Hybridisation Questions in Gujarati

(C) $(CN)_4C_2$ સંયોજનનું બંધારણ ટેટ્રાસાયનોઈથિલિન છે,જેને $(NC)_2C=C(CN)_2$ તરીકે દર્શાવી શકાય છે.
આ અણુમાં,બે મધ્યવર્તી કાર્બન પરમાણુઓ દ્વિબંધ અને બે એકલ બંધ દ્વારા અન્ય બે કાર્બન પરમાણુઓ સાથે જોડાયેલા છે,જે તેમને $sp^2$ સંકરણ આપે છે.
સાયનો $(-CN)$ જૂથોમાં રહેલા ચાર કાર્બન પરમાણુઓ દરેક એક કાર્બન પરમાણુ અને એક નાઈટ્રોજન પરમાણુ સાથે ત્રિબંધ દ્વારા જોડાયેલા છે,જે તેમને $sp$ સંકરણ આપે છે.
તેથી,સંયોજનમાં રહેલા કાર્બન પરમાણુઓ $sp$ અને $sp^2$ બંને પ્રકારના સંકરણ ધરાવે છે.

(D) vinyl acetylene નું બંધારણ $CH_2=CH-C \equiv CH$ છે.
આ અણુમાં:
- બે $sp^2$ સંકરણ ધરાવતા કાર્બન પરમાણુઓ પાસે દરેક પાસે $1$ અસંકરિત $p$-કક્ષક છે.
- બે $sp$ સંકરણ ધરાવતા કાર્બન પરમાણુઓ પાસે દરેક પાસે $2$ અસંકરિત $p$-કક્ષકો છે.
કુલ અસંકરિત $p$-કક્ષકો $= (2 \times 1) + (2 \times 2) = 2 + 4 = 6$.

(C) $sp^2$ સંકરણમાં એક $s$ અને બે $p$ કક્ષકોનું મિશ્રણ થઈને ત્રણ સમાન સંકર કક્ષકો બને છે.
આ કક્ષકો એકબીજા સાથે $120^{\circ}$ ના ખૂણે ગોઠવાયેલી હોય છે,જેના પરિણામે ટ્રાયગોનલ પ્લેનર (ત્રિકોણીય સમતલીય) ભૂમિતિ મળે છે.
તેથી,$sp^2$ સંકરણને ટ્રાયગોનલ સંકરણ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(A) $CH_4$ માં,કાર્બન પરમાણુ $sp^3$ સંકરણ અનુભવે છે.
આના પરિણામે અણુનો આકાર સમચતુષ્ફલકીય (tetrahedral) બને છે.
એક આદર્શ સમચતુષ્ફલકીય ભૂમિતિમાં,કોઈપણ બે $H-C-H$ બંધ વચ્ચેનો બંધકોણ $109^{\circ} 28^{\prime}$ હોય છે.

(C) ઇથિલિન $(CH_2=CH_2)$ માં,દરેક કાર્બન પરમાણુ $sp^2$ સંકરણ ધરાવે છે.
દરેક કાર્બન પરમાણુની આસપાસની ભૂમિતિ ત્રિકોણીય સમતલીય હોય છે અને બંધકોણ આશરે $120^\circ$ હોય છે.

(A) એસીટીલીનનું બંધારણ $HC \equiv CH$ છે.
આ અણુમાં,દરેક કાર્બન પરમાણુ એક હાઇડ્રોજન પરમાણુ સાથે એકલ બંધ દ્વારા અને બીજા કાર્બન પરમાણુ સાથે ત્રિ-બંધ દ્વારા જોડાયેલ છે.
દરેક કાર્બન પરમાણુ એક ત્રિ-બંધ (એક $\sigma$ અને બે $\pi$ બંધ) અને એક એકલ $\sigma$ બંધમાં ભાગ લે છે,તેથી તેની પાસે બે $\sigma$ બંધ છે અને શૂન્ય અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ છે.
તેથી,સ્ટેરિક નંબર $2$ છે,જે $sp$-સંકરણ સૂચવે છે.

(C) $CH_4$ અણુમાં,કાર્બન પરમાણુ ચાર હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ સાથે એકલ સહસંયોજક બંધ દ્વારા જોડાયેલ છે.
વેલેન્સ બોન્ડ થિયરી મુજબ,કાર્બન પરમાણુ તેની ઉત્તેજિત અવસ્થામાં $sp^3$ સંકરણ અનુભવે છે જેથી ચાર સમાન $sp^3$ સંકરિત કક્ષકો બને છે.
આ ચાર $sp^3$ સંકરિત કક્ષકો ચાર હાઇડ્રોજન પરમાણુઓની $1s$ કક્ષકો સાથે ઓવરલેપ થઈને ચાર $C-H$ સિગ્મા બંધ બનાવે છે.
તેથી,કાર્બન $sp^3$-સંકરિત કક્ષકોનો ઉપયોગ કરે છે.

(C) ગ્રેફાઇટમાં દરેક કાર્બન પરમાણુ $sp^2$ સંકરણ ધરાવે છે.
દરેક કાર્બન પરમાણુ ષટ્કોણીય સમતલીય ગોઠવણીમાં અન્ય ત્રણ કાર્બન પરમાણુઓ સાથે સહસંયોજક બંધથી જોડાયેલ હોય છે.

(C) હીરામાં,દરેક કાર્બન પરમાણુ $sp^3$ સંકરણ ધરાવે છે અને તે અન્ય ચાર કાર્બન પરમાણુઓ સાથે સમચતુષ્ફલકીય રીતે જોડાયેલ હોય છે.

(B) બંધ લંબાઈ કાર્બન પરમાણુઓના સંકરણ પર આધાર રાખે છે.
જેમ $s$-લક્ષણ વધે છે,તેમ બંધ લંબાઈ ઘટે છે.
$C_2H_2$ ($sp$ સંકરણ,$1.20 \ \mathring{A}$) < $C_2H_4$ ($sp^2$ સંકરણ,$1.34 \ \mathring{A}$) < $C_6H_6$ (વિસ્થાનિક $sp^2$ સંકરણ,$1.39 \ \mathring{A}$) < $C_2H_6$ ($sp^3$ સંકરણ,$1.54 \ \mathring{A}$).
આમ,સાચો ક્રમ $C_2H_2 < C_2H_4 < C_6H_6 < C_2H_6$ છે.

(D) $CH_4$ માં,કાર્બન પરમાણુ $sp^3$ સંકરણ અનુભવે છે.
તે ચાર સમાન $C-H$ સિગ્મા બંધ બનાવે છે જે નિયમિત સમચતુષ્ફલકના ખૂણાઓ તરફ નિર્દેશિત હોય છે.
તેથી,મિથેન અણુનો આકાર $109.5^\circ$ ના બંધકોણ સાથે સમચતુષ્ફલકીય હોય છે.

(C) બંધ લંબાઈ એ કાર્બન પરમાણુની સંકર કક્ષકના $s$-લક્ષણના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં હોય છે.
$1.$ $C_2H_2$ (ઈથાઈન) માં,કાર્બનનું સંકરણ $sp$ છે,જેમાં $50 \% \ s$-લક્ષણ છે.
$2.$ $C_2H_4$ (ઈથીન) માં,કાર્બનનું સંકરણ $sp^2$ છે,જેમાં $33.33 \% \ s$-લક્ષણ છે.
$3.$ $C_2H_6$ (ઈથેન) માં,કાર્બનનું સંકરણ $sp^3$ છે,જેમાં $25 \% \ s$-લક્ષણ છે.
$C_2H_6$ માં સૌથી ઓછું $s$-લક્ષણ $(25 \%)$ હોવાથી,$C_2H_6$ માં $C-H$ બંધ લંબાઈ સૌથી વધુ હોય છે.

(B) ઇથિલિન $(CH_2=CH_2)$ માં,દરેક કાર્બન પરમાણુ બે હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ સાથે અને એક દ્વિબંધ દ્વારા બીજા કાર્બન પરમાણુ સાથે જોડાયેલ છે.
દરેક કાર્બન પરમાણુ ત્રણ ઇલેક્ટ્રોન ડોમેન્સ (બે સિંગલ બોન્ડ અને એક ડબલ બોન્ડ) થી ઘેરાયેલ છે,જે $sp^2$ સંકરણ સૂચવે છે.
દરેક કાર્બન પરમાણુની આસપાસની ભૂમિતિ ત્રિકોણીય સમતલીય (trigonal planar) હોય છે.

(B) ઈથેન $(CH_3-CH_3)$ માં,દરેક કાર્બન પરમાણુ અન્ય ચાર પરમાણુઓ (ત્રણ હાઈડ્રોજન પરમાણુ અને એક કાર્બન પરમાણુ) સાથે એકલ બંધ દ્વારા જોડાયેલ છે.
તેથી,દરેક કાર્બન પરમાણુ $sp^3$ સંકરણ અનુભવે છે.
$VSEPR$ સિદ્ધાંત મુજબ,$sp^3$ સંકરણ ધરાવતા કાર્બન પરમાણુઓ કેન્દ્રીય પરમાણુની આસપાસ ચતુષ્ફલકીય ભૂમિતિ દર્શાવે છે.

(C) ઇથિલીન અણુ $(C_2H_4)$ માં,દરેક કાર્બન પરમાણુ બે હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ સાથે અને દ્વિબંધ દ્વારા બીજા કાર્બન પરમાણુ સાથે જોડાયેલ હોય છે.
દરેક કાર્બન પરમાણુ $sp^2$ સંકરણ અનુભવે છે.
$sp^2$ સંકરણને કારણે,બંધકોણ આશરે $120^{\circ}$ હોય છે અને બધા પરમાણુઓ એક જ સમતલમાં આવેલા હોય છે.
તેથી,ઇથિલીન અણુનો આકાર સમતલીય છે.

(A) મિથેન $(CH_4)$,ઇથિન $(C_2H_4)$ અને ઇથાઇન $(C_2H_2)$ ના આકારો અનુક્રમે ચતુષ્ફલકીય,સમતલીય અને રેખીય છે.
મિથેનમાં,$C$ પરમાણુ $sp^3$ સંકરણ ધરાવે છે,જે ચતુષ્ફલકીય ભૂમિતિ આપે છે.
ઇથિનમાં,$C$ પરમાણુઓ $sp^2$ સંકરણ ધરાવે છે,જે સમતલીય ભૂમિતિ આપે છે.
ઇથાઇનમાં,$C$ પરમાણુઓ $sp$ સંકરણ ધરાવે છે,જે રેખીય ભૂમિતિ આપે છે.

(D) બંધ લંબાઈ બંધમાં સામેલ કાર્બન પરમાણુઓના સંકરણ પર આધાર રાખે છે.
$sp^{3}-sp^{3}$ એકલ બંધની લંબાઈ $1.54 \, \mathring{A}$ છે.
$sp^{2}-sp^{2}$ દ્વિબંધની લંબાઈ $1.34 \, \mathring{A}$ છે.
$sp-sp$ ત્રિબંધની લંબાઈ $1.20 \, \mathring{A}$ છે.
પ્રોપાઈન $(CH_{3}-C \equiv CH)$ માં $C \equiv C$ બંધ હાજર છે,જે આપેલા વિકલ્પોમાં સૌથી ટૂંકી બંધ લંબાઈ ધરાવે છે.

(C) $C - C$ બંધની મજબૂતી સંકર કક્ષકોમાં રહેલા $s$-ગુણધર્મના ટકાવારી પર આધાર રાખે છે.
વધારે $s$-ગુણધર્મ ટૂંકા અને મજબૂત બંધ તરફ દોરી જાય છે.
$sp$ સંકરણ માટે,$s$-ગુણધર્મ $50\%$ છે.
$sp^2$ સંકરણ માટે,$s$-ગુણધર્મ $33.3\%$ છે.
$sp^3$ સંકરણ માટે,$s$-ગુણધર્મ $25\%$ છે.
તેથી,બંધની મજબૂતીનો ક્રમ $sp - sp > sp^2 - sp^2 > sp^3 - sp^3$ છે.

(C) સાચો જવાબ $C$ છે.
ઈથિલીન $(CH_2=CH_2)$ માં,કાર્બન પરમાણુઓ $sp^2$ સંકરણ ધરાવે છે,જેના પરિણામે $120^{\circ}$ નો બંધકોણ મળે છે.
બેન્ઝીન $(C_6H_6)$ માં,દરેક કાર્બન પરમાણુ પણ $sp^2$ સંકરણ ધરાવે છે,જેના પરિણામે $120^{\circ}$ નો બંધકોણ મળે છે.
તેથી,ઈથિલીન અને બેન્ઝીન બંને $120^{\circ}$ નો સમાન બંધકોણ ધરાવે છે.

(A) મિથેન $(CH_4)$ માં,કાર્બન પરમાણુ ચાર એકલ બંધ બનાવે છે,જેના પરિણામે $sp^3$ સંકરણ થાય છે.
ઈથીન $(C_2H_4)$ માં,દરેક કાર્બન પરમાણુ બે હાઈડ્રોજન પરમાણુઓ અને એક દ્વિબંધ દ્વારા બીજા કાર્બન પરમાણુ સાથે જોડાયેલ છે,જેના પરિણામે $sp^2$ સંકરણ થાય છે.
ઈથાઈન $(C_2H_2)$ માં,દરેક કાર્બન પરમાણુ એક હાઈડ્રોજન પરમાણુ અને એક ત્રિબંધ દ્વારા બીજા કાર્બન પરમાણુ સાથે જોડાયેલ છે,જેના પરિણામે $sp$ સંકરણ થાય છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $sp^3$,$sp^2$ અને $sp$ છે.

(C) એસીટીલીન $(HC \equiv CH)$ માં,બંને કાર્બન પરમાણુઓ $sp$-સંકરિત હોય છે.
$sp$-સંકરણને કારણે,બંધકોણ $180^{\circ}$ હોય છે,જે રેખીય બંધારણ ધરાવે છે.

(C) સાચો જવાબ $C$ છે.
$C_6H_6$ (બેન્ઝીન) માં,તમામ $6$ કાર્બન પરમાણુઓ $sp^2$-સંકરિત છે,જે દરેક કાર્બન પરમાણુ માટે ત્રિકોણીય સમતલીય ભૂમિતિમાં પરિણમે છે.
પરિણામે,બેન્ઝીનનો સમગ્ર અણુ સમતલીય છે.

(B) $1$. $NH_3$ માટે: મધ્યસ્થ પરમાણુ $N$ પાસે $3$ બંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ અને $1$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ છે,તેથી સંકરણ $sp^3$ છે.
$2$. $[PtCl_4]^{2-}$ માટે: $Pt^{2+}$ એ $d^8$ આયન છે. $Cl^-$ લિગેન્ડ સાથે તે $dsp^2$ સંકરણ દર્શાવે છે.
$3$. $PCl_5$ માટે: મધ્યસ્થ પરમાણુ $P$ પાસે $5$ બંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ છે,તેથી સંકરણ $sp^3d$ છે.
$4$. $BCl_3$ માટે: મધ્યસ્થ પરમાણુ $B$ પાસે $3$ બંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ છે,તેથી સંકરણ $sp^2$ છે.
આમ,સાચો ક્રમ $sp^3, dsp^2, sp^3d, sp^2$ છે.

(D) $CO_2$ અણુમાં કાર્બન પરમાણુ $sp$ સંકરણ ધરાવે છે,જે રેખીય આકાર આપે છે.
$H_2CO_3$ (કાર્બોનિક એસિડ) અણુમાં કાર્બન પરમાણુ $sp^2$ સંકરણ ધરાવે છે.
તેથી,બંનેમાં સમાન સંકરણ હોય તેવું વિધાન ખોટું છે.

(A) $C_{60}$ (બકમિન્સ્ટરફુલરીન) માં,દરેક કાર્બન પરમાણુ $sp^2$-સંકરિત હોય છે.
તે $20$ ષટ્કોણીય અને $12$ પંચકોણીય વલયો ધરાવે છે,જે ટ્રંકેટેડ ઇકોસાહેડ્રલ બંધારણ બનાવે છે,જેને ફૂટબોલ જેવો આકાર પણ કહેવામાં આવે છે.

(B) ગ્રેફાઇટમાં,દરેક કાર્બન પરમાણુ $sp^2$ સંકરણ ધરાવે છે,જે સ્તરીય રચના બનાવે છે.
હીરામાં,દરેક કાર્બન પરમાણુ $sp^3$ સંકરણ ધરાવે છે,જે ત્રિ-પરિમાણીય ટેટ્રાહેડ્રલ નેટવર્ક બનાવે છે.

(A) $sp^3$ સંકર કક્ષકમાં,એક $s$-કક્ષક અને ત્રણ $p$-કક્ષકો મિશ્ર થઈને ચાર સમાન સંકર કક્ષકો બનાવે છે.
તેથી,$s$-ગુણધર્મ $\frac{1}{1+3} = \frac{1}{4}$ છે,જે $25\%$ જેટલો થાય છે.

(D) $CCl_4$ માં કાર્બન પરમાણુ $sp^3$ સંકરણ અનુભવે છે.
તેથી,તે સમચતુષ્ફલકીય ભૂમિતિ ધરાવે છે જેમાં ચાર સંયોજકતાઓ એક સમચતુષ્ફલકના ચાર ખૂણાઓ તરફ ગોઠવાયેલી હોય છે.

(C) સંકરણ એ સમાન પરમાણુની પરમાણ્વીય કક્ષકોને મિશ્ર કરીને સમાન ઊર્જાની નવી સંકર કક્ષકો બનાવવાનો ખ્યાલ છે. તે આણ્વીય કક્ષકોના નિર્માણ જેવું નથી,જેમાં વિવિધ પરમાણુઓની પરમાણ્વીય કક્ષકોનું અતિવ્યાપન થાય છે.
$dsp^2$ સંકરણમાં,ભૂમિતિ સમતલીય ચોરસ હોય છે. જ્યારે પાસપાસેની સંકર કક્ષકો એકબીજાને $90^o$ ના ખૂણે હોય છે,ત્યારે સામસામેની કક્ષકો $180^o$ ના ખૂણે હોય છે. તેથી,એવું વિધાન કે બધી જ સંકર કક્ષકો એકબીજાને $90^o$ ના ખૂણે હોય છે,તે ખોટું છે.

(C) $CO_2$ માં બંધ ખૂણો $180^\circ$ છે કારણ કે તેનું સંકરણ $sp$ છે.
તેનું બંધારણ રેખીય છે: $O=C=O$.

(D) જ્યારે મધ્યસ્થ પરમાણુનું $sp^3d$ સંકરણ થાય છે,ત્યારે ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મો અપાકર્ષણ ઘટાડવા માટે ત્રિકોણીય દ્વિ-પિરામિડ આકારમાં ગોઠવાય છે.
તેથી,સાચો ભૌમિતિક આકાર $Trigonal \text{ } bipyramidal$ (ત્રિકોણીય દ્વિ-પિરામિડ) છે.

(D) $dsp^2$ સંકરણમાં અણુનો આકાર સમતલીય ચોરસ હોય છે.

(A) $C_2H_2$ (એસીટીલીન) માં,બંધારણ $HC \equiv CH$ છે.
દરેક કાર્બન પરમાણુ $sp$ સંકરણ ધરાવે છે,જેના પરિણામે $180^{\circ}$ ના બંધકોણ સાથે રેખીય ભૂમિતિ પ્રાપ્ત થાય છે.

(B) $BCl_3$ માં,બોરોન પરમાણુ $sp^2$ સંકરણ અનુભવે છે.
આના પરિણામે અણુનો આકાર સમતલીય ત્રિકોણીય બને છે.

(B) $SO_2$ માં મધ્યસ્થ પરમાણુ $S$ છે. સંકર કક્ષકોની સંખ્યા $1/2(V + M - C + A)$ સૂત્ર દ્વારા ગણવામાં આવે છે,જ્યાં $V$ એ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા છે,$M$ એ એકસંયોજક પરમાણુઓની સંખ્યા છે,$C$ એ ધનભાર છે અને $A$ એ ઋણભાર છે.
$SO_2$ માટે: $V = 6$ ($S$ માટે),$M = 0$ (કારણ કે $O$ દ્વિસંયોજક છે).
સંકર કક્ષકોની સંખ્યા = $1/2(6 + 0) = 3$.
$3$ સંકર કક્ષકો $sp^2$ સંકરણ સૂચવે છે.

(C) અષ્ટફલકીય આકાર $sp^3d^2$ સંકરણ સાથે સંકળાયેલ છે.
$TeF_6$ માં,મધ્યસ્થ પરમાણુ $Te$ પાસે $6$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન છે અને તે $F$ પરમાણુઓ સાથે $6$ બંધ બનાવે છે,જેના પરિણામે $6$ બંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ અને $0$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ મળે છે.
આ $sp^3d^2$ સંકરણને અનુરૂપ છે,જે અષ્ટફલકીય ભૂમિતિ આપે છે.

(C) હીરામાં,દરેક કાર્બન પરમાણુ ચાર અન્ય કાર્બન પરમાણુઓ સાથે ચતુષ્ફલકીય ભૂમિતિમાં જોડાયેલ હોય છે,જે $sp^3$ સંકરણ પરિણમે છે.
ગ્રેફાઇટમાં,દરેક કાર્બન પરમાણુ ત્રણ અન્ય કાર્બન પરમાણુઓ સાથે સમતલીય ષટ્કોણીય ગોઠવણીમાં જોડાયેલ હોય છે,જે $sp^2$ સંકરણ પરિણમે છે.
એસિટીલીન $(C_2H_2)$ માં,દરેક કાર્બન પરમાણુ એક હાઇડ્રોજન પરમાણુ અને એક અન્ય કાર્બન પરમાણુ સાથે ત્રિબંધ દ્વારા જોડાયેલ હોય છે,જે $sp$ સંકરણ પરિણમે છે.
તેથી,સંકરણ સ્થિતિ અનુક્રમે $sp^3, sp^2, sp$ છે.

(A) $AsF_5$ માં $As$ નું સંકરણ $sp^3d$ છે.
તેથી,તેમાં વપરાતી કક્ષકો એક $s$,ત્રણ $p$ $(p_x, p_y, p_z)$ અને એક $d$ $(d_{z^2})$ કક્ષક છે.

(C) આપેલ અણુ પિપિરિડિન છે.
પિપિરિડિનમાં,નાઇટ્રોજન પરમાણુ બે કાર્બન પરમાણુઓ અને એક હાઇડ્રોજન પરમાણુ સાથે જોડાયેલ છે,અને તેની પાસે એક અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ (lone pair) પણ છે.
$N$ ની આસપાસ ઇલેક્ટ્રોન ડોમેન્સની સંખ્યા = $2 \text{ (} C \text{ સાથેના બંધ)} + 1 \text{ (} H \text{ સાથેનો બંધ)} + 1 \text{ (અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ)} = 4$.
સ્ટેરિક નંબર $4$ હોવાથી,નાઇટ્રોજન પરમાણુનું સંકરણ $sp^3$ થાય છે.

(C) $SO_4^{2-}$ અને $BF_4^-$ બંનેમાં મધ્યસ્થ પરમાણુઓ ($S$ અને $B$) $sp^3$ સંકરણ અનુભવે છે.
બંને ઘટકોમાં મધ્યસ્થ પરમાણુ પર અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મની ગેરહાજરીને કારણે તેમનો આકાર સમચતુષ્ફલકીય $(tetrahedral)$ હોય છે.

(A) $sp^2$ સંકરણમાં,ત્રણ સંકર કક્ષકો એકબીજા સાથે $120^o$ ના ખૂણે ગોઠવાયેલી હોય છે જેથી ઇલેક્ટ્રોન અપાકર્ષણ ન્યૂનતમ થાય.
તેથી,બંધકોણ $120^o$ છે.

(D) $sp^2$ સંકરણ ધરાવતા અણુઓમાં $C - C$ બંધ લંબાઈ $1.4 \ \mathring{A}$ હોય છે.

(C) $XeF_2$ માં સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોનની કુલ સંખ્યા $8 + (2 \times 7) = 22$ છે.
સંકરણ શોધવા માટે,આપણે સ્ટેરિક નંબર $(X)$ ની ગણતરી કરીએ છીએ:
$X = \frac{1}{2} [V + M - C + A]$,જ્યાં $V$ એ મધ્યસ્થ પરમાણુના સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા છે,$M$ એ એકસંયોજક પરમાણુઓની સંખ્યા છે,$C$ એ ધનભાર છે અને $A$ એ ઋણભાર છે.
$XeF_2$ માટે: $V = 8$,$M = 2$,$C = 0$,$A = 0$.
$X = \frac{1}{2} [8 + 2] = 5$.
$5$ સ્ટેરિક નંબર $sp^3d$ સંકરણ સૂચવે છે.

(A) $SF_6$ માં મધ્યસ્થ સલ્ફર પરમાણુ $6$ ફ્લોરિન પરમાણુઓ સાથે જોડાયેલ છે અને કોઈ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ (lone pair) નથી,તેથી તેનું સંકરણ $sp^3d^2$ થાય છે.
આ સંકરણ અષ્ટફલકીય આકાર સૂચવે છે.

(C) $CH_2 = C = CH_2$ (એલીન) એ બીન-સ્તરીય છે.
આ અણુમાં,મધ્યસ્થ કાર્બન પરમાણુ $sp$ સંકરણ ધરાવે છે,જ્યારે બે છેડાના કાર્બન પરમાણુઓ $sp^2$ સંકરણ ધરાવે છે.
ઇલેક્ટ્રોનિક અપાકર્ષણ ઘટાડવા માટે બે $CH_2$ સમૂહો એકબીજાને લંબ સમતલમાં ગોઠવાયેલા હોય છે,જેના કારણે સમગ્ર બંધારણ બીન-સ્તરીય બને છે.

(A) $SO_2$ માં સલ્ફરના સંકરણને નક્કી કરવા માટે,આપણે સ્ટેરિક નંબર $(SN)$ ની ગણતરી કરીએ છીએ:
$SN = \frac{1}{2} [V + M - C + A]$
જ્યાં $V$ એ મધ્યસ્થ પરમાણુના સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા છે $(S = 6)$,$M$ એ જોડાયેલા એકસંયોજક પરમાણુઓની સંખ્યા છે $(0)$,$C$ એ ધનભાર છે $(0)$,અને $A$ એ ઋણભાર છે $(0)$.
$SN = \frac{1}{2} [6 + 0 - 0 + 0] = 3$.
સ્ટેરિક નંબર $3$ હોવાથી,સંકરણનો પ્રકાર $sp^2$ છે.

(C) $PF_5$ માં $sp^3d$ સંકરણ થાય છે અને તેનો આકાર ત્રિકોણીય દ્વિપિરામીડલ હોય છે.
આ બંધારણમાં,બે ફ્લોરિન પરમાણુઓ અક્ષીય સ્થાન પર હોય છે,જ્યારે બાકીના ત્રણ વિષુવવૃત્તીય સ્થાન પર હોય છે.
વિષુવવૃત્તીય બંધની જોડીઓ દ્વારા અનુભવાતા વધુ અપાકર્ષણને કારણે અક્ષીય $P-F$ બંધો વિષુવવૃત્તીય $P-F$ બંધો કરતા લાંબા હોય છે.

(A) $IF_5$ માં કુલ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન્સ $7 + (5 \times 7) = 42$ છે.
સ્ટેરિક નંબર $(X)$ માટેના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા:
$X = \frac{42}{8} = 5$ (ભાગફળ) અને $2$ (શેષ).
ત્યારબાદ,$\frac{2}{2} = 1$ (ભાગફળ) અને $0$ (શેષ).
$X = 5 + 1 = 6$.
સ્ટેરિક નંબર $6$ હોવાથી,સંકરણ $sp^3d^2$ છે.

(C) $BeF_2$ માં કુલ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $2 + (2 \times 7) = 16$ છે.
સંકરણ માટેના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,$X = \frac{16}{8} = 2$.
$2$ નો સ્ટેરિક નંબર $sp$ સંકરણ સૂચવે છે.
તેથી,$BeF_2$ માં બેરીલીયમ પરમાણુ $sp$ સંકરણ ધરાવે છે.

(B) જ્યારે એક $s$ કક્ષક અને એક $p$ કક્ષક સંકરણ પામે છે,ત્યારે તેઓ બે સમાન $sp$ સંકર કક્ષકો બનાવે છે.
આ બે $sp$ સંકર કક્ષકો એકબીજા સાથે $180^o$ ના ખૂણે અવકાશમાં ગોઠવાયેલી હોય છે,જેના પરિણામે રેખીય ભૂમિતિ મળે છે.