Chemical Reactivity Questions in Gujarati

(A) આધુનિક આવર્ત કોષ્ટકમાં કુલ $118$ તત્વો છે.
તેમાંથી,ધાતુઓની સંખ્યા સૌથી વધુ છે.
આશરે $95$ ધાતુઓ છે,જ્યારે બાકીના અધાતુઓ અને અર્ધધાતુઓ છે.

(C) પરમાણુ ક્રમાંક $20$ ધરાવતા પરમાણુની ઇલેક્ટ્રોન રચના $2, 8, 8, 2$ છે. તેની પાસે $2$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન છે અને તે સ્થાયી નિષ્ક્રિય વાયુ જેવી રચના પ્રાપ્ત કરવા માટે તેને ગુમાવવાનું વલણ ધરાવે છે,જેનાથી $+2$ વીજભાર ધરાવતો કેટાયન બને છે.
પરમાણુ ક્રમાંક $16$ ધરાવતા પરમાણુની ઇલેક્ટ્રોન રચના $2, 8, 6$ છે. તેની પાસે $6$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન છે અને અષ્ટક પૂર્ણ કરવા માટે તેને $2$ ઇલેક્ટ્રોનની જરૂર છે,જેનાથી $-2$ વીજભાર ધરાવતો એનાયન બને છે.
જેથી પરમાણુ ક્રમાંક $20$ વાળો પરમાણુ $2$ ઇલેક્ટ્રોન દાન કરી શકે અને પરમાણુ ક્રમાંક $16$ વાળો પરમાણુ $2$ ઇલેક્ટ્રોન સ્વીકારી શકે,તેઓ આયનીય સંયોજન (દા.ત.,$CaS$) બનાવવા માટે જોડાશે.
તેથી,પરમાણુ ક્રમાંક $20$ ધરાવતો પરમાણુ પરમાણુ ક્રમાંક $16$ ધરાવતા પરમાણુ સાથે જોડાવાની સૌથી વધુ શક્યતા ધરાવે છે.

(A) ક્લોરિનના ઓક્સોએસિડની એસિડિક પ્રબળતા મધ્યસ્થ ક્લોરિન પરમાણુના ઓક્સિડેશન આંક પર આધાર રાખે છે.
જેમ મધ્યસ્થ પરમાણુનો ઓક્સિડેશન આંક વધે છે,તેમ ઓક્સિજન પરમાણુ પર ઇલેક્ટ્રોન ઘનતા ઘટે છે,જે $H^+$ આયનનું મુક્ત થવું સરળ બનાવે છે.
ઓક્સિડેશન આંક નીચે મુજબ છે: $HClO (+1)$,$HClO_2 (+3)$,$HClO_3 (+5)$,અને $HClO_4 (+7)$.
તેથી,એસિડની પ્રબળતાનો સાચો ક્રમ $HClO < HClO_2 < HClO_3 < HClO_4$ છે.

(D) ક્લોરિનના ઓક્સોએસિડની પ્રબળતા મધ્યસ્થ ક્લોરિન પરમાણુના ઓક્સિડેશન આંકમાં વધારા સાથે વધે છે.
$HClO$ માં,$Cl$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+1$ છે.
$HClO_2$ માં,$Cl$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+3$ છે.
$HClO_3$ માં,$Cl$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+5$ છે.
$HClO_4$ માં,$Cl$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+7$ છે.
$HClO_4$ નો ઓક્સિડેશન આંક સૌથી વધુ $(+7)$ હોવાથી,તે આપેલા વિકલ્પોમાં સૌથી પ્રબળ એસિડ છે.

(A) આપેલ ઇલેક્ટ્રોનિક રચના $1s^2, 2s^2 2p^6, 3s^2 3p^3$ એ ફોસ્ફરસ $(P)$ તત્વની છે,જેનો પરમાણુ ક્રમાંક $15$ છે.
ફોસ્ફરસ આવર્ત કોષ્ટકના સમૂહ $15$ માં આવેલું છે.
સમૂહ $15$ માં ફોસ્ફરસની બરાબર નીચે આવતું તત્વ આર્સેનિક $(As)$ છે.
નીચેના તત્વનો પરમાણુ ક્રમાંક શોધવા માટે,આપણે ફોસ્ફરસના પરમાણુ ક્રમાંકમાં $18$ ઉમેરીએ છીએ $(15 + 18 = 33)$.
આમ,આર્સેનિકનો પરમાણુ ક્રમાંક $33$ છે.

(B) જેમ આપણે આવર્તમાં ડાબેથી જમણી તરફ જઈએ છીએ,તેમ પરમાણુ કદ ઘટે છે અને આયનીકરણ ઉર્જા વધે છે.
આનાથી ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવવાનું મુશ્કેલ બને છે,જે વિદ્યુત-ધન ગુણધર્મ અને પરિણામે તત્વોના ધાત્વીય સ્વભાવને ઘટાડે છે.

(A) આવર્ત કોષ્ટકમાં તત્વોને તેમની સંયોજકતા કક્ષાની ઇલેક્ટ્રોન રચનાના આધારે સમૂહમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
$1$. $Mg$ (મેગ્નેશિયમ) અને $Ba$ (બેરિયમ) બંને સમૂહ $2$ (આલ્કલાઇન અર્થ ધાતુઓ) માં આવે છે.
$2$. $Mg$ સમૂહ $2$ માં છે,જ્યારે $Na$ (સોડિયમ) સમૂહ $1$ માં છે.
$3$. $Mg$ સમૂહ $2$ માં છે,જ્યારે $Cu$ (કોપર) સમૂહ $11$ માં છે.
$4$. $Mg$ સમૂહ $2$ માં છે,જ્યારે $K$ (પોટેશિયમ) સમૂહ $1$ માં છે.
તેથી,$Mg - Ba$ જોડીના બંને સભ્યો સમાન સમૂહના છે.

(C) $Li$ (લિથિયમ) અને $Mg$ (મેગ્નેશિયમ) ના રાસાયણિક ગુણધર્મોમાં સમાનતા આવર્ત કોષ્ટકમાં તેમની વચ્ચેના વિકર્ણીય સંબંધને કારણે છે.
વિકર્ણીય સંબંધો બીજા અને ત્રીજા આવર્તના અમુક તત્વો વચ્ચે (જેમ કે $Li$ અને $Mg$,$Be$ અને $Al$,$B$ અને $Si$) સમાન આયનીય પોટેન્શિયલ (વીજભાર/કદનો ગુણોત્તર) ને કારણે જોવા મળે છે.

(A) સમૂહ $IIA$ (આલ્કલાઇન અર્થ ધાતુઓ) માં $Be, Mg, Ca, Sr, Ba, Ra$ જેવા તત્વોનો સમાવેશ થાય છે,જે તમામ ધાતુઓ છે.
સમૂહ $IA$ (આલ્કલી ધાતુઓ) માં $H$ નો સમાવેશ થાય છે,જે અધાતુ છે.
સમૂહ $IB$ માં $Cu, Ag, Au$ નો સમાવેશ થાય છે,જે ધાતુઓ છે,પરંતુ $IIA$ એ આવર્ત કોષ્ટકના વર્ગીકરણના સંદર્ભમાં સંપૂર્ણપણે ધાતુઓ ધરાવતો સૌથી પ્રતિનિધિ સમૂહ છે.

(A) જે તત્વોમાં છેલ્લો ઇલેક્ટ્રોન $s$ અથવા $p$-ઓર્બિટલમાં દાખલ થાય છે,તેમને સામૂહિક રીતે પ્રતિનિધિ તત્વો અથવા સામાન્ય તત્વો તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(D) એલ્યુમિનિયમ $(Al)$ આવર્ત કોષ્ટકમાં બેરિલિયમ $(Be)$ સાથે વિકર્ણીય સંબંધ ધરાવે છે.
બંને તત્વો સમાન આયનીય પોટેન્શિયલ (વીજભાર/કદનો ગુણોત્તર) ને કારણે સમાન રાસાયણિક ગુણધર્મો દર્શાવે છે.

(C) સમાન સમૂહના તત્વો માટે સૌથી બહારની કક્ષાની ઇલેક્ટ્રોનિક રચના સમાન હોય છે.
$As$ (આર્સેનિક) અને $Bi$ (બિસ્મથ) બંને આવર્ત કોષ્ટકના સમૂહ $15$ ($VA$ સમૂહ) માં આવે છે.
સમૂહ $15$ ના તત્વોની સંયોજકતા કક્ષાની રચના $ns^2 np^3$ હોય છે,જેનો અર્થ છે કે તેઓ બધાની સૌથી બહારની કક્ષામાં $5$ ઇલેક્ટ્રોન હોય છે.

(C) ધાતુમય ગુણધર્મ એ તત્વની ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવવાની ક્ષમતા દ્વારા નક્કી થાય છે.
$X$ પાસે $4$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન છે (અર્ધધાતુ).
$Y$ પાસે $8$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન છે (નિષ્ક્રિય વાયુ).
$Z$ પાસે $1$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન છે (આલ્કલી ધાતુ).
$T$ પાસે $7$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન છે (હેલોજન).
$Z$ ની બાહ્યતમ કક્ષામાં માત્ર $1$ ઇલેક્ટ્રોન હોવાથી,તે સ્થાયી અષ્ટક પ્રાપ્ત કરવા માટે આ ઇલેક્ટ્રોનને સૌથી સરળતાથી ગુમાવી શકે છે. તેથી,$Z$ સૌથી વધુ ધાતુમય તત્વ છે.

(B) સાચો જવાબ $(b)$ છે.
સમાન સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન ધરાવતા તત્વો સમાન રાસાયણિક ગુણધર્મો દર્શાવે છે.
પરમાણુ ક્રમાંક $3$ એ લિથિયમ $(Li)$ છે,જેની ઇલેક્ટ્રોનિક રચના $[He] 2s^1$ છે.
પરમાણુ ક્રમાંક $11$ એ સોડિયમ $(Na)$ છે,જેની ઇલેક્ટ્રોનિક રચના $[Ne] 3s^1$ છે.
બંને તત્વો સમૂહ $1$ (આલ્કલી ધાતુઓ) ના છે અને $1$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન ધરાવે છે,તેથી તેઓ સમાન રાસાયણિક ગુણધર્મો ધરાવે છે.

(D) ઇલેક્ટ્રોનિક ગોઠવણી $2, 8, 2$ એ મેગ્નેશિયમ $(Mg)$ ને અનુરૂપ છે,જેમાં $2$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન છે.
ધાતુ તત્વોમાં સામાન્ય રીતે $1, 2,$ અથવા $3$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન હોય છે અને તેઓ ધન આયન બનાવવા માટે તેમને ગુમાવવાનું વલણ ધરાવે છે.
$2, 8, 2$ માં $2$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન હોવાથી,તે સ્થિર અષ્ટક પ્રાપ્ત કરવા માટે તેમને સરળતાથી દાન કરી શકે છે,આમ તે ધાતુ તત્વનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.

(B) પરમાણુ $A$ ની ઇલેક્ટ્રોનિક રચના $1s^2, 2s^2 2p^6, 3s^2 3p^6 3d^{10}, 4s^2 4p^3$ છે.
તેની સંયોજકતા કક્ષાની રચના $4s^2 4p^3$ છે,જે દર્શાવે છે કે તે આવર્ત કોષ્ટકના સમૂહ $15$ માં આવે છે.
એક જ સમૂહના તત્વો સમાન રાસાયણિક ગુણધર્મો ધરાવે છે.
નાઇટ્રોજન $(N)$ નો પરમાણુ ક્રમાંક $7$ છે અને તેની સંયોજકતા રચના $2s^2 2p^3$ છે,જે તેને સમૂહ $15$ માં મૂકે છે.
તેથી,$A$ નું રસાયણશાસ્ત્ર નાઇટ્રોજન જેવું જ છે.

(B) આપેલ ઇલેક્ટ્રોનિક કોન્ફિગરેશન $1s^2, 2s^2 2p^6, 3s^2 3p^1$ છે.
આ $13$ પરમાણુ ક્રમાંક ધરાવતા એલ્યુમિનિયમ $(Al)$ તત્વ માટે છે.
છેલ્લો ઇલેક્ટ્રોન $p$-કક્ષકમાં દાખલ થતો હોવાથી,તે $p$-વિભાગનું તત્વ છે.
$s$-વિભાગ અને $p$-વિભાગના તત્વોને સામૂહિક રીતે પ્રતિનિધિ તત્વો કહેવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(B)$ છે.

(D) આધુનિક આવર્ત કોષ્ટક તત્વોના પરમાણુ ક્રમાંકના આધારે ગોઠવાયેલું છે.
એક જ સમૂહ અથવા પરિવારના તત્વોની બાહ્યતમ કક્ષામાં ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા સમાન હોય છે,જેના કારણે તેમના રાસાયણિક ગુણધર્મો સમાન હોય છે.

(B) ત્રીજા આવર્તના તત્વો ($Na$ થી $Cl$) લાક્ષણિક તત્વો તરીકે ઓળખાય છે કારણ કે તેઓ તેમના સંબંધિત સમૂહોના ગુણધર્મોનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Na$ એ ત્રીજા આવર્તનું તત્વ છે.

(D) અર્ધધાતુઓ એવા તત્વો છે જે ધાતુઓ અને અધાતુઓ વચ્ચેના ગુણધર્મો દર્શાવે છે. $Boron$ $(B)$ અને $Silicon$ $(Si)$ એ આવર્ત કોષ્ટકમાં અર્ધધાતુઓના જાણીતા ઉદાહરણો છે.

(C) $s$-બ્લોક અને $p$-બ્લોક (નિષ્ક્રિય વાયુઓ સિવાય) ના તત્વોને સામાન્ય તત્વો અથવા પ્રતિનિધિ તત્વો કહેવામાં આવે છે.
$Li$ એ સામાન્ય તત્વ છે કારણ કે તે $s$-બ્લોક (સમૂહ $1$) માં આવે છે.

(C) અર્ધધાતુઓ એવા તત્વો છે જે ધાતુ અને અધાતુ વચ્ચેના ગુણધર્મો ધરાવે છે.
$As$ (આર્સેનિક) એ જાણીતી અર્ધધાતુ છે.
$Pb$ (લેડ) અને $Zn$ (ઝિંક) ધાતુઓ છે.

(A) પરમાણુ ક્રમાંક $11$ ધરાવતા તત્વની ઇલેક્ટ્રોનીય રચના $[Ne] \, 3s^1$ છે.
પરમાણુ ક્રમાંક $37$ ધરાવતા તત્વની ઇલેક્ટ્રોનીય રચના $[Kr] \, 5s^1$ છે.
બંને તત્વોની સંયોજકતા કક્ષાની રચના $(ns^1)$ સમાન હોવાથી,તેઓ એક જ સમૂહ (સમૂહ $1$,આલ્કલી ધાતુઓ) માં આવે છે.

(D) આવર્ત કોષ્ટકના બીજા અને ત્રીજા આવર્તના ત્રાંસા પાડોશી તત્વોની જોડીઓ વચ્ચે $Diagonal \ Relationship$ (વિકર્ણી સંબંધ) જોવા મળે છે. આ જોડીઓ ($Li$ અને $Mg$,$Be$ અને $Al$,$B$ અને $Si$ વગેરે) સમાન ગુણધર્મો દર્શાવે છે.
આ સંબંધ ત્યારે થાય છે કારણ કે આવર્ત કોષ્ટકમાં આડા અને ઊભા જવાથી પરમાણુના ગુણધર્મો પર વિરોધી અસરો થાય છે. આવર્તમાં આગળ વધતા પરમાણુનું કદ ઘટે છે,અને સમૂહમાં નીચે ઉતરતા પરમાણુનું કદ વધે છે.
ચોક્કસપણે,$Li$ અને $Mg$ નું રસાયણવિજ્ઞાન સમાન છે કારણ કે તેમના વીજભાર અને કદનો ગુણોત્તર (આયનીય પોટેન્શિયલ) લગભગ સમાન છે,જે સમાન ધ્રુવીભવન શક્તિ અને રાસાયણિક વર્તણૂક તરફ દોરી જાય છે.

(A) એનાયન બનાવવાની વૃત્તિ તત્વોની વિદ્યુતઋણતા અને અધાત્વીય ગુણધર્મ સાથે સીધી રીતે સંબંધિત છે.
અધાતુઓ ઇલેક્ટ્રોન મેળવીને એનાયન બનાવવાની ખૂબ જ પ્રબળ વૃત્તિ ધરાવે છે.
આપેલા સમૂહોમાં,$N, O, F$ એ તેમના સંબંધિત આવર્તનમાં સૌથી વધુ વિદ્યુતઋણ તત્વો છે.
જેમ આપણે સમૂહમાં નીચે જઈએ છીએ,તેમ ધાત્વીય ગુણધર્મ વધે છે અને એનાયન બનાવવાની વૃત્તિ ઘટે છે.
તેથી,$N, O, F$ નો સમૂહ એનાયન બનાવવાની સૌથી વધુ વૃત્તિ દર્શાવે છે.

(D) ઇલેક્ટ્રોનિક ગોઠવણી $2, 8, 1$ દર્શાવે છે કે તત્વ પાસે $1$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન છે,જે તે સ્થિર અષ્ટક પ્રાપ્ત કરવા માટે સરળતાથી ગુમાવી શકે છે.
આ તત્વને ધાતુ (સોડિયમ,$Na$) તરીકે ઓળખે છે.
ધાતુઓ સામાન્ય રીતે ઓક્સિજન સાથે પ્રતિક્રિયા આપે ત્યારે બેઝિક ઓક્સાઈડ બનાવે છે.
તેથી,સાચું વિધાન એ છે કે તત્વ બેઝિક ઓક્સાઈડ બનાવે છે.

(A) $Li$ (સમૂહ $1$) અને $Mg$ (સમૂહ $2$) વચ્ચેના ગુણધર્મોમાં સમાનતા તેમના વિકર્ણીય સંબંધને કારણે છે.
આનું કારણ એ છે કે તેઓ સમાન આયનીય પોટેન્શિયલ (વીજભાર/કદનો ગુણોત્તર) ધરાવે છે.

(B) તત્વનો વિદ્યુત-ધન ગુણધર્મ (ધાત્વીય ગુણધર્મ) સમૂહમાં ઉપરથી નીચે તરફ જતાં વધે છે અને આવર્તમાં ડાબેથી જમણે જતાં ઘટે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાં,$[He] \, 2s^1$ એ લિથિયમ $(Li)$ છે,$[Xe] \, 6s^1$ એ સીઝિયમ $(Cs)$ છે,$[He] \, 2s^2$ એ બેરિલિયમ $(Be)$ છે અને $[Xe] \, 6s^2$ એ બેરિયમ $(Ba)$ છે.
સીઝિયમ $(Cs)$ એ આલ્કલી ધાતુ સમૂહ $(1)$ માં નીચેના ભાગે આવેલું હોવાથી તે સૌથી વધુ વિદ્યુત-ધન તત્વ છે.
તેથી,સાચી ઇલેક્ટ્રોનિક રચના $[Xe] \, 6s^1$ છે.

(B) આવર્ત કોષ્ટકમાં આવર્તમાં ડાબેથી જમણી તરફ જતાં તત્વોનો વિદ્યુતધન ગુણધર્મ (ધાત્વીય ગુણધર્મ) ઘટે છે.
આપેલા તત્વોમાં,$Mg$ (મેગ્નેશિયમ) સમૂહ $2$ માં,$Al$ (એલ્યુમિનિયમ) સમૂહ $13$ માં,$P$ (ફોસ્ફરસ) સમૂહ $15$ માં અને $S$ (સલ્ફર) સમૂહ $16$ માં છે.
$Mg$ એ $3^{rd}$ આવર્તમાં આ બધામાં સૌથી ડાબી બાજુએ હોવાથી,તે સૌથી વધુ ધાત્વીય ગુણધર્મ ધરાવે છે અને સૌથી વધુ વિદ્યુતધન છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(B)$ છે.

(B) તત્વનો વિદ્યુત-ધન ગુણધર્મ તેની ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવવાની સરળતા દ્વારા નક્કી થાય છે.
આલ્કલી ધાતુઓ આવર્ત કોષ્ટકમાં સૌથી વધુ વિદ્યુત-ધન તત્વો છે.
સમૂહમાં ઉપરથી નીચે તરફ જતાં પરમાણુ કદ વધવાને કારણે અને આયનીકરણ એન્થાલ્પી ઘટવાને કારણે વિદ્યુત-ધન ગુણધર્મ વધે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાં,$Cs$ (સીઝિયમ) એ સમૂહ $1$ માં સૌથી નીચે આવેલી આલ્કલી ધાતુ છે,તેથી તે સૌથી વધુ વિદ્યુત-ધન તત્વ છે.

(D) આવર્ત કોષ્ટકમાં ડાબેથી જમણી તરફ જતાં ઓક્સાઇડની એસિડિક પ્રબળતા વધે છે,કારણ કે વિદ્યુતઋણતા વધે છે અને ધાત્વીય ગુણધર્મ ઘટે છે.
$Al_2O_3$ એ ઉભયગુણી છે.
$SiO_2$ નિર્બળ એસિડિક છે.
$P_2O_3$ એસિડિક છે ($H_3PO_3$ નું એનહાઇડ્રાઇડ).
$SO_2$ વધુ એસિડિક છે ($H_2SO_3$ નું એનહાઇડ્રાઇડ).
તેથી,એસિડિક પ્રબળતાનો સાચો ક્રમ $Al_2O_3 < SiO_2 < P_2O_3 < SO_2$ છે.

(D) $ns^2 np^5$ ની સંયોજકતા કક્ષાની ઇલેક્ટ્રોનિક રચના એવા તત્વોને દર્શાવે છે જેની બાહ્યતમ કક્ષામાં $7$ ઇલેક્ટ્રોન હોય છે.
આ તત્વો આવર્ત કોષ્ટકના સમૂહ $17$ માં આવે છે,જેને હેલોજન તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(A) ઓક્સાઇડની બેઝિક પ્રકૃતિ તત્વના ધાત્વિય ગુણધર્મ પર આધાર રાખે છે. જેમ ધાત્વિય ગુણધર્મ વધે તેમ ઇલેક્ટ્રોન દાન કરવાની વૃત્તિ વધે છે,જેનાથી ઓક્સાઇડ વધુ બેઝિક બને છે.
$Na_2O$ પ્રબળ બેઝિક છે (આલ્કલી ધાતુનો ઓક્સાઇડ).
$MgO$ બેઝિક છે (આલ્કલાઇન અર્થ ધાતુનો ઓક્સાઇડ).
$Al_2O_3$ ઉભયગુણી છે.
$CuO$ નિર્બળ બેઝિક છે (સંક્રાંતિ ધાતુનો ઓક્સાઇડ).
આમ,બેઝિક પ્રકૃતિનો ઘટતો ક્રમ $Na_2O > MgO > Al_2O_3 > CuO$ છે.

(B) સાચો જવાબ $(B)$ છે.
આવર્તમાં ડાબેથી જમણે જતાં આયનીકરણ એન્થાલ્પી વધે છે અને પરમાણુ કદ ઘટે છે,જેના કારણે અધાત્વીય ગુણધર્મ વધે છે.
પરિણામે,ઓક્સાઈડનો ધાત્વીય ગુણધર્મ અને બેઝિક ગુણધર્મ ઘટે છે.

(A) જેમ આપણે સમૂહમાં નીચે જઈએ છીએ તેમ અધાત્વીય ગુણધર્મ ઘટે છે અને આવર્તમાં ડાબેથી જમણે જતાં અધાત્વીય ગુણધર્મ વધે છે.
આપેલા તત્વોની સરખામણી કરતાં,$B$ (બોરોન) આપેલા વિકલ્પોમાં સૌથી વધુ અધાત્વીય ગુણધર્મ ધરાવે છે.

(A) આવર્ત કોષ્ટકમાં સમૂહમાં નીચે તરફ જતાં ઓક્સાઇડનો બેઝિક ગુણધર્મ વધે છે અને આવર્તમાં ડાબેથી જમણે જતાં ઘટે છે.
$Na_2O$ એ આલ્કલી ધાતુ (સમૂહ $1$) નો ઓક્સાઇડ છે,જે અત્યંત બેઝિક છે.
$Al_2O_3$ એ ઉભયગુણી (amphoteric) છે.
$SiO_2$ અને $SO_2$ એ એસિડિક ઓક્સાઇડ છે.
તેથી,આપેલા વિકલ્પોમાંથી $Na_2O$ સૌથી વધુ બેઝિક ઓક્સાઇડ છે.

(B) આવર્ત કોષ્ટકમાં ડાબેથી જમણે જતાં ધાત્વીય ગુણધર્મ ઘટે છે. આનું કારણ એ છે કે અસરકારક કેન્દ્રીય વીજભાર વધે છે,જેનાથી ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવવાનું મુશ્કેલ બને છે.
આવર્ત કોષ્ટકમાં સમૂહમાં ઉપરથી નીચે જતાં ધાત્વીય ગુણધર્મ વધે છે. આનું કારણ એ છે કે પરમાણ્વીય ત્રિજ્યા વધે છે અને સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન કેન્દ્રથી દૂર જાય છે,જેથી તેમને ગુમાવવા સરળ બને છે.

(B) ઓક્સાઇડનો બેઝિક સ્વભાવ તત્વના ધાત્વીય ગુણધર્મ પર આધાર રાખે છે.
આવર્ત કોષ્ટકમાં ડાબેથી જમણી તરફ જતાં ધાત્વીય ગુણધર્મ ઘટે છે અને અધાત્વીય ગુણધર્મ વધે છે.
પરિણામે,ઓક્સાઇડનો બેઝિક સ્વભાવ ઘટે છે અને એસિડિક સ્વભાવ વધે છે.
આપેલા તત્વો $(Mg, Al, S, Cl)$ માટે,ધાત્વીય ગુણધર્મનો ક્રમ $Mg > Al > S > Cl$ છે.
તેથી,તેમના ઓક્સાઇડના ઘટતા બેઝિક સ્વભાવનો સાચો ક્રમ $MgO > Al_2O_3 > SO_3 > Cl_2O_7$ છે.

(B) આવર્તમાં ડાબેથી જમણે જતાં વિદ્યુતઋણતા અને અધાત્વીય ગુણધર્મમાં વધારો થવાને કારણે ઓક્સાઇડનો એસિડિક સ્વભાવ વધે છે.
$Li_2O$ પ્રબળ બેઝિક છે,$BeO$ ઉભયગુણી છે,અને $B_2O_3$,$CO_2$ તથા $N_2O_3$ એસિડિક છે.
એસિડિક ઓક્સાઇડમાં,એસિડિકતા મધ્યસ્થ પરમાણુની ઓક્સિડેશન અવસ્થા અને વિદ્યુતઋણતા સાથે વધે છે.
આમ,વધતી એસિડિક પ્રબળતાનો સાચો ક્રમ $Li_2O < BeO < B_2O_3 < CO_2 < N_2O_3$ છે.
તેથી,ઘટતો ક્રમ $N_2O_3 > CO_2 > B_2O_3 > BeO > Li_2O$ છે.

(D) જે તત્વોની સંયોજકતા કક્ષામાં ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા સમાન હોય છે,તેમને આવર્ત કોષ્ટકના એક જ સમૂહમાં રાખવામાં આવે છે.

(D) આવર્ત કોષ્ટકમાં સમૂહમાં નીચે તરફ જતાં,પરમાણુ કદ વધે છે અને આયનીકરણ એન્થાલ્પી ઘટે છે.
આનાથી પરમાણુ માટે ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવવાનું સરળ બને છે,જે તત્વોના ધાત્વીય ગુણધર્મમાં વધારો કરે છે.

(C) ઋણાયન બનાવવાની વૃત્તિ તત્વોની ઇલેક્ટ્રોન પ્રાપ્તિ એન્થાલ્પી અને વિદ્યુતઋણતા પર આધાર રાખે છે.
$N, O$ અને $F$ એ આવર્ત કોષ્ટકની જમણી બાજુએ આવેલા અધાતુઓ છે.
તેમની વિદ્યુતઋણતા અને ઇલેક્ટ્રોન પ્રાપ્તિ એન્થાલ્પી ઊંચી હોય છે,જેનો અર્થ છે કે તેમની પાસે તેમનું અષ્ટક પૂર્ણ કરવા અને ઋણાયન $(N^{3-}, O^{2-}, F^-)$ બનાવવા માટે ઇલેક્ટ્રોન મેળવવાની પ્રબળ વૃત્તિ હોય છે.

(C) ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવવાની વૃત્તિ એ ધાતુઓનો લાક્ષણિક ગુણધર્મ છે,જે સમૂહમાં ઉપરથી નીચે તરફ જતાં વધે છે અને આવર્તમાં ડાબેથી જમણે જતાં ઘટે છે.
$F$ (ફ્લોરિન) એ સૌથી વધુ વિદ્યુતઋણતા ધરાવતું અધાતુ તત્વ છે,તેથી તેમાં ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવવાની વૃત્તિ સૌથી ઓછી છે.
$S$ (સલ્ફર) એ અધાતુ છે.
$Fe$ (આયર્ન) અને $Be$ (બેરિલિયમ) બંને ધાતુઓ છે.
$Be$ ની ઇલેક્ટ્રોન રચના $(1s^2 2s^2)$ પ્રમાણમાં સ્થાયી છે,જેના કારણે $Fe$ ની સરખામણીમાં તેમાંથી ઇલેક્ટ્રોન દૂર કરવો વધુ મુશ્કેલ છે. $Fe$ એ સંક્રાંતિ ધાતુ છે જેનું કદ મોટું અને આયનીકરણ એન્થાલ્પી ઓછી હોય છે.
તેથી,$Fe$ માં $Be$ કરતા ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવવાની વૃત્તિ વધુ છે.

(A) આવર્તમાં ડાબેથી જમણે જતાં ધાત્વીય ગુણધર્મ ઘટવાને કારણે ઓક્સાઇડનો બેઝિક ગુણધર્મ ઘટે છે,જ્યારે એસિડિક ગુણધર્મ વધે છે.
$Na_2O$ અને $CaO$ પ્રબળ બેઝિક છે.
$MgO$ બેઝિક છે.
$Al_2O_3$ ઉભયગુણી (amphoteric) છે,જે એસિડ અને બેઝ બંને તરીકે વર્તે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Al_2O_3$ અન્ય બેઝિક ઓક્સાઇડની સરખામણીમાં સૌથી વધુ એસિડિક ગુણધર્મ ધરાવે છે.

(A) ધાતુની રાસાયણિક સક્રિયતા તેના પ્રમાણિત રિડક્શન પોટેન્શિયલ $(E^o)$ સાથે સંબંધિત છે. વધુ ઋણ રિડક્શન પોટેન્શિયલ વધુ મજબૂત રિડક્શનકર્તા અને વધુ રાસાયણિક સક્રિયતા સૂચવે છે.
પ્રમાણિત રિડક્શન પોટેન્શિયલ નીચે મુજબ છે:
$Na^{+} + e^{-} \to Na$,$E^o = -2.71 \ V$
$Mg^{2+} + 2e^{-} \to Mg$,$E^o = -2.37 \ V$
$Cu^{2+} + 2e^{-} \to Cu$,$E^o = +0.34 \ V$
મૂલ્યોની સરખામણી કરતા: $-2.71 \ V < -2.37 \ V < +0.34 \ V$.
તેથી,વધતી જતી રાસાયણિક સક્રિયતાનો ક્રમ $Cu < Mg < Na$ છે.

(C) ઇલેક્ટ્રોપોઝિટિવ લાક્ષણિકતા એટલે તત્વની ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવીને ધન આયન બનાવવાની વૃત્તિ.
આવર્ત કોષ્ટકમાં,ઇલેક્ટ્રોપોઝિટિવ લાક્ષણિકતા સમૂહમાં ઉપરથી નીચે તરફ વધે છે અને આવર્તમાં ડાબેથી જમણે જતાં ઘટે છે.
આપેલા તત્વોની સરખામણી કરતા: $K$ (સમૂહ $1$,આવર્ત $4$),$Ca$ (સમૂહ $2$,આવર્ત $4$),$C$ (સમૂહ $14$,આવર્ત $2$),અને $Cl$ (સમૂહ $17$,આવર્ત $3$).
$K$ એ આલ્કલી ધાતુ છે અને તેની આયનીકરણ ઉર્જા સૌથી ઓછી હોવાથી તે સૌથી વધુ ઇલેક્ટ્રોપોઝિટિવ છે.
ઇલેક્ટ્રોપોઝિટિવ લાક્ષણિકતાનો ઘટતો ક્રમ $K > Ca > C > Cl$ છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(C)$ છે.

(B) આવર્ત કોષ્ટકમાં ડાબેથી જમણે જતાં ઓક્સાઇડનો બેઝિક ગુણધર્મ ઘટે છે.
$MgO$ એ બેઝિક ઓક્સાઇડ છે કારણ કે તે પાણી સાથે પ્રક્રિયા કરીને બેઝ બનાવે છે: $MgO + H_{2}O \to Mg(OH)_{2}$.
$Al_{2}O_{3}$ એ ઉભયગુણી (amphoteric) સ્વભાવ ધરાવે છે.
$SiO_{2}$ અને $P_{2}O_{5}$ એ એસિડિક ઓક્સાઇડ છે.
તેથી,આપેલા વિકલ્પોમાંથી $MgO$ સૌથી વધુ બેઝિક છે.

(C) $Na_2O$,$MgO$,અને $CaO$ એ $s$-બ્લોક તત્વોના બેઝિક ઓક્સાઇડ છે.
$Al_2O_3$ એ ઉભયગુણી (amphoteric) ઓક્સાઇડ છે,પરંતુ આપેલા વિકલ્પોમાં તે સૌથી વધુ એસિડિક ગુણધર્મ ધરાવે છે કારણ કે આવર્ત કોષ્ટકમાં ડાબેથી જમણી તરફ જતાં એસિડિકતા વધે છે.

(D) ઉભયધર્મી પદાર્થ એસિડ અને બેઇઝ બંને સાથે પ્રક્રિયા કરી શકે છે. કારણ કે તત્વ $A$ એસિડ અને આલ્કલી બંનેમાં ઓગળે છે,તેથી તે ઉભયધર્મી પ્રકૃતિ દર્શાવે છે.

(A) સંયોજકતા કોષની ઇલેક્ટ્રોનીય રચના $ns^2np^2$ છે.
કુલ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા = $2 + 2 = 4$.
$4$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન ધરાવતા તત્વો $IV$ $A$ સમૂહ (અથવા આધુનિક આવર્ત કોષ્ટક મુજબ સમૂહ $14$) માં આવે છે.