.
$R-OH + H^+ \to R-OH_2^+$.
ત્યારબાદ આ પ્રોટોનેટેડ આલ્કોહોલ પાણીનો અણુ ગુમાવીને કાર્બોકેટાયન (કાર્બોનિયમ આયન) મધ્યવર્તી સંયોજન બનાવે છે:
$R-OH_2^+ \to R^+ + H_2O$.
આમ,નિર્જલીકરણ પ્રક્રિયા દરમિયાન કાર્બોનિયમ આયન મુખ્ય મધ્યવર્તી સંયોજન તરીકે બને છે.

(A) નીચા અણુભાર ધરાવતા આલ્કોહોલ પાણીના અણુઓ સાથે આંતરઆણ્વીય હાઇડ્રોજન બંધ બનાવવાની ક્ષમતાને કારણે પાણીમાં દ્રાવ્ય હોય છે.

(A) જ્યારે પ્રાથમિક $(1^o)$ આલ્કોહોલની બાષ્પને લાલચોળ કોપર પરથી $573 \ K$ $(300 \ ^oC)$ તાપમાને પસાર કરવામાં આવે છે,ત્યારે તેનું વિહાઈડ્રોજનેશન થઈને આલ્ડીહાઇડ મળે છે.
$R-CH_2OH \xrightarrow{Cu/573 \ K} R-CHO + H_2$
જ્યારે દ્વિતીયક $(2^o)$ આલ્કોહોલની બાષ્પને લાલચોળ કોપર પરથી $573 \ K$ તાપમાને પસાર કરવામાં આવે છે,ત્યારે તેનું વિહાઈડ્રોજનેશન થઈને કિટોન મળે છે.
$R_2CHOH \xrightarrow{Cu/573 \ K} R_2C=O + H_2$
આમ,પ્રાથમિક અને દ્વિતીયક આલ્કોહોલ અનુક્રમે આલ્ડીહાઇડ અને કિટોન આપે છે.

(D) ઇથેનોલમાંથી પાણીના અલ્પ અણુઓ દૂર કરવા માટે $Mg$ ધાતુ સાથેની પ્રક્રિયા સૌથી વધુ યોગ્ય પદ્ધતિ છે.
$Mg$ એ પાણી સાથે પ્રક્રિયા કરીને $MgO$ અને $H_2$ વાયુ બનાવે છે,જ્યારે તે શુદ્ધ ઇથેનોલ સાથે પ્રક્રિયા કરતું નથી.
પ્રક્રિયા: $Mg + H_2O \rightarrow MgO + H_2$.
આ પદ્ધતિનો ઉપયોગ એબ્સોલ્યુટ આલ્કોહોલ બનાવવા માટે થાય છે.

(D) પદાર્થ સાંદ્ર $H_2SO_4$ માં દ્રાવ્ય છે,જે સૂચવે છે કે તે આલ્કોહોલ,આલ્કીન અથવા ઇથર હોઈ શકે છે.
તે $CCl_4$ માં બ્રોમીનને રંગવિહીન કરતું નથી,તેથી તે આલ્કીન નથી.
ઇથર સામાન્ય રીતે જલીય $H_2SO_4$ માં ક્રોમિક એનહાઇડ્રાઇડ (જોન્સ રિએજન્ટ) દ્વારા ઓક્સિડેશન સામે પ્રતિરોધક હોય છે.
પ્રાથમિક આલ્કોહોલ જલીય $H_2SO_4$ માં ક્રોમિક એનહાઇડ્રાઇડ દ્વારા ખૂબ જ ઝડપથી ઓક્સિડેશન પામે છે (જોન્સ ઓક્સિડેશન),જે અવલોકન કરેલા રંગ પરિવર્તન (નારંગી $Cr^{6+}$ થી લીલા/વાદળી $Cr^{3+}$) સાથે મેળ ખાય છે.
તેથી,પદાર્થ પ્રાથમિક આલ્કોહોલ છે.

(D) $PCC$ $(CrO_3 \cdot C_5H_5N \cdot HCl)$ એ પ્રાથમિક આલ્કોહોલનું આલ્ડીહાઇડમાં ઓક્સિડેશન કરવા માટે સૌથી યોગ્ય પ્રક્રિયક છે,કારણ કે તે ઓક્સિડેશનને આલ્ડીહાઇડના તબક્કે અટકાવે છે અને તેને કાર્બોક્સિલિક એસિડમાં આગળ ઓક્સિડાઇઝ કરતું નથી.

(B) $1$. આઇસોપ્રોપાઇલ આલ્કોહોલ $((CH_3)_2CHOH)$ નું $PCC$ વડે ઓક્સિડેશન થતા $X$ તરીકે એસિટોન $(CH_3COCH_3)$ મળે છે.
$2$. એસિટોન પર મિથાઇલ મેગ્નેશિયમ બ્રોમાઇડ $(CH_3MgBr)$ ની ન્યુક્લિયોફિલિક યોગશીલ પ્રક્રિયા અને ત્યારબાદ જળવિભાજન $(H_2O)$ કરતા $Y$ તરીકે તૃતિયક-બ્યુટાઇલ આલ્કોહોલ $((CH_3)_3COH)$ મળે છે.
$3$. પ્રક્રિયા ક્રમ: $(CH_3)_2CHOH$ $\xrightarrow{PCC} CH_3COCH_3$ $\xrightarrow[(ii) H_2O]{(i) CH_3MgBr} (CH_3)_3COH$.

(D) ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક $(RMgX)$ ની ઇથિલીન ઓક્સાઇડ (ઇપોક્સાઇડ) સાથેની પ્રક્રિયામાં $R^-$ સમૂહ ઇપોક્સાઇડ વલયના કાર્બન પર ન્યુક્લિયોફિલિક હુમલો કરે છે,જેનાથી વલય ખુલે છે.
$RMgX + CH_2-CH_2(O) \to R-CH_2-CH_2-OMgX$
ત્યારબાદ મધ્યવર્તી આલ્કોક્સાઇડનું જળવિભાજન કરવાથી પ્રાથમિક આલ્કોહોલ મળે છે:
$R-CH_2-CH_2-OMgX + H_2O \to R-CH_2-CH_2-OH + Mg(OH)X$
આમ,અંતિમ નીપજ $RCH_2CH_2OH$ છે.

(B) પગલું $1$: $C_2H_5OH + PBr_3 \rightarrow C_2H_5Br (X) + H_3PO_3$.
પગલું $2$: $C_2H_5Br + KOH (alc.) \rightarrow CH_2=CH_2 (Y) + KBr + H_2O$.
પગલું $3$: $CH_2=CH_2 + H_2SO_4 \rightarrow CH_3CH_2OSO_3H$,ત્યારબાદ $H_2O/\Delta$ સાથે જળવિભાજન કરતા $CH_3CH_2OH (Z) + H_2SO_4$ મળે છે.
આમ,$Z$ એ $CH_3-CH_2OH$ છે.

(C) વિકલ્પ $C$ માં આપેલું વિધાન ખોટું છે. ઓછા આણ્વીય દળ ધરાવતા આલ્કોહોલ હાઇડ્રોજન બંધને કારણે પાણીમાં ખૂબ જ દ્રાવ્ય હોય છે,અને જેમ હાઇડ્રોકાર્બન શૃંખલાની લંબાઈ (આણ્વીય દળ) વધે છે તેમ તેમની દ્રાવ્યતા ઘટે છે. તેઓ સામાન્ય રીતે કાર્બનિક દ્રાવકોમાં દ્રાવ્ય હોય છે.

(C) તૃતીયક આલ્કોહોલનું સરળતાથી વિહાઈડ્રોજનેશન થતું નથી. જ્યારે તેમને $573 \ K$ તાપમાને ગરમ કોપર ઉપરથી પસાર કરવામાં આવે છે,ત્યારે તેમનું નિર્જલીકરણ થઈને આલ્કીન બને છે.

(A) ઇથાઇલ આલ્કોહોલ $(C_2H_5OH)$ ની ઘનતા આશરે $0.789 \ g/mL$ છે,જ્યારે પાણીની ઘનતા $1.00 \ g/mL$ છે. તેથી,ઇથાઇલ આલ્કોહોલ પાણી કરતાં હલકો છે,જે દર્શાવે છે કે વિધાન $A$ ખોટું છે.

(A) આંતરે આણ્વીય હાઇડ્રોજન બંધની હાજરીને કારણે આલ્કોહોલના ઉત્કલનબિંદુ તેમના અનુવર્તી આલ્કેનની સરખામણીએ ઊંચા હોય છે.
બ્યુટેન-$2$-ઓલ એ આલ્કોહોલ છે,જ્યારે ઇથેન,બ્યુટેન અને પેન્ટેન એ આલ્કેન છે.
તેથી,બ્યુટેન-$2$-ઓલનું ઉત્કલનબિંદુ સૌથી વધુ હશે.

(D) આયોડોફોર્મ કસોટી આપવા માટે,સંયોજનમાં $CH_3-CH(OH)-$ અથવા $CH_3-C(=O)-$ સમૂહ હોવો આવશ્યક છે.
$1$. ઇથેનોલ $(CH_3CH_2OH)$ માં $CH_3-CH(OH)-$ સમૂહ હોય છે.
$2$. ઇથેનાલ $(CH_3CHO)$ માં $CH_3-C(=O)-$ સમૂહ હોય છે.
$3$. આઇસો-પ્રોપાઇલ આલ્કોહોલ $(CH_3CH(OH)CH_3)$ માં $CH_3-CH(OH)-$ સમૂહ હોય છે.
$4$. બેન્ઝાઇલ આલ્કોહોલ $(C_6H_5CH_2OH)$ માં આ બંનેમાંથી કોઈ પણ સમૂહ હોતો નથી.
તેથી,બેન્ઝાઇલ આલ્કોહોલ આયોડોફોર્મ કસોટી આપશે નહીં.

(A) આલ્કોહોલના સમઘટકોના ઉત્કલનબિંદુઓનો ક્રમ $1^o > 2^o > 3^o$ છે.
આનું કારણ એ છે કે જેમ શાખાઓ વધે છે તેમ અણુની સપાટીનું ક્ષેત્રફળ ઘટે છે,જેના પરિણામે વાન ડર વાલ્સ આકર્ષણ બળો નબળા પડે છે અને ઉત્કલનબિંદુ ઘટે છે.

(C) ઇથેનોલ (આલ્કોહોલ) ની સોડિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડ $(NaOH)$ ની હાજરીમાં આયોડિન $(I_2)$ સાથેની પ્રક્રિયાને આયોડોફોર્મ કસોટી કહેવામાં આવે છે.
રાસાયણિક પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$CH_3CH_2OH + 4I_2 + 6NaOH \to CHI_3 + HCOONa + 5NaI + 5H_2O$.
આ પ્રક્રિયા આયોડોફોર્મ $(CHI_3)$ આપે છે,જે પીળા રંગના અવક્ષેપ છે.
તેથી,વિકલ્પ $C$ સાચો છે.

(C) એસ્ટરીફીકેશન પ્રક્રિયા પ્રત્યે આલ્કોહોલની ક્રિયાશીલતાનો ક્રમ $1^o > 2^o > 3^o$ છે.
આનું મુખ્ય કારણ આલ્કોહોલમાં વધતી જતી સ્ટીરીક અવરોધ (steric hindrance) છે.

(A) કેન્દ્રાનુરાગી પ્રતિક્રિયાત્મકતા બેઝિકતા અને અવકાશી અવરોધ (steric hindrance) બંને દ્વારા પ્રભાવિત થાય છે.
$CH_3O^{-}$ એ આપેલા વિકલ્પોમાં સૌથી વધુ સક્રિય કેન્દ્રાનુરાગી પ્રક્રિયક છે કારણ કે તેમાં સૌથી ઓછો અવકાશી અવરોધ હોય છે,જે તેને ઇલેક્ટ્રોન-અનુરાગી કેન્દ્ર સુધી સરળતાથી પહોંચવા દે છે.
જોકે $(CH_3)_3CO^{-}$ એ વધુ પ્રબળ બેઇઝ છે,પરંતુ તેનો મોટો અવકાશી અવરોધ $CH_3O^{-}$ ની તુલનામાં તેની કેન્દ્રાનુરાગી પ્રતિક્રિયાત્મકતાને નોંધપાત્ર રીતે ઘટાડે છે.

(D) ગ્લીસરોલમાં ત્રણ $-OH$ સમૂહો આવેલા હોય છે.
તેનું બંધારણ $CH_2(OH)-CH(OH)-CH_2(OH)$ છે.
$\therefore$ તે ટ્રાયહાઇડ્રિક આલ્કોહોલ છે.

(D) થોડા પ્રમાણમાં મિથેનોલ ઉમેરેલા ઇથેનોલને $Methylated \ spirit$ કહે છે.

(A) આલ્કોહોલિક પીણાં મુખ્યત્વે $C_2H_5OH$ (ઇથેનોલ) ના બનેલા હોય છે,જે શર્કરાના આથવણ (fermentation) દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે.

(A) ઓટોમોબાઇલ રેડિયેટરમાં કુલન્ટનું ઠારબિંદુ ઘટાડવા માટે એન્ટીફ્રીઝ તરીકે ઇથિલિન ગ્લાયકોલનો ઉપયોગ થાય છે.

(D) ગ્લીસરીનનું બંધારણ $CH_2(OH)-CH(OH)-CH_2(OH)$ છે.
તેમાં ત્રણ $-OH$ સમૂહો છે.
બે છેડાના $-OH$ સમૂહો પ્રાથમિક કાર્બન પરમાણુ સાથે જોડાયેલા છે,તેથી તે પ્રાથમિક $-OH$ સમૂહો છે.
મધ્યનો $-OH$ સમૂહ દ્વિતીયક કાર્બન પરમાણુ સાથે જોડાયેલો છે,તેથી તે દ્વિતીયક $-OH$ સમૂહ છે.
આમ,ગ્લીસરીનમાં બે પ્રાથમિક $-OH$ સમૂહ અને એક દ્વિતીયક $-OH$ સમૂહ હોય છે.

(B) ગ્લીસરોલમાં ત્રણ $-OH$ સમૂહો હોય છે,જે આંતરઆણ્વીય $H$-બંધન બનાવે છે,જેના કારણે પ્રોપેનાલની સરખામણીમાં તેનું ઉત્કલનબિંદુ ઊંચું હોય છે.

(D) ગ્લીસરોલનું બંધારણ $CH_2(OH)-CH(OH)-CH_2(OH)$ છે.
તેમાં બે પ્રાથમિક હાઇડ્રોક્સિલ સમૂહ અને એક દ્વિતીયક હાઇડ્રોક્સિલ સમૂહ હોય છે.
તેથી,તે તૃતિયક આલ્કોહોલ નથી; તે ટ્રાયહાઇડ્રિક આલ્કોહોલ છે.

(D) રેક્ટિફાઇડ સ્પીરીટમાંથી એબસોલ્યુટ આલ્કોહોલ મેળવવા માટે,તેમાં રહેલા પાણીના અલ્પ પ્રમાણને $Mg(OC_2H_5)_2$ સાથે નિશ્યંદન કરીને દૂર કરવામાં આવે છે.
પ્રક્રિયા: $Mg(OC_2H_5)_2 + 2H_2O \to Mg(OH)_2 + 2C_2H_5OH$.