Hydrogen Questions in Gujarati

(C) પ્રોટિયમ $(^1H)$,ડ્યુટેરિયમ ($^2H$ અથવા $D$),અને ટ્રિટિયમ ($^3H$ અથવા $T$) એ હાઇડ્રોજનના સમસ્થાનિકો છે જેમના દળ ક્રમાંક અનુક્રમે $1, 2,$ અને $3$ છે.
તેમની ઇલેક્ટ્રોનિક રચના $(1s^1)$ સમાન છે.
જોકે,તેમની કુદરતી વિપુલતા $1 : 2 : 3$ ના ગુણોત્તરમાં નથી; પ્રોટિયમ સૌથી વધુ વિપુલ છે $(>99.9\%)$,જ્યારે ટ્રિટિયમ કિરણોત્સર્ગી છે અને તે અલ્પ માત્રામાં જોવા મળે છે.

(B) હાઇડ્રોજનના ત્રણ સમસ્થાનિકો $H^1$,$H^2$ અને $H^3$ છે.
દ્વિપરમાણ્વીય અણુ $XY$ માટે,શક્ય સંયોજનોની સંખ્યા $\frac{n(n+1)}{2}$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે,જ્યાં $n$ એ સમસ્થાનિકોની સંખ્યા છે.
અહીં,$n = 3$.
અણુઓની સંખ્યા = $\frac{3(3+1)}{2} = \frac{3 \times 4}{2} = 6$.
શક્ય અણુઓ છે: $H^1H^1, H^1H^2, H^1H^3, H^2H^2, H^2H^3, H^3H^3$.

(C) . શુદ્ધ હાઇડ્રોજન $Ba(OH)_2$ ના દ્રાવણના વિદ્યુતવિભાજન દ્વારા $U$-ટ્યુબમાં નિકલના ઇલેક્ટ્રોડનો ઉપયોગ કરીને મેળવવામાં આવે છે. વાયુ કેથોડ પર મુક્ત થાય છે અને જો અશુદ્ધિ તરીકે ઓક્સિજન હાજર હોય તો તેને દૂર કરવા માટે ગરમ પ્લેટિનમ જાળી પરથી પસાર કરવામાં આવે છે.

(B) બોશ પ્રક્રિયામાં હાઇડ્રોજન વાયુ ઉત્પન્ન કરવા માટે વોટર ગેસનો ઉપયોગ થાય છે. પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$CO + H_2 + H_2O \xrightarrow{\text{catalyst}} CO_2 + 2H_2$
અહીં,$CO$ અને $H_2$ ના મિશ્રણને વોટર ગેસ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(B) ડ્યુટેરિયમ $(\,_1^2H)$ અને હાઇડ્રોજન $(\,_1^1H)$ બંનેનો પરમાણુ ક્રમાંક સમાન છે પરંતુ દળ ક્રમાંક અલગ છે.
સમાન ઇલેક્ટ્રોનિક રચનાને કારણે તેઓ સમાન રાસાયણિક ગુણધર્મો ધરાવે છે.
પરંતુ,દળમાં તફાવત હોવાને કારણે તેઓ અલગ ભૌતિક ગુણધર્મો દર્શાવે છે.

(B) ટ્રિટિયમ $(^3_1H)$ એ હાઇડ્રોજનનું રેડિયોએક્ટિવ સમસ્થાનિક છે.
તે $\beta$-કણ (ઇલેક્ટ્રોન) ઉત્સર્જિત કરીને રેડિયોએક્ટિવ ક્ષય પામે છે અને હિલિયમ-$3$ $(^3_2He)$ બનાવે છે.
પરમાણ્વીય પ્રક્રિયા આ મુજબ છે: $_1^3H \to \,_2^3He + \,_{-1}^{\,\,0}e$.

(A) પરમાણ્વીય હાઇડ્રોજનનું સામાન્ય હાઇડ્રોજનમાં રૂપાંતર પ્રક્રિયા દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે: $2H(g) \rightarrow H_2(g)$.
આ પ્રક્રિયામાં રાસાયણિક બંધનું નિર્માણ થાય છે,જે ઉર્જા મુક્ત કરે છે.
આ પ્રક્રિયા માટે એન્થાલ્પી ફેરફાર $\Delta H = -104.5 \ kcal$ છે.
$\Delta H$ નું મૂલ્ય ઋણ હોવાથી,આ પ્રક્રિયા ઉષ્માક્ષેપક ફેરફાર છે.

(B) . $Lavoisier$ એ હાઇડ્રોજન નામ આપ્યું હતું,જેનો અર્થ 'પાણી બનાવનાર' થાય છે.

(B) હાઇડ્રોજનના ત્રિ-પરમાણ્વીય સ્વરૂપ,$H_3$,ને હાયઝોન તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(B)$ છે.

(B) લિથિયમ એલ્યુમિનિયમ હાઇડ્રાઇડની બનાવટ માટેની રાસાયણિક પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$4LiH + AlCl_3 \xrightarrow{\text{Ether}} LiAlH_4 + 3LiCl$
સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ પરથી સ્પષ્ટ થાય છે કે $4$ મોલ $LiH$ એ $1$ મોલ $AlCl_3$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે. તેથી,$LiH$ વધારામાં વપરાય છે.

(C) આયોનિક હાઇડ્રાઇડ્સ,જેમ કે $LiH$ અથવા $CaH_2$,માં હાઇડ્રાઇડ આયન $(H^-)$ હોય છે.
આ સંયોજનોમાં,હાઇડ્રોજન પરમાણુ $-1$ ઓક્સિડેશન અવસ્થામાં હોય છે.
હાઇડ્રોજન સરળતાથી ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવીને $H_2$ વાયુ બનાવી શકે છે,તેથી આ સંયોજનો પ્રબળ રિડક્શનકર્તા તરીકે વર્તે છે.

(A) સોડિયમ બોરોહાઇડ્રાઇડ $(NaBH_4)$ પાણીમાં દ્રાવ્ય છે,પરંતુ તે પાણીની હાજરીમાં અસ્થિર છે.
જ્યારે $NaBH_4$ ને પાણીમાં ઓગાળવામાં આવે છે,ત્યારે તે જળવિભાજન પામીને સોડિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડ $(NaOH)$,બોરિક એસિડ અથવા બોરેટ્સ અને હાઇડ્રોજન વાયુ $(H_2)$ ઉત્પન્ન કરે છે:
$NaBH_4 + 2H_2O \rightarrow NaBO_2 + 4H_2$.
જો કે,બેઝિક પરિસ્થિતિઓમાં,પ્રક્રિયા ધીમી હોય છે. $OH^{-}$ આયનોનું નિર્માણ ($NaOH$ માંથી) દ્રાવણને આલ્કલાઇન બનાવે છે,જે બાકી રહેલા $BH_4^-$ આયનોને સ્થિર કરવામાં મદદ કરે છે અને વધુ ઝડપી વિઘટનને અટકાવે છે.

(D) $H_2$ સામાન્ય પરિસ્થિતિમાં $Au$,$Cu$ અથવા $Ni$ સાથે સીધી પ્રક્રિયા કરતું નથી.
$Ca$ સાથે તે પ્રક્રિયા કરીને કેલ્શિયમ હાઇડ્રાઇડ $(CaH_2)$ બનાવે છે.
રાસાયણિક સમીકરણ: $Ca + H_2 \to CaH_2$.

(C) સાચો જવાબ $(C)$ છે.
નિર્જળ $CaCl_2$ નો ઉપયોગ પ્રયોગશાળામાં તટસ્થ વાયુઓને ઝડપથી સૂકવવા માટે થાય છે.

(A) હાઇડ્રોજન $(H)$ ની ઇલેક્ટ્રોન રચના $1s^1$ છે. એક ઇલેક્ટ્રોન સ્વીકારીને તે હિલિયમ $(He)$ જેવી સ્થાયી રચના $1s^2$ પ્રાપ્ત કરે છે.
$H + e^- \to H^- (1s^2)$
તે જ રીતે,હેલોજન (સમૂહ $17$ ના તત્વો) ની બાહ્યતમ કક્ષાની ઇલેક્ટ્રોન રચના $ns^2 np^5$ હોય છે. એક ઇલેક્ટ્રોન સ્વીકારીને તેઓ નિષ્ક્રિય વાયુ જેવી સ્થાયી રચના $(ns^2 np^6)$ પ્રાપ્ત કરે છે.
$F + e^- \to F^- ([He] 2s^2 2p^6)$
આથી,હાઇડ્રોજન તેની કક્ષા પૂર્ણ કરવા માટે ઇલેક્ટ્રોન મેળવવાની ક્ષમતામાં હેલોજન સાથે સામ્યતા ધરાવે છે.

(A) હાઇડ્રોજન તેના ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવીને $+1$ ઓક્સિડેશન અવસ્થા (દા.ત.,$HCl$ માં) અને ઇલેક્ટ્રોન મેળવીને $-1$ ઓક્સિડેશન અવસ્થા (દા.ત.,$NaH$ માં) દર્શાવે છે. આમ,તે $+1$ અને $-1$ બંને ઓક્સિડેશન અવસ્થામાં બંધ બનાવી શકે છે. તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(C) $SO_2$,$NH_3$,અને $CO_2$ એ ધ્રુવીય અથવા એસિડિક વાયુઓ છે જે ડાયપોલ-ડાયપોલ આંતરક્રિયા અથવા રાસાયણિક પ્રતિક્રિયાઓને કારણે પાણીમાં નોંધપાત્ર દ્રાવ્યતા દર્શાવે છે.
$H_2$ એ ખૂબ જ નબળા વાન ડેર વાલ્સ બળો ધરાવતો અધ્રુવીય દ્વિપરમાણ્વીય અણુ છે,જે તેને પાણીમાં વ્યવહારીક રીતે અદ્રાવ્ય બનાવે છે.

(B) સાચો જવાબ $(B)$ છે.
જોકે કાર્બન તેની કેટેનેશનની ક્ષમતાને કારણે મોટી સંખ્યામાં કાર્બનિક સંયોજનો બનાવવા માટે જાણીતું છે,પરંતુ જ્યારે કાર્બનિક અને અકાર્બનિક બંને સંયોજનોને ધ્યાનમાં લેવામાં આવે ત્યારે હાઇડ્રોજન રસાયણવિજ્ઞાનમાં સૌથી વધુ સંયોજનો બનાવે છે,કારણ કે તે આવર્ત કોષ્ટકના લગભગ દરેક અન્ય તત્વ સાથે બંધ બનાવે છે.

(C) ઝિંક ઠંડા પાણી સાથે પ્રક્રિયા કરીને હાઇડ્રોજન વાયુ ઉત્પન્ન કરતું નથી.
ઝિંક ગરમ $NaOH$ દ્રાવણ સાથે પ્રક્રિયા કરીને સોડિયમ ઝિંકેટ અને હાઇડ્રોજન વાયુ ઉત્પન્ન કરે છે: $Zn + 2NaOH \to Na_2ZnO_2 + H_2$.
ઝિંક મંદ $HCl$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને ઝિંક ક્લોરાઇડ અને હાઇડ્રોજન વાયુ ઉત્પન્ન કરે છે: $Zn + 2HCl \to ZnCl_2 + H_2$.
ઝિંક સાંદ્ર સલ્ફ્યુરિક એસિડ સાથે પ્રક્રિયા કરીને ઝિંક સલ્ફેટ,સલ્ફર ડાયોક્સાઇડ અને પાણી ઉત્પન્ન કરે છે,હાઇડ્રોજન વાયુ નહીં: $Zn + 2H_2SO_4 \to ZnSO_4 + SO_2 + 2H_2O$.
તેથી,જ્યારે ઝિંક સાંદ્ર સલ્ફ્યુરિક એસિડ સાથે પ્રક્રિયા કરે ત્યારે હાઇડ્રોજન મળતો નથી.

(C) ભારે પાણીને રાસાયણિક રીતે ડ્યુટેરિયમ ઓક્સાઈડ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,જેને $D_2O$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે.
આ સંયોજનમાં,$D$ એ ડ્યુટેરિયમ દર્શાવે છે,જે હાઈડ્રોજનનો એક આઈસોટોપ છે જેની સંજ્ઞા $_1H^2$ અથવા $D$ છે.

(C) સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
$D_2O$ (ભારે પાણી) નું ઠારબિંદુ $(3.8 \ ^\circ C)$ સામાન્ય પાણી $H_2O$ $(0 \ ^\circ C)$ કરતા વધારે હોય છે.
તેથી,$D_2O$ નીચા તાપમાને થીજી જાય છે તે વિધાન ખોટું છે.

(C) સક્રિય ધાતુઓની પાણી અથવા મંદ ખનિજ એસિડ જેવા કે $HCl$ અથવા $H_2SO_4$ સાથેની પ્રક્રિયાથી $H_2$ વાયુ મુક્ત થાય છે,જેને ડાયહાઈડ્રોજન કહેવામાં આવે છે.
ઉદાહરણ તરીકે: $2Na(s) + 2H_2O(l) \rightarrow 2NaOH(aq) + H_2(g)$ અને $Zn(s) + 2HCl(aq) \rightarrow ZnCl_2(aq) + H_2(g)$.

(D) હાઇડ્રોજન વાયુ સક્રિય ધાતુઓ અને ધાતુ હાઇડ્રાઇડ સાથે પાણીની પ્રક્રિયા દ્વારા મેળવી શકાય છે.
$1$. ધાતુઓ સાથેની પ્રક્રિયા: $Mg + 2 H_2O \to Mg(OH)_2 + H_2 \uparrow$
$2$. ધાતુ હાઇડ્રાઇડ સાથેની પ્રક્રિયા: $LiH + H_2O \to LiOH + H_2 \uparrow$
તેથી,$(a)$ અને $(c)$ બંને સાચા છે.

(B) સાચો જવાબ $(B)$ છે.
$NaBH_4$ એક સ્થિર રિડક્શનકર્તા છે જે ઠંડા પાણી સાથે ખૂબ જ ધીમેથી પ્રતિક્રિયા આપે છે.
વિધાન $(B)$ ખોટું છે કારણ કે પ્રતિક્રિયા હિંસક હોતી નથી.
વિધાન $(A)$,$(C)$,અને $(D)$ એ $NaBH_4$ ના તથ્યપૂર્ણ રીતે સાચા ગુણધર્મો છે.

(D) $CaH_2$ ની પાણી સાથેની પ્રક્રિયા: $CaH_2 + 2H_2O \to Ca(OH)_2 + 2H_2 \uparrow$
$Ca$ ની પાણી સાથેની પ્રક્રિયા: $Ca + 2H_2O \to Ca(OH)_2 + H_2 \uparrow$
$CaH_2$ અને $Ca$ બંને પાણી સાથે પ્રક્રિયા કરીને હાઇડ્રોજન વાયુ ઉત્પન્ન કરે છે. તેથી,સાચો વિકલ્પ $(d)$ છે.

(D) ધાતુઓની સક્રિયતા શ્રેણી દર્શાવે છે કે હાઇડ્રોજન એવા ધાતુઓના ઓક્સાઇડનું રિડક્શન કરી શકે છે જે હાઇડ્રોજન કરતા ઓછી સક્રિય હોય.
$Cu$,$Fe$,અને $Sn$ એ હાઇડ્રોજન કરતા ઓછી સક્રિય ધાતુઓ છે,તેથી તેમના ઓક્સાઇડ ($CuO$,$Fe_2O_3$,$SnO_2$) નું $H_2$ દ્વારા રિડક્શન થઈ શકે છે.
જોકે,$Al$ એ હાઇડ્રોજન કરતા વધુ સક્રિય છે,તેથી $H_2$ એ $Al_2O_3$ નું $Al$ માં રિડક્શન કરી શકતું નથી.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(D)$ છે.

(A) ધાતુઓની સક્રિયતા શ્રેણી નક્કી કરે છે કે શું ધાતુ એસિડ અથવા પાણીમાંથી હાઈડ્રોજનને વિસ્થાપિત કરી શકે છે કે નહીં.
$Cu$ (કોપર) વિદ્યુતરાસાયણિક શ્રેણીમાં હાઈડ્રોજનની નીચે આવેલું છે,જેનો અર્થ છે કે તેનો રિડક્શન પોટેન્શિયલ હાઈડ્રોજન કરતા ઓછો છે.
તેથી,$Cu$ મંદ $HCl$ માંથી હાઈડ્રોજનને વિસ્થાપિત કરી શકતું નથી.
તેનાથી વિપરીત,$Fe$,$Mg$ અને $Na$ હાઈડ્રોજન કરતા વધુ સક્રિય છે અને $H_2$ વાયુ ઉત્પન્ન કરવા માટે પ્રતિક્રિયા આપશે.
આમ,$Cu + HCl$ (મંદ) ની જોડી ડાયહાઈડ્રોજન વાયુ ઉત્પન્ન કરશે નહીં.

(C) સામાન્ય પરિસ્થિતિમાં હાઇડ્રોજન અધાતુ છે. જોકે,ખૂબ ઊંચા દબાણે,હાઇડ્રોજનના અણુઓ એટલી હદ સુધી સંકુચિત થાય છે કે ઇલેક્ટ્રોન વાદળો એકબીજા પર ઓવરલેપ થાય છે,જેનાથી તે ધાતુના ગુણધર્મો દર્શાવે છે. તેથી,સાચો વિકલ્પ $(C)$ છે.

(C) ડાયહાઇડ્રોજન $(H_2)$ ના બે અપરરૂપો ઓર્થો-હાઇડ્રોજન અને પેરા-હાઇડ્રોજન છે.
ઓર્થો-હાઇડ્રોજનમાં,ન્યુક્લિયર સ્પિન સમાંતર હોય છે,જ્યારે પેરા-હાઇડ્રોજનમાં,ન્યુક્લિયર સ્પિન વિરુદ્ધ દિશામાં હોય છે.
ન્યુક્લિયર સ્પિન ગોઠવણીમાં તફાવતને કારણે,નીચા તાપમાને પેરા-હાઇડ્રોજન સ્વરૂપ ઓર્થો-હાઇડ્રોજન સ્વરૂપ કરતા ઓછી ઉર્જા ધરાવે છે.

(C) સાચો વિકલ્પ $(C)$ છે.
સેલાઇન હાઇડ્રાઇડ્સ (આયોનિક હાઇડ્રાઇડ્સ) પાણી સાથે હિંસક રીતે પ્રતિક્રિયા આપીને હાઇડ્રોજન વાયુ ઉત્પન્ન કરે છે,જે અત્યંત જ્વલનશીલ છે.
આવી આગને પાણી અથવા $CO_2$ નો ઉપયોગ કરીને ઓલવી શકાતી નથી કારણ કે સેલાઇન હાઇડ્રાઇડ્સ ઊંચા તાપમાને $CO_2$ નું રિડક્શન કરી શકે છે.
તેથી,આગને ઓલવવા અને ઓક્સિજનનો પુરવઠો બંધ કરવા માટે રેતીનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.

(A) સમૂહ $7$,$8$,અને $9$ ની ધાતુઓ ધાત્વીય હાઇડ્રાઇડ બનાવતી નથી. આ ઘટનાને હાઇડ્રાઇડ ગેપ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(C) હાઇડ્રોજન એ બ્રહ્માંડમાં સૌથી વધુ પ્રમાણમાં જોવા મળતું તત્વ છે,જે તેના કુલ દળના આશરે $3/4$ ભાગ જેટલું છે.
હિલિયમ બીજા ક્રમે છે,જે બાકીના લગભગ $25 \%$ જેટલો હિસ્સો ધરાવે છે.
ઓક્સિજન બ્રહ્માંડમાં ત્રીજું સૌથી વધુ પ્રમાણમાં જોવા મળતું તત્વ છે.
જોકે,પૃથ્વી પર ઓક્સિજન સૌથી સામાન્ય તત્વ છે,જે પૃથ્વીના દળના લગભગ $47 \%$ જેટલું છે.

(A) ઓર્થો અને પેરા હાઇડ્રોજન વચ્ચેનું સંતુલન તાપમાન પર આધારિત છે. $Ortho-hydrogen$ ઊંચા તાપમાને વધુ સ્થિર છે,જ્યારે $para-hydrogen$ નીચા તાપમાને વધુ સ્થિર છે. $0 \ K$ તાપમાને,હાઇડ્રોજન લગભગ સંપૂર્ણપણે $para-hydrogen$ સ્વરૂપે અસ્તિત્વ ધરાવે છે. તેથી,તાપમાન ઘટાડવાથી,સંતુલન $para-hydrogen$ ના નિર્માણ તરફ ખસે છે,જેનાથી શુદ્ધ $para-hydrogen$ મેળવી શકાય છે.

(B) જ્યારે સોડિયમ ફોર્મેટ $(HCOONa)$ ને ગરમ કરવામાં આવે છે,ત્યારે તેનું ઉષ્મીય વિઘટન થઈને હાઇડ્રોજન વાયુ અને સોડિયમ ઓક્ઝેલેટ મળે છે.
રાસાયણિક પ્રક્રિયા: $2HCOONa_{(s)} \xrightarrow{\Delta} H_{2(g)} \uparrow + (COONa)_{2(s)}$
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(B) $K$ જેવી આલ્કલી ધાતુઓ અને $HCl$ જેવા એસિડ વચ્ચેની પ્રક્રિયા અત્યંત ઉષ્માક્ષેપક અને વિસ્ફોટક હોય છે.
$2K(s) + 2HCl(aq) \to 2KCl(aq) + H_2(g)$ (હિંસક પ્રતિક્રિયા).
તેથી,આ સૌથી જોખમી પદ્ધતિ છે.

(D) હાઇડ્રોજન એ રંગહીન વાયુ છે.

(D) હાઇડ્રોજન એક અધાતુ છે,જ્યારે સમૂહ $1$ (આલ્કલી ધાતુઓ) ના અન્ય તમામ સભ્યો ધાતુઓ છે. ભૌતિક અવસ્થા અને બંધન વર્તણૂકમાં આ પાયાનો તફાવત હાઇડ્રોજનને આલ્કલી ધાતુઓથી અલગ પાડે છે.

(A) સાચો જવાબ $(A)$ છે.
$CaCl_2$ (કેલ્શિયમ ક્લોરાઈડ) નો ઉપયોગ પ્રયોગશાળામાં નિર્જલીકરણ એજન્ટ તરીકે થાય છે કારણ કે તે અત્યંત ભેજશોષક (hygroscopic) છે,એટલે કે તે આસપાસના વાતાવરણમાંથી ભેજને સરળતાથી શોષી લે છે.

(D) $Anhydrous \ CaCl_2$ (નિર્જળ કેલ્શિયમ ક્લોરાઇડ) એ પ્રયોગશાળામાં તટસ્થ વાયુઓ માટે વપરાતું સામાન્ય સૂકવણીકારક છે.
તે ભેજનું શોષણ કરીને હાઇડ્રેટ,$CaCl_2 \cdot 6H_2O$ બનાવે છે.
તે $N_2$,$O_2$ અને $CO_2$ જેવા તટસ્થ વાયુઓને સૂકવવા માટે અસરકારક છે.

(D) એલ્યુમિનિયમ ઓક્સાઇડ $(Al_2O_3)$ નું હાઇડ્રોજન દ્વારા ખૂબ જ ગરમ સ્થિતિમાં પણ રિડક્શન થઈ શકતું નથી કારણ કે $Al$ એ $H$ કરતા વધુ સક્રિય છે.
હાઇડ્રોજન ફક્ત તે ધાતુઓના ઓક્સાઇડનું રિડક્શન કરી શકે છે જે ધાતુ સક્રિયતા શ્રેણીમાં હાઇડ્રોજન કરતા ઓછી સક્રિય હોય છે,જેમ કે $Cu$,$Fe$,અને $Sn$.

(A) પ્રોડ્યુસર ગેસ લાલ-ગરમ કોક પર હવા પસાર કરીને મેળવવામાં આવે છે. પ્રક્રિયા આ મુજબ છે: $2C(s) + O_2(g) + 3.76N_2(g) \rightarrow 2CO(g) + 3.76N_2(g)$. તેથી,તે કાર્બન મોનોક્સાઇડ $(CO)$ અને નાઇટ્રોજન $(N_2)$ નું મિશ્રણ છે.

(B) . એમોનિયમ નાઈટ્રેટનું ઉષ્મીય વિઘટન નીચે મુજબની પ્રક્રિયા દ્વારા થાય છે: $NH_4NO_{3(s)} \xrightarrow{\Delta} N_2O_{(g)} + 2H_2O_{(g)}$.
આમ,તે નાઈટ્રસ ઓક્સાઈડ $(N_2O)$ અને પાણી $(H_2O)$ માં વિઘટિત થાય છે.

(B) $NH_4Cl$ અને $KNO_2$ વચ્ચેની પ્રક્રિયા એ દ્વિવિસ્થાપન પ્રક્રિયા છે,ત્યારબાદ અસ્થિર મધ્યવર્તી $NH_4NO_2$ નું ઉષ્મીય વિઘટન થાય છે.
$NH_4Cl + KNO_2 \to NH_4NO_2 + KCl$
$NH_4NO_2 \xrightarrow{\Delta} N_2 + 2H_2O$
આમ,અંતિમ નીપજો નાઇટ્રોજન વાયુ $(N_2)$ અને પાણી છે.

(D) $HNO_2$ (નાઈટ્રસ એસિડ) ઓક્સિડેશનકર્તા,રિડક્શનકર્તા અને સંકીર્ણ બનાવવાનો ગુણધર્મ ધરાવે છે.
$1$. તે $NO$ માં રિડક્શન પામીને ઓક્સિડેશનકર્તા તરીકે વર્તે છે $(2HNO_2 \to 2NO + H_2O + [O])$.
$2$. તે $HNO_3$ માં ઓક્સિડેશન પામીને રિડક્શનકર્તા તરીકે વર્તે છે $(HNO_2 + [O] \to HNO_3)$.
$3$. તે સંક્રાંતિ ધાતુઓ સાથે સંકીર્ણ સંયોજનો બનાવી શકે છે.

(A) કેલ્શિયમ સાયનામાઇડની દબાણ હેઠળ વરાળ સાથેની પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$CaCN_2 + 3H_2O \to CaCO_3 + 2NH_3$
આમ,નીપજ તરીકે એમોનિયા $(NH_3)$ અને કેલ્શિયમ કાર્બોનેટ $(CaCO_3)$ મળે છે.

(B) પ્રવાહી એમોનિયાનો ઉપયોગ રેફ્રિજરેશનમાં થાય છે કારણ કે તે બાષ્પીભવનની ઉચ્ચ ઉષ્મા ધરાવે છે.

(A) $H_2SO_4$ એક પ્રબળ ઓક્સિડેશનકર્તા અને નિર્જલીકરણકર્તા તરીકે કાર્ય કરે છે. તે કાર્બનિક સંશ્લેષણમાં સલ્ફોનેટિંગ એજન્ટ તરીકે પણ વપરાય છે અને હાઇડ્રોજન બંધને કારણે તે ખૂબ જ ચીકણું (viscous) હોય છે. જોકે,તે રિડક્શનકર્તા નથી; તે અન્ય પદાર્થોનું ઓક્સિડેશન કરે છે.

(D) ખાંડ,જે એક કાર્બોહાઇડ્રેટ છે જેમ કે $C_{12}H_{22}O_{11}$,તેને સાંદ્ર સલ્ફ્યુરિક એસિડ $(H_2SO_4)$ સાથે મિશ્ર કરવામાં આવે છે.
સલ્ફ્યુરિક એસિડ એક શક્તિશાળી નિર્જલીકરણ એજન્ટ તરીકે કાર્ય કરે છે અને કાર્બોહાઇડ્રેટમાંથી પાણીના અણુઓને દૂર કરે છે,જેનાથી કાર્બન બાકી રહે છે.
પ્રક્રિયા: $C_{12}H_{22}O_{11} \xrightarrow{H_2SO_4} 12C + 11H_2O$.
કાર્બન બનવાને કારણે ખાંડ કાળી પડી જાય છે.

(A) જ્યારે $H_2S$ ની પ્રક્રિયા મર્યાદિત જથ્થામાં $O_2$ સાથે કરવામાં આવે છે,ત્યારે તેનું ઓક્સિડેશન થઈને પાણી અને સલ્ફર બને છે.
સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ: $2H_2S + O_2 \to 2H_2O + 2S$.

(D) કાર્બોજન એ $95\% \ O_2$ અને $5\% \ CO_2$ નું બનેલું તબીબી ગેસ મિશ્રણ છે. તેનો ઉપયોગ કાર્બન મોનોક્સાઇડ ઝેર અને અમુક શ્વસન સંબંધી સમસ્યાઓ જેવી વિવિધ તબીબી સ્થિતિઓની સારવારમાં થાય છે. તેથી,સાચો વિકલ્પ $(D)$ છે.