Acids and Bases Questions in Gujarati

(A) બ્રોન્સ્ટેડ-લોરી એસિડ એટલે એવો પદાર્થ જે $H^+$ આયનો મુક્ત કરે છે,જ્યારે બ્રોન્સ્ટેડ-લોરી બેઇઝ એટલે એવો પદાર્થ જે $H^+$ આયનો સ્વીકારે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાં,$Na_2CO_3$ એ $H^+$ સ્વીકારીને બેઇઝ તરીકે વર્તે છે.
$SO_4^{2-}$ માત્ર $H^+$ આયનો સ્વીકારીને $HSO_4^-$ બનાવી શકે છે,તેથી તે માત્ર બેઇઝ તરીકે વર્તે છે.
$HSO_4^-$ એ $H^+$ સ્વીકારીને $H_2SO_4$ બનાવી શકે છે (બેઇઝ તરીકે) અને $H^+$ મુક્ત કરીને $SO_4^{2-}$ બનાવી શકે છે (એસિડ તરીકે).
તેથી,$HSO_4^-$ એ બ્રોન્સ્ટેડ એસિડ અને બ્રોન્સ્ટેડ બેઇઝ બંને તરીકે વર્તી શકે છે.

(B) બ્રોન્સ્ટેડ-લોરી એસિડ એ પ્રોટોન $(H^+)$ દાતા છે,અને બ્રોન્સ્ટેડ-લોરી બેઇઝ એ પ્રોટોન $(H^+)$ સ્વીકારનાર છે.
$HCO_3^{-}$ માટે:
$1$. બેઇઝ તરીકે: $HCO_3^{-} + H^{+} \rightleftharpoons H_2CO_3$
$2$. એસિડ તરીકે: $HCO_3^{-} \rightleftharpoons H^{+} + CO_3^{2-}$
$HCO_3^{-}$ પ્રોટોનનું દાન અને સ્વીકાર બંને કરી શકતું હોવાથી,તે ઉભયગુણી (એમ્ફોટેરિક) સ્પીસીઝ તરીકે વર્તે છે.

(C) ક્ષાર તેના જલીય દ્રાવણમાં $H^{+}$ આયન ત્યારે જ આપી શકે જો તેમાં ઓછામાં ઓછો એક આયનીકરણ પામી શકે તેવો હાઇડ્રોજન પરમાણુ ઓક્સિજન સાથે જોડાયેલો ($-OH$ સમૂહ) હોય.
$NaH_2PO_2$ (સોડિયમ હાઇપોફોસ્ફાઇટ) માં કોઈ $P-OH$ બંધ નથી,તેથી તે $H^{+}$ આયન આપી શકતું નથી.
$Na_2HPO_3$ (સોડિયમ ફોસ્ફાઇટ) માં કોઈ $P-OH$ બંધ નથી,તેથી તે $H^{+}$ આયન આપી શકતું નથી.
$Na_2HPO_4$ (ડાયસોડિયમ હાઇડ્રોજન ફોસ્ફેટ) માં $P-OH$ બંધ હોય છે,જે તેને પાણીમાં વિયોજન પામીને $H^{+}$ આયન મુક્ત કરવાની ક્ષમતા આપે છે: $Na_2HPO_4 \rightleftharpoons 2Na^{+} + HPO_4^{2-} + H^{+}$.
તેથી,માત્ર $Na_2HPO_4$ જ $H^{+}$ આયન આપી શકે છે.

(C) નિર્બળ એસિડ $HF$ ના વિયોજન માટે:
$HF + H_2O \rightleftharpoons H_3O^{+} + F^{-}$,$K_a = \frac{[H_3O^{+}][F^{-}]}{[HF]}$
તેના સંયુગ્મી બેઇઝ $F^{-}$ ના જળવિભાજન માટે:
$F^{-} + H_2O \rightleftharpoons HF + OH^{-}$,$K_b = \frac{[HF][OH^{-}]}{[F^{-}]}$
$K_a$ અને $K_b$ નો ગુણાકાર કરતા:
$K_a \times K_b = \frac{[H_3O^{+}][F^{-}]}{[HF]} \times \frac{[HF][OH^{-}]}{[F^{-}]} = [H_3O^{+}][OH^{-}] = K_w$
તેથી,સાચો સંબંધ $K_a \times K_b = K_w$ છે.

(A) બ્રોન્સ્ટેડ-લોરી ખ્યાલ મુજબ,પ્રોટોન $(H^+)$ દાતા એસિડ તરીકે વર્તે છે.
$1$. પુરોગામી પ્રક્રિયામાં,$[Al(H_2O)_6]^{+3}$ એ $HCO_3^-$ ને પ્રોટોન આપે છે,જેથી $[Al(H_2O)_5OH]^{+2}$ અને $H_2CO_3$ બને છે. તેથી,$[Al(H_2O)_6]^{+3}$ (જેને $(A)$ તરીકે દર્શાવેલ છે) એસિડ તરીકે વર્તે છે.
$2$. પ્રતિગામી પ્રક્રિયામાં,$H_2CO_3$ (જેને $(D)$ તરીકે દર્શાવેલ છે) એ $[Al(H_2O)_5OH]^{+2}$ ને પ્રોટોન આપે છે,જેથી $[Al(H_2O)_6]^{+3}$ અને $HCO_3^-$ બને છે. તેથી,$H_2CO_3$ એસિડ તરીકે વર્તે છે.
આમ,બ્રોન્સ્ટેડ-લોરી એસિડ તરીકે વર્તતી સ્પીસીઝ $(A)$ અને $(D)$ છે.

(C) એમ્ફિપ્રોટિક સ્પીસીઝ એટલે એવી સ્પીસીઝ જે પ્રોટોન $(H^+)$ નું દાન અને સ્વીકાર બંને કરી શકે છે.
$H_3O^+$ માત્ર પ્રોટોનનું દાન કરી શકે છે,તેથી તે એમ્ફિપ્રોટિક નથી.
$H_2O$ પ્રોટોન સ્વીકારીને $H_3O^+$ બનાવી શકે છે અને પ્રોટોન દાન કરીને $OH^-$ બનાવી શકે છે.
$HPO_4^{2-}$ પ્રોટોન સ્વીકારીને $H_2PO_4^-$ બનાવી શકે છે અને પ્રોટોન દાન કરીને $PO_4^{3-}$ બનાવી શકે છે.
$HCO_3^-$ પ્રોટોન સ્વીકારીને $H_2CO_3$ બનાવી શકે છે અને પ્રોટોન દાન કરીને $CO_3^{2-}$ બનાવી શકે છે.
$H_2PO_4^-$ પ્રોટોન સ્વીકારીને $H_3PO_4$ બનાવી શકે છે અને પ્રોટોન દાન કરીને $HPO_4^{2-}$ બનાવી શકે છે.
$H_2PO_3^-$ પ્રોટોન સ્વીકારીને $H_3PO_3$ બનાવી શકે છે અને પ્રોટોન દાન કરીને $HPO_3^{2-}$ બનાવી શકે છે.
આમ,વિકલ્પ $C$ માં રહેલી તમામ સ્પીસીઝ એમ્ફિપ્રોટિક છે.

(C) Brønsted-Lowry સિદ્ધાંત મુજબ,એસિડ એ પ્રોટોન $(H^+)$ દાતા છે અને બેઇઝ એ પ્રોટોન સ્વીકારનાર છે.
$NH_4^+ + S^{2-} \rightleftharpoons NH_3 + HS^-$ પ્રક્રિયામાં,$NH_4^+$ એ $S^{2-}$ ને પ્રોટોન આપીને એસિડ તરીકે વર્તે છે.
$NH_3$ એ $NH_4^+$ એસિડનો સંયુગ્મી બેઇઝ છે.
$HS^-$ એ $S^{2-}$ બેઇઝનો સંયુગ્મી એસિડ છે.
તેથી,$NH_3$ અને $HS^-$ એ સંયુગ્મી એસિડ-બેઇઝ જોડ દર્શાવે છે.

(A) જ્યારે બેઇઝ પ્રોટોન $(H^+)$ સ્વીકારે છે ત્યારે સંયુગ્મી એસિડ બને છે.
કોઈપણ સ્પીસીઝનો સંયુગ્મી એસિડ શોધવા માટે,આપણે તેમાં એક $H^+$ આયન ઉમેરીએ છીએ.
$H_2PO_4^-$ આયન માટે,પ્રોટોન ઉમેરવાની પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$H_2PO_4^- + H^+ \rightarrow H_3PO_4$.
તેથી,$H_2PO_4^-$ નો સંયુગ્મી એસિડ $H_3PO_4$ છે.

(C) એસિડની પ્રબળતા તેના $K_a$ મૂલ્યના સમપ્રમાણમાં અને તેના $pK_a$ મૂલ્યના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં હોય છે.
$pK_a = -\log(K_a)$.
સરખામણી કરવા માટે આપણે બધા મૂલ્યોને $pK_a$ માં ફેરવીએ:
$HA_1: pK_a = 10$.
$HA_2: K_a = 10^{-4} \implies pK_a = -\log(10^{-4}) = 4$.
$HA_3: pK_a = 2$.
$HA_4: K_a = 10^{-7} \implies pK_a = -\log(10^{-7}) = 7$.
$pK_a$ મૂલ્યોની સરખામણી કરતા: $2 < 4 < 7 < 10$.
જે એસિડનું $pK_a$ મૂલ્ય સૌથી ઓછું હોય તે સૌથી પ્રબળ એસિડ છે,તેથી $HA_3$ સૌથી પ્રબળ એસિડ છે.

(A) સંયુગ્મી બેઇઝની પ્રબળતા એ તેના અનુરૂપ એસિડની પ્રબળતાના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં હોય છે.
$(A)$ $H_2S$ $(pK_a \approx 7)$ એ $H_2O$ $(pK_a \approx 15.7)$ કરતા વધુ પ્રબળ એસિડ છે,તેથી $H_2O$ $(2)$ નો સંયુગ્મી બેઇઝ વધુ પ્રબળ છે.
$(B)$ ગ્લુટારિમાઇડ $(3)$ માં બે કાર્બોનિલ સમૂહો ઇલેક્ટ્રોન ઘનતા ખેંચે છે,જે તેને પાઇપરિડિન$-2-$ઓન $(4)$ કરતા વધુ પ્રબળ એસિડ બનાવે છે. તેથી,પાઇપરિડિન$-2-$ઓન $(4)$ નો સંયુગ્મી બેઇઝ વધુ પ્રબળ છે.
$(C)$ $CH_3C \equiv CH$ $(5)$ ($sp$ સંકરણિત કાર્બન) એ $CH_3CH = CH_2$ $(6)$ ($sp^2$ સંકરણિત કાર્બન) કરતા વધુ પ્રબળ એસિડ છે. તેથી,$CH_3CH = CH_2$ $(6)$ નો સંયુગ્મી બેઇઝ વધુ પ્રબળ છે.
તેથી,વધુ પ્રબળ સંયુગ્મી બેઇઝ ધરાવતા એસિડ $2, 4, 6$ છે.

(A) સંતુલન પ્રક્રિયા છે: $(CH_3)_3CO^- + H_2O \rightleftharpoons (CH_3)_3COH + OH^-$.
એસિડ-બેઇઝ પ્રક્રિયાઓ હંમેશા નિર્બળ એસિડ અને નિર્બળ બેઇઝ બનાવવા તરફ આગળ વધે છે.
$pK_a$ મૂલ્યોની સરખામણી કરતા: $H_2O$ $(pK_a = 15.7)$ એ $(CH_3)_3COH$ $(pK_a = 18)$ કરતા પ્રબળ એસિડ છે.
પ્રક્રિયા પ્રબળ એસિડથી નિર્બળ એસિડ તરફ આગળ વધતી હોવાથી,સંતુલન જમણી બાજુ (નીપજો તરફ) રહે છે.
તેથી,$(CH_3)_3CO^-$ એ $OH^-$ કરતા પ્રબળ બેઇઝ છે,અને સંતુલન નિર્બળ બેઇઝ $(OH^-)$ અને નિર્બળ એસિડ $((CH_3)_3COH)$ ના નિર્માણની તરફેણ કરે છે.
આમ,$t$-બ્યુટોક્સાઈડ પ્રભાવી આયનીય સ્પીસીઝ છે તે ખોટું છે,અને સંતુલન નીપજોની તરફેણ કરે છે.

(D) આપેલ પ્રતિક્રિયા છે: $KF + HCOOH \rightleftharpoons HCOOK + HF$.
$pK_a$ મૂલ્યોની સરખામણી કરતા: $pK_a(HCOOH) = 3.8$ અને $pK_a(HF) = 3.2$.
$pK_a(HF) < pK_a(HCOOH)$ હોવાથી,$HF$ એ $HCOOH$ કરતા મજબૂત એસિડ છે.
તેથી,વિધાન $(B)$ સાચું છે.
મજબૂત એસિડ પાસે નબળા સંયુગ્મી બેઝ હોય છે. $HF$ મજબૂત એસિડ હોવાથી,તેનો સંયુગ્મી બેઝ $F^-$ એ ફોર્મિક એસિડના સંયુગ્મી બેઝ $HCOO^-$ કરતા નબળો છે.
આમ,$HCOO^-$ ($KO_2CH$ માં હાજર) એ $F^-$ ($KF$ માં હાજર) કરતા મજબૂત બેઝ છે. તેથી,વિધાન $(D)$ સાચું છે.
વિધાન $(H)$ સાચું છે કારણ કે $F^-$ એ મજબૂત એસિડ $HF$ નો સંયુગ્મી બેઝ છે.
એસિડ-બેઝ પ્રતિક્રિયાઓ હંમેશા નબળા એસિડ અને નબળા બેઝના નિર્માણની દિશામાં આગળ વધે છે.
$HF$ (મજબૂત એસિડ) નીપજની બાજુએ છે અને $HCOOH$ (નબળો એસિડ) પ્રક્રિયકની બાજુએ છે,તેથી સંતુલન પ્રક્રિયકો તરફ ખસશે. તેથી,વિધાન $(E)$ સાચું છે.
સાચા વિધાનો $(B), (D), (E)$ અને $(H)$ છે.

(A) આયનોની બેઝિક પ્રબળતા તેમના સંયુગ્મી એસિડની એસિડિક પ્રબળતાના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં હોય છે.
સંયુગ્મી એસિડ્સ છે: $(p) \text{CH}_4, (q) \text{NH}_3, (r) \text{H}_2\text{O}, (s) \text{HF}$.
આ એસિડ્સની એસિડિક પ્રબળતાનો ક્રમ: $\text{HF} > \text{H}_2\text{O} > \text{NH}_3 > \text{CH}_4$ છે.
તેથી,તેમના સંયુગ્મી બેઝની બેઝિક પ્રબળતાનો ક્રમ: $\text{CH}_3^{-} > \text{NH}_2^{-} > \text{OH}^{-} > \text{F}^{-}$ એટલે કે $p > q > r > s$ થાય છે.

(A) સંતુલન પ્રક્રિયા છે: $CH_3OH + (CH_3)_2NH \rightleftarrows CH_3O^- + (CH_3)_2NH_2^+$.
$pK_a$ મૂલ્યોની સરખામણી કરતા: $CH_3OH$ નો $pK_a = 15.2$ અને $(CH_3)_2NH_2^+$ નો $pK_a = 10.7$.
$15.2 > 10.7$ હોવાથી,$CH_3OH$ એ $(CH_3)_2NH_2^+$ કરતા નિર્બળ એસિડ $(WA)$ છે.
તેથી,$(CH_3)_2NH_2^+$ એ પ્રબળ એસિડ $(SA)$ છે.
એસિડ-બેઇઝ સંતુલનમાં,જે બાજુ નિર્બળ એસિડ અને નિર્બળ બેઇઝ હોય તે બાજુ સંતુલન સ્થપાય છે.
અહીં,$CH_3OH$ $(1)$ એ $WA$ છે અને $(CH_3)_2NH$ $(2)$ એ $WB$ છે.

(D) એસિડ-બેઇઝ પ્રતિક્રિયા હંમેશા નિર્બળ એસિડ અને નિર્બળ બેઇઝના નિર્માણની દિશામાં આગળ વધે છે.
વિકલ્પ $A$ માં,$EtO^-$ એ $C_6H_5O^-$ કરતા પ્રબળ બેઇઝ છે અને $C_6H_5OH$ એ $EtOH$ કરતા પ્રબળ એસિડ છે,તેથી પુરોગામી પ્રતિક્રિયાને પ્રાધાન્ય મળે છે.
વિકલ્પ $B$ માં,$KH$ ખૂબ જ પ્રબળ બેઇઝ છે,તેથી પુરોગામી પ્રતિક્રિયાને પ્રાધાન્ય મળે છે.
વિકલ્પ $C$ માં,$Me_3CO^-$ એ $OH^-$ કરતા પ્રબળ બેઇઝ છે,તેથી પુરોગામી પ્રતિક્રિયાને પ્રાધાન્ય મળે છે.
વિકલ્પ $D$ માં,$CH_3O^-$ એ $C_{10}H_7O^-$ (નેપ્થોક્સાઇડ આયન) કરતા પ્રબળ બેઇઝ છે અને $C_{10}H_7OH$ (નેપ્થોલ) એ $CH_3OH$ કરતા પ્રબળ એસિડ છે. તેથી,સંતુલન ડાબી બાજુએ રહે છે,જેનો અર્થ છે કે પાછળની પ્રતિક્રિયાને પ્રાધાન્ય મળે છે.

(A) એનાયનની બેઝિક પ્રબળતા તેના સંયુગ્મી એસિડની એસિડિક પ્રબળતાના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં હોય છે.
આપેલ હેલાઈડ્સના સંયુગ્મી એસિડ $HF$,$HCl$,$HBr$ અને $HI$ છે.
આ હાઈડ્રોહેલિક એસિડની એસિડિક પ્રબળતાનો ક્રમ $HI > HBr > HCl > HF$ છે.
જેમ એસિડિક પ્રબળતા $HI$ થી $HF$ તરફ ઘટે છે,તેમ તેના સંયુગ્મી બેઝની બેઝિક પ્રબળતા $I^{-} < Br^{-} < Cl^{-} < F^{-}$ ક્રમમાં વધે છે.
તેથી,ઘટતી બેઝિક પ્રબળતાનો ક્રમ $F^{-} > Cl^{-} > Br^{-} > I^{-}$ છે.
આમ,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(C) બેઝિક પ્રબળતા એ સંયુગ્મી બેઝ (એનાયન) ની સ્થિરતાના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં હોય છે.
$1$. $CH_3 - CH_2 - CO_2^-$: ઋણ વીજભાર બે ઓક્સિજન પરમાણુઓ પર સંસ્પંદન દ્વારા વિસ્થાનિકૃત થાય છે,જે તેને સૌથી વધુ સ્થિર અને સૌથી ઓછો બેઝિક બનાવે છે.
$2$. $CH_3 - CH_2 - C \equiv C^-$: ઋણ વીજભાર $sp$-સંકરિત કાર્બન પરમાણુ પર છે. $sp$ કાર્બનની ઊંચી વિદ્યુતઋણતાને કારણે,તે પ્રમાણમાં સ્થિર છે.
$3$. $CH_3 - CH_2 - S^-$: ઋણ વીજભાર મોટા સલ્ફર પરમાણુ પર છે. સલ્ફરના મોટા કદને કારણે,વીજભારનું વિખેરણ થાય છે,જે તેને ઓક્સિજન એનાયન કરતા વધુ સ્થિર બનાવે છે.
$4$. $CH_3 - CH_2 - O^-$: ઋણ વીજભાર નાના,વધુ વિદ્યુતઋણ ઓક્સિજન પરમાણુ પર છે,જે તેને સૌથી ઓછો સ્થિર અને સૌથી વધુ બેઝિક બનાવે છે.
બેઝિકતાનો સાચો ક્રમ: $D > B > A > C$.

(A) ડાયકાર્બોક્સિલિક એસિડની એસિડિક પ્રબળતા બે કાર્બોક્સિલિક એસિડ સમૂહો વચ્ચેના અંતર પર આધાર રાખે છે.
જેમ બે $-COOH$ સમૂહો વચ્ચે કાર્બન પરમાણુઓની સંખ્યા વધે છે,તેમ એક $-COOH$ સમૂહની બીજા પરની ઇલેક્ટ્રોન-આકર્ષક પ્રેરક અસર ($-I$ અસર) ઘટે છે.
ઓક્ઝેલિક એસિડ $(HOOC-COOH)$ માં સમૂહો વચ્ચે $0$ કાર્બન પરમાણુ છે.
મેલોનિક એસિડ $(HOOC-CH_2-COOH)$ માં સમૂહો વચ્ચે $1$ કાર્બન પરમાણુ છે.
હેપ્ટેનડાયોઇક એસિડ $(HOOC-(CH_2)_5-COOH)$ માં સમૂહો વચ્ચે $5$ કાર્બન પરમાણુ છે.
અંતર વધવાની સાથે એસિડિક પ્રબળતા ઘટે છે: $\text{ઓક્ઝેલિક} > \text{મેલોનિક} > \text{હેપ્ટેનડાયોઇક}$.
$pK_a = -\log(K_a)$ હોવાથી,ઊંચો $K_a$ નીચા $pK_a$ ને અનુરૂપ છે.
તેથી,$pK_a$ મૂલ્યોનો સાચો ક્રમ $pK_1 < pK_2 < pK_3$ છે.
વિકલ્પ $(a)$ માં $pK_1 > pK_2 > pK_3$ આપેલ છે,જે ખોટો ક્રમ છે.

(A) એસિડ-બેઝ પ્રતિક્રિયા હંમેશા નિર્બળ એસિડ અને નિર્બળ બેઝના નિર્માણની દિશામાં આગળ વધે છે.
પ્રતિક્રિયા $(I)$ માટે:
ડાબી બાજુનો એસિડ $CH_3NH_2$ $(pK_a = 35)$ છે અને જમણી બાજુનો એસિડ $CH_3CH_3$ $(pK_a = 50)$ છે.
$50 > 35$ હોવાથી,$CH_3CH_3$ એ $CH_3NH_2$ કરતા નિર્બળ એસિડ છે. તેથી,સંતુલન જમણી તરફ અનુકૂળ છે.
પ્રતિક્રિયા $(II)$ માટે:
ડાબી બાજુનો એસિડ $H_2O$ $(pK_a = 15.7)$ છે અને જમણી બાજુનો એસિડ $HF$ $(pK_a = 3.2)$ છે.
$15.7 > 3.2$ હોવાથી,$H_2O$ એ $HF$ કરતા નિર્બળ એસિડ છે. તેથી,સંતુલન ડાબી તરફ અનુકૂળ છે.

(D) એસિડ-બેઇઝ સંતુલન હંમેશા નિર્બળ એસિડ અને નિર્બળ બેઇઝના નિર્માણને પ્રાધાન્ય આપે છે.
વિકલ્પ $(d)$ માં,પ્રક્રિયક એસિડ એનિલીનિયમ આયન ($C_6H_5NH_3^+$,$pK_a \approx 4.6$) છે અને નીપજ એસિડ ફિનાઈલઓક્સોનિયમ આયન ($C_6H_5OH_2^+$,$pK_a < 0$) છે.
એનિલીનિયમ આયન એ ફિનાઈલઓક્સોનિયમ આયન કરતા ઘણો નિર્બળ એસિડ હોવાથી,સંતુલન ડાબી બાજુ (પ્રક્રિયક તરફ) રહે છે.
તેથી,પ્રતિગામી પ્રક્રિયાને પ્રાધાન્ય મળે છે.

(D) હેન્ડરસન-હેસલબેક સમીકરણ મુજબ: $pH = pK_a + \log \frac{[A^-]}{[HA]}$.
જો $pH > pK_a$ હોય,તો સંયુગ્મી બેઇઝ $[A^-]$ ની સાંદ્રતા એસિડ $[HA]$ ની સાંદ્રતા કરતા વધારે હોય છે.
જો $pH < pK_a$ હોય,તો એસિડ $[HA]$ ની સાંદ્રતા સંયુગ્મી બેઇઝ $[A^-]$ ની સાંદ્રતા કરતા વધારે હોય છે.
એસિટિક એસિડ $(CH_3COOH)$ માટે $pK_a = 4.8$ અને $pH = 7.0$ પર:
$7.0 > 4.8$ હોવાથી,સંયુગ્મી બેઇઝ $CH_3COO^{-}$ મુખ્ય સ્પીસીઝ છે.
ઇથેનોલ $(CH_3CH_2OH)$ માટે $pK_a = 16.0$ અને $pH = 7.0$ પર:
$7.0 < 16.0$ હોવાથી,અવિભાજિત એસિડ $CH_3CH_2OH$ મુખ્ય સ્પીસીઝ છે.
તેથી,હાજર રહેલી મુખ્ય સ્પીસીઝ $CH_3COO^{-}$ અને $CH_3CH_2OH$ છે.

(A) એસિડિટી એ તેના $pK_a$ મૂલ્યના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં હોય છે.
પિક્રિક એસિડ ($2,4,6$-ટ્રાયનાઈટ્રોફિનોલ) એ ત્રણ $-NO_2$ સમૂહોની પ્રબળ ઇલેક્ટ્રોન-આકર્ષક અસરને કારણે ખૂબ જ પ્રબળ એસિડ છે,જે ફિનોક્સાઇડ આયનને સ્થિર કરે છે,પરિણામે તેનો $pK_a$ આશરે $0.4$ હોય છે.
એસિટિક એસિડ એ મધ્યમ પ્રબળ કાર્બનિક એસિડ છે જેનો $pK_a$ આશરે $4.75$ છે.
ફિનોલ એ નિર્બળ એસિડ છે જેનો $pK_a$ આશરે $10.0$ છે.
તેથી,$pK_a$ મૂલ્યોનો સાચો ક્રમ: પિક્રિક એસિડ $(0.4)$ < એસિટિક એસિડ $(4.75)$ < ફિનોલ $(10.0)$.

(B) હાઇડ્રાઝોઇક એસિડ $(HN_3)$ નું વિયોજન નીચે મુજબના સમીકરણ દ્વારા દર્શાવી શકાય છે:
$HN_3 \rightleftharpoons N_3^{-} + H^{+}$
વ્યાખ્યા મુજબ,જ્યારે એસિડ પ્રોટોન $(H^{+})$ ગુમાવે છે ત્યારે સંયુગ્મી બેઇઝ બને છે.
તેથી,હાઇડ્રાઝોઇક એસિડ $(HN_3)$ નો સંયુગ્મી બેઇઝ એઝાઇડ આયન,$N_3^{-}$ છે.

(C) એસિડની પ્રબળતા તેના વિયોજન અચળાંક $K_a$ ના મૂલ્યના સમપ્રમાણમાં હોય છે.
આપેલ $K_a$ મૂલ્યો: $HCN$ $(6.2 \times 10^{-10})$,$HNO_2$ $(4.0 \times 10^{-4})$,$HF$ $(7.2 \times 10^{-4})$.
આમ,એસિડિક પ્રબળતાનો ક્રમ $HCN < HNO_2 < HF$ છે.
જેમ કે પ્રબળ એસિડનો સંયુગ્મી બેઝ નિર્બળ હોય છે,તેથી બેઝિક પ્રબળતાનો ક્રમ એસિડિક પ્રબળતાના ક્રમથી ઉલટો હશે.
તેથી,બેઝિક પ્રબળતાનો વધતો ક્રમ $F^{-} < NO_2^- < CN^{-}$ છે.

(A) કોઈપણ સ્પીસીઝની પ્રોટોન એફિનિટી તેની બેઝિકતા સાથે સીધી રીતે સંબંધિત છે. પ્રબળ બેઝની પ્રોટોન એફિનિટી વધુ હોય છે.
ક્રમ નક્કી કરવા માટે,આપણે તેમના અનુરૂપ સંયુગ્મી એસિડ્સ ($HI$,$HF$,$H_2S$,અને $NH_3$) ની પ્રબળતા જોઈએ છીએ.
એસિડિકતાનો ક્રમ $HI > HF > H_2S > NH_3$ છે.
તેથી,સંયુગ્મી બેઝની બેઝિકતા (અને પ્રોટોન એફિનિટી) એસિડિકતાના ક્રમથી ઉલટી હોય છે.
આમ,પ્રોટોન એફિનિટીનો સાચો ક્રમ $I^{-} < F^{-} < HS^{-} < NH_2^{-}$ છે.

(B) બેઝની પ્રબળતા પ્રોટોન $(H^{+})$ સ્વીકારવાની તેની ક્ષમતા દ્વારા નક્કી કરવામાં આવે છે.
પ્રક્રિયા $(ii)$ માં,$CN^{-}$ એ $H_2O$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $OH^{-}$ બનાવે છે. સંતુલન અચળાંક $K_b = 1.6 \times 10^{-5}$ આ પ્રક્રિયાની માત્રા સૂચવે છે.
જેમ કે $OH^{-}$ એ $CN^{-}$ ના બેઝ વિયોજનની નીપજ છે,અને $K_b$ નું મૂલ્ય મોટું છે,તેથી $OH^{-}$ એ $CN^{-}$ કરતા વધુ પ્રબળ બેઝ છે.
સંયુગ્મી બેઝની સરખામણી કરતા: $OH^{-}$ એ $H_2O$ નો સંયુગ્મી બેઝ છે,અને $CN^{-}$ એ $HCN$ નો સંયુગ્મી બેઝ છે.
$HCN$ એ નિર્બળ એસિડ $(K_a = 6.2 \times 10^{-10})$ હોવાથી અને $H_2O$ એ અત્યંત નિર્બળ એસિડ હોવાથી,નિર્બળ એસિડનો સંયુગ્મી બેઝ વધુ પ્રબળ હોય છે.
આમ,સાપેક્ષ બેઝિક પ્રબળતાનો ક્રમ $OH^{-} > CN^{-} > H_2O$ છે.

(C) કોઈપણ સ્પીસીઝની બેઝિક પ્રબળતા તેના સંયુગ્મી એસિડની સ્થિરતાના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં હોય છે.
$(I)$ સંયુગ્મી એસિડ $CH_3COOH$ છે $(pK_a \approx 4.75)$
$(II)$ સંયુગ્મી એસિડ $CH_3CH_3$ છે $(pK_a \approx 50)$
$(III)$ સંયુગ્મી એસિડ $NH_3$ છે $(pK_a \approx 38)$
$(IV)$ સંયુગ્મી એસિડ $C_6H_5OH$ છે $(pK_a \approx 10)$
એસિડિક પ્રબળતાનો ક્રમ $CH_3COOH > C_6H_5OH > NH_3 > CH_3CH_3$ હોવાથી,બેઝિક પ્રબળતાનો ક્રમ તેનાથી ઉલટો થશે: $CH_3CH_2^- > NH_2^- > C_6H_5O^- > CH_3COO^-$.
આમ,સાચો ક્રમ $(II) > (III) > (IV) > (I)$ છે.

(A) પાણીમાં એસિડના આયનીકરણની માત્રા તેના એસિડ વિયોજન અચળાંક $(K_a)$ પર આધાર રાખે છે. ઉચ્ચ $K_a$ મૂલ્ય એ પ્રબળ એસિડ સૂચવે છે,જે વધુ પ્રમાણમાં આયનીકરણ પામે છે.
પિક્રિક એસિડ ($2,4,6$-ટ્રાયનાઇટ્રોફિનોલ) એ ખૂબ જ પ્રબળ કાર્બનિક એસિડ છે,જેનું કારણ ઓર્થો અને પેરા સ્થાન પર રહેલા ત્રણ $-NO_2$ સમૂહોની પ્રબળ ઇલેક્ટ્રોન આકર્ષક અસર છે,જે ફિનોક્સાઇડ આયનને સ્થિર કરે છે.
તેની એસિડિકતા પ્રબળ ખનિજ એસિડ જેવી હોય છે,જેના કારણે પાણીમાં તેનું આયનીકરણ એસિટિક એસિડ,ફોર્મિક એસિડ અથવા બેન્ઝોઇક એસિડ જેવા કાર્બોક્સિલિક એસિડ કરતા નોંધપાત્ર રીતે વધારે હોય છે.

(B) ક્લોરોપ્લેટિનિક એસિડનું રાસાયણિક સૂત્ર $H_2PtCl_6 \cdot xH_2O$ છે.
જલીય દ્રાવણમાં,તે બે $H^+$ આયનો મુક્ત કરવા માટે વિયોજિત થાય છે,જે $H_2[PtCl_6]$ સૂત્ર દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે.
તે અણુ દીઠ બે બદલી શકાય તેવા હાઇડ્રોજન આયનો પૂરા પાડે છે,તેથી તેને ડાયબેઝિક એસિડ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.

(A) બ્રોન્સ્ટેડ-લોરીના ખ્યાલ મુજબ,એસિડ એ પ્રોટોન $(H^+)$ દાતા છે અને બેઇઝ એ પ્રોટોન સ્વીકારનાર છે.
$A$. $H_2S$ પ્રોટોન આપીને $HS^-$ બનાવી શકે છે,પરંતુ તે પ્રોટોન સ્વીકારીને $H_3S^+$ બનાવી શકતું નથી. તેથી,તે માત્ર બ્રોન્સ્ટેડ એસિડ તરીકે વર્તે છે.
$B$. $H_2O$ પ્રોટોન આપીને $OH^-$ અને પ્રોટોન સ્વીકારીને $H_3O^+$ બનાવી શકે છે. તેથી,તે ઉભયગુણી છે.
$C$. $HCO_3^-$ પ્રોટોન આપીને $CO_3^{2-}$ અને પ્રોટોન સ્વીકારીને $H_2CO_3$ બનાવી શકે છે. તેથી,તે ઉભયગુણી છે.
$D$. $NH_3$ પ્રોટોન સ્વીકારીને $NH_4^+$ બનાવી શકે છે,પરંતુ તે જલીય દ્રાવણમાં બ્રોન્સ્ટેડ એસિડ તરીકે વર્તતું નથી. તેથી,તે માત્ર બ્રોન્સ્ટેડ બેઇઝ તરીકે વર્તે છે.
તેથી,$H_2S$ એ બ્રોન્સ્ટેડ એસિડ છે પરંતુ બ્રોન્સ્ટેડ બેઇઝ નથી.

(D) $Al(OH)_3$ એ સ્વભાવે ઉભયગુણી છે,જેનો અર્થ છે કે તે એસિડ અને બેઇઝ બંને સાથે પ્રતિક્રિયા આપી શકે છે.
ઉદાહરણ તરીકે,તે $HCl$ (એસિડ) સાથે પ્રતિક્રિયા આપીને $AlCl_3$ બનાવે છે અને $NaOH$ (બેઇઝ) સાથે પ્રતિક્રિયા આપીને $Na[Al(OH)_4]$ બનાવે છે.

(D) $HCl$ પાણીમાં ખૂબ જ દ્રાવ્ય છે કારણ કે તે પાણીમાં આયનીકરણ પામે છે અને પાણીના અણુઓ સાથે $ion-dipole$ આંતરક્રિયા બનાવે છે. તેથી,તેને પાણી પર એકત્રિત કરી શકાતો નથી.

(B) $1$. Cis-butene dioic acid (મેલેઈક એસિડ) માં,પ્રથમ વિયોજન $X_1^-$ માં આંતર-આણ્વીય હાઇડ્રોજન બંધ તરફ દોરી જાય છે,જે તેને સ્થિર કરે છે. આ પ્રથમ વિયોજનને સરળ બનાવે છે,તેથી $K_{a_1} > K'_{a_1}$.
$2$. $X_1^-$ નું $X_2^{2-}$ માં બીજું વિયોજન વધુ મુશ્કેલ છે કારણ કે તેમાં આંતર-આણ્વીય હાઇડ્રોજન બંધ તોડવો પડે છે અને સ્થિર-વિદ્યુતીય અપાકર્ષણને દૂર કરવું પડે છે,તેથી $K_{a_2} < K'_{a_2}$.
$3$. કારણ કે $K_{a_2} < K'_{a_2}$,સંયુગ્મી બેઝ $X_2^{2-}$ એ $Y_2^{2-}$ કરતા વધુ મજબૂત છે.
$4$. $X_1^-$ આંતર-આણ્વીય $H$-બંધ દ્વારા સ્થિર થાય છે,જે તેને $Y_1^-$ કરતા નબળો બેઝ બનાવે છે. તેથી,વિધાન '$X_1^-$ સ્પીસીઝ $Y_1^-$ સ્પીસીઝ કરતા વધુ બેઝિક છે' તે ખોટું છે.

(D) $Na_2CO_3$ ની એસિડ સાથેની પ્રક્રિયાથી $CO_2$ ઉત્પન્ન થાય છે.
જ્યારે ઓક્સાઈડનું પાણીમાં દ્રાવણ $Na_2CO_3$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $CO_2$ આપે છે,ત્યારે તે ઓક્સાઈડ સ્વભાવે એસિડિક હોવો જોઈએ.
એસિડિક ઓક્સાઈડ સામાન્ય રીતે અધાતુઓના ઓક્સાઈડ હોય છે.
ઉદાહરણ તરીકે,$SO_2$ એ અધાતુનો ઓક્સાઈડ છે જે પાણીમાં એસિડિક દ્રાવણ બનાવે છે,જે $Na_2CO_3$ સાથે નીચે મુજબ પ્રક્રિયા કરે છે:
$Na_2CO_3 + SO_2 \longrightarrow Na_2SO_3 + CO_2$.

(B) બેકિંગ પાવડરમાં $Ca(H_2PO_4)_2$ (કેલ્શિયમ ડાયહાઇડ્રોજન ફોસ્ફેટ) નું કાર્ય એસિડ સ્ત્રોત તરીકે કામ કરવાનું છે.
જ્યારે મિશ્રણને ભીનું કરવામાં આવે છે,ત્યારે $Ca(H_2PO_4)_2$ એ $NaHCO_3$ (સોડિયમ બાયકાર્બોનેટ) સાથે પ્રક્રિયા કરીને $CO_2$ વાયુ મુક્ત કરે છે.
પ્રક્રિયા આ મુજબ છે: $Ca(H_2PO_4)_2 + 2NaHCO_3 \rightarrow CaHPO_4 + Na_2HPO_4 + 2H_2O + 2CO_2$.
આ $CO_2$ વાયુ કણકને ફૂલવામાં મદદ કરે છે.

(D) જે સંયોજનો એકબીજા સાથે પ્રક્રિયા કરે છે તે જલીય દ્રાવણમાં એકસાથે રહી શકતા નથી.
$I.$ $NaH_2PO_4$ અને $NaHCO_3$ એકસાથે રહી શકે છે કારણ કે તેઓ નોંધપાત્ર પ્રક્રિયા કરતા નથી.
$II.$ $Na_2CO_3$ અને $NaHCO_3$ બંને એકસાથે રહી શકે છે.
$III.$ $NaOH$ અને $NaH_2PO_2$ એકસાથે રહી શકે છે.
$IV.$ $NaHCO_3$ (એસિડિક ક્ષાર) અને $NaOH$ (પ્રબળ બેઇઝ) પ્રક્રિયા કરીને $Na_2CO_3$ અને $H_2O$ બનાવે છે:
$NaHCO_3 + NaOH \rightarrow Na_2CO_3 + H_2O$
તેથી,માત્ર $IV$ માં આપેલી જોડી એકસાથે અસ્તિત્વ ધરાવી શકતી નથી.

(A) જ્યારે $KHSO_4$ ને $H_2SO_4$ ના સાંદ્ર દ્રાવણમાં ઉમેરવામાં આવે છે,ત્યારે તે નીચે મુજબ વિયોજન પામે છે: $KHSO_4 \rightarrow K^+ + HSO_4^-$.
$HSO_4^-$ આયન નિર્બળ એસિડ તરીકે વર્તે છે અને દ્રાવણમાં વધુ વિયોજન પામે છે: $HSO_4^- \rightleftharpoons H^+ + SO_4^{2-}$.
દ્રાવણમાં વધારાના $H^+$ આયનો મુક્ત થવાથી $H^+$ આયનોની કુલ સાંદ્રતા વધે છે.
એસિડિટી એ $H^+$ આયનોની સાંદ્રતાના સીધા પ્રમાણમાં હોવાથી,દ્રાવણની એસિડિટી વધે છે.

(B) ઉભયગુણી પદાર્થો એસિડ અને બેઇઝ બંને સાથે પ્રક્રિયા કરે છે.
$Zn(OH)_2$ બેઇઝ સાથે પ્રક્રિયા કરતી વખતે એસિડ તરીકે વર્તે છે:
$Zn(OH)_{2(s)} + 2OH^{-}_{(aq)} \longrightarrow [Zn(OH)_4]^{2-}_{(aq)}$
$Zn(OH)_2$ એસિડ સાથે પ્રક્રિયા કરતી વખતે બેઇઝ તરીકે વર્તે છે:
$Zn(OH)_{2(s)} + 2H^{+}_{(aq)} \longrightarrow Zn^{2+}_{(aq)} + 2H_2O_{(l)}$
તેથી,સેટ $1$ અને સેટ $3$ એ $Zn(OH)_2$ નો ઉભયગુણી સ્વભાવ દર્શાવે છે.

(C) પ્રોટોન આકર્ષણ મધ્યસ્થ પરમાણુ પરના ઇલેક્ટ્રોન લોનપેરની ઉપલબ્ધતા પર આધાર રાખે છે.
$NH_3$ માં નાઇટ્રોજન પરમાણુ પર એક લોનપેર હોય છે જે $H_2O$,$H_2S$ અથવા $PH_3$ ની સરખામણીમાં દાન કરવા માટે વધુ સરળતાથી ઉપલબ્ધ છે.
નાઇટ્રોજનના નાના કદ અને વધુ ઇલેક્ટ્રોન ઘનતાને કારણે,$NH_3$ વધુ પ્રબળ લુઈસ બેઇઝ તરીકે વર્તે છે.
તેથી,પ્રક્રિયા આ મુજબ છે: $NH_3 + H^+ \to NH_4^+$.

(A) એસિડિક પ્રબળતા એ $pKa$ મૂલ્યના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં હોય છે $(Acidic \ Strength \ \propto \frac{1}{pKa})$.
એસિડિક પ્રબળતાનો ક્રમ આ મુજબ છે: $HClO_4 > HNO_3 > H_2CO_3 > B(OH)_3$.
$HClO_4$ એ ખૂબ જ પ્રબળ એસિડ છે,જ્યારે $B(OH)_3$ (બોરિક એસિડ) એ ખૂબ જ નિર્બળ લુઈસ એસિડ છે.
તેથી,$pKa$ ના વધતા મૂલ્યોનો ક્રમ નીચે મુજબ થશે:
$HClO_4 < HNO_3 < H_2CO_3 < B(OH)_3$.

(A) પ્રબળ બેઇઝ એ નિર્બળ કોંજ્યૂગેટ એસિડ ધરાવે છે.
$F^{-}$,$Cl^{-}$,$Br^{-}$ અને $I^{-}$ ના કોંજ્યૂગેટ એસિડ અનુક્રમે $HF$,$HCl$,$HBr$ અને $HI$ છે.
તેમની એસિડિક પ્રબળતાનો ક્રમ $HF < HCl < HBr < HI$ છે.
તેથી,તેમના કોંજ્યૂગેટ બેઇઝની બેઝિક પ્રબળતાનો ક્રમ $F^{-} > Cl^{-} > Br^{-} > I^{-}$ છે.
આમ,$F^{-}$ સૌથી વધુ બેઝિક આયન છે.

(A) ક્લોરિનના ઓક્સિએસિડની એસિડિકતા તેના મધ્યસ્થ ક્લોરિન પરમાણુના ઓક્સિડેશન આંક સાથે વધે છે. તેથી,$HClO$ (ઓક્સિડેશન આંક $+1$) એ $HClO_3$ (ઓક્સિડેશન આંક $+5$) કરતા નિર્બળ છે.
$HCl$ અને $HBr$ ની સરખામણીમાં,$Cl$ ના નાના કદને કારણે $H-Cl$ ની બંધ વિયોજન ઉર્જા $H-Br$ કરતા વધારે હોય છે,જેના કારણે $HClO$ આપેલા વિકલ્પોમાં સૌથી નિર્બળ એસિડ ગણાય છે.

(C) $HF$ અને $HNO_3$ વચ્ચેની પ્રક્રિયાના સંદર્ભમાં,$HF$ બેઇઝ તરીકે વર્તે છે કારણ કે તે $HNO_3$ માંથી પ્રોટોન સ્વીકારીને $H_2F^+$ અને $NO_3^-$ બનાવે છે.
$HF + HNO_3 \rightarrow H_2F^+ + NO_3^-$.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$HF$ એકમાત્ર પદાર્થ છે જે $HNO_3$ જેવા પ્રબળ એસિડની હાજરીમાં બેઇઝ તરીકે વર્તી શકે છે.

(B) બ્રોન્સ્ટેડ-લોરી સિદ્ધાંત મુજબ,બેઈઝ એ પ્રોટોન સ્વીકારનાર છે.
આપેલ પ્રક્રિયામાં,$HNO_3$ એ $HF$ માંથી પ્રોટોન $(H^+)$ સ્વીકારીને $H_2NO_3^+$ બનાવે છે.
તેથી,$HNO_3$ બેઈઝ તરીકે વર્તે છે.

(C) એમોનિયમ સલ્ફેટ $(NH_4)_2SO_4$ એ શારીરિક રીતે એસિડિક ખાતર છે.
જ્યારે તેને જમીનમાં ઉમેરવામાં આવે છે,ત્યારે તે જળવિભાજન પામીને $H^+$ આયનો ઉત્પન્ન કરે છે,જે જમીનની એસિડિકતામાં વધારો કરે છે.
તેથી,એમોનિયમ સલ્ફેટનો નિયમિત ઉપયોગ જમીનને એસિડિક બનાવે છે.

(C) આર્હેનિયસ એસિડ એ પદાર્થ છે જે જલીય દ્રાવણમાં $H^+$ આયનોની સાંદ્રતા વધારે છે.
$HNO_3$,$HClO_4$,અને $H_3PO_4$ એ પ્રબળ અથવા મધ્યમ એસિડ છે જે સીધા $H^+$ આયનો મુક્ત કરે છે.
$H_3BO_3$ (બોરિક એસિડ) એ લુઈસ એસિડ છે. તે પાણીમાં $H^+$ આયનો આપવા માટે વિયોજન પામતું નથી; તેના બદલે,તે પાણીમાંથી $OH^-$ આયન સ્વીકારીને $[B(OH)_4]^-$ બનાવે છે અને પાણીના અણુમાંથી $H^+$ આયનો મુક્ત કરે છે.
તેથી,$H_3BO_3$ એ શાસ્ત્રીય અર્થમાં આર્હેનિયસ એસિડ નથી કારણ કે તેમાં આયનીકરણ પામી શકે તેવા $H^+$ પ્રોટોન હોતા નથી.

(C) એમ્ફિપ્રોટિક સ્પીસીઝ એવી છે જે બ્રોન્સ્ટેડ-લોરી એસિડ (પ્રોટોનનું દાન કરીને) અને બ્રોન્સ્ટેડ-લોરી બેઝ (પ્રોટોન સ્વીકારીને) બંને તરીકે કાર્ય કરી શકે છે.
$1. H_2PO_4^-$: $H_3PO_4$ બનાવવા માટે $H^+$ સ્વીકારી શકે છે અને $HPO_4^{2-}$ બનાવવા માટે $H^+$ નું દાન કરી શકે છે.
$2. H_2PO_3^-$: $H_3PO_3$ બનાવવા માટે $H^+$ સ્વીકારી શકે છે અને $HPO_3^{2-}$ બનાવવા માટે $H^+$ નું દાન કરી શકે છે.
$3. H_2O$: $H_3O^+$ બનાવવા માટે $H^+$ સ્વીકારી શકે છે અને $OH^-$ બનાવવા માટે $H^+$ નું દાન કરી શકે છે.
આમ,$H_2PO_4^-, H_2PO_3^-, H_2O$ નો સમૂહ એમ્ફિપ્રોટિક સ્પીસીઝ ધરાવે છે.

(C) બ્રોન્સ્ટેડ-લોરી સિદ્ધાંત મુજબ,એસિડને પ્રોટોન $(H^{+})$ દાતા તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે,જ્યારે બેઇઝને પ્રોટોન $(H^{+})$ સ્વીકારનાર તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે.
તેથી,એસિડ એવો પદાર્થ છે જે પ્રોટોન આપે છે.

(B) બે એસિડની સાપેક્ષ પ્રબળતા તેમના વિયોજન અચળાંક $(K_a)$ ના વર્ગમૂળના ગુણોત્તર દ્વારા આપવામાં આવે છે:
$\text{Relative Strength} = \sqrt{\frac{K_{a1}}{K_{a2}}} = \sqrt{\frac{3.0 \times 10^{-4}}{1.8 \times 10^{-5}}} = \sqrt{\frac{30 \times 10^{-5}}{1.8 \times 10^{-5}}} = \sqrt{\frac{30}{1.8}} = \sqrt{16.66} \approx 4.08 \approx 4$.
આમ,$HA_1$ અને $HA_2$ ની પ્રબળતાનો ગુણોત્તર $4 : 1$ છે.

(C) લુઈસ એસિડ એટલે ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ સ્વીકારનાર.
$NH_3$ માં નાઇટ્રોજન પર અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ હોવાથી તે લુઈસ બેઇઝ તરીકે વર્તે છે.
$H_2O$ માં ઓક્સિજન પર અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ હોવાથી તે લુઈસ બેઇઝ તરીકે વર્તે છે.
$HCl$ એ બ્રોન્સ્ટેડ-લોરી એસિડ છે પરંતુ લુઈસ એસિડ તરીકે ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ સ્વીકારવા માટે તેમાં ખાલી કક્ષકો હોતી નથી.
$SO_2$ માં મધ્યસ્થ સલ્ફર પરમાણુ પાસે ખાલી $d$-કક્ષકો હોવાથી તે ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ સ્વીકારી શકે છે,તેથી તે લુઈસ એસિડ છે.