Dipole moment Questions in Gujarati

(B) ધ્રુવીય અણુના દ્વિધ્રુવ ચાકમાત્રાનું કુલ મૂલ્ય તેના ભૌમિતિક આકાર પર આધાર રાખે છે,એટલે કે બંધોની દ્વિધ્રુવ ચાકમાત્રાનો સદિશ સરવાળો.
પાણી $(H_2O)$ કોણીય બંધારણ ધરાવે છે જેમાં બંધકોણ $105^{\circ}$ છે,જેના કારણે તે ચોખ્ખી દ્વિધ્રુવ ચાકમાત્રા ધરાવે છે.
જોકે,$BeF_2$ એક રેખીય અણુ છે જેમાં બે $Be-F$ બંધોની દ્વિધ્રુવ ચાકમાત્રા સમાન મૂલ્યની અને વિરુદ્ધ દિશામાં હોવાથી એકબીજાને નાબૂદ કરે છે,પરિણામે કુલ દ્વિધ્રુવ ચાકમાત્રા શૂન્ય થાય છે.

(A) $CH_4$ ની ડાયપોલ મોમેન્ટ $0 \ D$ છે કારણ કે તે અધ્રુવીય સમચતુષ્ફલકીય અણુ છે.
$NF_3$ ની ડાયપોલ મોમેન્ટ $0.2 \ D$ છે કારણ કે અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ અને $N-F$ બંધની ડાયપોલ વિરુદ્ધ દિશામાં હોય છે.
$NH_3$ ની ડાયપોલ મોમેન્ટ $1.47 \ D$ છે કારણ કે અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ અને $N-H$ બંધની ડાયપોલ એકબીજાને ટેકો આપે છે.
$H_2O$ ની ડાયપોલ મોમેન્ટ $1.85 \ D$ છે કારણ કે તેનો આકાર વળેલો (bent) છે અને તેમાં વિદ્યુતઋણતાનો તફાવત વધારે છે.
તેથી,ડાયપોલ મોમેન્ટનો સાચો વધતો ક્રમ $CH_4 < NF_3 < NH_3 < H_2O$ છે.

(A) $H_2C=O$ (ફોર્માલ્ડિહાઇડ) માં અત્યંત ધ્રુવીય $C=O$ બંધ હોવાને કારણે સૌથી વધુ ડાયપોલ મોમેન્ટ હોય છે.
ઓક્સિજન કાર્બન કરતા વધુ વિદ્યુતઋણ હોવાથી,તે મોટો બંધ ડાયપોલ બનાવે છે.
ટ્રાન્સ-આઇસોમર્સ જેવા કે ટ્રાન્સ-બ્યુટ$-2-$ઈન અને ટ્રાન્સ$-2,3-$ડાયક્લોરો$-2-$બ્યુટીનમાં,આણ્વિય સમપ્રમાણતાને કારણે બંધ ડાયપોલ એકબીજાને રદ કરે છે,પરિણામે ચોખ્ખી ડાયપોલ મોમેન્ટ શૂન્ય થાય છે.
$2$-મિથાઈલપ્રોપીનનો ડાયપોલ મોમેન્ટ ઓછો હોય છે,પરંતુ તે ફોર્માલ્ડિહાઇડ કરતા ઘણો ઓછો છે.

(A) $BF_3$ ત્રિકોણીય સમતલીય બંધારણ ધરાવે છે,જે તેને $0 \ D$ ડાયપોલ મોમેન્ટ સાથે અધ્રુવીય બનાવે છે.
$NH_3$ માં,અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ અને $N-H$ બંધના ડાયપોલ એક જ દિશામાં હોવાથી,પરિણામી ડાયપોલ મોમેન્ટ $1.47 \ D$ જેટલી વધુ હોય છે.
$NF_3$ માં,અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ અને $N-F$ બંધના ડાયપોલ વિરુદ્ધ દિશામાં હોવાથી,પરિણામી ડાયપોલ મોમેન્ટ $0.24 \ D$ જેટલી ઓછી હોય છે.
તેથી,ડાયપોલ મોમેન્ટનો સાચો ચડતો ક્રમ $BF_3 < NF_3 < NH_3$ છે.

(D) પદાર્થનું ક્રાંતિક તાપમાન આંતરઆણ્વીય આકર્ષણ બળોની પ્રબળતા પર આધાર રાખે છે.
$H_2O$ એ કાયમી ડાયપોલ મોમેન્ટ $(1.84 \ D)$ ધરાવતો ધ્રુવીય અણુ છે,જે પ્રબળ ડાયપોલ-ડાયપોલ આકર્ષણ અને હાઇડ્રોજન બંધન તરફ દોરી જાય છે.
તેની સામે,$O_2$ એ $0 \ D$ ડાયપોલ મોમેન્ટ ધરાવતો અધ્રુવીય અણુ છે,જે ફક્ત નિર્બળ લંડન ડિસ્પર્ઝન બળો દર્શાવે છે.
તેથી,$H_2O$ નું ક્રાંતિક તાપમાન $O_2$ કરતા વધારે હોય છે.

(B) $CN^{-}$ અને $N_2$ બંને આઇસોઇલેક્ટ્રોનિક છે,જેમાં દરેક પાસે $14$ ઇલેક્ટ્રોન છે અને પરમાણુઓ વચ્ચે ત્રિ-બંધ છે.
જોકે,$N_2$ એ હોમોન્યુક્લિયર દ્વિ-પરમાણ્વીય અણુ છે,જેનો અર્થ છે કે તેમાં કોઈ બંધ ધ્રુવીયતા નથી (વિદ્યુતઋણતાનો તફાવત શૂન્ય છે).
તેનાથી વિપરીત,$CN^{-}$ એ હેટરોન્યુક્લિયર આયન છે જેમાં $C$ અને $N$ વચ્ચે વિદ્યુતઋણતામાં નોંધપાત્ર તફાવત છે,જેના પરિણામે ધ્રુવીય બંધ બને છે.
$N_2$ માં બંધ ધ્રુવીયતાનો અભાવ તેને $CN^{-}$ ની તુલનામાં રાસાયણિક રીતે નિષ્ક્રિય બનાવે છે.

(A) જેમ આપણે સમૂહમાં ઉપરથી નીચે જઈએ છીએ,તેમ તત્વોના હાઇડ્રાઇડ્સની ડાયપોલ મોમેન્ટ ઘટે છે,કારણ કે મધ્યસ્થ પરમાણુનું કદ વધે છે અને વિદ્યુતઋણતા ઘટે છે.
$NH_3$ ની ડાયપોલ મોમેન્ટ સૌથી વધુ છે કારણ કે નાઇટ્રોજન આ સમૂહનું સૌથી વધુ વિદ્યુતઋણ તત્વ છે,જે $N-H$ બંધની ધ્રુવીયતા વધારે છે.
આપેલ હાઇડ્રાઇડ્સ માટે ડાયપોલ મોમેન્ટનો ક્રમ નીચે મુજબ છે:
$NH_3 > PH_3 > AsH_3 > SbH_3$

(B) અણુનો ડાયપોલ મોમેન્ટ $(\mu)$ તેના આણ્વિય ભૂમિતિ અને બંધની ધ્રુવીયતા પર આધાર રાખે છે.
trans-$2$-બ્યુટીનમાં, બે મિથાઈલ સમૂહો $C=C$ દ્વિબંધની વિરુદ્ધ બાજુએ હોય છે, જે અણુને કેન્દ્ર-સંમિત બનાવે છે.
આ સંમિતિને કારણે, બે $C-CH_3$ બંધોના ડાયપોલ એકબીજાની અસરને નાબૂદ કરે છે, પરિણામે ચોખ્ખો ડાયપોલ મોમેન્ટ $\mu = 0$ થાય છે.

(B) અણુની ડાયપોલ મોમેન્ટ તેના ભૌમિતિક આકાર અને બંધની ધ્રુવીયતા પર આધાર રાખે છે.
$Cis-1, 2-$ડાયક્લોરોઈથીનમાં,બે ક્લોરિન પરમાણુઓ દ્વિબંધની એક જ બાજુએ આવેલા હોય છે,જેના પરિણામે બંધ ડાયપોલ્સના સદિશ સરવાળાને કારણે ચોખ્ખી ડાયપોલ મોમેન્ટ શૂન્ય હોતી નથી.
$1, 4-$ડાયક્લોરોબેન્ઝીન અને $Trans-1, 2-$ડાયક્લોરોઈથીનમાં,સંમિતિને કારણે બંધ ડાયપોલ્સ એકબીજાની અસર નાબૂદ કરે છે,પરિણામે ચોખ્ખી ડાયપોલ મોમેન્ટ શૂન્ય થાય છે.
તેથી,$Cis-1, 2-$ડાયક્લોરોઈથીન ડાયપોલ મોમેન્ટ દર્શાવે છે.

(B) અણુ શૂન્યતર દ્વિધ્રુવ ચાકમાત્રા ત્યારે જ દર્શાવે છે જો તે ધ્રુવીય હોય,એટલે કે તેના બંધ દ્વિધ્રુવોનો સદિશ સરવાળો શૂન્ય ન હોય.
$1$. $1,4-$ડાયક્લોરોબેન્ઝિન એક સંમિત અણુ છે જ્યાં બે $C-Cl$ બંધ દ્વિધ્રુવો સમાન અને વિરુદ્ધ દિશામાં હોવાથી એકબીજાની અસર નાબૂદ કરે છે (દ્વિધ્રુવ ચાકમાત્રા = $0 \ D$).
$2$. $1,2-$ડાયક્લોરોબેન્ઝિનમાં બે $Cl$ પરમાણુઓ પાસપાસેના કાર્બન પર હોય છે,જેના કારણે બંધોની કોણીય ગોઠવણીને લીધે ચોખ્ખી દ્વિધ્રુવ ચાકમાત્રા મળે છે.
$3$. $trans-1,2-$ડાયક્લોરોઈથીન એક કેન્દ્ર-સંમિત અણુ છે જ્યાં બંધ દ્વિધ્રુવો એકબીજાની અસર નાબૂદ કરે છે (દ્વિધ્રુવ ચાકમાત્રા = $0 \ D$).
$4$. $trans-2-$બ્યુટીન એક અધ્રુવીય હાઇડ્રોકાર્બન છે.
તેથી,$1,2-$ડાયક્લોરોબેન્ઝિન સાચો જવાબ છે.

(C) ધ્રુવીય સંયોજન એ છે કે જેમાં બંધાયેલા પરમાણુઓ વચ્ચે વિદ્યુતઋણતાના તફાવતને કારણે ચોખ્ખી દ્વિધ્રુવ ચાકમાત્રા હોય છે.
$HCl$ માં,ક્લોરિન પરમાણુ હાઇડ્રોજન પરમાણુ કરતા વધુ વિદ્યુતઋણ છે,જેના પરિણામે $Cl$ પર આંશિક ઋણ વીજભાર અને $H$ પર આંશિક ધન વીજભાર ઉત્પન્ન થાય છે.
તેથી,$HCl$ એ ધ્રુવીય અણુ છે.
આની સરખામણીમાં,$C_2H_6$,$CCl_4$ અને $CH_4$ તેમની સંમિત રચનાઓને કારણે અધ્રુવીય છે,જેમાં વ્યક્તિગત બંધ દ્વિધ્રુવો એકબીજાને નાબૂદ કરે છે.

(A) અણુની દ્વિધ્રુવીય ચાકમાત્રા વ્યક્તિગત બંધના દ્વિધ્રુવોના સદિશ સરવાળા અને આણ્વિય ભૂમિતિ પર આધાર રાખે છે.
$CCl_4$ એ સમચતુષ્ફલકીય અણુ છે જેની રચના સંમિત હોવાથી તેની ચોખ્ખી દ્વિધ્રુવીય ચાકમાત્રા $0 \ D$ છે.
$CH_3Cl$,$CH_2Cl_2$ અને $CHCl_3$ માં,ક્લોરિનની ઊંચી વિદ્યુતઋણતાને કારણે $C-Cl$ બંધ ધ્રુવીય છે.
$CH_3Cl$ ની દ્વિધ્રુવીય ચાકમાત્રા સૌથી વધુ $(1.86 \ D)$ છે કારણ કે $C-H$ બંધ અને $C-Cl$ બંધના દ્વિધ્રુવો એકબીજાને સમાન દિશામાં મદદ કરે છે.
જેમ જેમ વધુ $Cl$ પરમાણુઓનું વિસ્થાપન થાય છે,તેમ $C-Cl$ બંધના દ્વિધ્રુવોની વિરુદ્ધ દિશાઓને કારણે તેમનો સદિશ સરવાળો ઘટતો જાય છે.
તેથી,દ્વિધ્રુવીય ચાકમાત્રાનો સાચો ક્રમ $CH_3Cl > CH_2Cl_2 > CHCl_3 > CCl_4$ છે.

(D) બંધની ધ્રુવીયતા બંધિત પરમાણુઓ વચ્ચેના વિદ્યુત ઋણતાના તફાવત પર આધાર રાખે છે.
ફ્લોરિન $(F)$ એ આવર્ત કોષ્ટકમાં સૌથી વધુ વિદ્યુત ઋણ તત્વ છે.
$C$ $(2.5)$ અને $F$ $(4.0)$ વચ્ચેનો વિદ્યુત ઋણતાનો તફાવત $1.5$ છે,જે આપેલા વિકલ્પોમાં સૌથી વધુ છે.
તેથી,$C - F$ બંધ સૌથી વધુ ધ્રુવીય છે.

(D) વિધાન-$1$ સાચું છે કારણ કે $CCl_4$ એ અધ્રુવીય સહસંયોજક સંયોજન છે અને $H_2O$ એ ધ્રુવીય દ્રાવક છે. 'જેવું દ્રાવ્ય તેવું દ્રાવક' ના સિદ્ધાંત મુજબ,અધ્રુવીય દ્રાવ્ય પદાર્થો ધ્રુવીય દ્રાવકોમાં ઓગળતા નથી.
વિધાન-$2$ ખોટું છે કારણ કે $CCl_4$ તેના સમમિતિય ટેટ્રાહેડ્રલ આકારને કારણે અધ્રુવીય અણુ છે,જેના કારણે વ્યક્તિગત $C-Cl$ બંધની દ્વિધ્રુવીય ચાકમાત્રા એકબીજાને નાબૂદ કરે છે.

(D) વાયુનું ક્રાંતિક તાપમાન આંતરઆણ્વીય આકર્ષણ બળોની પ્રબળતા સાથે સીધું સંબંધિત છે.
$H_2O$ એ ધ્રુવીય અણુ છે અને કાયમી દ્વિ-ધ્રુવ ચાકમાત્રા ધરાવે છે,જે મજબૂત દ્વિ-ધ્રુવ-દ્વિ-ધ્રુવ આકર્ષણ (હાઇડ્રોજન બંધન) તરફ દોરી જાય છે.
$O_2$ એ અધ્રુવીય અણુ છે અને માત્ર નિર્બળ લંડન વિક્ષેપન બળો દર્શાવે છે.
તેથી,દ્વિ-ધ્રુવ ચાકમાત્રાની હાજરી અને મજબૂત આંતરઆણ્વીય બળોને કારણે,પાણીનું ક્રાંતિક તાપમાન $O_2$ કરતા વધારે હોય છે.

(D) પાણી એક ધ્રુવીય અણુ છે જેની દ્વિ-ધ્રુવ ચાકમાત્રા $\mu = 1.84 \ D$ છે,જ્યારે $O_2$ અધ્રુવીય છે અને તેની $\mu = 0$ છે.
કાયમી દ્વિ-ધ્રુવ ચાકમાત્રાની હાજરીને કારણે,પાણીના અણુઓ $O_2$ માં રહેલા નિર્બળ લંડન ડિસ્પર્શન બળોની તુલનામાં મજબૂત આંતર-આણ્વીય દ્વિ-ધ્રુવ-દ્વિ-ધ્રુવ આકર્ષણ બળો (અને હાઇડ્રોજન બંધન) અનુભવે છે.
મજબૂત આંતર-આણ્વીય બળોને લીધે તેનું ક્રીટીકલ તાપમાન ઊંચું હોય છે.

(C) અણુની દ્વિધ્રુવ ચાકમાત્રા તેના ભૌમિતિક આકાર પર આધાર રાખે છે.
$CO_2$ રેખીય આકાર $(O=C=O)$ ધરાવે છે,જેમાં બે $C=O$ બંધના દ્વિધ્રુવો સમાન મૂલ્યના અને વિરુદ્ધ દિશામાં હોવાથી એકબીજાની અસર નાબૂદ કરે છે,પરિણામે કુલ દ્વિધ્રુવ ચાકમાત્રા $\mu = 0$ થાય છે.
$H_2O$ વળેલો (કોણીય) આકાર ધરાવે છે. તેના વળેલા આકાર અને ઓક્સિજન પરમાણુ પર રહેલા અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મોને કારણે બે $O-H$ બંધના દ્વિધ્રુવો એકબીજાની અસર નાબૂદ કરતા નથી,પરિણામે કુલ દ્વિધ્રુવ ચાકમાત્રા $\mu \neq 0$ થાય છે.

(D) $BF_3$ એ $sp^2$ સંકરણ સાથે ત્રિકોણીય સમતલીય ભૂમિતિ ધરાવે છે. તેના સમપ્રમાણ આકારને કારણે,વ્યક્તિગત બંધ દ્વિધ્રુવો એકબીજાને નાબૂદ કરે છે,જેના પરિણામે ચોખ્ખી દ્વિધ્રુવ ચાકમાત્રા $\mu = 0$ મળે છે.
$NH_3$ એ $sp^3$ સંકરણ સાથે ત્રિકોણીય પિરામિડલ ભૂમિતિ ધરાવે છે,જેમાં નાઇટ્રોજન પરમાણુ પર એક અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ હોય છે. અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ અને ત્રણ $N-H$ બંધો એકબીજાની દ્વિધ્રુવ ચાકમાત્રાને નાબૂદ કરતા નથી,જેના પરિણામે ચોખ્ખી દ્વિધ્રુવ ચાકમાત્રા $\mu \neq 0$ મળે છે.
તેથી,ધ્રુવીયતામાં તફાવત તેમના આણ્વિય આકારોને કારણે છે: $BF_3$ સમતલીય છે અને $NH_3$ પિરામિડલ છે.

(B) બંધની ધ્રુવીયતા બંધિત પરમાણુઓ વચ્ચેની વિદ્યુતઋણતાના તફાવત પર આધાર રાખે છે. વિદ્યુતઋણતાનો તફાવત જેટલો વધારે,તેટલો બંધ વધુ ધ્રુવીય.
વિદ્યુતઋણતાના મૂલ્યો (Pauling સ્કેલ): $C = 2.55$,$N = 3.04$,$O = 3.44$,$F = 3.98$.
તફાવત:
$C - O = |3.44 - 2.55| = 0.89$
$C - F = |3.98 - 2.55| = 1.43$
$O - F = |3.98 - 3.44| = 0.54$
$N - F = |3.98 - 3.04| = 0.94$
$C - F$ માટે તફાવત સૌથી વધુ હોવાથી,તે સૌથી વધુ ધ્રુવીય બંધ છે.

(A) અણુની ધ્રુવીયતા તેના દ્વિધ્રુવ ચાકમાત્રા $(\mu)$ દ્વારા નક્કી કરવામાં આવે છે.
$H_2O$ માં ઓક્સિજન પરમાણુ પર બે અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ હોવાને કારણે તેનો આકાર કોણીય (bent) હોય છે,જેના પરિણામે તેની ચોખ્ખી દ્વિધ્રુવ ચાકમાત્રા શૂન્ય હોતી નથી $(\mu \neq 0)$,તેથી તે ધ્રુવીય છે.
$BeF_2$ નો આકાર રેખીય છે ($F-Be-F$ બંધકોણ $180^{\circ}$ છે),જેમાં બે બંધ દ્વિધ્રુવો સમાન મૂલ્યના અને વિરુદ્ધ દિશામાં હોવાથી એકબીજાની અસર નાબૂદ કરે છે,પરિણામે તેની ચોખ્ખી દ્વિધ્રુવ ચાકમાત્રા શૂન્ય થાય છે $(\mu = 0)$,તેથી તે અધ્રુવીય છે.

(B) $NH_3$ ની દ્વિધ્રુવ ચાકમાત્રા $1.46 \ D$ છે અને $NF_3$ ની $0.24 \ D$ છે.
$NH_3$ માં,અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મની કક્ષકીય દ્વિધ્રુવ ચાકમાત્રા $N-H$ બંધોની પરિણામી દ્વિધ્રુવ ચાકમાત્રાની દિશામાં જ હોય છે.
$NF_3$ માં,અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મની કક્ષકીય દ્વિધ્રુવ ચાકમાત્રા $N-F$ બંધોની પરિણામી દ્વિધ્રુવ ચાકમાત્રાની વિરુદ્ધ દિશામાં હોય છે,જેના કારણે ચોખ્ખી દ્વિધ્રુવ ચાકમાત્રા ઓછી મળે છે.
તેથી,$\mu_{NF_3} < \mu_{NH_3}$.

(C) $SiF_4$ સમચતુષ્ફલકીય ભૂમિતિ ધરાવે છે અને તે અત્યંત સંમિતિય છે.
આ સંમિતિને કારણે,વ્યક્તિગત બંધની દ્વિધ્રુવીય ચાકમાત્રાઓ એકબીજાને નાબૂદ કરે છે,જેના પરિણામે ચોખ્ખી દ્વિધ્રુવીય ચાકમાત્રા $\mu = 0$ થાય છે.

(B) જો અણુનો ચોખ્ખો દ્વિધ્રુવીય આઘૂર્ણ $(\mu)$ શૂન્ય ન હોય $(\mu \neq 0)$,તો તે અણુ ધ્રુવીય છે.
$BF_3$,$CO_2$,અને $CH_4$ માં અણુઓ અત્યંત સંમિતિય (symmetrical) છે,જેના કારણે વ્યક્તિગત બંધના દ્વિધ્રુવીય આઘૂર્ણ એકબીજાને નાબૂદ કરે છે,પરિણામે $\mu = 0$ થાય છે.
$C_2H_5-F$ (ફ્લોરોઈથેન) માં,ઇથાઈલ ગ્રુપ સાથે જોડાયેલા વધુ વિદ્યુતઋણ ફ્લોરિન પરમાણુને કારણે અણુ અસંમિતિય છે,જે કાયમી દ્વિધ્રુવીય આઘૂર્ણ ઉત્પન્ન કરે છે. તેથી,$\mu \neq 0$ અને આ સંયોજન ધ્રુવીય છે.

(B) $CO_2$ રેખીય ભૂમિતિ ધરાવે છે જેમાં $O=C=O$ બંધકોણ $180^{\circ}$ હોય છે.
તેની સંમિત રચનાને કારણે,બે $C=O$ બંધના દ્વિધ્રુવો સમાન મૂલ્યના અને વિરુદ્ધ દિશામાં હોવાથી એકબીજાની અસર નાબૂદ કરે છે.
તેથી,$CO_2$ ની ચોખ્ખી દ્વિધ્રુવ ચાકમાત્રા $0 \ D$ છે,જે તેને અધ્રુવીય અણુ બનાવે છે.

(D) $CCl_4$ સંપૂર્ણ સંમિત ચતુષ્ફલકીય ભૂમિતિ ધરાવે છે.
આ સંમિતિને કારણે,વ્યક્તિગત બંધ દ્વિધ્રુવો એકબીજાની અસર નાબૂદ કરે છે,જેના પરિણામે ચોખ્ખી દ્વિધ્રુવ ચાકમાત્રા $\mu = 0$ મળે છે.
તેથી,$CCl_4$ એ અધ્રુવીય અણુ છે.

(D) જો અણુમાં ચોખ્ખી ધ્રુવીયતા હોય તો તે દ્વિધ્રુવ ચાકમાત્રા ધરાવે છે.
$CCl_4$,$C_6H_6$,અને $BF_3$ એ સંમિત અણુઓ છે જેની ચોખ્ખી દ્વિધ્રુવ ચાકમાત્રા $0 \ D$ છે.
$HF$ એ વિષમકેન્દ્રીય દ્વિપરમાણ્વીય અણુ છે જેમાં ધ્રુવીય $H-F$ બંધ હોય છે,જેના પરિણામે તેની દ્વિધ્રુવ ચાકમાત્રા શૂન્ય હોતી નથી.

(C) આપેલા વિકલ્પોમાં એસિટોફિનોનની દ્વિધ્રુવ ચાકમાત્રા સૌથી વધુ છે,જેનું મુખ્ય કારણ કાર્બોનિલ સમૂહ $(C=O)$ ની પ્રબળ ધ્રુવીયતા અને સંસ્પદન અસર છે જે વીજભારના અલગીકરણમાં વધારો કરે છે.
એસિટોફિનોનના સંસ્પદન બંધારણો તેની નોંધપાત્ર દ્વિધ્રુવ ચાકમાત્રામાં ફાળો આપે છે.
ટ્રાન્સ-$2$-બ્યુટીનની દ્વિધ્રુવ ચાકમાત્રા સંમિતિને કારણે $\mu = 0$ હોય છે.
$1,3$-ડાયમિથાઇલ બેન્ઝીનની દ્વિધ્રુવ ચાકમાત્રા ઓછી હોય છે.
ઇથેનોલની દ્વિધ્રુવ ચાકમાત્રા હોય છે,પરંતુ તે એસિટોફિનોન કરતા ઓછી હોય છે.

(A) આયનિક પ્રકૃતિનું પ્રતિશત પ્રમાણ નીચેના સૂત્ર દ્વારા ગણવામાં આવે છે:
$\text{આયનિક પ્રકૃતિનું પ્રતિશત પ્રમાણ} = \frac{\mu_{\text{અવલોકિત}}}{\mu_{\text{સૈદ્ધાંતિક}}} \times 100$
આપેલ છે:
$\mu_{\text{અવલોકિત}} = 1.03 \ D$
$\mu_{\text{સૈદ્ધાંતિક}} = 6.12 \ D$
કિંમતો મૂકતા:
$\text{આયનિક પ્રકૃતિનું પ્રતિશત પ્રમાણ} = \frac{1.03}{6.12} \times 100 \approx 16.83\% \approx 17\%$
આમ,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(D) $BF_3$ ત્રિકોણીય સમતલીય ભૂમિતિ ધરાવે છે અને તે સંમિત છે,તેથી તેની ચોખ્ખી દ્વિધ્રુવ ચાકમાત્રા $\mu = 0$ છે.
$NH_3$ અને $NF_3$ બંને ત્રિકોણીય પિરામિડલ ભૂમિતિ ધરાવે છે અને નાઇટ્રોજન પરમાણુ પર એક અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ હોય છે.
$NH_3$ માં,$N-H$ બંધની દ્વિધ્રુવ ચાકમાત્રા અને અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મની દિશા એક જ હોય છે,જે એકબીજાને મદદ કરે છે,પરિણામે ઉચ્ચ દ્વિધ્રુવ ચાકમાત્રા $(\mu \approx 1.46 \ D)$ મળે છે.
$NF_3$ માં,$N-F$ બંધની દ્વિધ્રુવ ચાકમાત્રા અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મની દ્વિધ્રુવ ચાકમાત્રાની વિરુદ્ધ દિશામાં હોય છે,જે આંશિક રીતે એકબીજાને નાબૂદ કરે છે,પરિણામે ઓછી દ્વિધ્રુવ ચાકમાત્રા $(\mu \approx 0.24 \ D)$ મળે છે.
તેથી,દ્વિધ્રુવ ચાકમાત્રાનો સાચો ક્રમ $NH_3 > NF_3 > BF_3$ છે.

(C) જો અણુ ધ્રુવીય હોય તો તેની પાસે કાયમી દ્વિધ્રુવ ચાકમાત્રા હોય છે,એટલે કે તેની ચોખ્ખી દ્વિધ્રુવ ચાકમાત્રા શૂન્ય હોતી નથી $(\mu \neq 0)$.
$BF_3$ નો આકાર ત્રિકોણીય સમતલીય છે અને તે સંમિત છે,તેથી $\mu = 0$.
$SiF_4$ નો આકાર સમચતુષ્ફલકીય છે અને તે સંમિત છે,તેથી $\mu = 0$.
$XeF_4$ નો આકાર ચોરસ સમતલીય છે અને તે સંમિત છે,તેથી $\mu = 0$.
$SF_4$ માં સલ્ફર પર એક અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મની હાજરીને કારણે તેનો આકાર સી-સો (see-saw) પ્રકારનો હોય છે. આ અસમપ્રમાણતાને લીધે તેની ચોખ્ખી દ્વિધ્રુવ ચાકમાત્રા શૂન્ય હોતી નથી $(\mu \neq 0)$.

(B) અણુની દ્વિધ્રુવ ચાકમાત્રા તેના ભૌમિતિક આકાર અને બંધની ધ્રુવીયતા પર આધાર રાખે છે.
$1,4$-ડાયક્લોરોબેન્ઝીન,$trans$-$1,2$-ડાયક્લોરોઈથીન અને $trans$-$2,3$-ડાયક્લોરોબ્યુટ-$2$-ઈન એ સંમિત અણુઓ છે,જેમાં બંધની દ્વિધ્રુવ ચાકમાત્રાઓ એકબીજાની અસર નાબૂદ કરે છે,પરિણામે કુલ દ્વિધ્રુવ ચાકમાત્રા શૂન્ય થાય છે.
$cis$-$1,2$-ડાયક્લોરોઈથીન એ અસંમિત અણુ છે,જેમાં બંધની દ્વિધ્રુવ ચાકમાત્રાઓ એકબીજાની અસર નાબૂદ કરતી નથી,તેથી તેની ચોખ્ખી દ્વિધ્રુવ ચાકમાત્રા શૂન્ય હોતી નથી.

(A) દ્વિધ્રુવ ચાકમાત્રા એ વ્યક્તિગત બંધ દ્વિધ્રુવોના સદિશ સરવાળા પર આધાર રાખે છે.
$CH_3Cl$ માં,$C-Cl$ અને $C-H$ બંધના દ્વિધ્રુવો એકબીજાને મદદ કરે છે,જેના પરિણામે ચોખ્ખી દ્વિધ્રુવ ચાકમાત્રા વધુ હોય છે.
$CH_2Cl_2$ માં,બંધ દ્વિધ્રુવો આંશિક રીતે એકબીજાને નાબૂદ કરે છે.
$CHCl_3$ માં,ત્રણ $C-Cl$ બંધના દ્વિધ્રુવો $C-H$ બંધના દ્વિધ્રુવને આંશિક રીતે નાબૂદ કરે છે.
$CCl_4$ માં,અણુ સમચતુષ્ફલકીય અને સંમિત હોવાથી,ચાર $C-Cl$ બંધના દ્વિધ્રુવો એકબીજાને સંપૂર્ણપણે નાબૂદ કરે છે,પરિણામે ચોખ્ખી દ્વિધ્રુવ ચાકમાત્રા શૂન્ય થાય છે.
તેથી,$CH_3Cl$ ની દ્વિધ્રુવ ચાકમાત્રા સૌથી વધુ છે.

(B) દ્વિ-ધ્રુવ ચાકમાત્રા એ વ્યક્તિગત બંધ દ્વિ-ધ્રુવોના સદિશ સરવાળા પર આધાર રાખે છે.
$p$-ડાયક્લોરોબેન્ઝિન અને $p$-ડાયનાઈટ્રોબેન્ઝિનની દ્વિ-ધ્રુવ ચાકમાત્રા શૂન્યની નજીક હોય છે કારણ કે બંધ દ્વિ-ધ્રુવો વિરુદ્ધ દિશામાં હોય છે અને એકબીજાની અસર નાબૂદ કરે છે.
$o$-ડાયક્લોરોબેન્ઝિન અને $o$-ડાયનાઈટ્રોબેન્ઝિનમાં,દ્વિ-ધ્રુવો $60^{\circ}$ ના ખૂણે હોય છે,જેના પરિણામે ચોખ્ખી દ્વિ-ધ્રુવ ચાકમાત્રા શૂન્ય હોતી નથી.
$o$-ડાયક્લોરોબેન્ઝિન અને $o$-ડાયનાઈટ્રોબેન્ઝિનની સરખામણી કરતા,$-NO_2$ સમૂહ એ $-Cl$ પરમાણુ કરતા વધુ પ્રબળ ઇલેક્ટ્રોન-આકર્ષક સમૂહ છે,જે $C-Cl$ બંધની તુલનામાં $C-NO_2$ બંધ માટે મોટો વ્યક્તિગત બંધ દ્વિ-ધ્રુવ બનાવે છે.
તેથી,આપેલા વિકલ્પોમાંથી $o$-ડાયનાઈટ્રોબેન્ઝિન મહત્તમ દ્વિ-ધ્રુવ ચાકમાત્રા ધરાવે છે.

(A) ડાઈપોલ મોમેન્ટ એ વ્યક્તિગત બંધ ડાઈપોલના સદિશ સરવાળા પર આધાર રાખે છે.
$CH_3Cl$ માં,$C-H$ અને $C-Cl$ બંધના ડાઈપોલ એકબીજાને મદદ કરે છે,જેના પરિણામે ચોખ્ખી ડાઈપોલ મોમેન્ટ સૌથી વધુ મળે છે.
$CH_2Cl_2$ અને $CHCl_3$ માં,બંધ ડાઈપોલ આંશિક રીતે એકબીજાને રદ કરે છે.
$CCl_4$ માં,અણુ સંપૂર્ણપણે સમચતુષ્ફલકીય છે અને ચાર $C-Cl$ બંધના ડાઈપોલ એકબીજાને સંપૂર્ણપણે રદ કરે છે,જેના પરિણામે ચોખ્ખી ડાઈપોલ મોમેન્ટ $0 \ D$ થાય છે.
તેથી,$CH_3Cl$ સૌથી વધુ ડાઈપોલ મોમેન્ટ ધરાવે છે.

(A) ડાયપોલ મોમેન્ટ $(\mu)$ એ બંધની ધ્રુવીયતા અને બંધકોણ પર આધાર રાખે છે.
$(iv)$ $p$-ડાયક્લોરોબેન્ઝિન: બે $C-Cl$ બંધ $180^{\circ}$ પર હોવાથી, તેમની ડાયપોલ મોમેન્ટ એકબીજાને નાબૂદ કરે છે, $\mu = 0$.
$(i)$ ટોલ્યુઇન: ઇલેક્ટ્રોન-ડોનેટિંગ મિથાઇલ ગ્રુપને કારણે તેની ડાયપોલ મોમેન્ટ ઓછી હોય છે, $\mu \approx 0.4 \ D$.
$(ii)$ $m$-ડાયક્લોરોબેન્ઝિન: બંધકોણ $120^{\circ}$ છે, જે ચોખ્ખી ડાયપોલ મોમેન્ટ આપે છે.
$(iii)$ $o$-ડાયક્લોરોબેન્ઝિન: બંધકોણ $60^{\circ}$ છે, જે બે $C-Cl$ બંધ ડાયપોલના સદિશ સરવાળાને કારણે આઇસોમર્સમાં સૌથી વધુ ડાયપોલ મોમેન્ટ આપે છે.
આમ, વધતો ક્રમ $IV < I < II < III$ છે.

(B) જો અણુ ધ્રુવીય હોય તો તે કાયમી દ્વિ-ધ્રુવ ચાકમાત્રા ધરાવે છે,જેનો અર્થ છે કે તેમાં વિદ્યુતભારનું અસમપ્રમાણ વિતરણ હોય છે.
$2, 2$-ડાયમિથાઈલ પ્રોપેન (નિયોપેન્ટેન) અત્યંત સંમિતિય છે,જેના પરિણામે તેની ચોખ્ખી દ્વિ-ધ્રુવ ચાકમાત્રા $0$ થાય છે.
$2, 2, 3, 3$-ટેટ્રામિથાઈલ બ્યુટેન પણ અત્યંત સંમિતિય છે,તેથી તેની પણ ચોખ્ખી દ્વિ-ધ્રુવ ચાકમાત્રા $0$ થાય છે.
ટ્રાન્સ-$3$-હેકઝેન દ્વિ-બંધની આસપાસ સંમિતિય છે,તેથી આલ્કાઈલ સમૂહોની દ્વિ-ધ્રુવ ચાકમાત્રા એકબીજાને નાબૂદ કરે છે,પરિણામે ચોખ્ખી દ્વિ-ધ્રુવ ચાકમાત્રા $0$ થાય છે.
ટ્રાન્સ-$2$-પેન્ટીન અસમપ્રમાણ છે કારણ કે દ્વિ-બંધિત કાર્બન સાથે જોડાયેલા આલ્કાઈલ સમૂહો અલગ-અલગ છે (એક મિથાઈલ સમૂહ છે અને બીજો ઈથાઈલ સમૂહ છે). તેથી,દ્વિ-ધ્રુવ ચાકમાત્રા એકબીજાને નાબૂદ કરતી નથી અને તે કાયમી દ્વિ-ધ્રુવ ચાકમાત્રા ધરાવે છે.

(D) $1,3,5$-ટ્રાયક્લોરોબેન્ઝિનનું બંધારણ અત્યંત સંમિતિય છે.
આ અણુમાં,ત્રણ $C-Cl$ બંધની ડાયપોલ મોમેન્ટ એકબીજા સાથે $120^{\circ}$ ના ખૂણે ગોઠવાયેલી હોય છે.
કોઈપણ બે $C-Cl$ બંધની પરિણામી ડાયપોલ મોમેન્ટ ત્રીજા $C-Cl$ બંધની ડાયપોલ મોમેન્ટ જેટલી જ હોય છે પરંતુ વિરુદ્ધ દિશામાં કાર્ય કરે છે.
તેથી,ડાયપોલ મોમેન્ટનો સદિશ સરવાળો શૂન્ય થાય છે.
આમ,$1,3,5$-ટ્રાયક્લોરોબેન્ઝિનની ચોખ્ખી ડાયપોલ મોમેન્ટ $0$ છે.

(C) અણુની ડાયપોલ મોમેન્ટ તેના આણ્વિય ભૂમિતિ અને તેના બંધની ધ્રુવીયતા પર આધાર રાખે છે.
$CCl_4$ ની ભૂમિતિ સમચતુષ્ફલકીય (tetrahedral) છે જેમાં ચારેય $C-Cl$ બંધ સમાન છે.
સમપ્રમાણ ગોઠવણીને કારણે વ્યક્તિગત બંધની ડાયપોલ એકબીજાને નાબૂદ કરે છે,પરિણામે ચોખ્ખી ડાયપોલ મોમેન્ટ $0 \ D$ થાય છે.
તેની સરખામણીમાં,$CHCl_3$,$CH_2Cl_2$ અને $CH_3Cl$ અસમપ્રમાણ અણુઓ છે જેમાં બંધની ડાયપોલ નાબૂદ થતી નથી,પરિણામે શૂન્ય સિવાયની ડાયપોલ મોમેન્ટ મળે છે.

(B) અણુની ડાયપોલ મોમેન્ટ તેની સંમિતિ અને તેના બંધોની ધ્રુવીયતા પર આધાર રાખે છે.
$A$. $cis-but-2-ene$ તેના $cis$ બંધારણને કારણે શૂન્ય સિવાયની ડાયપોલ મોમેન્ટ ધરાવે છે.
$B$. $but-2-yne$ $(CH_3-C \equiv C-CH_3)$ એક રેખીય,સંમિત અણુ છે જ્યાં બંધ ડાયપોલ એકબીજાને નાબૂદ કરે છે,પરિણામે ચોખ્ખી ડાયપોલ મોમેન્ટ $0 \ D$ થાય છે.
$C$. $but-1-yne$ $(CH_3CH_2C \equiv CH)$ માં ટર્મિનલ આલ્કાઈન જૂથ છે,જે નાની ડાયપોલ મોમેન્ટ ધરાવે છે.
$D$. $but-1-en-3-yne$ $(CH_2=CH-C \equiv CH)$ માં દ્વિબંધ અને ત્રિબંધ બંને છે,જે નોંધપાત્ર ડાયપોલ મોમેન્ટ સાથેનું ધ્રુવીય બંધારણ બનાવે છે.
તેથી,$but-2-yne$ સૌથી ઓછી ડાયપોલ મોમેન્ટ ધરાવે છે.

(B) $p-$ડાયક્લોરોબેન્ઝીનમાં,બે $C-Cl$ બંધો $180^{\circ}$ ના ખૂણે વિરુદ્ધ દિશામાં ગોઠવાયેલા હોય છે.
બંધ મોમેન્ટ સમાન મૂલ્યના અને વિરુદ્ધ દિશાના હોવાથી,તેઓ એકબીજાની અસર નાબૂદ કરે છે.
તેથી,$p-$ડાયક્લોરોબેન્ઝીનનો ચોખ્ખો ડાયપોલ મોમેન્ટ $0 \, D$ છે.

(C) $CCl_4$ તેની સમમિતિય ટેટ્રાહેડ્રલ ભૂમિતિને કારણે $0 \ D$ ડાયપોલ મોમેન્ટ ધરાવે છે,જ્યાં બંધ ડાયપોલ એકબીજાને રદ કરે છે.
ક્લોરોમિથેન્સ માટે,ડાયપોલ મોમેન્ટ $C-Cl$ બંધ ડાયપોલના સદિશ સરવાળા પર આધાર રાખે છે.
પ્રાયોગિક મૂલ્યો નીચે મુજબ છે:
$CH_3Cl = 1.86 \ D$
$CH_2Cl_2 = 1.60 \ D$
$CHCl_3 = 1.01 \ D$
$CCl_4 = 0 \ D$
તેથી,સાચો ક્રમ $CH_3Cl > CH_2Cl_2 > CHCl_3 > CCl_4$ છે.

(C) $CO_2$ અને $CH_4$ ની દ્વિધ્રુવીય ચાકમાત્રા શૂન્ય છે કારણ કે તેઓ પ્રકૃતિમાં સંમિત છે.
$NH_3$ અને $NF_3$ ની વચ્ચે,$NH_3$ ની દ્વિધ્રુવીય ચાકમાત્રા $NF_3$ કરતા વધારે છે. $NH_3$ અને $NF_3$ બંનેમાં,નાઈટ્રોજન પરમાણુ પાસે એક અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ (lone pair) હોય છે.
$NH_3$ ના કિસ્સામાં,ચોખ્ખી $N-H$ બંધ દ્વિધ્રુવીય ચાકમાત્રા અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મની દિશામાં જ હોય છે,જેનાથી તે ઉમેરાય છે. પરંતુ $NF_3$ ના કિસ્સામાં,ત્રણ $N-F$ બંધોની ચોખ્ખી બંધ દ્વિધ્રુવીય ચાકમાત્રા અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મની દિશાની વિરુદ્ધ હોય છે,જેનાથી તે આંશિક રીતે રદ થાય છે. તેથી,$NH_3$ ની દ્વિધ્રુવીય ચાકમાત્રા મહત્તમ છે.

(D) જો અણુ પાસે ચોખ્ખી દ્વિધ્રુવીય ચાકમાત્રા $(\mu \neq 0)$ હોય તો તે ધ્રુવીય છે.
$SiF_4$ નો આકાર સમચતુષ્ફલકીય છે અને $\mu = 0$ છે.
$XeF_4$ નો આકાર સમતલીય ચોરસ છે અને $\mu = 0$ છે.
$BF_3$ નો આકાર ત્રિકોણીય સમતલીય છે અને $\mu = 0$ છે.
$SF_4$ માં મધ્યસ્થ $S$ પરમાણુ પર એક અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ હોવાને કારણે તેનો આકાર સી-સો (see-saw) પ્રકારનો હોય છે,જેનાથી વીજભારનું અસમાન વિતરણ થાય છે અને તે ધ્રુવીય અણુ બને છે,જ્યાં $\mu \neq 0$ છે.

(C) $N$ $(3.04)$ ની વિદ્યુતઋણતા $H$ $(2.20)$ કરતા વધારે છે,તેથી $N-H$ બંધ ડાયપોલ અને $N$ પરના અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મનો ડાયપોલ સમાન દિશામાં હોય છે,જે એકબીજાને મદદ કરે છે.
$NF_3$ માં,$F$ $(3.98)$ ની વિદ્યુતઋણતા $N$ $(3.04)$ કરતા વધારે છે,તેથી $N-F$ બંધ ડાયપોલ $N$ થી દૂર જાય છે,જે $N$ પરના અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મની દિશાની વિરુદ્ધ છે. આના કારણે બંધ ડાયપોલ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મના ડાયપોલને આંશિક રીતે રદ કરે છે,પરિણામે ચોખ્ખી ડાયપોલ મોમેન્ટ ઘણી ઓછી મળે છે.

(D) $p$-ડાયક્લોરોબેન્ઝીન $(i)$ અને $p$-ડાયસાયનોબેન્ઝીન $(ii)$ માટે,વ્યક્તિગત બંધોની ડાયપોલ મોમેન્ટ એકબીજાને રદ કરે છે કારણ કે તે મૂલ્યમાં સમાન અને દિશામાં વિરુદ્ધ છે. તેથી,આ અણુઓની પરિણામી ડાયપોલ મોમેન્ટ શૂન્ય છે.
$p$-હાઇડ્રોક્વિનોન $(iii)$ અને $p$-બેન્ઝીનડાયથાયોલ $(iv)$ માટે,$O-H$ અને $S-H$ બંધ ડાયપોલ એકબીજાને રદ કરતા નથી કારણ કે તે વિવિધ સંરૂપણોમાં હોવાને કારણે વિરુદ્ધ દિશામાં નથી. તેથી,આ અણુઓની પરિણામી ડાયપોલ મોમેન્ટ શૂન્ય નથી $(\mu \ne 0)$.

(D) દ્વિધ્રુવ-દ્વિધ્રુવ આંતરક્રિયાઓ ધ્રુવીય અણુઓ વચ્ચે થાય છે જે કાયમી દ્વિધ્રુવ ધરાવે છે.
આ આંતરક્રિયામાં,એક ધ્રુવીય અણુનો ધન છેડો બીજા ધ્રુવીય અણુના ઋણ છેડા તરફ આકર્ષાય છે.
$KCl$ અને પાણીમાં આયન-દ્વિધ્રુવ આંતરક્રિયાઓ હોય છે.
બેન્ઝીન અને કાર્બન ટેટ્રાક્લોરાઈડ અધ્રુવીય છે,જેમાં લંડન ડિસ્પર્ઝન ફોર્સ હોય છે.
બેન્ઝીન અને ઇથેનોલ દ્વિધ્રુવ-પ્રેરિત દ્વિધ્રુવ આંતરક્રિયાઓ ધરાવે છે.
એસીટોનાઈટ્રાઈલ $(CH_{3}CN)$ અને એસીટોન $(CH_{3})_{2}CO$ બંને ધ્રુવીય અણુઓ છે,તેથી તેમની વચ્ચે મુખ્ય આંતરક્રિયા દ્વિધ્રુવ-દ્વિધ્રુવ આંતરક્રિયા છે.

(D) અણુની ડાયપોલ મોમેન્ટ તેના આકાર અને બંધની ધ્રુવીયતા પર આધાર રાખે છે.
$BF_3$ નો આકાર ત્રિકોણીય સમતલીય છે,જેમાં બંધ ડાયપોલ એકબીજાને નાબૂદ કરે છે,પરિણામે ચોખ્ખી ડાયપોલ મોમેન્ટ $0 \ D$ થાય છે.
$NH_3$ નો આકાર પિરામિડલ છે અને $N$ પરમાણુ પર એક અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ છે. $N-H$ બંધના ડાયપોલ અને અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મનો ડાયપોલ એક જ દિશામાં હોવાથી તેની ડાયપોલ મોમેન્ટ આશરે $1.47 \ D$ જેટલી ઊંચી હોય છે.
$NF_3$ પણ પિરામિડલ આકાર ધરાવે છે,પરંતુ $N-F$ બંધના ડાયપોલ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મના ડાયપોલની વિરુદ્ધ દિશામાં હોય છે,જે ચોખ્ખી ડાયપોલ મોમેન્ટને આંશિક રીતે ઘટાડે છે,પરિણામે તેનું મૂલ્ય આશરે $0.24 \ D$ થાય છે.
તેથી,ડાયપોલ મોમેન્ટનો સાચો ક્રમ $NH_3 > NF_3 > BF_3$ છે.

(B) જો અણુમાં વ્યક્તિગત બંધ ડાયપોલનો સદિશ સરવાળો શૂન્ય હોય,તો અણુની ડાયપોલ મોમેન્ટ શૂન્ય હોય છે. આ સામાન્ય રીતે સંમિત અણુઓમાં જોવા મળે છે જ્યાં બંધ ડાયપોલ એકબીજાને રદ કરે છે.
$1.$ $1,4$-ડાયહાઇડ્રોક્સિબેન્ઝિનમાં,બે $-OH$ જૂથો પેરા સ્થાન પર છે. $-OH$ જૂથોના પરિભ્રમણને કારણે,બંધ ડાયપોલ સંપૂર્ણપણે રદ થતા નથી,પરિણામે ડાયપોલ મોમેન્ટ શૂન્ય હોતી નથી.
$2.$ $1,4$-ડાયક્લોરોબેન્ઝિનમાં,બે $C-Cl$ બંધ એકબીજાથી $180^{\circ}$ ના ખૂણે છે. $C-Cl$ બંધ ડાયપોલ સમાન મૂલ્યના અને વિરુદ્ધ દિશામાં હોવાથી,તેઓ એકબીજાને રદ કરે છે,પરિણામે ચોખ્ખી ડાયપોલ મોમેન્ટ શૂન્ય થાય છે.
$3.$ $4$-નાઇટ્રોફિનોલમાં,$-OH$ અને $-NO_2$ જૂથો પેરા સ્થાન પર છે. આ જૂથોની ઇલેક્ટ્રોનિક અસરો અને બંધ ડાયપોલના મૂલ્યો અલગ હોવાથી,તેઓ એકબીજાને રદ કરતા નથી,પરિણામે ડાયપોલ મોમેન્ટ શૂન્ય હોતી નથી.
તેથી,માત્ર $1,4$-ડાયક્લોરોબેન્ઝિનની ડાયપોલ મોમેન્ટ શૂન્ય છે.

(D) $BF_3$ અણુ સમતલીય ત્રિકોણીય હોવો જોઈએ.
$BF_3$ સમતલીય ત્રિકોણીય છે જ્યારે $PF_3$ પિરામિડલ છે.

(A) $1$. $PCl_3F_2$ માટે: તેની ભૂમિતિ ટ્રાયગોનલ બાયપિરામિડલ છે। વધુ વિદ્યુતઋણ $F$ પરમાણુઓ અક્ષીય સ્થાન રોકે છે, જ્યારે $Cl$ પરમાણુઓ વિષુવવૃત્તીય સ્થાન રોકે છે। પરિણામે ડાયપોલ મોમેન્ટ શૂન્ય થતી નથી।
$2$. $N_2O_{4(g)}$ અને $N_2O_{4(s)}$ માટે: $N_2O_{4}$ અણુ સમતલીય અને સંમિતિય હોવાથી તેની ડાયપોલ મોમેન્ટ શૂન્ય $(\mu = 0)$ હોય છે।
$3$. તેથી, $PCl_3F_2 > N_2O_{4(g)} = N_2O_{4(s)}$ સાચો ક્રમ છે।