Electronegativity Questions in Gujarati

(A) આવર્ત કોષ્ટકમાં સમૂહમાં ઉપરથી નીચે તરફ જતાં પરમાણુ કદમાં વધારો અને શીલ્ડિંગ અસરને કારણે વિદ્યુતઋણતા સામાન્ય રીતે ઘટે છે.
સમૂહ $15$ ના તત્વો $N, P, As, Sb, Bi$ છે.
જેમ આપણે $N$ થી $Bi$ તરફ જઈએ છીએ,તેમ વિદ્યુતઋણતા ઘટે છે.
તેથી,આપેલા તત્વોમાં $Bi$ (બિસ્મથ) ની વિદ્યુતઋણતા સૌથી ઓછી છે.

(B) પોલિંગ સ્કેલ મુજબ,ઓક્સિજનની વિદ્યુતઋણતા $3.5$ છે.

(B) વિદ્યુતઋણતા આવર્તમાં ડાબેથી જમણે જતાં વધે છે અને સમૂહમાં ઉપરથી નીચે જતાં ઘટે છે.
તત્વોની સરખામણી:
$F$ $(Z=9)$ એ આવર્ત $2$,સમૂહ $17$ માં છે.
$O$ $(Z=8)$ એ આવર્ત $2$,સમૂહ $16$ માં છે.
$N$ $(Z=7)$ એ આવર્ત $2$,સમૂહ $15$ માં છે.
$P$ $(Z=15)$ એ આવર્ત $3$,સમૂહ $15$ માં છે.
$F$,$O$,અને $N$ એક જ આવર્ત $(2)$ માં હોવાથી,તેમની વિદ્યુતઋણતાનો ક્રમ $F > O > N$ છે.
$P$ એ સમૂહ $15$ માં $N$ ની નીચે છે,તેથી તેની વિદ્યુતઋણતા $N$ કરતા ઓછી છે.
આમ,સાચો ક્રમ $F > O > N > P$ છે.

(C) વિદ્યુતઋણતા સામાન્ય રીતે આવર્તમાં ડાબેથી જમણે જતાં વધે છે અને સમૂહમાં ઉપરથી નીચે જતાં ઘટે છે.
આવર્ત કોષ્ટકમાં,$C$ અને $N$ એ $2^{nd}$ આવર્તના તત્વો છે,જ્યારે $Si$ અને $P$ એ $3^{rd}$ આવર્તના તત્વો છે.
મૂલ્યોની સરખામણી કરતાં: $Si$ $(1.90)$ < $P$ $(2.19)$ < $C$ $(2.55)$ < $N$ $(3.04)$.
તેથી,વિદ્યુતઋણતાનો સાચો વધતો ક્રમ $Si < P < C < N$ છે.

(A) આવર્ત કોષ્ટકમાં સૌથી વધુ વિદ્યુતઋણતા ધરાવતું તત્વ ફ્લોરિન $(F)$ છે.
ફ્લોરિનનો પરમાણુ ક્રમાંક $9$ છે અને તેની ઇલેક્ટ્રોન રચના $1s^2, 2s^2, 2p^5$ છે.
તેમાં મુખ્ય ક્વોન્ટમ આંક $n = 2$ હોવાથી,તે $2$ જા આવર્તનું તત્વ છે.
તેની સંયોજકતા કક્ષામાં $7$ ઇલેક્ટ્રોન હોવાથી,તે સમૂહ $17$ (હેલોજન સમૂહ) માં આવે છે.
તેથી,આવર્ત અને સમૂહના ક્રમાંક અનુક્રમે $2$ અને $17$ છે.

(C) ફ્લોરિન $(F)$ એ સૌથી વધુ વિદ્યુતઋણતા ધરાવતું તત્વ છે,કારણ કે તે આવર્ત કોષ્ટકમાં બીજા આવર્તના સૌથી જમણી બાજુએ આવેલું છે.
ફ્રાન્સિયમ $(Fr)$ એ સૌથી વધુ વિદ્યુતધની અથવા સૌથી ઓછી વિદ્યુતઋણતા ધરાવતું તત્વ છે,કારણ કે તે આવર્ત કોષ્ટકમાં નીચે ડાબી બાજુએ આવેલું છે.

(B) વિદ્યુતઋણતા એ પરમાણુની સહિયારી ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મને પોતાની તરફ આકર્ષવાની ક્ષમતા છે.
પૌલિંગ સ્કેલ મુજબ,ફ્લોરિન $(F)$ $4.0$ ના મૂલ્ય સાથે સૌથી વધુ વિદ્યુતઋણ તત્વ છે.
ઓક્સિજન $(O)$ $3.5$ ના મૂલ્ય સાથે બીજા ક્રમનું સૌથી વધુ વિદ્યુતઋણ તત્વ છે.

(A) મુલિકન સ્કેલ મુજબ,તત્વની વિદ્યુતઋણતા $(\chi)$ એ તેની આયનીકરણ એન્થાલ્પી $(IP)$ અને ઇલેક્ટ્રોન પ્રાપ્તિ એન્થાલ્પી $(EA)$ ની સરેરાશ છે:
$\chi = \frac{IP + EA}{2}$
અહીં $IP = 13 \ eV$ અને $EA = 4 \ eV$ આપેલ છે.
કિંમતો મૂકતા:
$\chi = \frac{13 + 4}{2} = \frac{17}{2} = 8.5 \ eV$.

(A) આવર્ત કોષ્ટકમાં ડાબેથી જમણે જતાં વિદ્યુતઋણતા વધે છે અને સમૂહમાં ઉપરથી નીચે જતાં ઘટે છે.
$Si$,$P$,$C$,અને $N$ તત્વો માટે:
$1$. બીજા આવર્તમાં,ક્રમ $C < N$ છે.
$2$. ત્રીજા આવર્તમાં,ક્રમ $Si < P$ છે.
$3$. સમૂહની સરખામણી કરતાં,$C > Si$ અને $N > P$ છે.
આમ,વિદ્યુતઋણતા વધવાનો સાચો ક્રમ $Si < P < C < N$ છે.

(C) વિધાન-$I$ સાચું છે. $Tl$ માં $d$ અને $f$ ઇલેક્ટ્રોનની નબળી શીલ્ડિંગ અસરને કારણે,અસરકારક કેન્દ્રીય વીજભાર વધે છે,જેના પરિણામે $Al$ અને $In$ ની તુલનામાં $Tl$ ની વિદ્યુતઋણતા વધારે હોય છે. ક્રમ $B (2.04) > Tl (1.8) > Al (1.61) > In (1.5)$ છે.
વિધાન-$II$ ખોટું છે. બોરિક એસિડ ($H_3BO_3$ અથવા $B(OH)_3$) પ્રોટોનિક એસિડ નથી (તે $H^+$ આયનો મુક્ત કરતું નથી). તેના બદલે,તે પાણીમાંથી $OH^-$ આયન સ્વીકારીને $[B(OH)_4]^-$ બનાવે છે અને પાણીના અણુમાંથી $H^+$ આયનો મુક્ત કરે છે,તેથી તે લુઈસ એસિડ તરીકે વર્તે છે.

(A) સમૂહ $13$ ના તત્વો માટે વિદ્યુતઋણતાના મૂલ્યો છે: $B (2.04)$,$Al (1.61)$,$Ga (1.81)$,$In (1.78)$,અને $Tl (1.62)$.
આ મૂલ્યોની સરખામણી કરતા,ક્રમ $B > Ga > In > Tl > Al$ મળે છે.
સામાન્ય વલણ અને પ્રમાણિત પાઠ્યપુસ્તકોમાં આપેલા મૂલ્યોને ધ્યાનમાં લેતા,વિદ્યુતઋણતા $B$ થી $Al$ સુધી ઘટે છે,ત્યારબાદ $Ga$,$In$,અને $Tl$ માં $d$ અને $f$ ઇલેક્ટ્રોનની નબળી શીલ્ડિંગ અસરને કારણે તેમાં થોડો વધારો જોવા મળે છે.
સાચો ક્રમ $B > Ga > In > Tl > Al$ છે.

(D) સમૂહ $14$ (કાર્બન પરિવાર) માં,પરમાણુ કદમાં વધારાને કારણે સામાન્ય રીતે સમૂહમાં નીચે તરફ જતાં વિદ્યુતઋણતા ઘટે છે.
જોકે,$d$ અને $f$ કક્ષકોની નબળી શીલ્ડિંગ અસરને કારણે,અસરકારક કેન્દ્રીય વીજભાર વધે છે,જેના પરિણામે વલણમાં વિસંગતતા જોવા મળે છે.
વિદ્યુતઋણતાના મૂલ્યો આશરે આ મુજબ છે: $C$ $(2.55)$,$Si$ $(1.90)$,$Ge$ $(2.01)$,$Sn$ $(1.96)$,અને $Pb$ $(2.33)$.
આપેલા તત્વો $C$,$Ge$,અને $Pb$ ની સરખામણી કરતા,સાચો ક્રમ $C > Pb > Ge$ છે.

(A) વિદ્યુતઋણતા એ રાસાયણિક બંધમાં ભાગીદારીના ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મને પોતાની તરફ આકર્ષવાની પરમાણુની વૃત્તિ છે.
આવર્ત કોષ્ટકમાં ડાબેથી જમણી તરફ જતાં,અસરકારક કેન્દ્રીય વીજભાર વધે છે અને પરમાણુનું કદ ઘટે છે,જેના પરિણામે વિદ્યુતઋણતામાં વધારો થાય છે.
તત્વો $C$,$N$,$O$,અને $F$ આવર્ત કોષ્ટકના બીજા આવર્તના તત્વો છે.
ડાબેથી જમણી તરફ તેમનું સ્થાન $C$ (સમૂહ $14$),$N$ (સમૂહ $15$),$O$ (સમૂહ $16$),અને $F$ (સમૂહ $17$) છે.
તેથી,વિદ્યુતઋણતાનો વધતો ક્રમ $C < N < O < F$ છે.

(C) વિદ્યુતઋણતા એ પરમાણુના કદના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં હોય છે. કદ જેટલું નાનું,તેટલી વિદ્યુતઋણતા વધારે.
નાઈટ્રોજન $(N)$ બીજા આવર્તમાં છે,તેથી તેનું કદ સૌથી નાનું અને વિદ્યુતઋણતા સૌથી વધુ છે.
આયોડિન $(I)$ હેલોજન પરિવારનું છે,જે વિદ્યુતઋણ તત્વો છે.
સલ્ફર $(S)$ અને ટેલુરિયમ $(Te)$ માટે,સમૂહમાં ઉપરથી નીચે તરફ જતાં પરમાણુનું કદ વધે છે,તેથી વિદ્યુતઋણતા ઘટે છે $(S > Te)$.
આમ,સાચો ક્રમ $N > I > S > Te$ છે.

(B) પરમાણુની ભાગીદારીના ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મને પોતાની તરફ આકર્ષવાની ક્ષમતાને વિદ્યુતઋણતા કહેવામાં આવે છે.
આપેલ તત્વોમાં ફ્લોરિન $(F)$ સૌથી વધુ વિદ્યુતઋણતા ધરાવે છે.
તેના નાના કદ અને બાહ્યતમ કક્ષામાં સાત ઇલેક્ટ્રોન હોવાને કારણે,તે સૌથી વધુ વિદ્યુતઋણતા દર્શાવે છે.
પોલિંગ સ્કેલ પર,તેનું મૂલ્ય $4.0$ ગણવામાં આવે છે.
તેથી,વિકલ્પ $(B)$ સાચો છે.

(A) વિદ્યુતઋણતા એ પરમાણુની સહિયારી ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મને આકર્ષવાની વૃત્તિ છે.
પૌલિંગ સ્કેલના મૂલ્યો મુજબ:
$I$. $H (2.20)$ અને $P (2.19)$ ના મૂલ્યો સમાન છે.
$II$. $Be (1.57)$ અને $Al (1.61)$ ના મૂલ્યો સમાન છે.
$III$. $N (3.04)$ અને $Cl (3.16)$ ના મૂલ્યો સમાન છે.
$IV$. $C (2.55)$ અને $P (2.19)$ ના મૂલ્યો અલગ છે.
આમ,$I, II$ અને $III$ જોડીના તત્વોની વિદ્યુતઋણતા લગભગ સમાન છે.

(D) સમૂહ $13$ ના તત્વો માટે,પરમાણુ કદમાં વધારાને કારણે વિદ્યુતઋણતા $(EN)$ $B$ થી $Al$ સુધી ઘટે છે.
$Al$ થી $Tl$ સુધી,$d$ અને $f$ કક્ષકોની નબળી શીલ્ડિંગ અસરને કારણે વિદ્યુતઋણતામાં ક્રમશઃ વધારો થાય છે,જે અસરકારક કેન્દ્રીય વીજભારમાં વધારો કરે છે.
$EN$ ના મૂલ્યો (પોલિંગ સ્કેલ પર) આ મુજબ છે: $B (2.0)$,$Al (1.5)$,$Ga (1.6)$,$In (1.7)$,અને $Tl (1.8)$.
આમ,સાચો ફેરફાર $B$ થી $Al$ સુધી ઘટાડો અને ત્યારબાદ $Al$ થી $Tl$ સુધી વધારો દર્શાવે છે.

(C) વિદ્યુતઋણતા સામાન્ય રીતે આવર્તમાં ડાબેથી જમણે જતાં વધે છે અને સમૂહમાં ઉપરથી નીચે જતાં ઘટે છે.
$N$ (નાઈટ્રોજન),$O$ (ઓક્સિજન) અને $P$ (ફોસ્ફરસ) તત્વોની સરખામણી કરતાં:
$1$. $N$ અને $O$ એ $2^{nd}$ આવર્તમાં છે,જ્યારે $P$ એ $3^{rd}$ આવર્તમાં છે.
$2$. $2^{nd}$ આવર્તમાં,વિદ્યુતઋણતા $N < O$ મુજબ વધે છે.
$3$. $P$ એ $N$ ની નીચે એક જ સમૂહ ($15^{th}$ સમૂહ) માં છે,તેથી $N > P$.
$4$. આ બંનેને જોડતાં,પાઉલિંગ સ્કેલ પર વિદ્યુતઋણતાના મૂલ્યો આશરે: $O (3.44) > N (3.04) > P (2.19)$ છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $O > N > P$ છે.

(C) મુલિકન સ્કેલ મુજબ,તત્વની વિદ્યુતઋણતા $(EN)$ એ તેના આયનીકરણ પોટેન્શિયલ $(IP)$ અને ઇલેક્ટ્રોન પ્રાપ્તિ એન્થાલ્પી $(EA)$ ના સરેરાશ (અંકગણિત મધ્યક) તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે.
ગાણિતિક રીતે,આને $EN = \frac{IP + EA}{2}$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે.

(A) કોઈપણ પરમાણુની વિદ્યુતઋણતા તેના સંકર કક્ષકોમાં રહેલા $s$-લક્ષણના ટકાવારી પર આધાર રાખે છે. વધુ $s$-લક્ષણ એટલે વધુ વિદ્યુતઋણતા.
$Me_{3}N$ માં,નાઈટ્રોજન પરમાણુ $sp^{3}$-સંકરિત છે ($25\% \ s$-લક્ષણ).
$C_{5}H_{5}N$ (પિરિડિન) માં,નાઈટ્રોજન પરમાણુ $sp^{2}$-સંકરિત છે ($33.3\% \ s$-લક્ષણ).
$MeCN$ (એસીટોનાઈટ્રાઈલ) માં,નાઈટ્રોજન પરમાણુ $sp$-સંકરિત છે ($50\% \ s$-લક્ષણ).
તેથી,નાઈટ્રોજન પરમાણુની વિદ્યુતઋણતાનો ક્રમ $MeCN > C_{5}H_{5}N > Me_{3}N$ છે.

(A) $1$. વિદ્યુતઋણતાનો ક્રમ: પાઉલિંગ સ્કેલ મુજબ,વિદ્યુતઋણતાના મૂલ્યો $F$ $(4.0)$,$O$ $(3.5)$ અને $N$ $(3.0)$ છે. તેથી,$F > O > N$ ક્રમ સાચો છે. વિધાન $I$ સાચું છે.
$2$. ઓક્સિડેશન આંક: $OF_2$ માં,ફ્લોરિન એ ઓક્સિજન કરતા વધુ વિદ્યુતઋણ છે,તેથી ઓક્સિજનનો ઓક્સિડેશન આંક $+2$ છે. $Na_2O$ માં,સોડિયમ $+1$ છે,તેથી ઓક્સિજન $-2$ છે. વિધાન $II$ સાચું છે.
તેથી,બંને વિધાનો સાચા છે.