Method of birth control Questions in Gujarati

(D) સમયાંતરે સંયમ (Periodic abstinence) એ ગર્ભનિરોધનની એક કુદરતી પદ્ધતિ છે,જેમાં માસિક ચક્રના $10$ થી $17$ દિવસ દરમિયાન સંભોગ ટાળવામાં આવે છે,જે સમયગાળા દરમિયાન અંડપાત (ovulation) થવાની શક્યતા હોય છે.
આ પદ્ધતિમાં કોઈપણ પ્રકારના રસાયણો,અંતઃસ્ત્રાવો કે ભૌતિક સાધનોનો ઉપયોગ થતો નથી,તેથી તેની કોઈ આડઅસર થતી નથી.
તેની સામે,મુખ દ્વારા લેવાતી ગોળીઓ,ઇમ્પ્લાન્ટ્સ અને આંતરગર્ભાશયી ઉપકરણો (IUDs) એ અંતઃસ્ત્રાવી અથવા યાંત્રિક પદ્ધતિઓ છે,જે ઉબકા,પેટમાં દુખાવો,અનિયમિત રક્તસ્ત્રાવ અથવા માસિક ચક્રમાં અનિયમિતતા જેવી વિવિધ આડઅસરો પેદા કરી શકે છે.

(C) સહેલી એ જન્મ નિયંત્રણ માટે વપરાતી અઠવાડિયામાં એકવાર લેવાની નોન-સ્ટીરોઈડલ ગર્ભનિરોધક ગોળી છે.
તે ભારતની લખનૌ સ્થિત સેન્ટ્રલ ડ્રગ રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ $(CDRI)$ દ્વારા વિકસાવવામાં આવી છે.
તેમાં સેન્ટક્રોમન નામનું સંયોજન હોય છે,જે ફલિત અંડકોષના ગર્ભાશયમાં સ્થાપનને અટકાવે છે.

(A) $\text{IUDs}$ (ગર્ભાશયની અંદરના સાધનો) ને ત્રણ પ્રકારમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે: બિન-દવાયુક્ત,કોપર મુક્ત કરતા,અને હોર્મોન મુક્ત કરતા.
$1$. બિન-દવાયુક્ત $\text{IUDs}$: ઉદાહરણ તરીકે લિપ્સ લૂપ.
$2$. કોપર મુક્ત કરતા $\text{IUDs}$: ઉદાહરણ તરીકે $\text{CuT}$,$\text{Cu7}$,અને મલ્ટીલોડ $375$.
$3$. હોર્મોન મુક્ત કરતા $\text{IUDs}$: ઉદાહરણ તરીકે પ્રોજેસ્ટાસર્ટ અને $\text{LNG}-20$.
તેથી,$\text{LNG}-20$ એ હોર્મોન મુક્ત કરતું $\text{IUD}$ છે.

(D) ડાયોસ્જેનિન એ વનસ્પતિમાંથી મેળવવામાં આવતું સેપોજેનિન છે,જે એક રાસાયણિક સંયોજન છે જે વિવિધ સ્ટીરોઈડ હોર્મોન્સના સંશ્લેષણ માટે પુરોગામી (precursor) તરીકે કાર્ય કરે છે.
તેને યામ પ્લાન્ટ $(Dioscorea)$ ના કંદમાંથી નિષ્કર્ષિત કરવામાં આવે છે.
ફાર્માસ્યુટિકલ ઉદ્યોગમાં,ડાયોસ્જેનિનનો ઉપયોગ મુખ્યત્વે કૃત્રિમ પ્રોજેસ્ટેરોન અને અન્ય મૌખિક ગર્ભનિરોધકો,જેને સામાન્ય રીતે ગર્ભનિરોધક ગોળીઓ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,તેના વ્યાપારી ઉત્પાદન માટે કાચા માલ તરીકે થાય છે.

(B) અસ્થાયી ગર્ભનિરોધકની રિધમ પદ્ધતિ,જેને સામયિક સંયમ પદ્ધતિ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે એક કુદરતી ગર્ભનિરોધક પદ્ધતિ છે.
તે આ જૈવિક તથ્ય પર આધારિત છે કે અંડપાત સામાન્ય રીતે $28$ દિવસના માસિક ચક્રના $14$મા દિવસે થાય છે.
અંડકોષ લગભગ $1$ થી $2$ દિવસ જીવંત રહે છે અને શુક્રકોષો સ્ત્રીના પ્રજનન માર્ગમાં $3$ દિવસ સુધી જીવંત રહી શકે છે,તેથી માસિક ચક્રના $10$મા દિવસથી $17$મા દિવસ સુધીના સમયગાળાને 'ફળદ્રુપ સમયગાળો' અથવા 'અસુરક્ષિત સમયગાળો' માનવામાં આવે છે.
આ ફળદ્રુપ સમયગાળા દરમિયાન જાતીય સંભોગ ટાળવાથી ગર્ભધારણ અટકાવી શકાય છે.
જો કે,આ પદ્ધતિમાં નિષ્ફળતાનો દર ઊંચો છે કારણ કે માસિક ચક્ર અનિયમિત હોઈ શકે છે.

(D) ઈમ્પ્લાનોન એ હોર્મોનલ ગર્ભનિરોધક ઈમ્પ્લાન્ટ છે જે મુખ્યત્વે અંડપાતને અટકાવીને અને ગ્રીવા શ્લેષ્મને ઘટ્ટ કરીને શુક્રકોષોના પ્રવેશને રોકે છે. તે સ્ખલિત વીર્યને માદા પ્રજનન માર્ગમાં પ્રવેશતા અટકાવવા માટે ભૌતિક અવરોધ તરીકે કામ કરતું નથી; આ કાર્ય કોન્ડોમ જેવી અવરોધક પદ્ધતિઓ દ્વારા કરવામાં આવે છે. તેથી,વિકલ્પ $D$ માં આપેલું વિધાન ખોટું છે.

(B) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$1$. કોઇટસ ઇન્ટરપ્ટસ એ ગર્ભનિરોધકની કુદરતી પદ્ધતિ છે,જે $iv$ સાથે જોડાય છે.
$2$. સર્વાઇકલ કેપ એ ગર્ભનિરોધકની અવરોધક પદ્ધતિ છે,જે $v$ સાથે જોડાય છે.
$3$. મલ્ટી લોડ $375$ એ આંતરગર્ભાશય ઉપકરણ $(IUD)$ છે,જે $i$ સાથે જોડાય છે.
$4$. સહેલી એ મુખ દ્વારા લેવાતી ગર્ભનિરોધક ગોળી (નોન-સ્ટીરોઇડલ) છે,જે $ii$ સાથે જોડાય છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $1-iv, 2-v, 3-i, 4-ii$ છે.

(A) ગર્ભાશયમાં દાખલ કરવામાં આવતા સાધનો $(IUDs)$ અસરકારક ગર્ભનિરોધક પદ્ધતિઓ છે. તેમની કાર્યપદ્ધતિના આધારે તેનું વર્ગીકરણ નીચે મુજબ છે:
$1$. બિન-ઔષધીય $IUDs$: ઉદાહરણ તરીકે,લિપ્સ લૂપ.
$2$. કોપર મુક્ત કરતા $IUDs$: આ સાધનો કોપર આયનો મુક્ત કરે છે,જે શુક્રકોષોની ગતિશીલતા અને ફલન ક્ષમતાને અવરોધે છે. ઉદાહરણોમાં $CuT$,$Cu7$ અને મલ્ટીલોડ $375$ નો સમાવેશ થાય છે.
$3$. અંતઃસ્ત્રાવ મુક્ત કરતા $IUDs$: આ સાધનો ગર્ભાશયને ગર્ભસ્થાપન માટે અયોગ્ય બનાવે છે અને ગ્રીવાને શુક્રકોષો માટે પ્રતિકૂળ બનાવે છે. ઉદાહરણોમાં પ્રોજેસ્ટાસર્ટ અને $LNG-20$ નો સમાવેશ થાય છે.
તેથી,$LNG-20$ એ અંતઃસ્ત્રાવ મુક્ત કરતું $IUD$ છે.

(A) મુખ દ્વારા લેવાતી ગર્ભનિરોધક ગોળીઓ (OCPs) નો ઉપયોગ ગર્ભનિરોધનની પદ્ધતિ તરીકે વ્યાપકપણે થાય છે.
આ ગોળીઓમાં પ્રોજેસ્ટેરોન અને ઇસ્ટ્રોજન અંતઃસ્ત્રાવોના કૃત્રિમ સ્વરૂપો હોય છે.
આ અંતઃસ્ત્રાવો પિટ્યુટરી ગ્રંથિમાંથી $FSH$ અને $LH$ ના સ્ત્રાવને અવરોધે છે,જે અંડપાત (ovulation) અટકાવે છે.
વધુમાં,તેઓ શુક્રકોષોના પ્રવેશને રોકવા માટે ગ્રીવાના શ્લેષ્મની ગુણવત્તામાં ફેરફાર કરે છે.

(C) વંધ્યીકરણ એ ગર્ભનિરોધકની કાયમી પદ્ધતિ છે.
માનવ સ્ત્રીઓમાં,વંધ્યીકરણ પ્રક્રિયાને $Tubectomy$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આ શસ્ત્રક્રિયામાં,અંડકોષના વહન માર્ગને અવરોધવા માટે $Fallopian$ નળીનો નાનો ભાગ દૂર કરવામાં આવે છે અથવા બાંધવામાં આવે છે,જેનાથી ફલન અટકે છે.
$Vasectomy$ એ માનવ પુરુષોમાં કરવામાં આવતી વંધ્યીકરણ પ્રક્રિયા છે.
$Coitus$ $interruptus$ અને $Rhythm$ $method$ એ ગર્ભનિરોધકની વર્તણૂક પદ્ધતિઓ છે,વંધ્યીકરણ પ્રક્રિયાઓ નથી.

(D) મુખ દ્વારા લેવાતી ગર્ભનિરોધક ગોળીઓ,જે સામાન્ય રીતે જન્મ નિયંત્રણની ગોળીઓ તરીકે ઓળખાય છે,તે મુખ્યત્વે અંડાશયમાંથી અંડકોષના મુક્ત થવાની પ્રક્રિયાને અટકાવીને કાર્ય કરે છે,જેને અંડપાત (ovulation) કહેવામાં આવે છે.
આ ગોળીઓમાં ઇસ્ટ્રોજન અને પ્રોજેસ્ટેરોન હોર્મોન્સના કૃત્રિમ સ્વરૂપો હોય છે.
આ હોર્મોન્સનું સ્તર ઊંચું જાળવી રાખીને,ગોળીઓ પિટ્યુટરી ગ્રંથિમાંથી ફોલિકલ-સ્ટીમ્યુલેટિંગ હોર્મોન $(FSH)$ અને લ્યુટિનાઇઝિંગ હોર્મોન $(LH)$ ના સ્ત્રાવને અવરોધે છે.
$LH$ ના વધારા (surge) વગર,અંડપાત થતો નથી,જેનાથી ગર્ભધારણ અટકે છે.

(B) વાસેક્ટોમી એ પુરુષો માટેની શસ્ત્રક્રિયા દ્વારા કરવામાં આવતી વંધ્યીકરણની પદ્ધતિ છે.
આ પદ્ધતિમાં,શુક્રવાહિની (vas deferens) નો એક નાનો ભાગ કાપીને અથવા બાંધીને દૂર કરવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયા શુક્રકોષોને વૃષણમાંથી મૂત્રમાર્ગ સુધી પહોંચતા અટકાવે છે,જેનાથી ગર્ભધારણ અટકે છે.
ટ્યુબેક્ટોમી એ સ્ત્રીઓ માટેની સમાન શસ્ત્રક્રિયા છે,જેમાં અંડવાહિનીઓને બ્લોક કરવામાં આવે છે.

(D) $Progesterone-estrogen$ ના સંયોજનો અથવા સંભોગના $72$ કલાકની અંદર $IUDs$ નો ઉપયોગ કટોકટીના ગર્ભનિરોધક તરીકે ખૂબ જ અસરકારક સાબિત થયો છે. તેનો ઉપયોગ બળાત્કાર અથવા અસુરક્ષિત જાતીય સંબંધોને કારણે થતી સંભવિત ગર્ભાવસ્થાને ટાળવા માટે કરવામાં આવે છે.

(D) સાચો જવાબ $D$ છે.
$LNG-20$ એ અંતઃસ્ત્રાવ મુક્ત કરતું $IUD$ છે જે લેવોનોર્જેસ્ટ્રેલ (levonorgestrel) મુક્ત કરે છે,જે એક કૃત્રિમ પ્રોજેસ્ટોજેન છે.
લિપ્સ લૂપ એ બિન-ઔષધીય $IUD$ છે.
$CuT$ અને મલ્ટીલોડ $375$ એ કોપર મુક્ત કરતા $IUD$ છે.

(A) સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
પ્રોજેસ્ટોજેન્સ એકલા અથવા ઇસ્ટ્રોજન સાથેના મિશ્રણનો ઉપયોગ સ્ત્રીઓ દ્વારા ઇન્જેક્શન અથવા ત્વચાની નીચે ઇમ્પ્લાન્ટ તરીકે કરી શકાય છે.
આ પદ્ધતિઓ ખૂબ જ અસરકારક છે અને તે મુખ દ્વારા લેવાતી ગોળીઓની તુલનામાં લાંબા સમય સુધી અસરકારક રહે છે.
પ્રોજેસ્ટાસર્ટ એ ગર્ભાશયમાં મૂકવાનું સાધન $(IUD)$ છે,ઇન્જેક્શન કે ઇમ્પ્લાન્ટ નથી.
તેથી,માત્ર $(i)$ અને $(ii)$ સાચા છે.

(B) સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
બિન-દવાયુક્ત $IUDS$ એવા સાધનો છે જે કોઈપણ હોર્મોન્સ અથવા ધાતુના આયનો મુક્ત કરતા નથી.
લિપ્સ લૂપ એ પ્લાસ્ટિકમાંથી બનેલ બિન-દવાયુક્ત $IUD$ નું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે.
$LNG-20$ એ હોર્મોન મુક્ત કરતું $IUD$ છે.
મલ્ટીલોડ-$375$ અને $Cu-7$ એ કોપર મુક્ત કરતા $IUDS$ છે.

(C) સમયગાળા દરમિયાન સંભોગ ટાળવો (Periodic abstinence) એ ગર્ભનિરોધકની એક કુદરતી પદ્ધતિ છે.
આ પદ્ધતિ માસિક ચક્રના $10$ થી $17$ દિવસ દરમિયાન સંભોગ ટાળવાના સિદ્ધાંત પર કાર્ય કરે છે,જ્યારે અંડપાત (ovulation) થવાની શક્યતા હોય છે.
આ સમયગાળા દરમિયાન ફલનની શક્યતા ખૂબ જ વધારે હોવાથી તેને ફળદ્રુપ સમયગાળો (fertile period) કહેવામાં આવે છે.
તેથી,આ સમયગાળા દરમિયાન સંભોગ ટાળવાથી ગર્ભધારણ અટકાવી શકાય છે.

(B) Multiload $375$ એ કોપર મુક્ત કરતું ગર્ભાશયની અંદરનું સાધન $(IUD)$ છે.
આ સાધનો ગર્ભાશયમાં શુક્રકોષોના ભક્ષણની પ્રક્રિયામાં વધારો કરે છે અને મુક્ત થતા કોપર આયનો શુક્રકોષોની ગતિશીલતા અને તેમની ફલન ક્ષમતાને અવરોધે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(C) સ્ત્રીઓ માટેની ગર્ભનિરોધક ગોળીઓ,જેને ઘણીવાર ઓરલ કોન્ટ્રાસેપ્ટિવ્સ કહેવામાં આવે છે,તેમાં મુખ્યત્વે કૃત્રિમ $Progestogen$ અને $Estrogen$ નું મિશ્રણ અથવા માત્ર $Progestogen$ હોય છે.
આ અંતઃસ્ત્રાવો અંડપાત (ovulation) ને અટકાવીને,શુક્રકોષોના પ્રવેશને રોકવા માટે ગ્રીવા શ્લેષ્મ (cervical mucus) માં ફેરફાર કરીને અને ગર્ભના સ્થાપન (implantation) ને રોકવા માટે ગર્ભાશયના સ્તરમાં ફેરફાર કરીને કાર્ય કરે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(C) સાચો જવાબ $C$ છે. ગર્ભનિરોધકની કુદરતી પદ્ધતિઓ,જેમ કે રિધમ મેથડ,વિથડ્રોઅલ અથવા લેક્ટેશનલ એમનોરિયામાં કોઈ પણ પ્રકારના રસાયણો,અંતઃસ્ત્રાવો કે શસ્ત્રક્રિયાનો ઉપયોગ થતો નથી. તેથી,$IUDs$ (જે રક્તસ્રાવ અથવા પીડાનું કારણ બની શકે છે),ભૌતિક અવરોધો (જે એલર્જીક પ્રતિક્રિયાઓનું કારણ બની શકે છે) અથવા વંધ્યીકરણ (જે શસ્ત્રક્રિયા છે અને જેમાં જોખમો રહેલા છે) જેવી અન્ય પદ્ધતિઓની તુલનામાં આ પદ્ધતિમાં કોઈ આડઅસર થતી નથી.

(B) ઇન્ટ્રા-યુટેરાઇન ડિવાઇસીસ (IUDs) ને તેમની કાર્યપદ્ધતિના આધારે વિવિધ પેઢીઓમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે:
$1$. પ્રથમ પેઢીના IUDs એ બિન-દવાયુક્ત અથવા નિષ્ક્રિય IUDs છે, જેમ કે $Lippes Loop$.
$2$. બીજી પેઢીના IUDs એ કોપર મુક્ત કરતા IUDs છે, જેમાં $CuT$, $Cu7$, અને $Multiload 375$ નો સમાવેશ થાય છે.
$3$. ત્રીજી પેઢીના IUDs એ હોર્મોન મુક્ત કરતા IUDs છે, જેમ કે $Progestasert$ અને $LNG-20$.
તેથી, $Multiload 375$ એ બીજી પેઢીનું (કોપર મુક્ત કરતું) $IUD$ છે.

(A) $LNG-20$ એ અંતઃસ્ત્રાવ મુક્ત કરતી ગર્ભાશયની અંતઃસ્થ ઉપકરણ $(IUD)$ છે.
તે ગર્ભાશયમાં લેવોનોર્જેસ્ટ્રેલ $(levonorgestrel)$ નામનો અંતઃસ્ત્રાવ મુક્ત કરે છે,જે ગર્ભાશયને ગર્ભસ્થાપન માટે અયોગ્ય બનાવે છે અને ગ્રીવાને શુક્રકોષો માટે પ્રતિકૂળ બનાવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(C) કટોકટીના ગર્ભનિરોધક (જેમ કે પ્રોજેસ્ટોજેન્સ અથવા પ્રોજેસ્ટોજેન-એસ્ટ્રોજનના મિશ્રણ ધરાવતી ગોળીઓ) અસુરક્ષિત સહવાસના $72$ કલાકની અંદર લેવામાં આવે તો ગર્ભાવસ્થાને રોકવામાં અસરકારક છે. તે અંડપાતને અટકાવીને અથવા વિલંબિત કરીને,ગ્રીવા શ્લેષ્મમાં ફેરફાર કરીને અથવા ફલિત અંડકોષના સ્થાપનને અટકાવીને કાર્ય કરે છે. તેથી,તેનો ઉપયોગ કરવાનો યોગ્ય સમય સહવાસના $72$ કલાકની અંદરનો છે.

(A) વેસેક્ટોમી એ પુરુષ નસબંધી અથવા કાયમી ગર્ભનિરોધક માટેની એક શસ્ત્રક્રિયા છે. આ પ્રક્રિયા દરમિયાન,સર્જન વાસ ડિફરન્સ (vas deferens) સુધી પહોંચવા માટે વૃષણ કોથળી (scrotum) પર એક નાનો ચીરો મૂકે છે. ત્યારબાદ વાસ ડિફરન્સને કાપીને બાંધવામાં આવે છે અથવા સીલ કરવામાં આવે છે જેથી શુક્રકોષો સ્ખલનમાં પ્રવેશી ન શકે. તેથી,પ્રથમ પગલું વૃષણ કોથળી પર નાનો ચીરો મૂકવાનું છે.

(C) સાચી જોડી નીચે મુજબ છે:
$p$. કુદરતી પદ્ધતિ: $iii$. કોઇટસ ઇન્ટરપ્ટસ (સ્ખલન પહેલાં શિશ્નને બહાર કાઢીને ગર્ભાવસ્થા ટાળવાની પદ્ધતિ).
$q$. અવરોધક પદ્ધતિ: $i$. સર્વાઇકલ કેપ્સ (સાધનો જે શુક્રકોષોને ગ્રીવા સુધી પહોંચતા અટકાવે છે).
$r$. મલ્ટીલોડ $375$: $v$. કોપર મુક્ત કરતી $IUD$ (એક સાધન જે શુક્રકોષોની ગતિશીલતાને દબાવવા માટે કોપર આયનો મુક્ત કરે છે).
$s$. $LNG-20$: $ii$. અંતઃસ્ત્રાવ મુક્ત કરતી $IUD$ (એક સાધન જે ગર્ભધારણ અટકાવવા અને ગ્રીવાના શ્લેષ્મને ઘટ્ટ કરવા માટે લેવોનોર્જેસ્ટ્રેલ મુક્ત કરે છે).
તેથી,સાચો ક્રમ $(p-iii), (q-i), (r-v), (s-ii)$ છે.

(A) દૂધસ્ત્રાવ દરમિયાન ઋતુચક્રનો અભાવ (Lactational amenorrhea) એટલે બાળકના જન્મ પછીના તીવ્ર દૂધસ્ત્રાવના સમયગાળા દરમિયાન કુદરતી રીતે ઋતુસ્ત્રાવનો અભાવ.
આ તબક્કા દરમિયાન,પ્રોલેક્ટીનનું ઉચ્ચ સ્તર હાયપોથેલેમસમાંથી ગોનાડોટ્રોપિન-રિલીઝિંગ હોર્મોન $(GnRH)$ ના મુક્ત થવાને અવરોધે છે,જે બદલામાં ફોલિકલ-સ્ટીમ્યુલેટિંગ હોર્મોન $(FSH)$ અને લ્યુટીનાઇઝિંગ હોર્મોન $(LH)$ ના સ્ત્રાવને અટકાવે છે.
પરિણામે,અંડપાત (ovulation) થતું નથી અને ઋતુચક્ર કામચલાઉ ધોરણે અટકી જાય છે.
આ પદ્ધતિનો ઉપયોગ કુદરતી ગર્ભનિરોધક તરીકે થાય છે,જે પ્રસૂતિ પછીના $6$ મહિના સુધી અસરકારક રહે છે.

(C) એમ્નિયોસેન્ટેસિસ એ ગર્ભસ્થ શિશુની આસપાસ રહેલા એમ્નિયોટિક પ્રવાહીમાં રહેલા રંગસૂત્રના બંધારણ પર આધારિત એક પ્રિનેટલ ડાયગ્નોસ્ટિક તકનીક છે.
તેનો ઉપયોગ મુખ્યત્વે ગર્ભના જાતિ નિર્ધારણ માટે અને કોઈપણ રંગસૂત્રીય અસાધારણતા અથવા આનુવંશિક વિકૃતિઓ શોધવા માટે થાય છે.
આ તકનીકનો દુરુપયોગ કરીને માદા ભ્રૂણ હત્યા થતી હોવાથી,ભારતમાં જાતિ નિર્ધારણના હેતુ માટે તેના પર કાયદેસર રીતે પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો છે.

(D) સાચો જવાબ $D$ છે.
ગર્ભનિરોધકની કુદરતી પદ્ધતિઓ અંડકોષ અને શુક્રકોષના મિલનને ટાળવાના સિદ્ધાંત પર કાર્ય કરે છે.
$A$,$B$,અને $C$ કુદરતી પદ્ધતિઓ છે.
$D$ (ઈમ્પ્લાન્ટ્સ) એ અંતઃસ્ત્રાવી તૈયારીઓ છે જે ત્વચાની નીચે દાખલ કરવામાં આવે છે,જેને ગર્ભનિરોધકની રાસાયણિક અથવા કૃત્રિમ પદ્ધતિ માનવામાં આવે છે,કુદરતી પદ્ધતિ નહીં.

(B) Vasectomy (નસબંધી).
નસબંધી એ પુરુષોમાં વંધ્યીકરણની એક શસ્ત્રક્રિયા પદ્ધતિ છે.
આ પ્રક્રિયામાં,અંડકોષ પર એક નાનો ચીરો મૂકીને $vas \ deferens$ (શુક્રવાહિની) નો નાનો ભાગ કાપીને અથવા બાંધીને દૂર કરવામાં આવે છે.
આ શુક્રકોષોના વહનને અટકાવે છે,આમ તે કાયમી ગર્ભનિરોધક પદ્ધતિ તરીકે કાર્ય કરે છે.

(B) $LNG-20$ એ અંતઃસ્ત્રાવ મુક્ત કરતું $IUD$ (ગર્ભાશયમાં મૂકવાનું સાધન) છે.
તે લેવોનોર્જેસ્ટ્રેલ (levonorgestrel) નામનો કૃત્રિમ પ્રોજેસ્ટોજેન મુક્ત કરે છે,જે ગર્ભાશયને ગર્ભસ્થાપન માટે અયોગ્ય બનાવે છે અને ગ્રીવાને શુક્રકોષો માટે પ્રતિકૂળ બનાવે છે.
તેની સામે,મલ્ટીલોડ $375$ એ કોપર મુક્ત કરતું $IUD$ છે અને લિપ્સ લૂપ એ બિન-ઔષધીય $IUD$ છે.

(A) એ ખોટું વિધાન છે.
ગર્ભનિરોધકો એ પ્રજનન સ્વાસ્થ્ય જાળવવા માટેની નિયમિત જરૂરિયાતો નથી.
તેનો ઉપયોગ ખાસ કરીને અનિચ્છનીય ગર્ભાવસ્થાને રોકવા અને બાળકો વચ્ચે અંતર રાખવા માટે થાય છે,ન કે સામાન્ય પ્રજનન સ્વાસ્થ્ય જાળવવા માટે.
વિકલ્પો $B$,$C$,અને $D$ એ ગર્ભનિરોધકની ભૂમિકા અને સંભવિત આડઅસરો અંગેના સાચા વિધાનો છે.

(A) સાચો જવાબ $A$ છે.
સંવનન (coitus) ના $72$ કલાકની અંદર પ્રોજેસ્ટોજેન્સ અથવા પ્રોજેસ્ટોજેન-ઇસ્ટ્રોજનના મિશ્રણનો ઉપયોગ કટોકટીના ગર્ભનિરોધક (emergency contraceptives) તરીકે ખૂબ જ અસરકારક સાબિત થયો છે.
તેનો ઉપયોગ બળાત્કાર અથવા અસુરક્ષિત જાતીય સંબંધને કારણે થતી સંભવિત ગર્ભાવસ્થાને ટાળવા માટે કરવામાં આવે છે.

(A) આવર્તિત સંયમ (Periodic abstinence).
આવર્તિત સંયમ એ કુદરતી ગર્ભનિરોધકની એક પદ્ધતિ છે જેમાં યુગલો માસિક ચક્રના $10$ થી $17$ દિવસ દરમિયાન સંવનન કરવાનું ટાળે છે,કારણ કે આ સમયગાળા દરમિયાન અંડપાત (ovulation) થવાની સંભાવના હોય છે. આ સમયગાળાને ફળદ્રુપ સમય (fertile period) કહેવામાં આવે છે. પરિણામે,આ સમયગાળા દરમિયાન સંવનનથી દૂર રહીને ગર્ભધારણની શક્યતાઓને અટકાવી શકાય છે. આ પદ્ધતિ અસરકારક રહે તે માટે માસિક ચક્રનું સચોટ જ્ઞાન હોવું અત્યંત આવશ્યક છે.

$(A)$ સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(A)$ શસ્ત્રક્રિયા પદ્ધતિઓ: આ કાયમી ગર્ભનિરોધક પદ્ધતિઓ છે, જેમ કે ટ્યુબેક્ટોમી (સ્ત્રીઓમાં) અને વેસેક્ટોમી (પુરુષોમાં)। તેથી, $(A)-(r)$.
$(B)$ અવરોધક પદ્ધતિઓ: આ પદ્ધતિઓ શુક્રકોષ અને અંડકોષને ભૌતિક રીતે મળતા અટકાવે છે, જેમ કે કોન્ડોમ। તેથી, $(B)-(p)$.
$(C)$ કુદરતી પદ્ધતિઓ: આ પદ્ધતિઓ અંડકોષ અને શુક્રકોષના મિલનની શક્યતાઓને ટાળવાના સિદ્ધાંત પર કાર્ય કરે છે, જેમ કે લેક્ટેશનલ એમનોરિયા। તેથી, $(C)-(s)$.
$(D)$ રાસાયણિક પદ્ધતિઓ: આમાં અંડપાતને રોકવા માટે હોર્મોનલ તૈયારીઓનો ઉપયોગ થાય છે, જેમ કે ગર્ભનિરોધક ગોળીઓ (Pills)। તેથી, $(D)-(q)$.
આમ, સાચો ક્રમ $A-(r), B-(p), C-(s), D-(q)$ છે.

(B) સાચો જવાબ છે.
લેક્ટેશનલ એમેનોરિયા (Lactational amenorrhea) એટલે પ્રસૂતિ પછીના સમયગાળા દરમિયાન જ્યારે માતા બાળકને સ્તનપાન કરાવતી હોય ત્યારે માસિક ચક્રનું ગેરહાજર રહેવું.
જ્યાં સુધી માતા બાળકને સંપૂર્ણપણે સ્તનપાન કરાવે છે,ત્યાં સુધી પ્રોલેક્ટીનનું ઉચ્ચ સ્તર પિટ્યુટરી ગ્રંથિમાંથી ગોનાડોટ્રોપિન ($LH$ અને $FSH$) ના મુક્ત થવાને અવરોધે છે.
આ અવરોધ અંડપાત (ovulation) ને અટકાવે છે,જેનાથી ગર્ભધારણ થતું નથી.
આ પદ્ધતિ પ્રસૂતિ પછીના $6$ મહિના સુધી અસરકારક રહે છે.

(A) હોર્મોન મુક્ત કરતા $IUDs$.
Progestasert એ હોર્મોન મુક્ત કરતું $IUD$ છે જે પ્રોજેસ્ટેરોન મુક્ત કરે છે.
તે ગર્ભાશયને ગર્ભસ્થાપન માટે અયોગ્ય બનાવે છે અને ગ્રીવાના શ્લેષ્મની સ્નિગ્ધતા વધારીને ગ્રીવાને શુક્રાણુઓ માટે પ્રતિકૂળ બનાવે છે,જે શુક્રાણુઓના પ્રવેશને અટકાવે છે.

(C) સાચો જવાબ $C$ છે.
$IUDs$ (આંતરગર્ભાશય ઉપકરણો) એ સ્ત્રીઓ દ્વારા ઉપયોગમાં લેવાતી અસરકારક ગર્ભનિરોધક પદ્ધતિઓ છે.
કોપર મુક્ત કરતા $IUDs$ (જેમ કે $CuT$,$Cu7$,અને $Multiload$ $375$) ગર્ભાશયમાં કોપર આયનો $(Cu^{2+})$ મુક્ત કરે છે.
આ આયનો શુક્રાણુઓની ગતિશીલતા અને તેમની ફલન ક્ષમતાને દબાવી દે છે.
વધુમાં,તેઓ ગર્ભાશયની અંદર શુક્રાણુઓના કોષભક્ષણ (phagocytosis) માં વધારો કરે છે,જેનાથી ફલન અટકે છે.

(A) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$A$. રાસાયણિક પદ્ધતિઓમાં શુક્રાણુઓને મારવા માટે શુક્રાણુનાશક જેલી, ક્રીમ અને ફીણનો ઉપયોગ થાય છે। તેથી, $A = s$.
$B$. $IUDs$ (ગર્ભાશયમાં મૂકવાના સાધનો) માં કોપર $T$, કોપર $7$ અને લિપ્સ લૂપ જેવા સાધનોનો સમાવેશ થાય છે। તેથી, $B = q$.
$C$. અવરોધક પદ્ધતિઓ શુક્રાણુ અને અંડકોષના ભૌતિક મિલનને અટકાવે છે, જેમ કે કોન્ડોમ, ડાયાફ્રામ અને સર્વાઇકલ કેપ। તેથી, $C = r$.
$D$. વંધ્યીકરણ પદ્ધતિઓ એ જનનકોષોના વહનને રોકવા માટેની શસ્ત્રક્રિયા છે, જેમ કે ટ્યુબેક્ટોમી (સ્ત્રીઓમાં) અને વાસેક્ટોમી (પુરુષોમાં)। તેથી, $D = p$.
આમ, સાચો ક્રમ $A = s, B = q, C = r, D = p$ છે.

(D) બેરિયર પદ્ધતિઓ (જેમ કે કોન્ડોમ) પુરુષો અને સ્ત્રીઓ બંને માટે ઉપલબ્ધ છે. તેવી જ રીતે,વંધ્યીકરણની પ્રક્રિયાઓ પુરુષો (વેસેક્ટોમી) અને સ્ત્રીઓ (ટ્યુબેક્ટોમી) બંને માટે ઉપલબ્ધ છે. તેથી,બેરિયર પદ્ધતિઓ અને વંધ્યીકરણ બંને જાતિઓ માટે લાગુ પડે છે.

(C) પ્રોજેસ્ટાસર્ટ એ અંતઃસ્ત્રાવ મુક્ત કરતું $IUD$ છે $(A-III)$.
મલ્ટીલોડ $375$ એ કોપર મુક્ત કરતું $IUD$ છે $(B-IV)$.
ડાયાફ્રામ એ સ્ત્રીઓ દ્વારા વપરાતું રબરનું અવરોધક સાધન છે $(C-I)$.
સહેલી એ મુખ દ્વારા લેવાતી ગર્ભનિરોધક ગોળી છે $(D-II)$.
તેથી,સાચો ક્રમ $A-III, B-IV, C-I, D-II$ છે.