Mix Examples-Hydrogen and Its compounds Questions in Gujarati

(C) સોડિયમ ઓક્સાલેટ $(Na_2C_2O_4)$ સાંદ્ર $H_2SO_4$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને કાર્બન મોનોક્સાઈડ $(CO)$,કાર્બન ડાયોક્સાઈડ $(CO_2)$ અને સોડિયમ હાઈડ્રોજન સલ્ફેટ $(NaHSO_4)$ બનાવે છે.
રાસાયણિક પ્રક્રિયા: $Na_2C_2O_4 + H_2SO_4 \rightarrow Na_2SO_4 + CO + CO_2 + H_2O$.
આમ,નીપજ તરીકે $CO$ અને $CO_2$ મળે છે.

(C) ઓક્ઝેલીક એસિડની સાંદ્ર $H_2SO_4$ સાથેની પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$(COOH)_2 \xrightarrow{H_2SO_4} CO + CO_2 + H_2O$
ઉત્પન્ન થતા વાયુઓનું મિશ્રણ $CO$ અને $CO_2$ છે.
જ્યારે આ મિશ્રણને કોસ્ટીક પોટાશ $(KOH)$ માંથી પસાર કરવામાં આવે છે,ત્યારે $CO_2$ એસિડિક હોવાથી શોષાય છે,જ્યારે $CO$ તટસ્થ હોવાથી પસાર થઈ જાય છે.
$CO_2$ અને $KOH$ વચ્ચેની પ્રક્રિયા:
$2KOH + CO_2 \to K_2CO_3 + H_2O$
આમ,$K_2CO_3$ (પોટેશિયમ કાર્બોનેટ) બને છે.

(D) $I$. હાઇડ્રોજન વાયુમાંથી વિદ્યુત આર્ક પસાર કરીને પરમાણ્વીય હાઇડ્રોજન મેળવવામાં આવે છે,જે સાચું વિધાન છે.
$II$. હાઇડ્રોજન એ એલ્યુમિનિયમ કરતા નિર્બળ રિડક્શનકર્તા છે,તેથી તે $Al_2O_3$ નું રિડક્શન કરી શકતું નથી. આ સાચું વિધાન છે.
$III$. $Pd$,$Pt$ અને $Ni$ જેવી ધાતુઓનો ઝીણો ભૂકો હાઇડ્રોજન વાયુનું મોટા પ્રમાણમાં અધિશોષણ કરે છે,જે સાચું વિધાન છે.
$IV$. નવજાત હાઇડ્રોજન અત્યંત સક્રિય હોય છે અને રાસાયણિક પ્રક્રિયા દરમિયાન ઉત્પન્ન થાય છે. $Na + C_2H_5OH \rightarrow C_2H_5ONa + [H]$ એ નવજાત હાઇડ્રોજન ઉત્પન્ન કરવાની પ્રમાણિત પદ્ધતિ છે. આ સાચું વિધાન છે.
તેથી,તમામ વિધાનો $I, II, III$ અને $IV$ સાચા છે.

(A) ઓક્ઝેલિક એસિડની સાંદ્ર $H_2SO_4$ સાથેની પ્રક્રિયા: $(COOH)_2 \xrightarrow{\text{conc. } H_2SO_4, \Delta} CO + CO_2 + H_2O$.
$CO$ તટસ્થ વાયુ છે,જ્યારે $CO_2$ એસિડિક વાયુ છે.
પોટેશિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડ $(KOH)$ બેઇઝ છે અને તે એસિડિક વાયુ $CO_2$ નું શોષણ કરે છે.
પ્રક્રિયા: $2KOH + CO_2 \rightarrow K_2CO_3 + H_2O$.
તેથી,બનતી નીપજ $K_2CO_3$ છે અને શોષાયેલ વાયુ $CO_2$ છે.

(D) $1$. ઉત્કલન બિંદુ: $H_2O$ નું ઉત્કલન બિંદુ $100 \ ^\circ C$ $(373 \ K)$ છે,જ્યારે $H_2O_2$ નું ઉત્કલન બિંદુ $150 \ ^\circ C$ $(423 \ K)$ છે. તેથી,$H_2O < H_2O_2$ સાચું છે.
$2$. એસિડિક પ્રકૃતિ: $H_2O_2$ એ $H_2O$ કરતા વધુ પ્રબળ એસિડ છે કારણ કે $H_2O_2$ માં $O-H$ બંધ વધુ ધ્રુવીય છે અને પરિણામી હાઇડ્રોપેરોક્સાઇડ આયન $(HO_2^-)$ એ હાઇડ્રોક્સાઇડ આયન $(OH^-)$ કરતા વધુ સ્થિર છે. તેથી,$H_2O < H_2O_2$ સાચું છે.
$3$. ડાયપોલ મોમેન્ટ: $H_2O$ ની ડાયપોલ મોમેન્ટ $1.85 \ D$ છે,જ્યારે $H_2O_2$ ની ડાયપોલ મોમેન્ટ $2.13 \ D$ છે. તેથી,$H_2O < H_2O_2$ સાચું છે.
બધા વિધાનો સાચા હોવાથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(A) $(i)$ હાઇડ્રોજન પેરોક્સાઇડ $(H_2O_2)$ એન્ટિસેપ્ટિક તરીકે વપરાય છે. તેથી,$(i)-(c)$.
$(ii)$ કેલ્શિયમ સલ્ફેટ હેમિહાઇડ્રેટ $(CaSO_4 \cdot \frac{1}{2}H_2O)$ ને પ્લાસ્ટર ઓફ પેરિસ કહેવાય છે. તેથી,$(ii)-(d)$.
$(iii)$ પોટેશિયમ સુપરઓક્સાઇડ $(KO_2)$ સબમરીનમાં હવા શુદ્ધિકરણ માટે વપરાય છે. તેથી,$(iii)-(a)$.
$(iv)$ કેલ્ગોન $(Na_6P_6O_{18})$ પાણીની કઠિનતા દૂર કરવા માટે વપરાય છે. તેથી,$(iv)-(b)$.
આમ,સાચી જોડ $(i)-(c), (ii)-(d), (iii)-(a), (iv)-(b)$ છે.

(B) $(i)$ હાઇડ્રોજન પેરોક્સાઇડ $(H_2O_2)$ એન્ટિસેપ્ટિક તરીકે વપરાય છે.
$(ii)$ કેલ્શિયમ સલ્ફેટ હેમિહાઇડ્રેટ $(CaSO_4 \cdot \frac{1}{2}H_2O)$ ને પ્લાસ્ટર ઓફ પેરિસ કહેવામાં આવે છે.
$(iii)$ પોટેશિયમ સુપરઓક્સાઇડ $(KO_2)$ સબમરીનમાં હવા શુદ્ધિકરણ માટે વપરાય છે કારણ કે તે $CO_2$ શોષી લે છે અને $O_2$ મુક્ત કરે છે.
$(iv)$ કેલ્ગોન $(Na_2[Na_4(PO_3)_6])$ પાણીને નરમ બનાવવા માટે વપરાય છે.
તેથી,સાચી જોડ છે: $(i-c, ii-d, iii-a, iv-b)$.

(A) ઉત્કલન બિંદુ $(BP)$ આંતરઆણ્વીય બળોની મજબૂતી પર આધાર રાખે છે.
$H_2O_2$ માં પ્રબળ હાઇડ્રોજન બંધ અને વધુ આણ્વીય દળ હોય છે,તેથી તેનું $BP$ સૌથી વધુ $(423 \ K)$ છે.
$D_2O$ માં $H_2O$ કરતા વધુ મજબૂત હાઇડ્રોજન બંધ અને વધુ દળ હોય છે,તેથી $BP(D_2O) > BP(H_2O)$ $(374.4 \ K > 373 \ K)$.
$D_2$ અને $H_2$ એ નિર્બળ વાન ડર વાલ્સ બળો ધરાવતા અધ્રુવીય અણુઓ છે. $D_2$ નું આણ્વીય દળ $H_2$ કરતા વધારે હોવાથી,$BP(D_2) > BP(H_2)$.
તેથી,સાચો ક્રમ $H_2O_2 > D_2O > H_2O > D_2 > H_2$ છે.

(C) ઓક્ઝેલિક એસિડનું ઉષ્મીય વિઘટન: $H_2C_2O_4 \xrightarrow{\Delta } CO + CO_2 + H_2O$.
આમ,$A = CO$,$B = CO_2$,અને $C = H_2O$.
$CO$ વાદળી જ્યોત સાથે સળગે છે અને $CO_2$ માં ઓક્સિડાઇઝ થાય છે.
વધુમાં,$CO + Cl_2 \to COCl_2 (D)$ (ફોસજીન).
પછી,$COCl_2 + 4NH_3 \to NH_2CONH_2 (E) + 2NH_4Cl$.
તેથી,$A, B, C \text{ અને } E \text{ એ } CO, CO_2, H_2O \text{ અને } NH_2CONH_2$ છે.

(D) જ્યારે કોપર સલ્ફેટ $(CuSO_4)$ ને ચૂનાના $(Ca(OH)_2)$ દ્રાવણ સાથે મિશ્ર કરવામાં આવે છે,ત્યારે તેને "બૌલી બોર્ડેલેઝ" અથવા બોર્ડો મિશ્રણ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આ મિશ્રણનો ઉપયોગ ખેતીમાં ફૂગનાશક તરીકે વ્યાપકપણે થાય છે.

(A) $(i)$ $Cr$
$(ii)$ $D_2O$ (ભારે પાણી)
$(iii)$ હાઇડ્રોજન
$(iv)$ સ્વયં-ઓક્સિડેશન (Auto-oxidation)

(A) $H_2O_2$ નો ઉપયોગ જંતુનાશક તરીકે થાય છે $(1-s)$.
$D_2O$ નો ઉપયોગ ન્યુક્લિયર રિએક્ટરમાં મોડરેટર તરીકે થાય છે $(2-p)$.
પ્રવાહી $H_2$ નો ઉપયોગ રોકેટ બળતણ તરીકે થાય છે $(3-q)$.
ઝિઓલાઇટનો ઉપયોગ કઠિન પાણીને નરમ કરવા માટે થાય છે $(4-r)$.
તેથી,સાચી જોડી $(1-s, 2-p, 3-q, 4-r)$ છે.

(A) $(1-c, 2-d, 3-a, 4-b)$

(N/A) સંબંધો નીચે મુજબ છે:
$A$ (સિન્થેસિસ ગેસ): $9$ (મિથેનોલનું સંશ્લેષણ),$10$ ($CO$ અને $H_2$ નું મિશ્રણ)
$B$ (ડાયહાઇડ્રોજન): $4$ (રિડક્શનકર્તા),$7$ $(Zn + NaOH)$,$8$ $(Zn + dil. H_2SO_4)$
$C$ (ભારે પાણી): $6$ (પાણીનું લાંબા સમય સુધી વિદ્યુતવિભાજન)
$D$ (કેલ્ગોન): $1$ $(Na_2[Na_4(PO_3)_6])$,$3$ (પાણીનું મૃદુકરણ)
$E$ (હાઇડ્રોજન પેરોક્સાઇડ): $2$ (ઓક્સિડેશનકર્તા),$4$ (રિડક્શનકર્તા)
$F$ (ક્ષાર જેવા હાઇડ્રાઇડ્સ): $5$ ($s-$બ્લોક તત્વોના સ્ટોઇકિયોમેટ્રિક સંયોજનો)

(A-4, B-3, C-2, D-1) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$A-4$: પરમાણ્વીય હાઇડ્રોજન $(H)$ નો ઉપયોગ કટીંગ અને વેલ્ડિંગમાં થાય છે.
$B-3$: ડાયહાઇડ્રોજન $(H_2)$ નો ઉપયોગ ઓલેફિનના હાઇડ્રોફોર્મિલેશનમાં થાય છે.
$C-2$: પાણી $(H_2O)$ નું $NaH$ દ્વારા ડાયહાઇડ્રોજનમાં રિડક્શન કરી શકાય છે $(NaH + H_2O \rightarrow NaOH + H_2)$.
$D-1$: હાઇડ્રોજન પેરોક્સાઇડ $(H_2O_2)$ ને પરહાઇડ્રોલ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $A-4, B-3, C-2, D-1$ છે.

(A-5, B-4, C-2, D-1, E-3) $A-5, B-4, C-2, D-1, E-3$

(A-2,4; B-3; C-1,3) $A-2, 4; B-3; C-1, 3$.
$A$. હાઇડ્રોજન પેરોક્સાઇડ $(H_2O_2)$ ને પરહાઇડ્રોલ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે અને તેનો ઉપયોગ રોકેટ પ્રોપેલન્ટ તરીકે પણ થાય છે.
$B$. કેલ્ગોન પદ્ધતિમાં કઠિનતા દૂર કરવા માટે સોડિયમ હેક્ઝામેટાફોસ્ફેટ $(Na_6P_6O_{18})$ નો ઉપયોગ થાય છે.
$C$. પાણીની કાયમી કઠિનતા ઝિઓલાઇટ (આયન વિનિમય પદ્ધતિ) અથવા સોડિયમ હેક્ઝામેટાફોસ્ફેટ (કેલ્ગોન પદ્ધતિ) દ્વારા દૂર કરવામાં આવે છે.

(B) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$a. CO_{(g)} + H_{2(g)} \rightarrow iii. \text{સંશ્લેષણ ગેસ}$
$b. \text{પાણીની કામચલાઉ કઠિનતા} \rightarrow i. Mg(HCO_3)_2 + Ca(HCO_3)_2$
$c. B_2H_6 \rightarrow ii. \text{ઇલેક્ટ્રોન ઉણપ ધરાવતું હાઇડ્રાઇડ}$
$d. H_2O_2 \rightarrow iv. \text{બિન-સમતલીય બંધારણ}$
આમ, સાચો ક્રમ $a-iii, b-i, c-ii, d-iv$ છે.

(D) $P$. $Mg(HCO_3)_2 + 2Ca(OH)_2 \rightarrow Mg(OH)_2 + 2CaCO_3 + 2H_2O$ ($Mg(OH)_2$ અને $CaCO_3$ બનાવે છે)
$Q$. $BaO_2 + H_2SO_4 \rightarrow H_2O_2 + BaSO_4$ ($H_2O_2$ બનાવે છે)
$R$. $Ca(OH)_2 + MgCl_2 \rightarrow Mg(OH)_2 + CaCl_2$ ($Mg(OH)_2$ બનાવે છે)
$S$. $BaO_2 + 2HCl \rightarrow BaCl_2 + H_2O_2$ ($BaCl_2$ અને $H_2O_2$ બનાવે છે)
$T$. $Ca(HCO_3)_2 + Ca(OH)_2 \rightarrow 2CaCO_3 + 2H_2O$ ($CaCO_3$ બનાવે છે)
જોડાણ:
$I (H_2O_2)$ એ $Q$ અને $S$ માં ઉત્પન્ન થાય છે.
$II (Mg(OH)_2)$ એ $P$ અને $R$ માં ઉત્પન્ન થાય છે.
$III (BaCl_2)$ એ $S$ માં ઉત્પન્ન થાય છે.
$IV (CaCO_3)$ એ $P$ અને $T$ માં ઉત્પન્ન થાય છે.
આપેલા વિકલ્પો મુજબ,સાચો જવાબ $I$ $\rightarrow Q; II$ $\rightarrow R; III$ $\rightarrow S; IV$ $\rightarrow P$ છે.

(C) $i$. $2Al_{(s)} + 6HCl_{(aq)} \rightarrow 2AlCl_{3(aq)} + 3H_{2(g)}$ ($H_2$ મુક્ત થાય છે)
$ii$. $2Al_{(s)} + 2NaOH_{(aq)} + 6H_2O_{(l)} \rightarrow 2Na[Al(OH)_4]_{(aq)} + 3H_{2(g)}$ ($H_2$ મુક્ત થાય છે)
$iii$. $B_2H_{6(g)} + 6H_2O_{(l)} \rightarrow 2H_3BO_{3(aq)} + 6H_{2(g)}$ ($H_2$ મુક્ત થાય છે)
$iv$. $2F_{2(g)} + 2H_2O_{(l)} \rightarrow 4HF_{(aq)} + O_{2(g)}$ ($O_2$ મુક્ત થાય છે,$H_2$ નહીં)
તેથી,પ્રક્રિયા $i, ii,$ અને $iii$ માં $H_2$ મુક્ત થાય છે.

(D) $(i)$ $2Al_{(s)} + 6HCl_{(aq)} \rightarrow 2AlCl_{3(aq)} + 3H_{2(g)}$
$(ii)$ $2Al_{(s)} + 2NaOH_{(aq)} + 6H_2O_{(l)} \rightarrow 2Na[Al(OH)_4]_{(aq)} + 3H_{2(g)}$
$(iii)$ $2NaBH_4 + I_2 \rightarrow B_2H_6 + 2NaI + H_{2(g)}$
આ ત્રણેય પ્રક્રિયાઓમાં હાઇડ્રોજન વાયુ $(H_2)$ મુક્ત થાય છે.

(C) ઊંડા દરિયામાં ડાઇવિંગ કરતી વખતે,$N_2$ ને બદલે $O_2$ ને $He$ સાથે મિશ્ર કરવામાં આવે છે.
આનું કારણ એ છે કે $He$ ઊંચા દબાણ હેઠળ પણ રુધિરમાં ઓછું દ્રાવ્ય છે,જે ગોતાખોર જ્યારે સપાટી પર પાછો આવે ત્યારે રુધિરમાં પરપોટા બનતા અટકાવે છે (જેને 'બેન્ડ્સ' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે).