Chemical stoichiometry Questions in Gujarati

(D) એવોગેડ્રોના નિયમ મુજબ,સમાન તાપમાન અને દબાણે,વાયુઓનું કદ સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણમાં તેમના તત્વયોગમિતિય સહગુણકોના સીધા પ્રમાણમાં હોય છે.
સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ છે: $4NH_3(g) + 5O_2(g) \to 4NO(g) + 6H_2O(g)$.
તત્વયોગમિતિ મુજબ,$5 \ mL$ $O_2$ એ $4 \ mL$ $NH_3$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે.
તેથી,$1 \ mL$ $O_2$ એ $\frac{4}{5} \ mL$ $NH_3$ સાથે પ્રક્રિયા કરશે.
$250 \ mL$ $O_2$ માટે,જરૂરી $NH_3$ નું કદ: $V_{NH_3} = \frac{4}{5} \times 250 \ mL = 200 \ mL$.

(A) ધારો કે મિથેન $(CH_4)$ અને ઓક્સિજન $(O_2)$ બંનેનું વજન $32\,g$ છે.
$CH_4$ નું મોલર દળ = $16\,g/mol$.
$O_2$ નું મોલર દળ = $32\,g/mol$.
$CH_4$ ના મોલ $(n_{CH_4})$ = $\frac{32\,g}{16\,g/mol} = 2\,mol$.
$O_2$ ના મોલ $(n_{O_2})$ = $\frac{32\,g}{32\,g/mol} = 1\,mol$.
કુલ મોલ $(n_T)$ = $2 + 1 = 3\,mol$.
ડાલ્ટનના આંશિક દબાણના નિયમ મુજબ,વાયુનું આંશિક દબાણ તેના મોલ અંશ અને કુલ દબાણ $(P_T)$ ના ગુણાકાર જેટલું હોય છે.
$O_2$ નો મોલ અંશ $(X_{O_2})$ = $\frac{n_{O_2}}{n_T} = \frac{1}{3}$.
તેથી,ઓક્સિજન દ્વારા લાગતા કુલ દબાણનો અંશ $X_{O_2} = \frac{1}{3}$ છે.

(D) પ્રક્રિયા માટેનું સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ:
$Mg(s) + 2H_2O(l) \to Mg(OH)_2(aq) + H_2(g)$
$Mg$ નું આણ્વીય દળ $24 \ g/mol$ છે.
$Mg$ ના મોલની સંખ્યા = $\frac{\text{આપેલ દળ}}{\text{આણ્વીય દળ}} = \frac{24 \ g}{24 \ g/mol} = 1 \ mol$.
પ્રક્રિયાના તત્વયોગમિતિ (stoichiometry) મુજબ,$1 \ mol$ $Mg$ એ $1 \ mol$ $H_2$ ઉત્પન્ન કરે છે.
તેથી,$1 \ mol$ $H_2$ મુક્ત થશે.

(A) પોટેશિયમ ક્લોરેટના વિઘટન માટેનું સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ:
$2 KClO_3 \longrightarrow 2 KCl + 3 O_2$
પ્રક્રિયાના તત્વયોગમિતિ મુજબ,$3 \, mol$ $O_2$ ($STP$ પર $3 \times 22.4 \, L$) એ $2 \, mol$ $KClO_3$ દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે.
તેથી,$5.6 \, L$ $O_2$ ઉત્પન્ન કરવા માટે જરૂરી $KClO_3$ ના મોલ:
$n(KClO_3) = \frac{2 \, mol \, KClO_3}{3 \times 22.4 \, L \, O_2} \times 5.6 \, L \, O_2$
$n(KClO_3) = \frac{2 \times 5.6}{67.2} = \frac{11.2}{67.2} = \frac{1}{6} \, mol$.

(D) ચૂનાના પથ્થરના વિઘટન માટેની રાસાયણિક પ્રક્રિયા: $CaCO_3(s) \longrightarrow CaO(s) + CO_2(g)$
શુદ્ધ $CaCO_3$ નું દળ = $300 \ kg \times 0.90 = 270 \ kg = 270,000 \ g$.
$CaCO_3$ નું આણ્વીય દળ = $40 + 12 + (3 \times 16) = 100 \ g/mol$.
$CaCO_3$ ના મોલ = $\frac{270,000 \ g}{100 \ g/mol} = 2700 \ mol$.
સ્ટોઇકિયોમેટ્રી મુજબ,$1 \ mol$ $CaCO_3$ એ $1 \ mol$ $CaO$ ઉત્પન્ન કરે છે.
તેથી,$2700 \ mol$ $CaCO_3$ એ $2700 \ mol$ $CaO$ ઉત્પન્ન કરશે.
$CaO$ નું આણ્વીય દળ = $40 + 16 = 56 \ g/mol$.
$CaO$ નું વજન = $2700 \ mol \times 56 \ g/mol = 151,200 \ g = 151.2 \ kg$.

(D) બ્યુટેન અને આઇસોબ્યુટેન સમઘટકો છે અને તેમનું આણ્વીય સૂત્ર સમાન $C_{4}H_{10}$ છે.
$C_{4}H_{10}$ ના દહન માટેનું સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ:
$C_{4}H_{10} + 6.5 O_{2} \to 4 CO_{2} + 5 H_{2}O$
$C_{4}H_{10}$ નું આણ્વીય દળ = $(4 \times 12) + (10 \times 1) = 58 \, g/mol$.
સ્ટોઇકિયોમેટ્રી મુજબ,$58 \, g$ $C_{4}H_{10}$ માટે $6.5 \times 32 \, g$ $O_{2}$ ની જરૂર પડે છે.
તેથી,$1000 \, g$ $(1 \, kg)$ $C_{4}H_{10}$ માટે:
$O_{2}$ નું દળ = $\frac{6.5 \times 32 \times 1000}{58} \, g$
$O_{2}$ નું દળ $\approx 3586.2 \, g = 3.586 \, kg$.
આપેલા વિકલ્પો મુજબ,સાચો જવાબ $3.58 \, kg$ છે.

(C) ચૂનાના પથ્થરના વિઘટન માટેની રાસાયણિક પ્રક્રિયા:
$CaCO_{3(s)} \stackrel{\Delta}{\longrightarrow} CaO_{(s)} + CO_{2(g)}$
સ્ટોઇકિયોમેટ્રી મુજબ,$100 \ g$ $CaCO_3$ એ $44 \ g$ $CO_2$ ઉત્પન્ન કરે છે.
અશુદ્ધ ચૂનાના પથ્થરનું આપેલ દળ = $10 \ kg$.
શુદ્ધ $CaCO_3$ નું દળ = $10 \ kg$ ના $80 \% = 0.80 \times 10 = 8 \ kg$.
જેમ કે $100 \ kg$ $CaCO_3$ એ $44 \ kg$ $CO_2$ આપે છે,
તેથી $8 \ kg$ $CaCO_3$ એ:
$\frac{44}{100} \times 8 = 3.52 \ kg$ $CO_2$ આપશે.

(B) ઈથેનના દહન માટેનું સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ:
$C_2H_6 + \frac{7}{2} O_2 \longrightarrow 2CO_2 + 3H_2O$
સ્ટોઇકિયોમેટ્રી મુજબ,$1$ મોલ $C_2H_6$ $(30 \ g)$ એ $2$ મોલ $CO_2$ ($2 \times 22.4 \ L$ $STP$ પર) ઉત્પન્ન કરે છે.
$3 \ g$ $C_2H_6$ માટે:
$C_2H_6$ ના મોલ $= \frac{3 \ g}{30 \ g/mol} = 0.1 \ mol$
$CO_2$ નું કદ $= 0.1 \ mol \times 2 \times 22.4 \ L/mol = 4.48 \ L$.

(D) તાપમાનમાં વધારો તટસ્થીકરણ પ્રક્રિયા દરમિયાન મુક્ત થતી ઉષ્માના પ્રમાણસર હોય છે. જ્યારે એસિડ અને બેઝના તુલ્યાંક સમાન હોય ત્યારે મુક્ત થતી ઉષ્મા મહત્તમ હોય છે.
ધારો કે $H_2SO_4$ નું કદ $v \ mL$ છે. તો $KOH$ નું કદ $(100 - v) \ mL$ થશે.
$H_2SO_4$ ની નોર્માલિટી = $0.5 \times 2 = 1 \ N$.
$KOH$ ની નોર્માલિટી = $1 \times 1 = 1 \ N$.
મહત્તમ તટસ્થીકરણ માટે,એસિડના તુલ્યાંક = બેઝના તુલ્યાંક:
$v \times 1 = (100 - v) \times 1$
$v = 100 - v$
$2v = 100$
$v = 50 \ mL$.
આમ,$H_2SO_4$ નું કદ = $50 \ mL$ અને $KOH$ નું કદ = $50 \ mL$.

(A) $H_3PO_4$ નું મોલર દળ $= (3 \times 1) + 31 + (4 \times 16) = 98 \ g/mol$.
$H_3PO_4$ નું આપેલ દળ $= 98 \ g$,તેથી $H_3PO_4$ ના મોલ $= 98/98 = 1 \ mol$.
$H_3PO_4$ નો દરેક અણુ $3$ $H$ પરમાણુઓ ધરાવે છે.
તેથી,$H$ પરમાણુઓના કુલ મોલ $= 1 \ mol \times 3 = 3 \ mol$ $H$ પરમાણુઓ.
ધારો કે $STP$ એ $H_2$ વાયુનું કદ $V \ L$ છે.
$H_2$ વાયુના મોલ $= V/22.4 \ mol$.
$H_2$ નો દરેક અણુ $2$ $H$ પરમાણુઓ ધરાવે છે,તેથી $H_2$ વાયુમાં $H$ પરમાણુઓના મોલ $= 2 \times (V/22.4) = V/11.2 \ mol$.
$H$ પરમાણુઓના મોલને સરખાવતા: $V/11.2 = 3$.
$V = 3 \times 11.2 = 33.6 \ L$.

(B) ધારો કે દરેક દ્રાવણનું કદ $V \ L$ છે.
$AgNO_3$ ના પ્રારંભિક મિલિમોલ $= 0.1 \ M \times V \ L = 0.1V \ mmol$.
$AgNO_3$ નું સંપૂર્ણ આયનીકરણ $AgNO_3 \rightarrow Ag^+ + NO_3^-$ મુજબ થાય છે,તેથી $NO_3^-$ આયનોના મિલિમોલ $AgNO_3$ ના મિલિમોલ જેટલા એટલે કે $0.1V \ mmol$ થશે.
મિશ્રણનું કુલ કદ $= V + V = 2V \ L$.
અંતિમ મિશ્રણમાં $NO_3^-$ ની સાંદ્રતા:
$[NO_3^-] = \frac{NO_3^- \text{ ના કુલ મિલિમોલ}}{\text{કુલ કદ}} = \frac{0.1V}{2V} = 0.05 \ M$.

(D) ધારો કે મિશ્રણનું કુલ વજન $100 \, g$ છે.
$H_2$ નું વજન = $20 \, g$ અને $O_2$ નું વજન = $80 \, g$.
$H_2$ ના મોલ $(n_{H_2})$ = $\frac{20 \, g}{2 \, g/mol} = 10 \, mol$.
$O_2$ ના મોલ $(n_{O_2})$ = $\frac{80 \, g}{32 \, g/mol} = 2.5 \, mol$.
$H_2$ નો મોલ અંશ $(x_{H_2})$ = $\frac{n_{H_2}}{n_{H_2} + n_{O_2}} = \frac{10}{10 + 2.5} = \frac{10}{12.5} = 0.8$.
$H_2$ નું આંશિક દબાણ $(P_{H_2})$ = $x_{H_2} \times P_{Total} = 0.8 \times 1 \, atm = 0.8 \, atm$.

(B) જલીય મેગ્નેશિયમ ક્લોરાઈડનું રાસાયણિક સૂત્ર $MgCl_2 \cdot 6H_2O$ છે.
જ્યારે તેને ગરમ કરવામાં આવે છે,ત્યારે તેનું જળવિભાજન અને ઉષ્મીય વિઘટન થાય છે.
પ્રક્રિયા આ મુજબ છે: $MgCl_2 \cdot 6H_2O \xrightarrow{\Delta} MgO + 2HCl + 5H_2O$.
આમ,$H_2O$ ના $5$ મોલ મુક્ત થાય છે.

(C) ધારો કે શરૂઆતમાં $CO$ નું કદ $= x \ mL$ છે.
તેથી,શરૂઆતમાં $CO_2$ નું કદ $= (240 - x) \ mL$ છે.
રાસાયણિક પ્રક્રિયા: $CO_{2(g)} + C_{(s)} \longrightarrow 2CO_{(g)}$.
પ્રક્રિયા મુજબ,$1 \ mL$ $CO_2$ માંથી $2 \ mL$ $CO$ મળે છે.
તેથી,$(240 - x) \ mL$ $CO_2$ માંથી $2(240 - x) \ mL$ $CO$ ઉત્પન્ન થશે.
અંતિમ કદ એ શરૂઆતના $CO$ અને $CO_2$ માંથી મળેલા $CO$ નો સરવાળો છે:
$x + 2(240 - x) = 300$.
$x$ માટે ઉકેલતા:
$x + 480 - 2x = 300$.
$-x = 300 - 480$.
$-x = -180$.
$x = 180 \ mL$.

(A) આણ્વીય દળ $= 2 \times \text{બાષ્પઘનતા} = 2 \times 11.2 = 22.4 \, g \, mol^{-1}$.
$STP$ એ કોઈપણ વાયુનું મોલર કદ $22.4 \, L \, mol^{-1}$ હોય છે.
તેથી,$22.4 \, g$ વાયુનું કદ $22.4 \, L$ થાય.
તેથી,$1 \, g$ વાયુનું કદ $\frac{22.4 \, L}{22.4 \, g} = 1 \, L$ થાય.

(B) સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ: $6CO_{2(g)} + 6H_2O_{(l)} \to C_6H_{12}O_{6(aq)} + 6O_{2(g)}$.
સ્ટોઇકિયોમેટ્રી મુજબ,$6 \, mol$ $CO_2$ માંથી $6 \, mol$ $O_2$ મળે છે,એટલે કે $1 \, mol$ $CO_2$ માંથી $1 \, mol$ $O_2$ મળે છે.
$STP$ એ $1 \, mol$ વાયુનું કદ $22400 \, mL$ હોય છે.
$112 \, mL$ $O_2$ એટલે $\frac{112}{22400} = 0.005 \, mol$ $O_2$.
મોલર ગુણોત્તર $1:1$ હોવાથી,$0.005 \, mol$ $CO_2$ ની જરૂર પડે.
$CO_2$ નું આણ્વીય દળ $44 \, g/mol$ છે.
$CO_2$ નું દળ $= 0.005 \, mol \times 44 \, g/mol = 0.22 \, g$.

(B) કાર્બન ડાયસલ્ફાઇડના દહન માટેનું સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$CS_2(l) + 3O_2(g) \longrightarrow CO_2(g) + 2SO_2(g)$
પ્રક્રિયાના તત્વયોગમિતિ (stoichiometry) મુજબ,$1 \, \text{mol}$ $CS_2$ માટે $3 \, \text{mol}$ $O_2$ ની જરૂર પડે છે.
$STP$ એ કોઈપણ આદર્શ વાયુના $1 \, \text{mol}$ નું કદ $22.4 \, L$ હોય છે.
તેથી,$3 \, \text{mol}$ $O_2$ નું કદ $3 \times 22.4 \, L = 67.2 \, L$ થાય.

(D) વાયુ મિશ્રણ માટે,વજન $W$ એ કદ $V$ અને આણ્વીય દળ $M$ ના ગુણાકારના સમપ્રમાણમાં હોય છે $(W \propto V \times M)$.
ધારો કે કુલ કદ $100 \ mL$ છે. તેથી,$V_{He} = 50 \ mL$ અને $V_{CH_4} = 50 \ mL$.
હિલિયમનું આણ્વીય દળ $(M_1)$ = $4 \ g/mol$.
મિથેનનું આણ્વીય દળ $(M_2)$ = $16 \ g/mol$.
હિલિયમનું વજન $(W_1)$ = $50 \times 4 = 200$.
મિથેનનું વજન $(W_2)$ = $50 \times 16 = 800$.
મિથેનનું વજનથી ટકાવાર પ્રમાણ = $\frac{W_2}{W_1 + W_2} \times 100 = \frac{800}{200 + 800} \times 100 = \frac{800}{1000} \times 100 = 80\%$.

(C) સમાન તાપમાન $T$ અને દબાણ $P$ માટે,એવોગેડ્રોના નિયમ મુજબ $n \propto V$.
$\therefore \frac{n_{N_2}}{n_{O_2}} = \frac{V_{N_2}}{V_{O_2}} = \frac{1}{7/8} = \frac{8}{7}$.
કારણ કે $n = \frac{m}{M}$,જ્યાં $m$ એ દળ છે અને $M$ એ મોલર દળ છે:
$\frac{m(N_2) / M(N_2)}{m(O_2) / M(O_2)} = \frac{8}{7}$.
અહીં $M(N_2) = 28 \, g/mol$ અને $M(O_2) = 32 \, g/mol$ છે:
$\frac{m(N_2) / 28}{m(O_2) / 32} = \frac{8}{7}$.
$\frac{m(N_2)}{m(O_2)} = \frac{8}{7} \times \frac{28}{32} = \frac{8}{7} \times \frac{7}{8} = 1$.
તેથી,$m(N_2) = m(O_2)$.

(D) $STP$ પર,આદર્શ વાયુનું મોલર કદ $22.4 \, L \, mol^{-1}$ હોય છે.
સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા: $\text{ઘનતા} (d) = \frac{\text{મોલર દળ} (M)}{\text{મોલર કદ} (V_m)}$.
$M = d \times V_m = 2.86 \, g \, L^{-1} \times 22.4 \, L \, mol^{-1} = 64.064 \, g \, mol^{-1}$.
$SO_2$ નું મોલર દળ $32 + (2 \times 16) = 64 \, g \, mol^{-1}$ છે.
તેથી,તે વાયુ $SO_2$ છે.

(B) રાસાયણિક સૂત્ર $N_2O_5$ છે.
$N_2$ નું મોલર દળ $2 \times 14 = 28 \ g$ છે અને $O_5$ નું મોલર દળ $5 \times 16 = 80 \ g$ છે.
નિશ્ચિત પ્રમાણના નિયમ મુજબ,$80 \ g$ ઓક્સિજન $28 \ g$ નાઇટ્રોજન સાથે સંયોજાય છે.
તેથી,$40 \ g$ ઓક્સિજન સાથે સંયોજાતું નાઇટ્રોજનનું દળ:
$\frac{28}{80} \times 40 = 14 \ g$ થશે.

(C) $1$. $NaCl$ ના મોલની સંખ્યા શોધો: $n = \frac{5.85 \, g}{58.5 \, g/mol} = 0.1 \, mol$.
$2$. દ્રાવણની મોલારિટી શોધો: $M = \frac{0.1 \, mol}{1 \, L} = 0.1 \, M$.
$3$. $1 \, mL$ $(10^{-3} \, L)$ માં $NaCl$ ના મોલ = $0.1 \times 10^{-3} = 10^{-4} \, mol$.
$4$. દરેક $NaCl$ એકમ $2$ આયનો ($Na^+$ અને $Cl^-$) માં વિયોજિત થાય છે.
$5$. કુલ આયનોની સંખ્યા = $2 \times \text{મોલ} \times N_A = 2 \times 10^{-4} \times 6.022 \times 10^{23} = 1.2044 \times 10^{20}$ આયનો.

(B) $1 \, mol$ આયર્નનું દળ $= 55.85 \, g$ છે.
ઘનતા $=$ દળ $/$ કદ.
તેથી,કદ $=$ દળ $/$ ઘનતા.
કદ $= \frac{55.85}{7.86} = 7.11 \, cm^{3}$.

(C) સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ: $SO_{2(g)} + 1/2 O_{2(g)} \to SO_{3(g)}$.
$1$ મોલ $SO_2$ $(64 \, g)$ માટે $1/2$ મોલ $O_2$ ($0.5 \times 22.4 \, L = 11.2 \, L$ $STP$ એ) જરૂરી છે.
$6.4 \, g \, SO_2$ માટે જરૂરી $O_2$ નું કદ: $(6.4 \, g / 64 \, g/mol) \times 11.2 \, L/mol = 1.12 \, L \, O_2$.
હવામાં $20 \% \, O_2$ હોવાથી,જરૂરી હવાનું કદ: $(1.12 \, L / 20) \times 100 = 5.6 \, L$ હવા.

(C) $HCl$ માટે નોર્માલિટી $(N)$ એ મોલારિટી $(M)$ જેટલી જ છે કારણ કે $n$-ફેક્ટર $1$ છે.
તેથી,$0.5 \, N \, HCl = 0.5 \, M \, HCl$.
$HCl$ ના મોલ $= \text{મોલારિટી} \times \text{કદ (લિટર)} = 0.5 \times 0.5 = 0.25 \, \text{mol}$.
સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ: $Zn + 2HCl \rightarrow ZnCl_2 + H_2$.
સ્ટોઇકિયોમેટ્રી મુજબ,$2 \, \text{મોલ}$ $HCl$ માંથી $1 \, \text{મોલ}$ $H_2$ વાયુ મળે છે.
તેથી,$0.25 \, \text{મોલ}$ $HCl$ માંથી $\frac{0.25}{2} = 0.125 \, \text{મોલ}$ $H_2$ મળશે.
$STP$ એ $H_2$ નું કદ $= \text{મોલ} \times 22.4 \, L = 0.125 \times 22.4 = 2.8 \, L$.

(C) ઓક્સિજનનું ઓઝોનમાં રૂપાંતર માટેનું સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ:
$3O_{2(g)} \longrightarrow 2O_{3(g)}$
સ્ટોઇકિયોમેટ્રી મુજબ,$2 \times 22.4 \, L \, O_3$ બનાવવા માટે $3 \times 32 \, g \, O_2$ ની જરૂર પડે છે.
$33.6 \, L \, O_3$ બનાવવા માટે જરૂરી $O_2$ નું દળ ($100 \%$ રૂપાંતર ધારીને):
$\text{દળ }= \frac{3 \times 32 \times 33.6}{2 \times 22.4} = 72 \, g$
અહીં માત્ર $15 \%$ $O_2$ નું $O_3$ માં રૂપાંતર થાય છે,તેથી જરૂરી કુલ $O_2$ નું દળ:
$\text{કુલ }\, \text{દળ }= \frac{72 \times 100}{15} = 480 \, g$

(A) એવોગેડ્રોના નિયમ મુજબ,સમાન તાપમાન અને દબાણની પરિસ્થિતિમાં,વાયુઓના સમાન કદમાં મોલની સંખ્યા $(n)$ સમાન હોય છે.
દળ $(m)$ = મોલની સંખ્યા $(n)$ $\times$ આણ્વીય દળ $(M)$.
ત્રણેય વાયુઓ માટે $n$ સમાન હોવાથી,તેમના દળનો ગુણોત્તર તેમના આણ્વીય દળના ગુણોત્તર જેટલો થાય છે.
$O_2$ નું આણ્વીય દળ = $32 \ g/mol$.
$O_3$ નું આણ્વીય દળ = $48 \ g/mol$.
$SO_2$ નું આણ્વીય દળ = $64 \ g/mol$.
દળનો ગુણોત્તર = $32 : 48 : 64$.
$16$ વડે ભાગતા,આપણને $2 : 3 : 4$ મળે છે.

(A) એવોગેડ્રોના નિયમ મુજબ,સમાન તાપમાને અને દબાણે,વાયુઓના સમાન કદમાં સમાન સંખ્યામાં મોલ હોય છે.
અહીં કદ સમાન $(3 \ L)$ હોવાથી,હાઇડ્રોકાર્બન $(n_H)$ અને $CO_2$ $(n_{CO_2})$ ના મોલ સમાન થશે.
$n_H = n_{CO_2}$
દળ $(w)$ સમાન હોવાથી,આણ્વીય દળ $(M)$ પણ સમાન થશે:
$\frac{w}{M_H} = \frac{w}{M_{CO_2}}$
$M_H = M_{CO_2}$
$CO_2$ નું આણ્વીય દળ $= 12 + (2 \times 16) = 44 \ g/mol$.
તેથી,હાઇડ્રોકાર્બનનું આણ્વીય દળ $44 \ g/mol$ છે.
$C_3H_8$ માટે: $M = (3 \times 12) + (8 \times 1) = 36 + 8 = 44 \ g/mol$.
આમ,હાઇડ્રોકાર્બન $C_3H_8$ છે.

(C) રાસાયણિક પ્રક્રિયા: $CO_2(g) + C(s) \rightarrow 2CO(g)$.
ધારો કે $CO_2$ નું પ્રારંભિક કદ $1 \ L$ છે.
ધારો કે $x \ L$ $CO_2$ પ્રક્રિયા કરે છે.
સ્ટોઇકિયોમેટ્રી મુજબ,$x \ L$ $CO_2$ માંથી $2x \ L$ $CO$ ઉત્પન્ન થાય છે.
બાકી રહેલ $CO_2$ નું કદ $(1 - x) \ L$ છે.
$STP$ એ વાયુમિશ્રણનું કુલ કદ $(1 - x) + 2x = 1 + x$ થાય.
આપેલ છે કે કુલ કદ $1.5 \ L$ છે,તેથી $1 + x = 1.5$,એટલે કે $x = 0.5 \ L$.
ઉત્પન્ન થયેલ $CO$ નું કદ $2x = 2 \times 0.5 = 1 \ L$ છે.
$STP$ એ $CO$ ના મોલ = $\frac{\text{કદ}}{22.4} = \frac{1}{22.4}$ મોલ.

(B) હાઇડ્રોકાર્બન $C_xH_y$ માટે સામાન્ય દહન પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$C_xH_y + (x + y/4) O_2 \rightarrow x CO_2 + (y/2) H_2O$
આ સમીકરણને સરખાવતા,સહગુણકો નીચે મુજબ મળે છે:
$O_2$ નો સહગુણક $= (x + y/4)$
$CO_2$ નો સહગુણક $= x$
$H_2O$ નો સહગુણક $= y/2$
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(B) હાઇડ્રોકાર્બન $C_xH_{2y}$ માટે સામાન્ય દહન પ્રક્રિયા:
$C_xH_{2y} + mO_2 \rightarrow xCO_2 + yH_2O$
બંને બાજુ ઓક્સિજન પરમાણુઓને સંતુલિત કરવા માટે:
જમણી બાજુ કુલ ઓક્સિજન પરમાણુઓ = $(2 \times x) + (1 \times y) = 2x + y$.
ડાબી બાજુ $2m$ ઓક્સિજન પરમાણુઓ હોવાથી:
$2m = 2x + y$
$m = x + y/2$
તેથી,જરૂરી $O_2$ ના મોલની સંખ્યા $x + y/2$ છે.

(A) દહન પ્રક્રિયા નીચે મુજબ દર્શાવી શકાય:
$C_xH_yO_z + mO_2 \longrightarrow xCO_2 + (y/2)H_2O$
બંને બાજુ ઓક્સિજન પરમાણુઓને સંતુલિત કરવા માટે:
ડાબી બાજુ કુલ ઓક્સિજન પરમાણુ = $z + 2m$
જમણી બાજુ કુલ ઓક્સિજન પરમાણુ = $2x + y/2$
બંનેને સરખાવતા:
$z + 2m = 2x + y/2$
$2m = 2x + y/2 - z$
$m = x + y/4 - z/2$

(A) હાઇડ્રોકાર્બન $C_xH_y$ માટે સામાન્ય દહન પ્રક્રિયા: $C_xH_y + (x + y/4)O_2 \rightarrow xCO_2 + (y/2)H_2O$ છે.
$C_xH_{2n-2}$ હાઇડ્રોકાર્બન માટે,$y = 2n - 2$ છે.
સહગુણકોમાં $y$ ની કિંમત મૂકતા:
$CO_2$ નો સહગુણક $= x$.
$H_2O$ નો સહગુણક $= y/2 = (2n - 2)/2 = n - 1$.
$O_2$ નો સહગુણક $= x + y/4 = x + (2n - 2)/4 = x + (n - 1)/2$.
આમ,સહગુણકો $x + (n - 1)/2, x, n - 1$ થશે.

(B) સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ: $CaCO_3 + H_2SO_4 \longrightarrow CaSO_4 + H_2O + CO_2$
$CaCO_3$ નું આણ્વીય દળ $= 100 \, g/mol$.
$H_2SO_4$ નું આણ્વીય દળ $= 98 \, g/mol$.
સ્ટોઇકિયોમેટ્રી મુજબ,$100 \, g \, CaCO_3$ માટે $98 \, g$ શુદ્ધ $H_2SO_4$ ની જરૂર પડે છે.
$H_2SO_4$ નું દ્રાવણ $60\%$ હોવાથી,જરૂરી દ્રાવણનું વજન $= \frac{98}{60} \times 100 = 163.33 \, g$.

(D) સંયોજનનું રાસાયણિક સૂત્ર $Cu_2O$ છે.
$Cu$ નું મોલર દળ $63.5 \, g/mol$ અને $O$ નું $16 \, g/mol$ છે.
$Cu_2O$ માં,$2 \times 63.5 = 127 \, g \, Cu$ એ $16 \, g \, O$ સાથે જોડાયેલ છે.
તેથી,$127 \, g \, Cu$ એ $16 \, g \, O$ ને અનુરૂપ છે.
$1.27 \, g \, Cu$ માટે,ઓક્સિજનનું પ્રમાણ નીચે મુજબ ગણવામાં આવે છે:
$\text{O નું દળ} = \frac{16 \, g \times 1.27 \, g}{127 \, g} = 0.16 \, g$.

(A) સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ: $4Al + 3O_2 \longrightarrow 2Al_2O_3$ છે.
સ્ટોઇકિયોમેટ્રી મુજબ,$3 \, mol$ $O_2$ એ $4 \, mol$ $Al$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે.
તેથી,$1.5 \, mol$ $O_2$ એ: $\frac{4}{3} \times 1.5 = 2 \, mol$ $Al$ સાથે પ્રક્રિયા કરશે.
$Al$ નું મોલર દળ $27 \, g/mol$ છે.
$Al$ નું દળ $= 2 \, mol \times 27 \, g/mol = 54 \, g$.

(B) સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ: $CH_4 + 2O_2 \to CO_2 + 2H_2O$.
પ્રક્રિયાના તત્વયોગમિતિ (stoichiometry) મુજબ,$1 \, mol$ $CH_4$ $(16 \, g)$ એ $2 \, mol$ $O_2$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે.
$CH_4$ નું આપેલ દળ = $4.8 \, g$.
$CH_4$ ના મોલ = $\frac{4.8 \, g}{16 \, g/mol} = 0.3 \, mol$.
$1 \, mol$ $CH_4$ માટે $2 \, mol$ $O_2$ ની જરૂર હોય,તો $0.3 \, mol$ $CH_4$ માટે: $0.3 \times 2 = 0.6 \, mol$ $O_2$ ની જરૂર પડે.

(B) પ્રથમ પ્રક્રિયા પરથી: $1 \ mol$ $S_8$ માંથી $8 \ mol$ $SO_2$ મળે છે.
બીજી પ્રક્રિયા પરથી: $2 \ mol$ $SO_2$ માંથી $2 \ mol$ $SO_3$ મળે છે.
તેથી,$8 \ mol$ $SO_2$ માંથી $8 \ mol$ $SO_3$ મળશે.
$SO_3$ નું આણ્વીય દળ $= 32 + (3 \times 16) = 80 \ g/mol$.
$SO_3$ નું દળ $= 8 \ mol \times 80 \ g/mol = 640 \ g$.

(D) વાયુઓ માટે કદનું પ્રમાણ એ મોલના પ્રમાણ જેટલું હોય છે.
ધારો કે હાઇડ્રોકાર્બન $= C_xH_y$ છે.
દહન પ્રક્રિયા: $C_xH_y + (x + \frac{y}{4}) O_2 \longrightarrow x CO_2 + \frac{y}{2} H_2O(g)$.
આપેલ કદ: $0.5 \, L$ હાઇડ્રોકાર્બન $2.5 \, L \, CO_2$ અને $3.0 \, L \, H_2O$ આપે છે.
$0.5 \, L$ વડે ભાગતા: $1 \, mol$ હાઇડ્રોકાર્બન $5 \, mol \, CO_2$ અને $6 \, mol \, H_2O$ આપે છે.
સહગુણકોની સરખામણી કરતા: $x = 5$ અને $\frac{y}{2} = 6 \implies y = 12$.
તેથી,અણુસૂત્ર $C_5H_{12}$ છે.

(B) આપેલ છે: કદ $(V) = 0.2 \, L = 200 \, mL$,મોલારિટી $(M) = 0.2 \, M$
મિલિમોલની સંખ્યા $= \text{મોલારિટી} \times \text{કદ (} mL \text{ માં)} = 0.2 \times 200 = 40 \, \text{mmol}$
$Ba(OH)_2$ એ ડાય-એસિડિક બેઇઝ છે,તેથી તેનો $n\text{-ફેક્ટર} = 2$
મિલિતુલ્યાંકની સંખ્યા $= \text{મિલિમોલ} \times n\text{-ફેક્ટર} = 40 \times 2 = 80 \, \text{meq}$
આમ,અનુક્રમે મૂલ્યો $40$ અને $80$ થશે.

(C) પગલું $1$: સાંદ્ર $H_2SO_4$ દ્રાવણની મોલારિટી $(M_1)$ શોધો.
$M_1 = \frac{\% \, w/w \times d \times 10}{M_m} = \frac{96 \times 1.83 \times 10}{98} \approx 17.92 \, M \approx 18 \, M$.
પગલું $2$: મંદન સૂત્ર $M_1V_1 = M_2V_2$ નો ઉપયોગ કરો.
આપેલ છે: $M_2 = 3 \, M$,$V_2 = 2 \, L = 2000 \, mL$.
$V_1 = \frac{M_2 \times V_2}{M_1} = \frac{3 \times 2000}{18} = 333.33 \, mL$.

(C) મંદન સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા: $N_1 V_1 = N_2 V_2$
આપેલ છે: $N_1 = 10 \, N$,$V_1 = 10 \, mL$,$N_2 = 0.1 \, N$
અંતિમ કદ $V_2$ ની ગણતરી કરતા:
$V_2 = \frac{N_1 V_1}{N_2} = \frac{10 \times 10}{0.1} = 1000 \, mL$
ઉમેરવા પડતા પાણીનું કદ = $V_2 - V_1 = 1000 \, mL - 10 \, mL = 990 \, mL$

(D) $HCl$ ની ઘનતા $= 1.17 \, g \, cm^{-3}$.
$1 \, L$ (અથવા $1000 \, mL$) $HCl$ નું દળ $= 1.17 \, g \, mL^{-1} \times 1000 \, mL = 1170 \, g$.
$HCl$ નું આણ્વીય દળ $= 1 + 35.5 = 36.5 \, g \, mol^{-1}$.
મોલારિટી $(M) = \frac{\text{દ્રાવ્યનું દળ (g)}}{\text{આણ્વીય દળ} \times \text{દ્રાવણનું કદ (L)}}$.
$M = \frac{1170 \, g}{36.5 \, g \, mol^{-1} \times 1 \, L} = 32.05 \, M$.

(C) $Na_2CO_3$ નું આણ્વીય દળ $106 \, g/mol$ છે.
મૂળ દ્રાવણની મોલારિટી $(M_1)$ ની ગણતરી:
$M_1 = \frac{1000 \times \text{દળ}}{M_m \times V(mL)} = \frac{1000 \times 2.65}{106 \times 250} = 0.1 \, M$.
મંદન સૂત્ર $M_1 V_1 = M_2 V_2$ નો ઉપયોગ કરતા:
અહીં $M_1 = 0.1 \, M$,$V_1 = 10 \, mL$,અને $V_2 = 0.1 \, L = 100 \, mL$.
$M_2 = \frac{M_1 V_1}{V_2} = \frac{0.1 \times 10}{100} = 0.01 \, M$.

(D) $Na_2CO_3$ નું આણ્વીય દળ $106 \, g/mol$ છે.
શરૂઆતના દ્રાવણની મોલારિટી: $M_1 = \frac{5.3}{106 \times 0.250} = 0.2 \, M$.
મંદન સૂત્ર $M_1 V_1 = M_2 V_2$ નો ઉપયોગ કરતા:
$0.2 \, M \times 10 \, mL = M_2 \times 100 \, mL$.
$M_2 = \frac{0.2 \times 10}{100} = 0.02 \, M$.

(C) $Na_2CO_3$ નું આણ્વીય દળ $M_m = (2 \times 23) + 12 + (3 \times 16) = 106 \ g/mol$ છે.
મોલારિટી $(Y)$ નું સૂત્ર $Y = \frac{X \times 1000}{M_m \times V(mL)}$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $Y = \frac{X \times 1000}{106 \times 100} = \frac{X}{10.6}$.
વિકલ્પ $(c)$ ચકાસતા: જો $X = 1.06 \ g$ હોય,તો $Y = \frac{1.06}{10.6} = 0.1 \ M$ મળે.
આમ,સાચા મૂલ્યો $X = 1.06$ અને $Y = 0.1$ છે.

(B) $NO_3^-$ આયનો ફક્ત $AgNO_3$ ના દ્રાવણમાંથી મળે છે.
બંને દ્રાવણોના સમાન કદ મિશ્ર કરવામાં આવતા,કુલ કદ પ્રારંભિક કદ કરતા બમણું થાય છે.
ધારો કે દરેક દ્રાવણનું કદ $V$ છે,તો મિશ્રણનું કુલ કદ $2V$ થશે.
$NO_3^-$ ના મોલની સંખ્યા $AgNO_3$ ના મોલ જેટલી એટલે કે $0.1 \times V$ થાય.
મિશ્રણમાં $NO_3^-$ ની સાંદ્રતા:
$[NO_3^-] = \frac{0.1 \times V}{2V} = 0.05 \, M$.

(A) નોર્માલિટીનું સૂત્ર $N = \frac{W \times 1000}{E_q \times V(mL)}$ છે.
$HCl$ માટે,તુલ્યભાર $E_q$ એ મોલર દળ જેટલો જ હોય છે,જે $36.5 \, g/mol$ છે.
આપેલ છે: $N = 0.1 \, N$,$V = 1500 \, mL$,$E_q = 36.5 \, g/mol$.
કિંમતો મૂકતા: $0.1 = \frac{W \times 1000}{36.5 \times 1500}$.
$W = \frac{0.1 \times 36.5 \times 1500}{1000}$.
$W = 0.1 \times 36.5 \times 1.5$.
$W = 5.475 \, g$.