Method of birth control Questions in Gujarati

(A) મુખ દ્વારા લેવાતું ગર્ભનિરોધક 'સહેલી' લખનૌ,ભારત સ્થિત સેન્ટ્રલ ડ્રગ રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ $(CDRI)$ ના વૈજ્ઞાનિકો દ્વારા વિકસાવવામાં આવ્યું હતું.
તે સ્ત્રીઓ માટે અઠવાડિયામાં એકવાર લેવાતી નોન-સ્ટીરોઈડલ ગોળી છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(B) ડાયાફ્રામ,સર્વાઇકલ કેપ્સ અને વોલ્ટ્સ એ સ્ત્રીઓ દ્વારા ઉપયોગમાં લેવાતી ગર્ભનિરોધકની અવરોધક પદ્ધતિઓ છે. આ સાધનોને સ્ત્રીના પ્રજનન માર્ગમાં દાખલ કરવા માટે બનાવવામાં આવ્યા છે જેથી શુક્રકોષોને ગર્ભાશયમાં પ્રવેશતા અટકાવી શકાય. અન્ય કેટલીક ગર્ભનિરોધક પદ્ધતિઓથી વિપરીત,આ સાધનોને યોગ્ય રીતે સાફ કર્યા પછી ફરીથી ઉપયોગમાં લઈ શકાય છે.

(B) આવર્તક સંયમ એ ગર્ભનિરોધકની એક કુદરતી પદ્ધતિ છે જેમાં દંપતી માસિક ચક્રના $10$ થી $17$ દિવસ દરમિયાન સમાગમ કરવાનું ટાળે છે,કારણ કે આ સમયગાળા દરમિયાન અંડપાત (ovulation) થવાની સંભાવના હોય છે.
અંડપાત સામાન્ય રીતે $14$મા દિવસે થાય છે અને અંડકોષ લગભગ $1-2$ દિવસ જીવંત રહે છે,જ્યારે શુક્રકોષો સ્ત્રીના પ્રજનન માર્ગમાં $2-3$ દિવસ સુધી જીવંત રહી શકે છે,તેથી આ સમયગાળાને 'ફળદ્રુપ સમય' (fertile period) માનવામાં આવે છે.
તેથી,આ સમય દરમિયાન સમાગમ ટાળવાથી ગર્ભધારણ અટકાવી શકાય છે.
આ પદ્ધતિને રિધમ મેથડ અથવા કેલેન્ડર મેથડ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.

(B) આપેલા વિકલ્પોમાંથી ભૌતિક અવરોધો (જેમ કે કોન્ડોમ) ને જન્મ નિયંત્રણની સૌથી સુરક્ષિત પદ્ધતિ ગણવામાં આવે છે.
તેઓ બેવડો ફાયદો આપે છે: તેઓ ગર્ભધારણને રોકવા માટે યાંત્રિક અવરોધ તરીકે કાર્ય કરે છે અને જાતીય સંક્રમિત રોગો (STIs) સામે પણ રક્ષણ આપે છે.
રિધમ પદ્ધતિ અનિયમિત ચક્રને કારણે અવિશ્વસનીય છે.
ગર્ભપાત $(MTP)$ એ એક તબીબી પ્રક્રિયા છે જે જોખમો સાથે સંકળાયેલી છે અને તે પ્રાથમિક ગર્ભનિરોધક પદ્ધતિ નથી.
ફોમ એ રાસાયણિક શુક્રાણુનાશકો છે જે અવરોધક પદ્ધતિઓની તુલનામાં એકલા ઉપયોગમાં લેવાતી વખતે ઓછા અસરકારક હોય છે.

(C) કોન્ડોમ એ ગર્ભનિરોધકની અવરોધક પદ્ધતિઓ છે જે પાતળા રબર અથવા લેટેક્સના આવરણમાંથી બનાવવામાં આવે છે.
પુરુષોમાં,તેનો ઉપયોગ શિશ્નને ઢાંકવા માટે થાય છે.
સ્ત્રીઓમાં,તેનો ઉપયોગ યોનિમાર્ગ અને ગ્રીવા (સર્વિક્સ) ને ઢાંકવા માટે થાય છે.
આ અવરોધો સ્ત્રીના પ્રજનન માર્ગમાં સ્ખલિત વીર્યના નિક્ષેપણને અટકાવે છે,જેનાથી શુક્રકોષ અને અંડકોષ વચ્ચેનો સંપર્ક અટકે છે.

(B) $IUD$ નો અર્થ Intra Uterine Devices થાય છે, જેનો ઉપયોગ ગર્ભનિરોધક તરીકે થાય છે.
$(i)$ આ સાધનો ડોક્ટરો દ્વારા યોનિમાર્ગ દ્વારા ગર્ભાશયમાં દાખલ કરવામાં આવે છે.
$(ii)$ $IUDs$ ના ત્રણ પ્રકારો છે:
- બિન-દવાયુક્ત $IUDs$: તે ગર્ભાશયમાં શુક્રકોષોના ભક્ષણ (phagocytosis) માં વધારો કરે છે, $e.g.$, Lippes loop.
- કોપર મુક્ત કરતા $IUDs$: શુક્રકોષોના ભક્ષણની સાથે, મુક્ત થતા કોપર આયનો શુક્રકોષોની ગતિશીલતા અને ફલન ક્ષમતાને દબાવે છે, $e.g.$, $Cu-T, Cu-7, \text{multiload-}375$.
- અંતઃસ્ત્રાવ મુક્ત કરતા $IUDs$: તે ગર્ભાશયને ગર્ભસ્થાપન માટે અયોગ્ય બનાવે છે અને ગ્રીવાને શુક્રકોષો માટે પ્રતિકૂળ બનાવે છે, $e.g.$, $\text{progestasert}, LNG-20$.

(A) સહવાસમાં વિક્ષેપને 'વિથડ્રોઅલ પદ્ધતિ' તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. આ કુદરતી ગર્ભનિરોધકની એક પદ્ધતિ છે જેમાં પુરુષ સાથી વીર્યસ્ખલન પહેલાં શિશ્નને યોનિમાર્ગમાંથી બહાર કાઢી લે છે જેથી ગર્ભાધાન ટાળી શકાય.
કુદરતી ગર્ભનિરોધક પદ્ધતિઓ એવી રીતો છે જે દવાઓ કે સાધનોના ઉપયોગ વગર ગર્ભાધાનને અટકાવે છે. તેમાં નીચે મુજબની પદ્ધતિઓનો સમાવેશ થાય છે:
$(i)$ સામયિક સંયમ (Periodic Abstinence): યુગલો માસિક ચક્રના $10$ થી $17$ દિવસ દરમિયાન સહવાસ કરવાનું ટાળે છે,જ્યારે અંડપાત થવાની સંભાવના હોય છે.
$(ii)$ સહવાસમાં વિક્ષેપ અથવા વિથડ્રોઅલ પદ્ધતિ: પુરુષ સાથી વીર્યસ્ખલન પહેલાં શિશ્નને યોનિમાર્ગમાંથી બહાર કાઢી લે છે જેથી ગર્ભાધાન ટાળી શકાય.
$(iii)$ લેક્ટેશનલ એમેનોરિયા: આ પદ્ધતિ એ હકીકત પર આધારિત છે કે પ્રસૂતિ પછીના તીવ્ર સ્તનપાનના સમયગાળા દરમિયાન અંડપાત અને માસિક ચક્ર થતું નથી. જ્યાં સુધી માતા બાળકને સ્તનપાન કરાવે છે,ત્યાં સુધી ગર્ભધારણની શક્યતા લગભગ શૂન્ય હોય છે.

(A) મુખ દ્વારા લેવાતા ગર્ભનિરોધકો (ગોળીઓ) માં કાં તો માત્ર પ્રોજેસ્ટોજેન્સ હોય છે અથવા ઇસ્ટ્રોજન સાથેનું સંયોજન હોય છે. તેઓ મુખ્યત્વે $A-$અંડપાત (ovulation) અને ગર્ભસ્થાપનને અવરોધીને કાર્ય કરે છે. આ ઉપરાંત,તેઓ શુક્રકોષોને ગર્ભાશયમાં પ્રવેશતા અટકાવવા માટે સર્વાઇકલ $B-$શ્લેષ્મ (mucus) ની ગુણવત્તામાં ફેરફાર કરે છે. તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(D) ગર્ભનિરોધક માટે ઇન્ટ્રા યુટેરાઇન ડિવાઇસ $(IUDs)$ નો ઉપયોગ થાય છે.
$(i)$ આ સાધનો ડોકટરો દ્વારા યોનિમાર્ગ દ્વારા ગર્ભાશયમાં દાખલ કરવામાં આવે છે.
$(ii)$ $IUDs$ ના ત્રણ પ્રકાર છે:
$1.$ બિન-ઔષધીય $IUDs$: આ ગર્ભાશયમાં શુક્રકોષોના ભક્ષણ (phagocytosis) માં વધારો કરે છે,$e.g.$,લિપ્સ લૂપ.
$2.$ કોપર મુક્ત કરતા $IUDs$: શુક્રકોષોના ભક્ષણની સાથે,મુક્ત થતા કોપર આયનો શુક્રકોષોની ગતિશીલતા અને તેમની ફલન ક્ષમતાને દબાવે છે,$e.g.$,$Cu-T$,$Cu-7$,Multiload-$375$.
$3.$ હોર્મોન મુક્ત કરતા $IUDs$: આ ગર્ભાશયને ગર્ભસ્થાપન માટે અયોગ્ય બનાવે છે અને ગ્રીવાને શુક્રકોષો માટે પ્રતિકૂળ બનાવે છે,$e.g.$,પ્રોજેસ્ટાસર્ટ,$LNG-20$.
તેથી,$Cu-T$,$Cu-7$ અને Multiload-$375$ એ બધા કોપર મુક્ત કરતા $IUDs$ ના ઉદાહરણો છે.

(A) મુખ દ્વારા લેવાતી ગર્ભનિરોધક ગોળીઓમાં કૃત્રિમ પ્રોજેસ્ટેરોન અને ઇસ્ટ્રોજન હોય છે. આ અંતઃસ્ત્રાવો અગ્ર પિટ્યુટરી ગ્રંથિમાંથી $FSH$ અને $LH$ ના સ્ત્રાવને અવરોધીને કાર્ય કરે છે. $LH$ સર્જ (surge) ના દમનને કારણે અંડપાતની પ્રક્રિયા અટકે છે,જેનાથી ગર્ભધારણ અટકે છે.

(C) $\text{પુરુષ કોન્ડોમ}$ એ ગર્ભનિરોધકની એક અવરોધક પદ્ધતિ છે જે ખાસ કરીને પુરુષોના ઉપયોગ માટે બનાવવામાં આવી છે。
ડાયાફ્રામ, મુખ દ્વારા લેવાતી ગોળીઓ અને કોપર $T$ (એક ગર્ભાશયમાં મૂકવાનું સાધન) એ સ્ત્રીઓ દ્વારા ઉપયોગમાં લેવાતી ગર્ભનિરોધક પદ્ધતિઓ છે。
તેથી, સાચો વિકલ્પ $C$ છે。

(B) પુરુષ નસબંધીમાં,શુક્રપિંડ કોથળી (scrotum) પર એક નાનો ચીરો મૂકીને $A-$શુક્રવાહિની (vas deferens) ના નાના ભાગને દૂર કરવામાં આવે છે અથવા બાંધવામાં આવે છે. આ શસ્ત્રક્રિયાને $B-$વેસેક્ટોમી તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. તે શુક્રકોષોના વહનને અટકાવીને ગર્ભનિરોધકની કાયમી પદ્ધતિ તરીકે કાર્ય કરે છે.

(B) સ્ત્રી વંધ્યીકરણમાં,$A-$અંડવાહિની (Fallopian tube) ને કાપીને બાંધવામાં આવે છે જેથી અંડકોષનું ગર્ભાશય તરફનું વહન અટકાવી શકાય. આ શસ્ત્રક્રિયાને $B-$ટ્યુબેક્ટોમી કહેવામાં આવે છે. તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(D) ગર્ભનિરોધક પદ્ધતિઓનો ઉપયોગ અનિચ્છનીય ગર્ભાવસ્થાને રોકવા માટે થાય છે.
$IUDs$ (ઇન્ટ્રા-યુટેરાઇન ડિવાઇસ) એ અસરકારક ગર્ભનિરોધક પદ્ધતિઓ છે જે ફલન અથવા ગર્ભસ્થાપનને અટકાવે છે.
$GIFT$ (ગેમેટ ઇન્ટ્રાફેલોપિયન ટ્રાન્સફર),$ZIFT$ (ઝાયગોટ ઇન્ટ્રાફેલોપિયન ટ્રાન્સફર),અને $IVF-ET$ (ઇન વિટ્રો ફર્ટિલાઇઝેશન-એમ્બ્રિયો ટ્રાન્સફર) એ વંધ્યત્વની સારવાર માટે વપરાતી સહાયક પ્રજનન તકનીકો $(ART)$ છે,ગર્ભનિરોધક પદ્ધતિઓ નથી.

(A) ગર્ભનિરોધક ગોળીઓ,જે સામાન્ય રીતે ઓરલ કોન્ટ્રાસેપ્ટિવ્સ તરીકે ઓળખાય છે,તેમાં મુખ્યત્વે $Progesterone$ અને $Estrogen$ અંતઃસ્ત્રાવોના કૃત્રિમ સ્વરૂપો હોય છે.
આ અંતઃસ્ત્રાવો અંડપાત (ovulation) ને અટકાવીને,શુક્રકોષોના પ્રવેશને રોકવા માટે ગ્રીવા શ્લેષ્મમાં ફેરફાર કરીને અને ગર્ભના સ્થાપનને રોકવા માટે ગર્ભાશયના અસ્તરમાં ફેરફાર કરીને કાર્ય કરે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Progesterone$ એ આ ગર્ભનિરોધક અસરો માટે જવાબદાર મુખ્ય ઘટક છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(D) સાચો જવાબ Lippes loop છે.
ગર્ભનિરોધક માટે આંતરગર્ભાશયી સાધનો $(IUDs)$ નો ઉપયોગ થાય છે.
$(i)$ આ સાધનો ડોક્ટરો દ્વારા યોનિમાર્ગ દ્વારા ગર્ભાશયમાં દાખલ કરવામાં આવે છે.
$(ii)$ $IUDs$ ના ત્રણ પ્રકારો છે:
$1$. બિન-દવાયુક્ત $IUDs$: આ ગર્ભાશયની અંદર શુક્રકોષોનું ભક્ષણ (phagocytosis) વધારે છે,ઉદાહરણ તરીકે,Lippes loop.
$2$. કોપર મુક્ત કરતા $IUDs$: શુક્રકોષોના ભક્ષણની સાથે,મુક્ત થતા કોપર આયનો શુક્રકોષોની ગતિશીલતા અને તેમની ફલન ક્ષમતાને દબાવે છે,ઉદાહરણ તરીકે,$Cu-T$,$Cu-7$,Multiload-$375$.
$3$. અંતઃસ્ત્રાવ મુક્ત કરતા $IUDs$: આ ગર્ભાશયને ગર્ભસ્થાપન માટે અયોગ્ય બનાવે છે અને ગ્રીવાને શુક્રકોષો માટે પ્રતિકૂળ બનાવે છે,ઉદાહરણ તરીકે,Progestasert,$LNG-20$.

(D) ગર્ભનિરોધક ગોળીઓમાં કાં તો માત્ર પ્રોજેસ્ટેરોન અથવા પ્રોજેસ્ટેરોન અને એસ્ટ્રોજનનું મિશ્રણ હોય છે.
આ અંતઃસ્ત્રાવો ગર્ભાવસ્થાને રોકવા માટે વિવિધ પદ્ધતિઓ દ્વારા કાર્ય કરે છે:
$1$. તેઓ પિટ્યુટરી ગ્રંથિમાંથી $FSH$ અને $LH$ ના મુક્ત થવાને અવરોધે છે,જે અંડપાતને અટકાવે છે.
$2$. તેઓ સર્વાઇકલ મ્યુકસની ગુણવત્તામાં ફેરફાર કરે છે જેથી શુક્રકોષોનો પ્રવેશ અટકે અથવા ધીમો પડે.
$3$. તેઓ ગર્ભાશયના અંતઃસ્તર (એન્ડોમેટ્રિયમ) માં ફેરફાર કરે છે જેથી તે યુગ્મનજના સ્થાપન માટે અયોગ્ય બને.
તેથી,ઉલ્લેખિત તમામ ક્રિયાઓ ગર્ભનિરોધક અસરનો ભાગ છે.

(C) ફલન ફેલોપિયન ટ્યુબના તુંબિકા (ampullary) પ્રદેશમાં થાય છે. ફલન થવા માટે,શુક્રકોષો અંડકોષ સુધી પહોંચવા સક્ષમ હોવા જોઈએ.
સ્થિતિ $A$ માં,માત્ર આંશિક અવરોધ છે,જે હજુ પણ કેટલાક શુક્રકોષોને પસાર થવા દઈ શકે છે.
સ્થિતિ $B$ અને $C$ માં,ફેલોપિયન ટ્યુબમાં સંપૂર્ણ અવરોધ છે,જે શુક્રકોષોને અંડકોષ સુધી પહોંચતા અટકાવે છે.
સ્થિતિ $D$ માં,અંડવાહિનીઓને કાપીને બાંધવામાં આવી છે (ટ્યુબેક્ટોમી),જે કાયમી ભૌતિક અવરોધ બનાવે છે,જેનાથી ફલન અશક્ય બને છે.
તેથી,સ્થિતિ $B$,$C$ અને $D$ માં ફલન અશક્ય છે. જોકે,આપેલા વિકલ્પોના આધારે,સંપૂર્ણ અવરોધ અથવા સર્જિકલ જોડાણ તોડતી સ્થિતિ દર્શાવતો સૌથી સચોટ વિકલ્પ $C$ અને $D$ છે.

(D) સાચા વિધાનો નીચે મુજબ છે:
$(i)$ મુખ દ્વારા લેવાતી ગર્ભનિરોધક ગોળીઓમાં એવા અંતઃસ્ત્રાવો હોય છે જે અંડાશયમાંથી અંડકોષ મુક્ત થવાની પ્રક્રિયાને અવરોધે છે,આમ તે અંડપાત અટકાવે છે.
$(ii)$ કોપર-$T$ (એક આંતરગર્ભાશયી સાધન - $IUD$) કોપર આયનો મુક્ત કરે છે જે શુક્રકોષોની ગતિશીલતા અને તેમની ફલન ક્ષમતાને ઘટાડે છે,અને તે ગર્ભાશયમાં ગર્ભના સ્થાપનને પણ અટકાવે છે.
$(iii)$ વાસેક્ટોમી એ પુરુષોમાં શસ્ત્રક્રિયા દ્વારા કરવામાં આવતી વંધ્યીકરણ પદ્ધતિ છે જેમાં શુક્રવાહિનીને કાપીને બાંધવામાં આવે છે,જે શુક્રકોષોને વીર્યમાં જતા અટકાવે છે. આમ,ઉત્પન્ન થતા વીર્યમાં કોઈ શુક્રકોષો હોતા નથી.
તેથી,ત્રણેય વિધાનો સાચા છે.

(A) ગર્ભનિરોધકની શસ્ત્રક્રિયા પદ્ધતિઓ,જેને વંધ્યીકરણ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તેમાં જનનકોષોના વહનને અવરોધવામાં આવે છે.
પુરુષોમાં,આ પ્રક્રિયાને $Vasectomy$ (શુક્રવાહિની ઉચ્છેદન) કહેવામાં આવે છે,જેમાં શુક્રવાહિનીનો એક નાનો ભાગ દૂર કરવામાં આવે છે અથવા બાંધી દેવામાં આવે છે.
સ્ત્રીઓમાં,તેને $Tubectomy$ (અંડવાહિની ઉચ્છેદન) કહેવામાં આવે છે,જેમાં અંડવાહિનીનો એક નાનો ભાગ દૂર કરવામાં આવે છે અથવા બાંધી દેવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયાઓ જનનકોષો (શુક્રકોષો અથવા અંડકોષો) ની ગતિશીલતા અને વહનને અસરકારક રીતે અટકાવે છે,જેનાથી ફલન થતું નથી.
$Vasectomy$ માં,વીર્યમાં સહાયક ગ્રંથીઓ જેવી કે શુક્રાશય,પ્રોસ્ટેટ અને $Cowper's$ ગ્રંથિના સ્ત્રાવો હોય છે,પરંતુ તેમાં શુક્રકોષોનો અભાવ હોય છે.

(D) ગર્ભનિરોધકની કુદરતી પદ્ધતિઓ અંડકોષ અને શુક્રકોષના મિલનને અટકાવવાના સિદ્ધાંત પર કાર્ય કરે છે.
દુગ્ધસ્ત્રાવ એમેનોરિયા (Lactational amenorrhoea) એ એક કુદરતી પદ્ધતિ છે જે આ હકીકત પર આધારિત છે કે પ્રસૂતિ પછીના તીવ્ર સ્તનપાનના સમયગાળા દરમિયાન અંડપાત અને માસિક ચક્ર થતું નથી.
ગર્ભસ્થાપન એ એક જૈવિક પ્રક્રિયા છે,ગર્ભનિરોધક પદ્ધતિ નથી.
કોન્ડોમ્સ એ અવરોધક પદ્ધતિઓ છે.
વાસેક્ટોમી,ટ્યુબેક્ટોમી અને વંધ્યીકરણ એ શસ્ત્રક્રિયા દ્વારા કરવામાં આવતી પદ્ધતિઓ (કાયમી પદ્ધતિઓ) છે.
તેથી,માત્ર $II$ (દુગ્ધસ્ત્રાવ એમેનોરિયા) એ કુદરતી પદ્ધતિ છે.

(B) $IUDs$ (Intra Uterine Devices) એ અસરકારક ગર્ભનિરોધક પદ્ધતિઓ છે.
$1$. $IUDs$ ડોકટરો અથવા નિષ્ણાત નર્સ દ્વારા દાખલ કરવા જોઈએ,વપરાશકર્તા દ્વારા જાતે નહીં.
$2$. $IUDs$ ગર્ભાશયની અંદર શુક્રકોષોના કોષભક્ષણ (phagocytosis) માં વધારો કરે છે,જે તેમની કાર્ય કરવાની પ્રાથમિક પદ્ધતિ છે.
$3$. $IUDs$ જનનકોષોના નિર્માણ (gametogenesis) ને દબાવતા નથી; તેઓ મુખ્યત્વે ફલન અથવા ગર્ભસ્થાપનને અટકાવીને કાર્ય કરે છે.
$4$. $IUDs$ ને તેના પ્રકાર (જેમ કે કોપર-$T$ અથવા હોર્મોનલ $IUDs$) ના આધારે ચોક્કસ સમય પછી બદલવાની જરૂર હોય છે.
તેથી,સાચું વિધાન એ છે કે $IUDs$ ગર્ભાશયમાં કોષભક્ષણ પ્રતિક્રિયામાં વધારો કરે છે.

(B) આપેલા વિકલ્પોમાંથી હોર્મોન મુક્ત કરતા $IUD$ એ $LNG-20$ છે.
ગર્ભનિરોધક માટે ઇન્ટ્રા યુટેરાઇન ડિવાઇસ $(IUDs)$ નો ઉપયોગ થાય છે અને તે ડોકટરો દ્વારા યોનિમાર્ગ દ્વારા ગર્ભાશયમાં દાખલ કરવામાં આવે છે.
$IUDs$ ને ત્રણ પ્રકારમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે:
$1$. બિન-દવાયુક્ત $IUDs$: આ ગર્ભાશયની અંદર શુક્રાણુઓના ભક્ષણ (phagocytosis) માં વધારો કરે છે,દા.ત.,લિપ્સ લૂપ.
$2$. કોપર મુક્ત કરતા $IUDs$: શુક્રાણુઓના ભક્ષણની સાથે,મુક્ત થતા કોપર આયનો શુક્રાણુઓની ગતિશીલતા અને તેમની ફલન ક્ષમતાને દબાવે છે,દા.ત.,$Cu-T$,$Cu-7$,મલ્ટીલોડ-$375$.
$3$. હોર્મોન મુક્ત કરતા $IUDs$: આ ગર્ભાશયને ગર્ભસ્થાપન માટે અયોગ્ય બનાવે છે અને ગ્રીવાને શુક્રાણુઓ માટે પ્રતિકૂળ બનાવે છે,દા.ત.,પ્રોજેસ્ટાસર્ટ,$LNG-20$.

(A) મુખ દ્વારા લેવાતી ગર્ભનિરોધક ગોળીઓમાં પ્રોજેસ્ટેરોન અને ઇસ્ટ્રોજન અંતઃસ્ત્રાવોના કૃત્રિમ સ્વરૂપો હોય છે.
આ અંતઃસ્ત્રાવો નકારાત્મક પ્રતિપોષણ (negative feedback) પદ્ધતિ દ્વારા અગ્ર પિટ્યુટરી ગ્રંથિમાંથી $FSH$ (ફોલિકલ સ્ટીમ્યુલેટિંગ હોર્મોન) અને $LH$ (લ્યુટિનાઇઝિંગ હોર્મોન) ના સ્ત્રાવને દબાવે છે.
$FSH$ અને $LH$ ને અવરોધીને,આ ગોળીઓ અંડપુટિકાઓના પરિપક્વન અને અંડપાત (ovulation) ને અટકાવે છે,જેનાથી ગર્ભધારણ અટકે છે.

(C) સાચો જવાબ હોર્મોન મુક્ત કરતા $IUDs$ છે.
ગર્ભનિરોધક માટે અંતઃગર્ભાશયના સાધનો $(IUDs)$ નો ઉપયોગ થાય છે.
$(i)$ આ સાધનો ડોક્ટરો દ્વારા યોનિમાર્ગ દ્વારા ગર્ભાશયમાં દાખલ કરવામાં આવે છે.
(ii) $IUDs$ ના ત્રણ પ્રકારો છે:
- બિન-ઔષધીય $IUDs$: આ ગર્ભાશયની અંદર શુક્રકોષોના ભક્ષણ (phagocytosis) માં વધારો કરે છે,દા.ત.,લિપ્સ લૂપ.
- કોપર મુક્ત કરતા $IUDs$: શુક્રકોષોના ભક્ષણની સાથે,મુક્ત થતા કોપર આયનો શુક્રકોષોની ગતિશીલતા અને તેમની ફલન ક્ષમતાને દબાવે છે,દા.ત.,$Cu-T$,$Cu-7$,મલ્ટીલોડ-$375$.
- હોર્મોન મુક્ત કરતા $IUDs$: આ ગર્ભાશયને ગર્ભસ્થાપન માટે અયોગ્ય બનાવે છે અને ગ્રીવાને શુક્રકોષો માટે પ્રતિકૂળ બનાવે છે,દા.ત.,પ્રોજેસ્ટાસર્ટ,$LNG-20$.

(D) વસ્તી વૃદ્ધિને નિયંત્રિત કરવા માટેનો સૌથી અસરકારક અને નૈતિક માર્ગ પરિવાર નિયોજનનો અભ્યાસ અને અમલ કરવો છે. પરિવાર નિયોજનમાં બાળકોની સંખ્યા અને તેમના જન્મ વચ્ચેના અંતરને નિયંત્રિત કરવા માટે ગર્ભનિરોધક પદ્ધતિઓ અને જન્મ નિયંત્રણના પગલાંનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. આ અભિગમ વ્યક્તિઓ અને દંપતીઓને તેમના પ્રજનન સ્વાસ્થ્ય વિશે જાણકાર નિર્ણયો લેવા માટે સક્ષમ બનાવે છે,જે સ્થિર વસ્તી વૃદ્ધિ દર તરફ દોરી જાય છે. શિક્ષણ એ એક મહત્વપૂર્ણ પરિબળ છે,પરંતુ પરિવાર નિયોજન એ વસ્તી નિયંત્રણ માટેની સીધી પદ્ધતિ છે.

(C) અવરોધક પદ્ધતિઓ:
આ પદ્ધતિઓ અવરોધોની મદદથી શુક્રકોષ અને અંડકોષના સંપર્કને અટકાવે છે.
$(i)$ કોન્ડોમ એ પાતળા રબર/લેટેક્સના આવરણમાંથી બનેલા અવરોધો છે,જેનો ઉપયોગ પુરુષોમાં શિશ્નને અથવા સ્ત્રીઓમાં યોનિમાર્ગ અને ગ્રીવાને ઢાંકવા માટે થાય છે. તે સ્ખલિત વીર્યને સ્ત્રીના યોનિમાર્ગમાં પ્રવેશતા અટકાવે છે.
(ii) ડાયાફ્રામ,સર્વાઇકલ કેપ અને વોલ્ટ એ રબરમાંથી બનેલા અવરોધો છે,જે સમાગમ દરમિયાન ગ્રીવાને ઢાંકવા માટે સ્ત્રીના પ્રજનન માર્ગમાં દાખલ કરવામાં આવે છે.
(iii) શુક્રનાશક ક્રીમ,જેલી અને ફીણનો ઉપયોગ આ અવરોધો સાથે તેમની ગર્ભનિરોધક કાર્યક્ષમતા વધારવા માટે કરવામાં આવે છે.

(C) ડાયાફ્રામ એ સ્ત્રીઓ દ્વારા ઉપયોગમાં લેવાતી ગર્ભનિરોધકની અવરોધક પદ્ધતિઓ છે.
તેઓ રબરના બનેલા હોય છે અને સંભોગ દરમિયાન ગ્રીવા (cervix) ને ઢાંકવા માટે સ્ત્રીના પ્રજનન માર્ગમાં દાખલ કરવામાં આવે છે.
ગ્રીવાને ઢાંકીને,તેઓ શુક્રકોષોને ગર્ભાશયમાં પ્રવેશતા અટકાવે છે,આમ તેઓ ભૌતિક અવરોધ તરીકે કાર્ય કરે છે.
વિધાન $i$ ખોટું છે કારણ કે તે યોનિમાર્ગમાં મૂકવામાં આવે છે,ગર્ભાશયની અંદર નહીં.
વિધાન $iv$ ખોટું છે કારણ કે ડાયાફ્રામ પોતે શુક્રાણુનાશક નથી; જોકે,તેમની અસરકારકતા વધારવા માટે ઘણીવાર તેનો ઉપયોગ શુક્રાણુનાશક ક્રીમ,જેલી અથવા ફીણ સાથે કરવામાં આવે છે.
તેથી,વિધાન $ii$ અને $iii$ સાચા છે.

(D) કોપર $T$ એ ગર્ભનિરોધક માટે વપરાતું આંતરગર્ભાશયી સાધન $(IUD)$ છે.
તે મુખ્યત્વે ગર્ભાશયમાં કોપર આયનો $(Cu^{2+})$ મુક્ત કરીને કાર્ય કરે છે.
આ કોપર આયનો શુક્રકોષોની ગતિશીલતા અને ફલન ક્ષમતાને દબાવે છે,જેનાથી ફલન અટકે છે.
વધુમાં,કોપર $T$ જેવા $IUD$ ગર્ભાશયમાં શુક્રકોષોનું ભક્ષણ (phagocytosis) વધારે છે અને ગર્ભાશયના વાતાવરણમાં ફેરફાર કરે છે,જે ગર્ભના સ્થાપન માટે અયોગ્ય બનાવે છે.
તેથી,તે ફલન અને ગર્ભસ્થાપન બંનેને અટકાવે છે.

(C) મુખ દ્વારા લેવાતા ગર્ભનિરોધક અને હોર્મોનલ ઇમ્પ્લાન્ટ્સ બંને કૃત્રિમ હોર્મોન્સ,સામાન્ય રીતે ઇસ્ટ્રોજન અને પ્રોજેસ્ટેરોનનું મિશ્રણ મુક્ત કરીને કાર્ય કરે છે,જે અંડપાતને અટકાવે છે અને ગ્રીવા શ્લેષ્મમાં ફેરફાર કરે છે.
તેઓ તેમના આપવાના સ્થાનમાં અલગ પડે છે: મુખ દ્વારા લેવાતા ગર્ભનિરોધક મોં દ્વારા લેવામાં આવે છે (સિસ્ટમિક),જ્યારે હોર્મોનલ ઇમ્પ્લાન્ટ્સ ત્વચાની નીચે (subdermally) દાખલ કરવામાં આવે છે.
તેઓ તેમની કાર્યકાળની અવધિમાં પણ નોંધપાત્ર રીતે અલગ પડે છે: મુખ દ્વારા લેવાતા ગર્ભનિરોધક દરરોજ લેવા પડે છે,જ્યારે હોર્મોનલ ઇમ્પ્લાન્ટ્સ ઘણા વર્ષો સુધી લાંબા ગાળાનું ગર્ભનિરોધક રક્ષણ પૂરું પાડે છે.

(A) હોર્મોનલ ઇમ્પ્લાન્ટ્સમાં કૃત્રિમ હોર્મોન્સ (પ્રોજેસ્ટેરોન અથવા પ્રોજેસ્ટેરોન અને ઇસ્ટ્રોજનનું મિશ્રણ) ધરાવતી નાની,દીવાસળી જેવડી કેપ્સ્યુલ્સ હોય છે. આ કેપ્સ્યુલ્સને શસ્ત્રક્રિયા દ્વારા કોણીની ઉપરના ભાગમાં હાથની અંદરની ત્વચાની નીચે દાખલ કરવામાં આવે છે. એકવાર રોપ્યા પછી,તે ગર્ભાવસ્થાને રોકવા માટે ઘણા વર્ષો સુધી ધીમે ધીમે લોહીમાં હોર્મોન્સ મુક્ત કરે છે.

(C) સાચો જવાબ $(c)$ છે.
ગર્ભાશયમાં દાખલ કરાતા સાધનો $(IUDs)$ અસરકારક ગર્ભનિરોધક પદ્ધતિઓ છે.
$(i)$ બિન-ઔષધીય $IUDs$ (દા.ત.,લિપ્સ લૂપ) ગર્ભાશયની અંદર શુક્રકોષોના ભક્ષણ (phagocytosis) માં વધારો કરે છે.
$(ii)$ કોપર મુક્ત કરતા $IUDs$ (દા.ત.,$Cu-T$,$Cu-7$,મલ્ટીલોડ $375$) કોપર આયનો મુક્ત કરે છે જે શુક્રકોષોની ગતિશીલતા અને ફલન ક્ષમતાને દબાવે છે,સાથે સાથે ભક્ષણની પ્રક્રિયામાં પણ વધારો કરે છે.
$(iii)$ હોર્મોન મુક્ત કરતા $IUDs$ (દા.ત.,પ્રોજેસ્ટાસર્ટ,$LNG-20$) ગર્ભાશયને ગર્ભસ્થાપન માટે અયોગ્ય બનાવે છે અને ગ્રીવાને શુક્રકોષો માટે પ્રતિકૂળ બનાવે છે.
આમ,બિન-ઔષધીય $IUDs$ અને કોપર મુક્ત કરતા $IUDs$ બંને શુક્રકોષોના ભક્ષણમાં વધારો કરતા હોવાથી,વિકલ્પ $(c)$ સૌથી યોગ્ય છે.

(C) યાંત્રિક અવરોધો એવા સાધનો છે જેનો ઉપયોગ સમાગમ દરમિયાન શુક્રકોષ અને અંડકોષના ભૌતિક મિલનને રોકવા માટે થાય છે.
$A$ લૂપ,$B$ કોપર-$T$,અને $D$ ડાલકોન શીલ્ડ એ તમામ ઇન્ટ્રા-યુટેરિન ડિવાઇસ $(IUDs)$ ના પ્રકારો છે,જે ગર્ભનિરોધકની રાસાયણિક અથવા હોર્મોનલ પદ્ધતિઓ છે.
$C$ ડાયાફ્રામ એ રબરનું બનેલું એક યાંત્રિક અવરોધ છે જેને સ્ત્રીના પ્રજનન માર્ગમાં ગ્રીવાને ઢાંકવા માટે દાખલ કરવામાં આવે છે,જેનાથી શુક્રકોષોને ગર્ભાશયમાં પ્રવેશતા અટકાવી શકાય છે.

(A) પ્રોજેસ્ટેરોન, પ્રોજેસ્ટેરોન-ઈસ્ટ્રોજનનું મિશ્રણ અને $IUDs$ અસુરક્ષિત જાતીય સંબંધના $72 \; \text{કલાક}$ ની અંદર આપવામાં આવે તો કટોકટીના ગર્ભનિરોધક તરીકે અત્યંત અસરકારક છે. આ પદ્ધતિઓ અંડપાતને અટકાવીને અથવા વિલંબિત કરીને અથવા ફલિત અંડકોષના ગર્ભાશયમાં સ્થાપનને અટકાવીને કાર્ય કરે છે.

(B) સમયગાળા દરમિયાન જાતીય સંબંધ ટાળવો (Periodic abstinence) એટલે ગર્ભધારણ અટકાવવા માટે ફળદ્રુપ સમયગાળા દરમિયાન જાતીય સંબંધ ટાળવો.
અંડપાત સામાન્ય રીતે માસિક ચક્રના $14$ મા દિવસે થાય છે.
શુક્રકોષો સ્ત્રીના પ્રજનન માર્ગમાં $2-3$ દિવસ સુધી જીવંત રહી શકે છે અને અંડકોષ લગભગ $24$ કલાક સુધી ફલનક્ષમ રહે છે,તેથી માસિક ચક્રના $10$ થી $17$ દિવસના સમયગાળાને 'ફળદ્રુપ સમયગાળો' અથવા 'અંડપાત તબક્કો' માનવામાં આવે છે.
તેથી,આ સમય દરમિયાન જાતીય સંબંધ ટાળવાથી ગર્ભધારણની શક્યતા નોંધપાત્ર રીતે ઘટી જાય છે.
જો કે,આ પદ્ધતિની અસરકારકતા મર્યાદિત છે કારણ કે તે માટે નિયમિત માસિક ચક્ર હોવું જરૂરી છે અને અંડપાતનો ચોક્કસ સમય નક્કી કરવો મુશ્કેલ હોઈ શકે છે.

(B) કોપર મુક્ત કરતા $IUDs$ (જેમ કે $Cu-T$,$Cu-7$,$Multiload-375$) નીચેની પદ્ધતિઓ દ્વારા કાર્ય કરે છે:
$1$. તેઓ ગર્ભાશયમાં શુક્રકોષોના ભક્ષણ (phagocytosis) માં વધારો કરે છે.
$2$. તેઓ $Cu^{2+}$ આયનો મુક્ત કરે છે,જે શુક્રકોષોની ગતિશીલતા અને તેમની ફલન ક્ષમતાને દબાવે છે.
વિધાન $III$ એ અંતઃસ્ત્રાવ મુક્ત કરતા $IUDs$ (જેમ કે $Progestasert$,$LNG-20$) ની કાર્યપદ્ધતિ દર્શાવે છે,જે ગર્ભાશયને ગર્ભસ્થાપન માટે અયોગ્ય બનાવે છે અને ગ્રીવાને શુક્રકોષો માટે પ્રતિકૂળ બનાવે છે.
તેથી,$Cu$-આધારિત $IUDs$ માટે માત્ર વિધાન $I$ અને $II$ સાચા છે.

(B) $\text{વિધાન } 1$ સાચું છે કારણ કે કોન્ડોમ એક ભૌતિક અવરોધ તરીકે કાર્ય કરે છે જે શરીરના પ્રવાહીના આદાનપ્રદાનને અટકાવે છે, જેનાથી ગર્ભધારણને રોકવાની સાથે $AIDS$ અને અન્ય જાતીય સંક્રમિત રોગો $(STIs)$ સામે રક્ષણ મળે છે.
$\text{વિધાન } 2$ પણ સાચું છે કારણ કે હોર્મોનલ ઇમ્પ્લાન્ટ્સ (જેમ કે નોરપ્લાન્ટ) એ કૃત્રિમ પ્રોજેસ્ટોજેન ધરાવતી નાની, લવચીક સળીઓ છે જે લાંબા ગાળાના ગર્ભનિરોધક તરીકે ઉપરના હાથની ત્વચાની નીચે દાખલ કરવામાં આવે છે.
જોકે, $\text{વિધાન } 2$ એ સમજાવતું નથી કે કોન્ડોમ $AIDS$ સામે શા માટે અસરકારક છે; આ બંને અલગ-અલગ ગર્ભનિરોધક પદ્ધતિઓ વિશેની સ્વતંત્ર હકીકતો છે. તેથી, $\text{વિધાન } 2$ એ $\text{વિધાન } 1$ ની સાચી સમજૂતી નથી.

(B) . ગોળી (Pill): આ મુખ દ્વારા લેવાતા ગર્ભનિરોધકો છે જે અંડપાતને અટકાવે છે.
$B$. કોન્ડોમ: આ અવરોધક પદ્ધતિઓ છે જે શુક્રકોષોને ગ્રીવા સુધી પહોંચતા અટકાવે છે.
$C$. વાસેક્ટોમી: આ પુરુષોમાં કરવામાં આવતી શસ્ત્રક્રિયા છે જેમાં શુક્રવાહિનીને કાપીને બાંધવામાં આવે છે,જેના પરિણામે વીર્યમાં શુક્રકોષો હોતા નથી.
$D$. Cu-$T$: આ ગર્ભાશયમાં મુકાતા સાધનો $(IUD)$ નો એક પ્રકાર છે જેનો ઉપયોગ ગર્ભનિરોધક તરીકે થાય છે.
તેથી,સાચી જોડ $A-2, B-3, C-4, D-1$ છે.

(D) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(A)$ અવરોધક પદ્ધતિઓ શુક્રકોષ અને અંડકોષના ભૌતિક મિલનને અટકાવે છે. તેના ઉદાહરણોમાં કોન્ડોમ અને સર્વાઇકલ કેપ્સનો સમાવેશ થાય છે. તેથી,$(A)-(3)$.
$(B)$ $IUD$ (ગર્ભાશયમાં મૂકવાના સાધનો) માં કોપર-$T$ જેવા સાધનોનો સમાવેશ થાય છે જે ગર્ભાશયમાં મૂકવામાં આવે છે. તેથી,$(B)-(1)$.
$(C)$ શસ્ત્રક્રિયા પદ્ધતિઓ (વંધ્યીકરણ) માં પુરુષોમાં નસબંધી (Vasectomy) અને સ્ત્રીઓમાં ટ્યુબેક્ટોમીનો સમાવેશ થાય છે. તેથી,$(C)-(2)$.
$(D)$ અંતઃસ્ત્રાવોના વહીવટમાં મુખ દ્વારા લેવાતી ગર્ભનિરોધક ગોળીઓ અને સહેલી જેવી દવાઓનો ઉપયોગ થાય છે. તેથી,$(D)-(4)$.
આમ,સાચો ક્રમ $(A)-(3), (B)-(1), (C)-(2), (D)-(4)$ છે.

(C) મોઢા દ્વારા લેવાતી ગર્ભનિરોધક ગોળીઓમાં પ્રોજેસ્ટોજેન્સ અથવા પ્રોજેસ્ટોજેન-ઇસ્ટ્રોજનનું મિશ્રણ હોય છે.
આ ગોળીઓ મુખ્યત્વે અંડપાત (ovulation) અને ગર્ભસ્થાપન (implantation) ને અટકાવીને કાર્ય કરે છે.
વધુમાં,તેઓ ગ્રીવા શ્લેષ્મ (cervical mucus) ની ગુણવત્તામાં ફેરફાર કરે છે જેથી શુક્રકોષોનો ગર્ભાશયમાં પ્રવેશ અટકે અથવા ધીમો પડે.
વિધાન $III$ એ અવરોધક પદ્ધતિઓ (જેમ કે કોન્ડોમ) નું કાર્ય દર્શાવે છે,અને વિધાન $IV$ ખોટું છે કારણ કે ગોળીઓ પુરુષોમાં શુક્રકોષજનન (spermatogenesis) ને અવરોધતી નથી.
તેથી,ગર્ભનિરોધક ગોળીઓની કાર્યપદ્ધતિ અંગે માત્ર વિધાન $I$ અને $II$ સાચા છે.

(C) સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
$A-$વેસેક્ટોમી (પુરુષ નસબંધી),$B-$ટ્યુબેક્ટોમી (સ્ત્રી નસબંધી).
$C-$શુક્રવાહિની કાપીને બાંધેલી (પુરુષોમાં).
$D-$ફેલોપિયન ટ્યુબ કાપીને બાંધેલી (સ્ત્રીઓમાં).
શસ્ત્રક્રિયા પદ્ધતિઓ,જેને નસબંધી પણ કહેવામાં આવે છે,તે ગર્ભધારણને રોકવા માટેની અંતિમ પદ્ધતિઓ છે. તે જનનકોષોના વહનને અટકાવીને કાર્ય કરે છે.
$1.$ વેસેક્ટોમી: પુરુષોમાં,શુક્રવાહિનીનો એક નાનો ભાગ દૂર કરવામાં આવે છે અથવા અંડકોષની કોથળી પર નાનો ચીરો મૂકીને તેને બાંધવામાં આવે છે.
$2.$ ટ્યુબેક્ટોમી: સ્ત્રીઓમાં,ફેલોપિયન ટ્યુબનો એક નાનો ભાગ દૂર કરવામાં આવે છે અથવા પેટમાં અથવા યોનિમાર્ગ દ્વારા નાનો ચીરો મૂકીને તેને બાંધવામાં આવે છે.

(C) શુક્રાણુનાશક ક્રીમમાં એવા રાસાયણિક ઘટકો હોય છે જે શુક્રાણુઓનો નાશ કરે છે. જ્યારે આ ક્રીમનો ઉપયોગ કોન્ડોમ,ડાયાફ્રામ,સર્વાઇકલ કેપ અને વોલ્ટ્સ જેવી અવરોધક ગર્ભનિરોધક પદ્ધતિઓ સાથે કરવામાં આવે છે,ત્યારે તે આ ગર્ભનિરોધક સાધનોની એકંદર અસરકારકતામાં નોંધપાત્ર વધારો કરે છે,કારણ કે તે ફલન સામે વધારાનો રાસાયણિક અવરોધ પૂરો પાડે છે.

(B) વિધાન $I$ ખોટું છે કારણ કે ટ્યુબેક્ટોમી અને વાસેક્ટોમી એ સર્જિકલ વંધ્યીકરણ પદ્ધતિઓ છે જેમાં નહિવત અથવા કોઈ આડઅસરો હોતી નથી.
વિધાન $II$ ખોટું છે કારણ કે ટ્યુબેક્ટોમીનો હેતુ ફેલોપિયન ટ્યુબને બ્લોક કરીને અંડકોષના વહનને અટકાવવાનો છે,અંડકોષના નિર્માણને (અંડપાત) અટકાવવાનો નથી.
વિધાન $III$ સાચું છે કારણ કે ગર્ભનિરોધક ગોળીઓમાં પ્રોજેસ્ટોજેન્સ હોય છે.
વિધાન $IV$ સાચું છે કારણ કે આ ગોળીઓ અંડપાત અને ગર્ભસ્થાપનને અટકાવે છે.

(C) કોપર મુક્ત કરતા $IUDs$ (ગર્ભાશયમાં દાખલ કરવામાં આવતા સાધનો) ગર્ભાશયમાં કોપર આયનો $(Cu^{2+})$ મુક્ત કરીને કાર્ય કરે છે.
આ કોપર આયનો ગર્ભાશયની અંદર શુક્રકોષોના ભક્ષણ (phagocytosis) ની પ્રક્રિયામાં વધારો કરે છે.
વધુમાં,મુક્ત થયેલા કોપર આયનો શુક્રકોષોની ગતિશીલતાને નોંધપાત્ર રીતે દબાવે છે અને તેમની ફલન ક્ષમતામાં ઘટાડો કરે છે.
કોપર મુક્ત કરતા $IUDs$ ના ઉદાહરણોમાં $Cu-T$,$Cu-7$ અને $Multiload-375$ નો સમાવેશ થાય છે.

(A) કટોકટીના ગર્ભનિરોધકો,જેમ કે પ્રોજેસ્ટોજેન્સ અથવા પ્રોજેસ્ટોજેન-એસ્ટ્રોજનના મિશ્રણ ધરાવતી ગોળીઓ,અસુરક્ષિત જાતીય સંબંધ પછી ગર્ભાવસ્થાને રોકવા માટે બનાવવામાં આવી છે.
આ પદ્ધતિઓ જો સહવાસ (અસુરક્ષિત જાતીય સંબંધ) ના $72 \;hrs$ ની અંદર લેવામાં આવે તો અત્યંત અસરકારક રહે છે.
તે મુખ્યત્વે અંડપાતને અટકાવીને અથવા વિલંબિત કરીને,શુક્રકોષોના પ્રવેશને રોકવા માટે સર્વાઇકલ મ્યુકસમાં ફેરફાર કરીને,અથવા જો ફલન થઈ ગયું હોય તો ગર્ભસ્થાપનને અટકાવીને કાર્ય કરે છે.
તેથી,તેમની અસરકારકતા માટેનો સાચો સમયગાળો સહવાસ પછીના $72 \;hrs$ છે.

(B) 'Saheli' એ સેન્ટ્રલ ડ્રગ રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ $(CDRI)$,લખનૌ દ્વારા વિકસિત નોન-સ્ટેરોઇડલ ગર્ભનિરોધક ગોળી છે.
તે 'અઠવાડિયામાં એકવાર' લેવાની ગોળી છે જે ગર્ભનિરોધક તરીકે ખૂબ જ અસરકારક છે.
તે અન્ય હોર્મોનલ ગર્ભનિરોધકોની તુલનામાં ખૂબ ઓછી આડઅસરો માટે જાણીતી છે.
તેથી,સાચા વિધાનો $I$ ($CDRI$ ખાતે વિકસિત),$III$ ('અઠવાડિયામાં એકવાર' લેવાની ગોળી),$V$ (ઉચ્ચ ગર્ભનિરોધક મૂલ્ય),અને $VI$ (ખૂબ ઓછી આડઅસરો) છે.
વિધાન $II$ ખોટું છે કારણ કે 'Saheli' નોન-સ્ટેરોઇડલ છે.

(A) આપેલી આકૃતિઓના આધારે:
$A$ એ કોન્ડોમ્સ (અવરોધક પદ્ધતિ) દર્શાવે છે.
$B$ એ કોપર$-T$ (ગર્ભાશયમાં મૂકવાનું સાધન) દર્શાવે છે.
$C$ એ ઈમ્પ્લાન્ટ્સ (હોર્મોનલ પદ્ધતિ) દર્શાવે છે.
$D$ એ વાસેક્ટોમી (પુરુષોમાં શસ્ત્રક્રિયા પદ્ધતિ જેમાં શુક્રવાહિનીને કાપીને બાંધવામાં આવે છે) દર્શાવે છે.
$E$ એ ટ્યુબેક્ટોમી (સ્ત્રીઓમાં શસ્ત્રક્રિયા પદ્ધતિ જેમાં અંડવાહિનીને કાપીને બાંધવામાં આવે છે) દર્શાવે છે.
તેથી,સાચી જોડ $A-IV, B-V, C-III, D-II, E-I$ છે.

(D) કોપર-$T$ એ એક ગર્ભાશયની અંદર મૂકવાનું સાધન $(IUD)$ છે જે ગર્ભાશયમાં કોપર આયનો $(Cu^{2+})$ મુક્ત કરે છે.
આ કોપર આયનો શુક્રકોષોની ગતિશીલતા અને તેમની ફલન ક્ષમતાને દબાવે છે.
શુક્રકોષની ગતિશીલતા ઘટાડીને,$IUD$ અસરકારક રીતે શુક્રકોષોને અંડકોષ સુધી પહોંચતા અટકાવે છે,જેનાથી ફલન અટકે છે.
તેથી,કોપર-$T$ અંડકોષનું ફલન અને શુક્રકોષની ગતિશીલતા બંનેને અટકાવે છે.

(C) $I$. સ્તનપાનના તીવ્ર સમયગાળા દરમિયાન અંડપાત થતો નથી,જે સાચું છે.
$II$. પ્રસૂતિ પછી છ મહિના સુધી ગર્ભધારણની શક્યતા લગભગ શૂન્ય હોય છે,જે સાચું છે.
$III$. તે કુદરતી પદ્ધતિ હોવાથી તેની આડઅસરો લગભગ શૂન્ય હોય છે,જે સાચું છે.
$IV$. આ ગર્ભનિરોધકની એક કુદરતી પદ્ધતિ છે,જે સાચું છે.
$V$. શુક્રકોષોના ભક્ષણમાં વધારો કરવો એ $IUDs$ (ગર્ભાશયમાં મૂકવાના સાધનો) ની લાક્ષણિકતા છે,સ્તનપાન દરમિયાન ગર્ભધારણ ન થવાની સ્થિતિની નહીં. તેથી,આ વિધાન ખોટું છે.
આમ,વિધાનો $I, II, III$ અને $IV$ સાચા છે.

(A) $IUD$ (ઇન્ટ્રા યુટેરાઇન ડિવાઇસ) બાળકો વચ્ચે અંતર રાખવા માટે અત્યંત અસરકારક અને વ્યાપકપણે વપરાતી પદ્ધતિ છે.
નવા સુધારેલા $IUD$ ઉપલબ્ધ છે,જે અનિચ્છનીય ગર્ભાવસ્થાને રોકવા માટે વધુ ટકાઉપણું પ્રદાન કરે છે.
આમાંથી કેટલાક ઉપકરણો $1$ થી $5$ વર્ષના સમયગાળા માટે અસરકારક રહે છે.
તેથી,ગર્ભાવસ્થામાં વિલંબ કરવા અથવા બાળકો વચ્ચે અંતર જાળવવા માટે,$IUD$ ને સૌથી આદર્શ ગર્ભનિરોધક પદ્ધતિ માનવામાં આવે છે.