Gujarati

Temperature and Temperature scales Questions in Gujarati

Class 11 Physics · 10-1.Thermometry, Thermal Expansion and Calorimetry · Temperature and Temperature scales

142+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 40 of 142 questions in Gujarati

101
Medium
તે તાપમાનની ગણતરી કરો જેનું મૂલ્ય સેલ્સિયસ અને ફેરનહીટ સ્કેલ પર સમાન હોય.

Solution

(D) સેલ્સિયસ $(^{\circ}C)$ અને ફેરનહીટ $(^{\circ}F)$ સ્કેલ વચ્ચેનો સંબંધ નીચે મુજબ છે:
$\frac{F-32}{180} = \frac{C}{100}$
ધારો કે તાપમાન $Q$ છે,જેથી $F = C = Q$ થાય.
સમીકરણમાં $Q$ મૂકતા:
$\frac{Q-32}{180} = \frac{Q}{100}$
$\frac{180}{100}$ અપૂર્ણાંકને $\frac{9}{5}$ તરીકે સરળ બનાવતા:
$Q - 32 = \frac{9}{5}Q$
$Q$ માટે ઉકેલવા પદોને ગોઠવતા:
$Q - \frac{9}{5}Q = 32$
$-\frac{4}{5}Q = 32$
બંને બાજુ $-\frac{5}{4}$ વડે ગુણતા:
$Q = 32 \times (-\frac{5}{4})$
$Q = -40$
આમ,તાપમાન $-40^{\circ}C$ અથવા $-40^{\circ}F$ છે.
102
MediumMCQ
એક ચોક્કસ પ્રવાહીનું ગલનબિંદુ $-50^{\circ} C$ અને ઉત્કલનબિંદુ $150^{\circ} C$ છે. આ પ્રવાહીનો ઉપયોગ કરીને એક થર્મોમીટર બનાવવામાં આવે છે,જેમાં તેના ગલનબિંદુ અને ઉત્કલનબિંદુને અનુક્રમે $0^{\circ} L$ અને $100^{\circ} L$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે. આ સ્કેલ પર પાણીના ગલનબિંદુ અને ઉત્કલનબિંદુ કેટલા હશે?
A
અનુક્રમે $25^{\circ} L$ અને $75^{\circ} L$
B
અનુક્રમે $0^{\circ} L$ અને $100^{\circ} L$
C
અનુક્રમે $20^{\circ} L$ અને $70^{\circ} L$
D
અનુક્રમે $30^{\circ} L$ અને $80^{\circ} L$

Solution

(A) થર્મોમેટ્રીના સિદ્ધાંત મુજબ,કોઈપણ તાપમાન અને લોઅર ફિક્સ્ડ પોઈન્ટ $(LFP)$ વચ્ચેના તફાવતનો,અપર ફિક્સ્ડ પોઈન્ટ $(UFP)$ અને $LFP$ વચ્ચેના તફાવત સાથેનો ગુણોત્તર તમામ સ્કેલ માટે સમાન રહે છે.
ધારો કે સેલ્સિયસ સ્કેલ પર તાપમાન $C$ છે અને નવા સ્કેલ પર તાપમાન $L$ છે.
સેલ્સિયસ સ્કેલ માટે: $LFP = 0^{\circ} C$,$UFP = 100^{\circ} C$.
નવા પ્રવાહી સ્કેલ માટે: $LFP = -50^{\circ} C$ (જે $0^{\circ} L$ ને અનુરૂપ છે),$UFP = 150^{\circ} C$ (જે $100^{\circ} L$ ને અનુરૂપ છે).
રૂપાંતરણ સૂત્ર: $\frac{L - 0}{100 - 0} = \frac{C - (-50)}{150 - (-50)}$.
$\frac{L}{100} = \frac{C + 50}{200}$.
$L = \frac{C + 50}{2} \Rightarrow 2L = C + 50 \Rightarrow C = 2L - 50$.
પાણીના ગલનબિંદુ માટે $(C = 0^{\circ} C)$:
$0 = 2L - 50 \Rightarrow 2L = 50 \Rightarrow L = 25^{\circ} L$.
પાણીના ઉત્કલનબિંદુ માટે $(C = 100^{\circ} C)$:
$100 = 2L - 50 \Rightarrow 2L = 150 \Rightarrow L = 75^{\circ} L$.
આમ,આ સ્કેલ પર પાણીના ગલનબિંદુ અને ઉત્કલનબિંદુ $25^{\circ} L$ અને $75^{\circ} L$ છે.
103
MediumMCQ
ક્લિનિકલ થર્મોમીટરમાં પારો (Mercury) વારંવાર વપરાય છે. પારાનો નીચેનામાંથી કયો ગુણધર્મ આ માટેનું કારણ નથી?
A
તેનો ઉષ્મીય પ્રસરણાંક મોટો છે
B
તે ચમકદાર છે
C
તે ઓરડાના તાપમાને પ્રવાહી છે
D
તેની ઘનતા વધારે છે

Solution

(D) સાચો જવાબ $D$ છે.
થર્મોમીટરમાં વપરાતું પ્રવાહી સરળતાથી જોઈ શકાય તેવું,સમાન રીતે અને નોંધપાત્ર રીતે વિસ્તરણ પામતું અને ઓરડાના તાપમાને પ્રવાહી અવસ્થામાં રહેવું જોઈએ.
પારાનો ઉપયોગ થાય છે કારણ કે તેનો ઉષ્મીય પ્રસરણાંક વધારે છે,તે ચમકદાર છે (જેથી તેને વાંચવું સરળ બને છે),અને તે ઓરડાના તાપમાને પ્રવાહી છે.
વધારે ઘનતા એ પારાનો ભૌતિક ગુણધર્મ છે,પરંતુ તે ક્લિનિકલ થર્મોમીટરમાં તેના ઉપયોગ માટેની જરૂરિયાત કે કારણ નથી.
104
AdvancedMCQ
એક નવું તાપમાન માપક્રમ તાપમાનના એકમ તરીકે $X$ નો ઉપયોગ કરે છે,જ્યાં આ માપક્રમમાં તાપમાન $t_x$ નું સંખ્યાત્મક મૂલ્ય નિરપેક્ષ તાપમાન $T$ સાથે $t_x = 3T + 100$ દ્વારા સંબંધિત છે. જો આ એકમનો ઉપયોગ કરતા પદાર્થની વિશિષ્ટ ઉષ્મા $1400 \, J \, kg^{-1} X^{-1}$ હોય,તો $SI$ એકમ પદ્ધતિમાં તેની વિશિષ્ટ ઉષ્મા કેટલી હશે?
A
$4200 \, J \, kg^{-1} K^{-1}$
B
$1400 \, J \, kg^{-1} K^{-1}$
C
$466.7 \, J \, kg^{-1} K^{-1}$
D
આપેલ માહિતી પરથી નક્કી કરવું અશક્ય છે

Solution

(A) નવા માપક્રમ $t_x$ અને નિરપેક્ષ તાપમાન $T$ વચ્ચેનો સંબંધ $t_x = 3T + 100$ આપેલ છે.
તાપમાનમાં થતો ફેરફાર $\Delta t_x$ એ નિરપેક્ષ તાપમાનમાં થતા ફેરફાર $\Delta T$ સાથે નીચે મુજબ સંબંધિત છે:
$\Delta t_x = t_{x2} - t_{x1} = (3T_2 + 100) - (3T_1 + 100) = 3(T_2 - T_1) = 3 \Delta T$.
વિશિષ્ટ ઉષ્મા $c$ એ એકમ દળ $m$ ના તાપમાનમાં એકમ ફેરફાર $\Delta \theta$ લાવવા માટે જરૂરી ઉષ્મા $Q$ તરીકે વ્યાખ્યાયિત છે:
$c = \frac{Q}{m \Delta \theta}$.
અહીં $c_x = 1400 \, J \, kg^{-1} X^{-1}$ આપેલ છે,તેથી $c_x = \frac{Q}{m \Delta t_x} = 1400$.
આપણે $c_{SI} = \frac{Q}{m \Delta T}$ શોધવા માંગીએ છીએ.
$\Delta t_x = 3 \Delta T$ ને $c_x$ ના સમીકરણમાં મૂકતા:
$1400 = \frac{Q}{m (3 \Delta T)} = \frac{1}{3} \left( \frac{Q}{m \Delta T} \right) = \frac{1}{3} c_{SI}$.
તેથી,$c_{SI} = 3 \times 1400 = 4200 \, J \, kg^{-1} K^{-1}$.
105
DifficultMCQ
એક અચળ કદના ગેસ થર્મોમીટરમાં $0^{\circ} C$ અને $100^{\circ} C$ તાપમાને પારાના દબાણના અવલોકનો અનુક્રમે $50 \, cm$ અને $90 \, cm$ મળે છે. જ્યારે દબાણનું અવલોકન $60 \, cm$ હોય,ત્યારે તાપમાન ......... $^{\circ} C$ હશે.
A
$25$
B
$40$
C
$15$
D
$12.5$

Solution

(A) અચળ કદના ગેસ થર્મોમીટર માટે,તાપમાન $T$ અને દબાણ $P$ વચ્ચેનો સંબંધ સુરેખ સમીકરણ $T = aP + b$ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે.
આપેલ છે:
$T_0 = 0^{\circ} C$ તાપમાને,$P_0 = 50 \, cm$ Hg.
$T_1 = 100^{\circ} C$ તાપમાને,$P_1 = 90 \, cm$ Hg.
તાપમાન-દબાણ આલેખનો ઢાળ $m = \frac{T_1 - T_0}{P_1 - P_0} = \frac{100 - 0}{90 - 50} = \frac{100}{40} = 2.5 \, ^{\circ} C/cm$ છે.
તાપમાન માટેનું સમીકરણ $T - T_0 = m(P - P_0)$ છે.
$P = 60 \, cm$ માટે કિંમતો મૂકતા:
$T - 0 = 2.5 \times (60 - 50)$
$T = 2.5 \times 10$
$T = 25^{\circ} C$.
106
MediumMCQ
સેન્ટિગ્રેડ સ્કેલ પર એક પદાર્થનું તાપમાન $30$ ડિગ્રી વધે છે. ફેરનહીટ સ્કેલ પર તાપમાનમાં થતો વધારો .............. છે.
A
$50$
B
$40$
C
$30$
D
$54$

Solution

(D) સેન્ટિગ્રેડ સ્કેલ $(C)$ અને ફેરનહીટ સ્કેલ $(F)$ પરના તાપમાન વચ્ચેનો સંબંધ નીચે મુજબ છે: $F = \frac{9}{5}C + 32$.
ધારો કે પ્રારંભિક તાપમાન $C_1$ છે અને અંતિમ તાપમાન $C_2$ છે. સેન્ટિગ્રેડ સ્કેલ પર તાપમાનમાં થતો વધારો $\Delta C = C_2 - C_1 = 30^{\circ}C$ છે.
ફેરનહીટ સ્કેલ પર અનુરૂપ તાપમાન $F_1 = \frac{9}{5}C_1 + 32$ અને $F_2 = \frac{9}{5}C_2 + 32$ છે.
ફેરનહીટ સ્કેલ પર તાપમાનમાં થતો વધારો $\Delta F = F_2 - F_1$ છે.
$F_1$ અને $F_2$ ના સમીકરણો મૂકતા:
$\Delta F = (\frac{9}{5}C_2 + 32) - (\frac{9}{5}C_1 + 32) = \frac{9}{5}(C_2 - C_1) = \frac{9}{5}(\Delta C)$.
અહીં $\Delta C = 30$ આપેલ છે,તેથી:
$\Delta F = \frac{9}{5} \times 30 = 9 \times 6 = 54^{\circ}F$.
આમ,ફેરનહીટ સ્કેલ પર તાપમાનમાં થતો વધારો $54^{\circ}F$ છે.
107
EasyMCQ
તાપમાન એ ........... નું માપ છે.
A
ગરમી કે ઠંડક
B
પદાર્થમાં રહેલી ઉષ્મા
C
સ્થિતિ ઉર્જા
D
તાપીય ઉર્જા

Solution

(A) સાચો જવાબ $A$ છે.
તાપમાન એ ભૌતિક રાશિ છે જે પદાર્થની ગરમી કે ઠંડકનું માપ દર્શાવે છે. જ્યારે બે પદાર્થો ઉષ્મીય સંપર્કમાં હોય ત્યારે તે ઉષ્માના વહનની દિશા નક્કી કરે છે.
108
MediumMCQ
અચળ કદના ગેસ થર્મોમીટરના બલ્બમાં ભરેલા વાયુનું દબાણ $0^{\circ} C$ અને $100^{\circ} C$ તાપમાને અનુક્રમે $27.50 \, cm$ અને $37.50 \, cm$ $Hg$ છે. અજ્ઞાત તાપમાને દબાણ $32.45 \, cm$ $Hg$ છે. તો અજ્ઞાત તાપમાન ........ $^{\circ} C$ છે.
A
$30$
B
$39$
C
$49.5$
D
$29.6$

Solution

(C) અચળ કદના ગેસ થર્મોમીટર માટે,તાપમાન $T$ અને દબાણ $P$ વચ્ચેનો સંબંધ નીચે મુજબ છે:
$T = \frac{P - P_0}{P_{100} - P_0} \times 100^{\circ} C$
આપેલ છે:
$P_0 = 27.50 \, cm$ $Hg$ ($0^{\circ} C$ તાપમાને)
$P_{100} = 37.50 \, cm$ $Hg$ ($100^{\circ} C$ તાપમાને)
$P = 32.45 \, cm$ $Hg$ (અજ્ઞાત તાપમાન $T$ માટે)
કિંમતો મૂકતા:
$T = \frac{32.45 - 27.50}{37.50 - 27.50} \times 100$
$T = \frac{4.95}{10.00} \times 100$
$T = 0.495 \times 100 = 49.5^{\circ} C$
આમ,અજ્ઞાત તાપમાન $49.5^{\circ} C$ છે.
109
EasyMCQ
એક સમાન થર્મોમીટર સ્કેલ સ્થિર અવસ્થામાં છે,જેમાં તેનું $0 \, cm$ નું નિશાન $20^{\circ} C$ પર અને $100 \, cm$ નું નિશાન $100^{\circ} C$ પર છે. $60 \, cm$ ના નિશાન પરનું તાપમાન ............. $^{\circ} C$ છે.
A
$48$
B
$68$
C
$52$
D
$58$

Solution

(B) ધારો કે $60 \, cm$ ના નિશાન પરનું તાપમાન $T$ છે.
સ્કેલ સમાન હોવાથી,તાપમાન લંબાઈ સાથે રેખીય રીતે બદલાય છે.
તાપમાન $T$ અને લંબાઈ $L$ વચ્ચેનો સંબંધ રેખીય અંતર્વેશન સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે:
$\frac{T - T_0}{T_{100} - T_0} = \frac{L - L_0}{L_{100} - L_0}$
અહીં,$T_0 = 20^{\circ} C$ એ $L_0 = 0 \, cm$ પર છે અને $T_{100} = 100^{\circ} C$ એ $L_{100} = 100 \, cm$ પર છે.
$L = 60 \, cm$ માટે કિંમતો મૂકતા:
$\frac{T - 20}{100 - 20} = \frac{60 - 0}{100 - 0}$
$\frac{T - 20}{80} = \frac{60}{100}$
$\frac{T - 20}{80} = 0.6$
$T - 20 = 0.6 \times 80$
$T - 20 = 48$
$T = 48 + 20 = 68^{\circ} C$
આમ,$60 \, cm$ ના નિશાન પરનું તાપમાન $68^{\circ} C$ છે.
110
MediumMCQ
બે તાપમાનના માપક્રમ $P$ અને $Q$ વચ્ચેનો આલેખ આકૃતિમાં દર્શાવેલ છે. ઉર્ધ્વ નિશ્ચિત બિંદુ અને અધઃ નિશ્ચિત બિંદુ વચ્ચે માપક્રમ $P$ પર $150$ સમાન વિભાગો અને માપક્રમ $Q$ પર $100$ વિભાગો છે. બંને માપક્રમ વચ્ચે રૂપાંતરણ માટેનો સંબંધ નીચે મુજબ છે:
Question diagram
A
$\frac{t_Q}{150}=\frac{t_P-180}{100}$
B
$\frac{t_Q}{100}=\frac{t_P-30}{150}$
C
$\frac{t_P}{180}=\frac{t_Q-40}{100}$
D
$\frac{t_P}{100}=\frac{t_Q-180}{150}$

Solution

(B) બે તાપમાનના માપક્રમ વચ્ચે રૂપાંતરણ માટેનું સામાન્ય સૂત્ર નીચે મુજબ છે:
$\frac{\text{માપક્રમ પરનું અવલોકન} - \text{અધઃ નિશ્ચિત બિંદુ}}{\text{ઉર્ધ્વ નિશ્ચિત બિંદુ} - \text{અધઃ નિશ્ચિત બિંદુ}} = \text{અચળ}$
આલેખ પરથી,માપક્રમ $P$ માટે,અધઃ નિશ્ચિત બિંદુ $30$ છે અને ઉર્ધ્વ નિશ્ચિત બિંદુ $180$ છે (કારણ કે $180 - 30 = 150$ વિભાગો).
માપક્રમ $Q$ માટે,અધઃ નિશ્ચિત બિંદુ $0$ છે અને ઉર્ધ્વ નિશ્ચિત બિંદુ $100$ છે (કારણ કે $100 - 0 = 100$ વિભાગો).
સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{t_P - 30}{180 - 30} = \frac{t_Q - 0}{100 - 0}$
પદને સરળ બનાવતા:
$\frac{t_P - 30}{150} = \frac{t_Q}{100}$
111
MediumMCQ
એક ખામીયુક્ત થર્મોમીટર પીગળતા બરફમાં $5^{\circ}C$ અને વરાળમાં $95^{\circ}C$ વાંચે છે. જ્યારે ખામીયુક્ત થર્મોમીટર $41^{\circ}C$ વાંચે ત્યારે નિરપેક્ષ માપક્રમ (absolute scale) પર સાચું તાપમાન $.........K$ હશે.
A
$312$
B
$311$
C
$313$
D
$310$

Solution

(C) ધારો કે $T_f$ એ ખામીયુક્ત થર્મોમીટરનું વાંચન છે અને $T_c$ એ સેલ્સિયસ માપક્રમ પરનું વાંચન છે.
રૂપાંતરણ માટેનું સૂત્ર $\frac{T_f - LFP}{UFP - LFP} = \frac{T_c - 0}{100 - 0}$ છે,જ્યાં $LFP$ એ લોઅર ફિક્સ્ડ પોઈન્ટ અને $UFP$ એ અપર ફિક્સ્ડ પોઈન્ટ છે.
આપેલ છે કે $LFP = 5^{\circ}C$ અને $UFP = 95^{\circ}C$,તેથી $\frac{41 - 5}{95 - 5} = \frac{T_c}{100}$.
$\frac{36}{90} = \frac{T_c}{100}$.
$T_c = \frac{36}{90} \times 100 = 40^{\circ}C$.
નિરપેક્ષ માપક્રમ (કેલ્વિન) માં રૂપાંતર કરવા માટે,$T_K = T_c + 273.15 \approx 40 + 273 = 313 \, K$.
112
MediumMCQ
$X$ તાપમાનના માપક્રમ પર,પાણીનું ઉત્કલન બિંદુ $65^{\circ} X$ છે અને ઠારણ બિંદુ $-15^{\circ} X$ છે. ધારો કે $X$ માપક્રમ રેખીય છે. તો ફેરનહીટ માપક્રમ પર $-95^{\circ} X$ ને સંગત તાપમાન $..........^{\circ} F$ થશે.
A
$-63$
B
$-112$
C
$-48$
D
$-148$

Solution

(D) કોઈપણ રેખીય તાપમાન માપક્રમ અને ફેરનહીટ માપક્રમ વચ્ચેનો સંબંધ નીચે મુજબના સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે:
$\frac{X - X_{\text{freezing}}}{X_{\text{boiling}} - X_{\text{freezing}}} = \frac{F - 32}{212 - 32}$
આપેલ છે:
$X_{\text{boiling}} = 65^{\circ} X$
$X_{\text{freezing}} = -15^{\circ} X$
$X = -95^{\circ} X$
સૂત્રમાં કિંમતો મૂકતા:
$\frac{-95 - (-15)}{65 - (-15)} = \frac{F - 32}{180}$
$\frac{-95 + 15}{65 + 15} = \frac{F - 32}{180}$
$\frac{-80}{80} = \frac{F - 32}{180}$
$-1 = \frac{F - 32}{180}$
$-180 = F - 32$
$F = -180 + 32 = -148^{\circ} F$
113
DifficultMCQ
સેલ્સિયસ સ્કેલ પર શરીરનું તાપમાન $40^{\circ} C$ જેટલું વધે છે. ફેરનહીટ સ્કેલ પર તાપમાનમાં થતો વધારો કેટલો હશે ($^{\circ} F$ માં)?
A
$70$
B
$68$
C
$72$
D
$75$

Solution

(C) સેલ્સિયસ સ્કેલ પર તાપમાનમાં થતો ફેરફાર $(\Delta T_C)$ અને ફેરનહીટ સ્કેલ $(\Delta T_F)$ વચ્ચેનો સંબંધ નીચે મુજબ છે: $\Delta T_F = \frac{9}{5} \Delta T_C$.
અહીં આપેલ છે કે સેલ્સિયસ સ્કેલ પર તાપમાનમાં થતો વધારો $\Delta T_C = 40^{\circ} C$ છે.
આ કિંમતને સૂત્રમાં મૂકતા:
$\Delta T_F = \frac{9}{5} \times 40^{\circ} F$
$\Delta T_F = 9 \times 8^{\circ} F$
$\Delta T_F = 72^{\circ} F$.
તેથી,ફેરનહીટ સ્કેલ પર તાપમાનમાં થતો વધારો $72^{\circ} F$ છે.
આમ,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
114
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કઈ આકૃતિ સેલ્સિયસ $(C)$ અને ફેરનહીટ $(F)$ તાપમાન વચ્ચેનો સંબંધ દર્શાવે છે?
A
Option A
B
Option B
C
Option C
D
Option D

Solution

(B) સેલ્સિયસ $(C)$ અને ફેરનહીટ $(F)$ સ્કેલ વચ્ચેનો સંબંધ નીચેના સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે:
$\frac{C}{5} = \frac{F - 32}{9}$
આ સમીકરણને $y = mx + c$ ના સ્વરૂપમાં ગોઠવતા (જ્યાં $y = C$ અને $x = F$):
$C = \frac{5}{9}F - \frac{160}{9}$
આ $y = mx + c$ સ્વરૂપનું એક સુરેખ સમીકરણ છે,જ્યાં ઢાળ $m = \frac{5}{9}$ ધન છે અને $y$-અંતઃખંડ $c = -\frac{160}{9}$ ઋણ છે.
ધન ઢાળ અને ઋણ $y$-અંતઃખંડ ધરાવતો આલેખ એવી રેખા દર્શાવે છે જે ચોથા ચરણમાંથી પસાર થાય છે અને જેનો ઢાળ ધન છે.
આપેલા વિકલ્પો સાથે સરખામણી કરતા,આકૃતિ $B$ એ ધન ઢાળ અને ઋણ $y$-અંતઃખંડ ધરાવતી રેખા દર્શાવે છે.
Solution diagram
115
MediumMCQ
એક કાલ્પનિક થર્મોમીટર પીગળતા બરફમાં $5^{\circ} C$ અને વરાળ બિંદુ પર $99^{\circ} C$ વાંચે છે. જ્યારે આ ખામીયુક્ત થર્મોમીટર $52^{\circ} C$ વાંચે ત્યારે $^{\circ} F$ માં સાચું તાપમાન કેટલું હશે?
A
$90$
B
$50$
C
$122$
D
$130$

Solution

(C) કોઈપણ બે માપક્રમ વચ્ચે તાપમાન રૂપાંતરણ માટેનું સામાન્ય સૂત્ર છે: $\frac{X - \text{LFP}_X}{\text{UFP}_X - \text{LFP}_X} = \frac{Y - \text{LFP}_Y}{\text{UFP}_Y - \text{LFP}_Y}$.
ખામીયુક્ત થર્મોમીટર $(X)$ માટે: $\text{LFP}_X = 5^{\circ} C$,$\text{UFP}_X = 99^{\circ} C$,અને રીડિંગ $X = 52^{\circ} C$ છે.
ફેરનહીટ માપક્રમ $(Y)$ માટે: $\text{LFP}_Y = 32^{\circ} F$,$\text{UFP}_Y = 212^{\circ} F$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $\frac{52 - 5}{99 - 5} = \frac{T_F - 32}{212 - 32}$.
$\frac{47}{94} = \frac{T_F - 32}{180}$.
$0.5 = \frac{T_F - 32}{180}$.
$T_F - 32 = 90$.
$T_F = 122^{\circ} F$.
116
EasyMCQ
કેલ્વિન સ્કેલ પર એક પદાર્થનું તાપમાન $x \ K$ છે. જ્યારે તેને ફેરનહીટ થર્મોમીટર દ્વારા માપવામાં આવે છે,ત્યારે તે $x \ ^{\circ}F$ માલૂમ પડે છે. $x$ નું મૂલ્ય (આશરે) કેટલું છે?
A
$40$
B
$313$
C
$574$
D
$301$

Solution

(C) કેલ્વિન સ્કેલ $(K)$ અને ફેરનહીટ સ્કેલ $(F)$ વચ્ચેનો સંબંધ નીચે મુજબ છે: $\frac{K - 273.15}{5} = \frac{F - 32}{9}$.
આપેલ છે કે બંને સ્કેલ પર તાપમાન $x$ છે,તેથી સમીકરણમાં $K = x$ અને $F = x$ મૂકતા:
$\frac{x - 273.15}{5} = \frac{x - 32}{9}$.
ચોકડી ગુણાકાર કરતા: $9(x - 273.15) = 5(x - 32)$.
$9x - 2458.35 = 5x - 160$.
$4x = 2458.35 - 160$.
$4x = 2298.35$.
$x = \frac{2298.35}{4} \approx 574.58$.
નજીકની પૂર્ણાંક સંખ્યામાં લેતા,$x \approx 574$ મળે છે.
117
MediumMCQ
એક થર્મોમીટરના બલ્બનું કદ $10^{-6} \,m^3$ છે અને સ્ટેમનું આડછેદનું ક્ષેત્રફળ $0.002 \,cm^2$ છે। બલ્બ $0^{\circ} C$ તાપમાને પારો (mercury) થી ભરેલો છે। જો થર્મોમીટર $100^{\circ} C$ તાપમાન દર્શાવે, તો પારાના સ્તંભની લંબાઈ કેટલી હશે? (પારાનો કદ પ્રસરણાંક $\gamma = 18 \times 10^{-5} /{ }^{\circ} C$)
A
$90$ cm
B
$9$ cm
C
$9$ mm
D
$0.9$ mm

Solution

(B) પારાના કદમાં થતો ફેરફાર $\Delta V = V_0 \gamma \Delta T$ દ્વારા આપવામાં આવે છે।
આપેલ છે: $V_0 = 10^{-6} \,m^3$, $\gamma = 18 \times 10^{-5} /{ }^{\circ} C$, અને $\Delta T = 100^{\circ} C - 0^{\circ} C = 100^{\circ} C$.
કિંમતો મૂકતા: $\Delta V = (10^{-6} \,m^3) \times (18 \times 10^{-5} /{ }^{\circ} C) \times (100^{\circ} C) = 18 \times 10^{-9} \,m^3$.
સ્ટેમનું આડછેદનું ક્ષેત્રફળ $A = 0.002 \,cm^2 = 0.002 \times 10^{-4} \,m^2 = 2 \times 10^{-7} \,m^2$.
કદમાં થતો ફેરફાર એ ક્ષેત્રફળ અને પારાના સ્તંભની લંબાઈના ગુણાકાર જેટલો હોય છે: $\Delta V = A \times L$.
તેથી, $L = \frac{\Delta V}{A} = \frac{18 \times 10^{-9} \,m^3}{2 \times 10^{-7} \,m^2} = 9 \times 10^{-2} \,m = 9 \,cm$.
118
EasyMCQ
એક સેન્ટિગ્રેડ અને ફેરનહીટ થર્મોમીટરને ઉકળતા પાણીમાં ડૂબાડવામાં આવે છે. પાણીનું તાપમાન ત્યાં સુધી ઘટાડવામાં આવે છે જ્યાં સુધી ફેરનહીટ થર્મોમીટરમાં $140^{\circ} F$ તાપમાન નોંધાય. તે સમયે સેન્ટિગ્રેડ થર્મોમીટર દ્વારા નોંધાયેલ તાપમાન કેટલું હશે ($^{\circ} C$ માં)?
A
$80$
B
$60$
C
$40$
D
$20$

Solution

(B) સેલ્સિયસ $(C)$ અને ફેરનહીટ $(F)$ સ્કેલ વચ્ચેના તાપમાનનો સંબંધ નીચે મુજબના સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે: $\frac{C}{5} = \frac{F - 32}{9}$.
અહીં આપેલ ફેરનહીટ તાપમાન $F = 140^{\circ} F$ છે.
સૂત્રમાં $F$ ની કિંમત મૂકતા:
$\frac{C}{5} = \frac{140 - 32}{9}$
$\frac{C}{5} = \frac{108}{9}$
$\frac{C}{5} = 12$
$C = 12 \times 5 = 60^{\circ} C$.
તેથી,સેન્ટિગ્રેડ થર્મોમીટર દ્વારા નોંધાયેલ તાપમાન $60^{\circ} C$ છે.
119
DifficultMCQ
તાપમાનના એક કાલ્પનિક રેખીય માપક્રમ (જેને '$W$' માપક્રમ કહેવાય છે) પર પાણીના ઠારબિંદુ અને ઉત્કલનબિંદુ અનુક્રમે $39^{\circ} W$ અને $239^{\circ} W$ છે. સેલ્સિયસ માપક્રમ પર $39^{\circ} C$ તાપમાનને અનુરૂપ નવા માપક્રમ પરનું તાપમાન કેટલું હશે ($^{\circ} W$ માં)?
A
$139$
B
$78$
C
$117$
D
$200$

Solution

(C) સેલ્સિયસ માપક્રમમાં,પાણીનું ઠારબિંદુ $0^{\circ} C$ અને ઉત્કલનબિંદુ $100^{\circ} C$ છે. ગાળો $100 - 0 = 100$ છે.
આપેલ કાલ્પનિક '$W$' માપક્રમમાં,ઠારબિંદુ $39^{\circ} W$ અને ઉત્કલનબિંદુ $239^{\circ} W$ છે. ગાળો $239 - 39 = 200$ છે.
બે તાપમાન માપક્રમો વચ્ચેના રેખીય રૂપાંતરણ સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{C - C_{freezing}}{C_{boiling} - C_{freezing}} = \frac{W - W_{freezing}}{W_{boiling} - W_{freezing}}$
કિંમતો મૂકતા:
$\frac{C - 0}{100 - 0} = \frac{W - 39}{239 - 39}$
$\frac{C}{100} = \frac{W - 39}{200}$
$C = 39^{\circ} C$ માટે:
$\frac{39}{100} = \frac{W - 39}{200}$
$39 \times 2 = W - 39$
$78 = W - 39$
$W = 78 + 39 = 117^{\circ} W$.
120
EasyMCQ
$-197^{\circ} C$ તાપમાનનું મૂલ્ય કેલ્વિન $(K)$ માં શોધો. ($ K$ માં)
A
$47$
B
$76$
C
$470$
D
$760$

Solution

(B) સેલ્સિયસ $(C)$ અને કેલ્વિન $(K)$ માં તાપમાન વચ્ચેનો સંબંધ નીચે મુજબ છે:
$T(K) = T(^{\circ}C) + 273.15$
અહીં $T(^{\circ}C) = -197^{\circ}C$ આપેલ છે.
કિંમત મૂકતા:
$T(K) = -197 + 273 = 76 K$
તેથી,તાપમાન $76 K$ છે.
121
EasyMCQ
પ્લેટિનમ રેઝિસ્ટન્સ થર્મોમીટરના પ્લેટિનમ વાયરનો બરફના બિંદુ (ice point) પર અવરોધ $5 \Omega$ છે અને વરાળના બિંદુ (steam point) પર $5.23 \Omega$ છે. જ્યારે થર્મોમીટરને ગરમ બાથમાં મૂકવામાં આવે છે,ત્યારે પ્લેટિનમ વાયરનો અવરોધ $5.795 \Omega$ થાય છે. બાથનું તાપમાન ગણો. ($^{\circ} C$ માં)
A
$245.65$
B
$365.65$
C
$345.65$
D
$354.56$

Solution

(C) આપેલ છે:
બરફના બિંદુ પર અવરોધ $(R_0)$ = $5 \Omega$,$\theta_0 = 0^{\circ} C$
વરાળના બિંદુ પર અવરોધ $(R_{100})$ = $5.23 \Omega$,$\theta_{100} = 100^{\circ} C$
ગરમ બાથમાં અવરોધ $(R_{\theta})$ = $5.795 \Omega$
પ્લેટિનમ રેઝિસ્ટન્સ થર્મોમીટર માટે તાપમાનનું સૂત્ર:
$\theta = \frac{R_{\theta} - R_0}{R_{100} - R_0} \times 100^{\circ} C$
કિંમતો મૂકતા:
$\theta = \frac{5.795 - 5}{5.23 - 5} \times 100^{\circ} C$
$\theta = \frac{0.795}{0.23} \times 100^{\circ} C$
$\theta = 3.4565 \times 100^{\circ} C$
$\theta = 345.65^{\circ} C$
તેથી,બાથનું તાપમાન $345.65^{\circ} C$ છે.
122
MediumMCQ
પાણીના અસામાન્ય વિસ્તરણમાં, કયા તાપમાને પાણીની ઘનતા મહત્તમ હોય છે?
A
$ 4^{\circ} C $
B
< $ 4^{\circ} C $
C
> $ 4^{\circ} C $
D
$ 10^{\circ} C $

Solution

(A) પાણીનું અસામાન્ય વિસ્તરણ એ એક વિશિષ્ટ ગુણધર્મ છે જેમાં $ 0^{\circ} C $ અને $ 4^{\circ} C $ ની વચ્ચે ગરમ કરવા પર પાણી વિસ્તરણ પામવાને બદલે સંકોચાય છે.
ઘનતા એ એકમ કદ દીઠ દળ તરીકે વ્યાખ્યાયિત હોવાથી $( \rho = m/V )$, જેમ કદ ઘટે છે અને દળ અચળ રહે છે, તેમ ઘનતા વધે છે.
$ 4^{\circ} C $ તાપમાને, પાણીના આપેલા દળનું કદ ન્યૂનતમ હોય છે.
તેથી, પાણીની ઘનતા $ 4^{\circ} C $ તાપમાને મહત્તમ હોય છે.
123
EasyMCQ
પાણીનું ત્રિ-બિંદુ (triple point) કેટલું છે?
A
$273.16^{\circ} C$
B
$273.16 \,K$
C
$273.16^{\circ} F$
D
$0.15 \,K$

Solution

(B) થર્મોડાયનેમિક્સમાં, પાણીનું ત્રિ-બિંદુ એ તાપમાન અને દબાણ છે કે જેના પર પાણી પ્રવાહી, ઘન અને વાયુ અવસ્થામાં સંતુલનમાં રહી શકે છે.
આંતરરાષ્ટ્રીય કરાર મુજબ, શુદ્ધ પાણીનું ત્રિ-બિંદુ $611.2 \,Pa$ ના દબાણે બરાબર $273.16 \,K$ તાપમાન છે.
124
EasyMCQ
જો કોઈ પદાર્થના તાપમાનના મૂલ્યો ફેરનહીટ અને સેલ્સિયસ માપક્રમમાં $13:5$ ના ગુણોત્તરમાં હોય,તો તે પદાર્થનું તાપમાન કેટલું હશે?
A
$80^{\circ} F$
B
$104^{\circ} C$
C
$40^{\circ} C$
D
$40^{\circ} F$

Solution

(C) ફેરનહીટ $(F)$ અને સેલ્સિયસ $(C)$ માં તાપમાન વચ્ચેનો સંબંધ આ સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે: $\frac{F - 32}{9} = \frac{C}{5}$.
આપેલ છે કે તાપમાનના મૂલ્યોનો ગુણોત્તર $F:C = 13:5$ છે,તેથી આપણે $F = 13x$ અને $C = 5x$ લખી શકીએ.
આ કિંમતોને સૂત્રમાં મૂકતા: $\frac{13x - 32}{9} = \frac{5x}{5}$.
આનું સાદું રૂપ આપતા: $\frac{13x - 32}{9} = x$.
બંને બાજુ $9$ વડે ગુણતા: $13x - 32 = 9x$.
પદોને ગોઠવતા: $13x - 9x = 32$,જે આપે છે $4x = 32$,તેથી $x = 8$.
આથી,ફેરનહીટમાં તાપમાન $F = 13 \times 8 = 104^{\circ} F$ અને સેલ્સિયસમાં તાપમાન $C = 5 \times 8 = 40^{\circ} C$ થાય.
આમ,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
125
MediumMCQ
તળાવની સપાટી પરનું પાણી થીજી જવાની તૈયારીમાં છે. તળાવના તળિયે તાપમાન કેટલું હોવાની શક્યતા સૌથી વધુ છે ($^{\circ} C$ માં)?
A
$4$
B
$0$
C
$-4$
D
$-273$

Solution

(A) પાણી અસામાન્ય વિસ્તરણ દર્શાવે છે. તેની ઘનતા $4^{\circ} C$ તાપમાને મહત્તમ હોય છે.
જ્યારે સપાટી પરનું પાણી ઠંડું થઈને $0^{\circ} C$ પર પહોંચે છે અને થીજી જવાની શરૂઆત કરે છે,ત્યારે $4^{\circ} C$ તાપમાન ધરાવતું વધુ ઘનતાવાળું પાણી તળાવના તળિયે જમા થાય છે.
તેથી,તળાવના તળિયે તાપમાન $4^{\circ} C$ રહે છે.
126
EasyMCQ
ઓક્સિજન $-183^{\circ} C$ તાપમાને ઉકળે છે. આ તાપમાન આશરે કેટલું થાય ($^{\circ} F$ માં)?
A
$215$
B
$-297$
C
$329$
D
$361$

Solution

(B) સેલ્સિયસ $(C)$ અને ફેરનહીટ $(F)$ માં તાપમાન વચ્ચેનો સંબંધ નીચે મુજબ છે: $\frac{C}{5} = \frac{F - 32}{9}$.
$F$ માટે સૂત્રને ગોઠવતા: $F = C \times \frac{9}{5} + 32$.
સમીકરણમાં $C = -183^{\circ} C$ ની કિંમત મૂકતા:
$F = -183 \times \frac{9}{5} + 32$
$F = -36.6 \times 9 + 32$
$F = -329.4 + 32$
$F = -297.4^{\circ} F$.
નજીકના પૂર્ણાંકમાં લેતા,આપણને $-297^{\circ} F$ મળે છે.
127
EasyMCQ
એક પદાર્થનું તાપમાન ${ }^{\circ} C$ અને ${ }^{\circ} F$ બંનેમાં માપવામાં આવે છે. $X$-અક્ષ પર ${ }^{\circ} F$ અને $Y$-અક્ષ પર ${ }^{\circ} C$ લઈને આલેખ દોરવામાં આવે છે. તો,આલેખ અને $X$-અક્ષ વચ્ચેના ખૂણાનો કોસાઇન (cosine) કેટલો થાય?
A
$0$
B
$\frac{9}{5}$
C
$\frac{5}{\sqrt{106}}$
D
$\frac{9}{\sqrt{106}}$

Solution

(D) સેલ્સિયસ સ્કેલ તાપમાન $(C)$ અને ફેરનહીટ સ્કેલ તાપમાન $(F)$ વચ્ચેનો સંબંધ નીચે મુજબ છે:
$\frac{C}{5} = \frac{F-32}{9}$
આ સમીકરણને $y = mx + c$ ના સ્વરૂપમાં ગોઠવતા (જ્યાં $y = C$ અને $x = F$):
$C = \frac{5}{9}F - \frac{160}{9}$
આને સુરેખાના સમીકરણ $y = mx + c$ સાથે સરખાવતા,આલેખનો ઢાળ $m = \tan \theta = \frac{5}{9}$ મળે છે.
કારણ કે $\tan \theta = \frac{\text{સામેની બાજુ}}{\text{પાસેની બાજુ}} = \frac{5}{9}$,આપણે એક કાટકોણ ત્રિકોણ વિચારી શકીએ જેમાં સામેની બાજુ $5$ અને પાસેની બાજુ $9$ છે.
કર્ણની લંબાઈ $\sqrt{5^2 + 9^2} = \sqrt{25 + 81} = \sqrt{106}$ થાય.
તેથી,ખૂણા $\theta$ નો કોસાઇન $\cos \theta = \frac{\text{પાસેની બાજુ}}{\text{કર્ણ}} = \frac{9}{\sqrt{106}}$ થાય.
Solution diagram
128
EasyMCQ
પાણીના ટ્રિપલ પોઈન્ટ $(273 \ K)$ પર થર્મોમીટરનો અવરોધ $100 \ \Omega$ છે અને સોનાના ગલનબિંદુ $(873 \ K)$ પર તે $300 \ \Omega$ છે. જે તાપમાને થર્મોમીટરનો અવરોધ $200 \ \Omega$ હોય તે તાપમાન શોધો: ($K$ માં)
A
$273$
B
$373$
C
$473$
D
$573$

Solution

(D) ધારો કે અવરોધ એ તાપમાનનું રેખીય વિધેય છે: $R_T = R_0 + \alpha T$.
આપેલ છે: $T_1 = 273 \ K$ પર $R_1 = 100 \ \Omega$ અને $T_2 = 873 \ K$ પર $R_2 = 300 \ \Omega$.
અવરોધ-તાપમાન આલેખનો ઢાળ $m = \frac{R_2 - R_1}{T_2 - T_1} = \frac{300 - 100}{873 - 273} = \frac{200}{600} = \frac{1}{3} \ \Omega/K$ છે.
આપણે તે તાપમાન $T$ શોધવું છે જ્યાં $R = 200 \ \Omega$ હોય.
રેખાના સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $R - R_1 = m(T - T_1)$.
$200 - 100 = \frac{1}{3}(T - 273)$.
$100 = \frac{1}{3}(T - 273)$.
$300 = T - 273$.
$T = 300 + 273 = 573 \ K$.
129
MediumMCQ
વિધાન $(A)$: ઝડપથી બદલાતા તાપમાનને થર્મોકપલ દ્વારા માપી શકાય છે.
કારણ $(R)$: થર્મોકપલના જંકશનની ઉષ્મીય ક્ષમતા ખૂબ જ ઓછી હોય છે.
A
$(A)$ અને $(R)$ બંને સાચા છે અને $(R)$ એ $(A)$ ની સાચી સમજૂતી છે
B
$(A)$ અને $(R)$ બંને સાચા છે પરંતુ $(R)$ એ $(A)$ ની સાચી સમજૂતી નથી
C
$(A)$ સાચું છે પરંતુ $(R)$ ખોટું છે
D
$(A)$ ખોટું છે પરંતુ $(R)$ સાચું છે

Solution

(A) થર્મોકપલ બે ભિન્ન ધાતુઓના જંકશનનું બનેલું હોય છે.
જંકશન ખૂબ જ નાના હોવાથી,તેમની ઉષ્મીય ક્ષમતા (દળ $\times$ વિશિષ્ટ ઉષ્મા) અત્યંત ઓછી હોય છે.
ઉષ્મીય ક્ષમતા નક્કી કરે છે કે પદાર્થનું તાપમાન બદલવા માટે કેટલી ઉષ્માની જરૂર છે.
ઉષ્મીય ક્ષમતા ખૂબ જ ઓછી હોવાથી,જંકશન આસપાસના વાતાવરણ સાથે તાપીય સંતુલન પ્રાપ્ત કરવા માટે ઝડપથી ઉષ્મા મેળવી કે ગુમાવી શકે છે.
આના કારણે થર્મોકપલ તાપમાનમાં થતા ફેરફારોને ઝડપથી પ્રતિસાદ આપી શકે છે.
તેથી,$(A)$ અને $(R)$ બંને સાચા છે,અને $(R)$ એ $(A)$ ની સાચી સમજૂતી છે.
130
MediumMCQ
જે તાપમાને ફેરનહીટ સ્કેલ પરનું રીડિંગ સેલ્સિયસ સ્કેલ પરના રીડિંગ કરતા $90 \%$ વધારે હોય તે તાપમાન કેટલું છે ($^{\circ} F$ માં)?
A
$280$
B
$580$
C
$608$
D
$320$

Solution

(C) ધારો કે સેલ્સિયસ સ્કેલ પરનું રીડિંગ $C$ છે અને ફેરનહીટ સ્કેલ પરનું રીડિંગ $F$ છે.
પ્રશ્ન મુજબ,$F = C + 0.90C = 1.9C$.
સેલ્સિયસ અને ફેરનહીટ સ્કેલ વચ્ચેનો સંબંધ દર્શાવતું સૂત્ર: $F = \frac{9}{5}C + 32$.
સૂત્રમાં $F = 1.9C$ મૂકતા: $1.9C = 1.8C + 32$.
બંને બાજુથી $1.8C$ બાદ કરતા: $0.1C = 32$.
આમ,$C = 320^{\circ} C$.
હવે,$F = 1.9C$ નો ઉપયોગ કરીને $F$ શોધીએ: $F = 1.9 \times 320 = 608^{\circ} F$.
તેથી,તાપમાન $608^{\circ} F$ છે.
131
MediumMCQ
એક ખામીયુક્ત સેલ્સિયસ થર્મોમીટર દ્વારા દર્શાવેલ શરીરનું તાપમાન $49^{\circ} C$ છે અને સાચા ફેરનહીટ થર્મોમીટર દ્વારા $122^{\circ} F$ છે. ખામીયુક્ત થર્મોમીટર પર લાગુ કરવા માટેનું સુધારાનું મૂલ્ય કેટલું હશે?
A
$-12^{\circ} C$
B
$+1^{\circ} C$
C
$+12^{\circ} C$
D
$-1^{\circ} C$

Solution

(B) સૌ પ્રથમ,સાચા ફેરનહીટ થર્મોમીટર દ્વારા માપવામાં આવેલા તાપમાનને સેલ્સિયસ સ્કેલમાં રૂપાંતરિત કરો.
સેલ્સિયસ $(C)$ અને ફેરનહીટ $(F)$ વચ્ચેનો સંબંધ આ મુજબ છે: $C = \frac{5}{9}(F - 32)$.
$F = 122^{\circ} F$ મૂકતા:
$C = \frac{5}{9}(122 - 32) = \frac{5}{9}(90) = 50^{\circ} C$.
આ શરીરનું સાચું તાપમાન છે.
ખામીયુક્ત થર્મોમીટર $49^{\circ} C$ વાંચે છે.
સુધારો (Correction) આ રીતે વ્યાખ્યાયિત થાય છે: $\text{સાચું મૂલ્ય} - \text{માપેલું મૂલ્ય}$.
સુધારો $= 50^{\circ} C - 49^{\circ} C = +1^{\circ} C$.
તેથી,લાગુ કરવા માટેનો સુધારો $+1^{\circ} C$ છે.
132
EasyMCQ
જો ફેરનહીટ સ્કેલ પરનું રીડિંગ સેલ્સિયસ સ્કેલ પરના રીડિંગ કરતા બમણું હોય,તો ફેરનહીટ સ્કેલ પરનું રીડિંગ કેટલું હશે ($^{\circ} F$ માં)?
A
$100$
B
$120$
C
$80$
D
$320$

Solution

(D) ફેરનહીટ સ્કેલ $(F)$ અને સેલ્સિયસ સ્કેલ $(C)$ વચ્ચેનો સંબંધ નીચે મુજબના સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે: $\frac{F-32}{9} = \frac{C}{5}$.
આપેલ છે કે ફેરનહીટમાં રીડિંગ એ સેલ્સિયસમાં રીડિંગ કરતા બમણું છે,તેથી $F = 2C$,જેનો અર્થ છે કે $C = \frac{F}{2}$.
તાપમાન રૂપાંતરના સૂત્રમાં $C = \frac{F}{2}$ મૂકતા:
$\frac{F-32}{9} = \frac{F/2}{5}$
$\frac{F-32}{9} = \frac{F}{10}$
ચોકડી ગુણાકાર કરતા: $10(F - 32) = 9F$.
$10F - 320 = 9F$.
$10F - 9F = 320$.
$F = 320^{\circ} F$.
133
EasyMCQ
તાપમાનના ફેરનહીટ અને કેલ્વિન સ્કેલ કયા તાપમાને સમાન રીડિંગ ધરાવશે ($^{\circ} F$ માં)?
A
$-40$
B
$313$
C
$574.6$
D
$732.7$

Solution

(C) ફેરનહીટ $(F)$ અને કેલ્વિન $(K)$ સ્કેલ વચ્ચેનો સંબંધ નીચે મુજબ છે:
$\frac{F - 32}{9} = \frac{K - 273.15}{5}$
ધારો કે જે તાપમાને બંને સ્કેલ સમાન મૂલ્ય ધરાવે છે તે $X$ છે.
સમીકરણમાં $F = X$ અને $K = X$ મૂકતા:
$\frac{X - 32}{9} = \frac{X - 273.15}{5}$
ચોકડી ગુણાકાર કરતા:
$5(X - 32) = 9(X - 273.15)$
$5X - 160 = 9X - 2458.35$
$X$ માટે ઉકેલતા:
$9X - 5X = 2458.35 - 160$
$4X = 2298.35$
$X = 574.5875 \approx 574.6$
આમ,તાપમાન $574.6^{\circ} F$ છે.
134
EasyMCQ
ફેરનહીટ તાપમાન માપક્રમ પરનું તાપમાન જે સેલ્સિયસ તાપમાન માપક્રમ પરના તાપમાન કરતાં બમણું હોય તે: ($^{\circ} F$ માં)
A
$160$
B
$240$
C
$320$
D
$480$

Solution

(C) ફેરનહીટ $(F)$ અને સેલ્સિયસ $(C)$ તાપમાન માપક્રમ વચ્ચેનો સંબંધ નીચે મુજબ છે: $F = \frac{9}{5} C + 32$.
પ્રશ્ન મુજબ,ફેરનહીટ માપક્રમ પરનું તાપમાન સેલ્સિયસ માપક્રમ પરના તાપમાન કરતાં બમણું છે,તેથી $F = 2C$,જેનો અર્થ છે કે $C = \frac{F}{2}$.
આ કિંમતને સૂત્રમાં મૂકતા: $F = \frac{9}{5} \left( \frac{F}{2} \right) + 32$.
$F = \frac{9F}{10} + 32$.
આખા સમીકરણને $10$ વડે ગુણતા: $10F = 9F + 320$.
$10F - 9F = 320$.
તેથી,$F = 320^{\circ} F$.
135
EasyMCQ
એક નવા તાપમાનના માપક્રમ પર,બરફનું ગલનબિંદુ $20^{\circ} X$ છે અને પાણીનું ઉત્કલનબિંદુ $110^{\circ} X$ છે. તો આ નવા તાપમાનના માપક્રમ પર $40^{\circ} C$ તાપમાન કેટલું દર્શાવશે ($^{\circ} X$ માં)?
A
$60$
B
$56$
C
$70$
D
$54$

Solution

(B) બે તાપમાનના માપક્રમો વચ્ચેનો સંબંધ નીચેના સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે:
$\frac{\text{માપક્રમ પરનું વાંચન} - \text{LFP}}{\text{UFP} - \text{LFP}} = \text{અચળ}$
સેલ્સિયસ માપક્રમ માટે,લોઅર ફિક્સ્ડ પોઈન્ટ $(LFP)$ $0^{\circ} C$ છે અને અપર ફિક્સ્ડ પોઈન્ટ $(UFP)$ $100^{\circ} C$ છે.
નવા માપક્રમ $X$ માટે,$LFP$ $20^{\circ} X$ છે અને $UFP$ $110^{\circ} X$ છે.
ધારો કે નવા માપક્રમ પરનું તાપમાન $z^{\circ} X$ છે જે $40^{\circ} C$ ને અનુરૂપ છે.
$\frac{z - 20}{110 - 20} = \frac{40 - 0}{100 - 0}$
$\frac{z - 20}{90} = \frac{40}{100}$
$\frac{z - 20}{90} = 0.4$
$z - 20 = 0.4 \times 90$
$z - 20 = 36$
$z = 36 + 20 = 56^{\circ} X$
તેથી,$40^{\circ} C$ એ $56^{\circ} X$ ને અનુરૂપ છે.
136
DifficultMCQ
તાપમાનના $Y$ સ્કેલ પર,પાણી $-160^{\circ} Y$ પર થીજી જાય છે અને $-50^{\circ} Y$ પર ઉકળે છે. આ $Y$ સ્કેલ પર,$340 \ K$ તાપમાન કેટલું થાય ($^{\circ} Y$ માં)?
A
$-160.3$
B
$-96.3$
C
$-86.3$
D
$-76.3$

Solution

(C) કોઈપણ તાપમાન સ્કેલ અને કેલ્વિન સ્કેલ વચ્ચેનો સંબંધ આ સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે: $\frac{Y - Y_{ice}}{Y_{steam} - Y_{ice}} = \frac{K - K_{ice}}{K_{steam} - K_{ice}}$.
$Y$ સ્કેલ માટે આપેલ છે: $Y_{ice} = -160^{\circ} Y$ અને $Y_{steam} = -50^{\circ} Y$.
કેલ્વિન સ્કેલ માટે: $K_{ice} = 273 \ K$ અને $K_{steam} = 373 \ K$.
$K = 340 \ K$ માટે કિંમતો મૂકતા:
$\frac{Y - (-160)}{-50 - (-160)} = \frac{340 - 273}{373 - 273}$
$\frac{Y + 160}{110} = \frac{67}{100}$
$Y + 160 = 0.67 \times 110$
$Y + 160 = 73.7$
$Y = 73.7 - 160 = -86.3^{\circ} Y$.
137
MediumMCQ
એક વૈજ્ઞાનિક તાપમાનનું નવું માપક્રમ સૂચવે છે જેમાં બરફ બિંદુ $25 X$ ($X$ એ તાપમાનનો નવો એકમ છે) અને વરાળ બિંદુ $305 X$ છે. આ નવા માપક્રમમાં પાણીની વિશિષ્ટ ઉષ્મા ધારિતા ($J kg^{-1} X^{-1}$ માં) કેટલી હશે?
A
$4.2 \times 10^{3}$
B
$3.0 \times 10^{3}$
C
$1.2 \times 10^{3}$
D
$1.5 \times 10^{3}$

Solution

(D) સેલ્સિયસ માપક્રમ પર બરફ બિંદુ $0^{\circ} C$ અને વરાળ બિંદુ $100^{\circ} C$ છે.
નવા માપક્રમમાં,બરફ બિંદુ $25 X$ અને વરાળ બિંદુ $305 X$ છે.
$100^{\circ} C$ નો તાપમાનનો તફાવત $(305 - 25) X = 280 X$ ને અનુરૂપ છે.
તેથી,$1^{\circ} C$ નો ફેરફાર એ $\frac{280}{100} X = 2.8 X$ ના ફેરફારને સમાન છે.
આનો અર્થ એ છે કે $1^{\circ} C = 2.8 X$,અથવા $1 X = \frac{1}{2.8}^{\circ} C$.
પાણીની વિશિષ્ટ ઉષ્મા ધારિતા $c = 4200 \ J kg^{-1} (^{\circ} C)^{-1}$ છે.
એકમમાં $1^{\circ} C = 2.8 X$ સંબંધ મૂકતા:
$c = 4200 \ J kg^{-1} (2.8 X)^{-1} = \frac{4200}{2.8} J kg^{-1} X^{-1} = 1500 \ J kg^{-1} X^{-1}$.
આમ,$c = 1.5 \times 10^{3} J kg^{-1} X^{-1}$.
138
EasyMCQ
એક મર્ક્યુરી થર્મોમીટરમાં, બરફ બિંદુ (નીચલું નિશ્ચિત બિંદુ) $10^{\circ}$ તરીકે અને વરાળ બિંદુ (ઉપલું નિશ્ચિત બિંદુ) $130^{\circ}$ તરીકે અંકિત થયેલ છે। $40^{\circ} C$ તાપમાને, આ થર્મોમીટર કેટલું વાંચન દર્શાવશે ($^{\circ}$ માં)?
A
$78$
B
$66$
C
$62$
D
$58$

Solution

(D) કોઈપણ તાપમાનના માપક્રમ અને સેલ્સિયસ માપક્રમ વચ્ચેનો સંબંધ આ સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે: $\frac{X - \text{Lower Fixed Point}}{\text{Upper Fixed Point} - \text{Lower Fixed Point}} = \frac{C}{100}$.
અહીં, નીચલું નિશ્ચિત બિંદુ $10^{\circ}$ છે અને ઉપલું નિશ્ચિત બિંદુ $130^{\circ}$ છે.
આપેલ કિંમતો મૂકતા: $\frac{X - 10}{130 - 10} = \frac{40}{100}$.
$\frac{X - 10}{120} = \frac{40}{100}$.
$X - 10 = \frac{40}{100} \times 120$.
$X - 10 = 0.4 \times 120 = 48$.
$X = 48 + 10 = 58^{\circ}$.
139
EasyMCQ
બે તાપમાનના માપક્રમ $A$ અને $B$ વચ્ચેનો સંબંધ $\frac{A-42}{110}=\frac{B-72}{220}$ છે. કયા તાપમાને બંને માપક્રમ સમાન વાંચન ધરાવે છે?
A
$-42^{\circ}$
B
$-72^{\circ}$
C
$+12^{\circ}$
D
$-40^{\circ}$

Solution

(C) બે તાપમાનના માપક્રમ વચ્ચેનો સંબંધ $\frac{A-42}{110} = \frac{B-72}{220}$ આપેલ છે.
જે તાપમાને બંને માપક્રમ સમાન વાંચન ધરાવે છે તે શોધવા માટે,આપણે $A = B = T$ લઈએ છીએ.
સમીકરણમાં $T$ મૂકતા: $\frac{T-42}{110} = \frac{T-72}{220}$.
છેદને $110$ વડે ભાગતા સમીકરણ સરળ બને છે: $\frac{T-42}{1} = \frac{T-72}{2}$.
ચોકડી ગુણાકાર કરતા: $2(T-42) = T-72$.
પદોનું વિસ્તરણ કરતા: $2T - 84 = T - 72$.
$T$ માટે ઉકેલતા: $2T - T = 84 - 72$.
આમ,$T = 12$.
તેથી,બંને માપક્રમ $12^{\circ}$ તાપમાને સમાન વાંચન ધરાવે છે.
140
MediumMCQ
ઊંચાઈવાળા સ્થળોએ ખુલ્લા પાત્રમાં ચોખા રાંધવા મુશ્કેલ છે કારણ કે
A
નીચું ઉત્કલનબિંદુ અને ઊંચું દબાણ
B
ઊંચું ઉત્કલનબિંદુ અને નીચું દબાણ
C
નીચું ઉત્કલનબિંદુ અને નીચું દબાણ
D
ઊંચું ઉત્કલનબિંદુ અને ઊંચું દબાણ

Solution

(C) વધારે ઊંચાઈએ વાતાવરણીય દબાણ સમુદ્ર સપાટી કરતા ઘણું ઓછું હોય છે.
પ્રવાહીનું ઉત્કલનબિંદુ બાહ્ય દબાણ પર આધારિત હોવાથી,વાતાવરણીય દબાણમાં ઘટાડો થવાથી પાણીનું ઉત્કલનબિંદુ પણ ઘટે છે.
પરિણામે,ઊંચાઈવાળા સ્થળોએ પાણી $100 \, ^\circ\text{C}$ કરતા ઓછા તાપમાને ઉકળે છે.
પાણી નીચા તાપમાને ઉકળતું હોવાથી,તે ચોખાને યોગ્ય રીતે રાંધવા માટે પૂરતી ગરમી આપી શકતું નથી,જેના કારણે રાંધવાની પ્રક્રિયા મુશ્કેલ બને છે.

10-1.Thermometry, Thermal Expansion and Calorimetry — Temperature and Temperature scales · Frequently Asked Questions

1Are these 10-1.Thermometry, Thermal Expansion and Calorimetry questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a 10-1.Thermometry, Thermal Expansion and Calorimetry Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.