Gujarati

Taxonomic categories Questions in Gujarati

Class 11 Biology · The Living World · Taxonomic categories

567+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 567 questions in Gujarati

151
EasyMCQ
નામાધિકરણ સાથે સંકળાયેલ સજીવનાં સચોટ વર્ણનની પધ્ધતિ એટલે .........
A
વર્ગીકરણ
B
નામકરણ
C
નૂતન વર્ગીકરણ
D
ઓળખવિધિ

Solution

(D) ઓળખવિધિ (Identification) એ સજીવનું સચોટ વર્ણન કરવાની અને તેના લક્ષણોના આધારે તેને ચોક્કસ સમૂહમાં મૂકવાની પ્રક્રિયા છે,જે ત્યારબાદ નામકરણ (Nomenclature) દ્વારા અનુસરવામાં આવે છે. તેથી,નામાધિકરણ સાથે સંકળાયેલ સજીવનાં સચોટ વર્ણનની પધ્ધતિને ઓળખવિધિ કહેવામાં આવે છે.
152
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયું વિધાન નામાધિકરણના નિયમો સાથે સુસંગત નથી?
A
સજીવોને ચોક્કસ નિયમોનું પાલન કરીને નામ આપવામાં આવે છે.
B
એક વૈજ્ઞાનિક નામ અન્ય કોઈ સજીવ માટે વાપરી શકાતું નથી.
C
વૈશ્વિક સ્તરે,દરેક સજીવના બે વૈજ્ઞાનિક નામ હોય છે.
D
બધા જ સજીવોના નામાધિકરણનો અભ્યાસ કરવો શક્ય ન પણ હોય.

Solution

(C) દ્વિનામી નામાધિકરણના નિયમો અનુસાર,દરેક સજીવને એક વિશિષ્ટ વૈજ્ઞાનિક નામ આપવામાં આવે છે જે બે ઘટકોનું બનેલું હોય છે: પ્રજાતિ (genus) અને જાતિ (species epithet). મૂળભૂત નિયમ એ છે કે મૂંઝવણ ટાળવા માટે વૈશ્વિક સ્તરે દરેક સજીવનું માત્ર એક જ માન્ય વૈજ્ઞાનિક નામ હોવું જોઈએ. તેથી,'દરેક સજીવના બે વૈજ્ઞાનિક નામ હોય છે' તે વિધાન ખોટું છે અને નામાધિકરણના સિદ્ધાંતો સાથે સુસંગત નથી.
153
EasyMCQ
લક્ષણોના આધારે બધા જ સજીવોને અલગ-અલગ વર્ગકોમાં વહેંચવાની વૈજ્ઞાનિક પદ્ધતિને શું કહે છે?
A
વર્ગક
B
વર્ગીકરણ વિદ્યા
C
ઓળખવિધિ
D
નામાધિકરણ

Solution

(B) લક્ષણોના આધારે બધા જ સજીવોને અલગ-અલગ વર્ગકોમાં વહેંચવાની વૈજ્ઞાનિક પદ્ધતિને $Taxonomy$ (વર્ગીકરણ વિદ્યા) કહે છે.
વર્ગીકરણ વિદ્યામાં સજીવોના લક્ષણીકરણ,ઓળખવિધિ,નામાધિકરણ અને વર્ગીકરણનો સમાવેશ થાય છે.
$Taxon$ (વર્ગક) એ વર્ગીકરણની કક્ષામાં એક ચોક્કસ જૂથ અથવા શ્રેણી દર્શાવે છે.
ઓળખવિધિ એ સજીવની ઓળખ નક્કી કરવાની પ્રક્રિયા છે.
નામાધિકરણ એ સજીવોને નામ આપવાની પદ્ધતિ છે.
154
MediumMCQ
જીવવિજ્ઞાનના અભ્યાસની વિવિધ શાખાઓના સંકલન દ્વારા વિકસેલી વર્ગીકરણ પદ્ધતિ માટે યોગ્ય વિકલ્પ કયો છે?
A
વ્હીટેકર - જૈવરાસાયણિક વર્ગીકરણવિદ્યા
B
હકસલી - નૂતન વર્ગીકરણ પદ્ધતિ (New Systematics)
C
હકસલી - કોષવિદ્યાકીય વર્ગીકરણ પદ્ધતિ
D
વ્હીટેકર - પાંચ સૃષ્ટિ વર્ગીકરણ પદ્ધતિ

Solution

(B) 'નૂતન વર્ગીકરણ પદ્ધતિ' (New Systematics) શબ્દ જુલિયન હકસલી દ્વારા $1940$ માં આપવામાં આવ્યો હતો.
પરંપરાગત વર્ગીકરણ પદ્ધતિ કે જે મુખ્યત્વે બાહ્યાકાર લક્ષણો પર આધારિત હતી,તેનાથી વિપરીત,નૂતન વર્ગીકરણ પદ્ધતિમાં સજીવોના વર્ગીકરણ માટે જનીનવિદ્યા,કોષવિદ્યા,જૈવરસાયણ,પરિસ્થિતિવિદ્યા અને દેહધર્મવિદ્યા જેવી જીવવિજ્ઞાનની વિવિધ શાખાઓના ડેટાનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.
આ અભિગમ ઉત્ક્રાંતિના સંબંધોની વધુ વ્યાપક સમજ પૂરી પાડે છે.
155
EasyMCQ
જીવવિજ્ઞાનની અન્ય વિદ્યાશાખાઓ સાથે સંકલિત નવી વર્ગીકરણ પદ્ધતિઓ કઈ છે?
A
રસાયણ વર્ગીકરણવિદ્યા (Chemotaxonomy)
B
કોષ વર્ગીકરણવિદ્યા (Cytotaxonomy)
C
આંકડાકીય વર્ગીકરણવિદ્યા (Numerical taxonomy)
D
આપેલ તમામ

Solution

(D) આધુનિક વર્ગીકરણ અભ્યાસોમાં સજીવો વચ્ચેના સંબંધોને વધુ સચોટ રીતે સમજવા માટે વિવિધ જૈવિક વિદ્યાશાખાઓનું સંકલન કરવામાં આવે છે.
$1$. રસાયણ વર્ગીકરણવિદ્યા: વનસ્પતિઓના રાસાયણિક ઘટકોનો ઉપયોગ કરીને તેમનું વર્ગીકરણ કરવામાં આવે છે.
$2$. કોષ વર્ગીકરણવિદ્યા: રંગસૂત્રોની સંખ્યા,બંધારણ અને વર્તણૂક જેવી કોષવિદ્યાકીય માહિતીનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.
$3$. આંકડાકીય વર્ગીકરણવિદ્યા: તમામ અવલોકનક્ષમ લાક્ષણિકતાઓ અને ગાણિતિક પદ્ધતિઓનો ઉપયોગ કરીને સમાનતા અને તફાવતોનું પ્રમાણીકરણ કરવામાં આવે છે.
તેથી,આ તમામ પદ્ધતિઓ આધુનિક વર્ગીકરણમાં સંકલિત છે.
156
MediumMCQ
વિધાન $(A)$: લિનીયસને વર્ગીકરણવિદ્યાના પિતા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
કારણ $(R)$: લિનીયસે સજીવોનાં વૈજ્ઞાનિક નામકરણ માટે દ્વિનામી નામકરણ પદ્ધતિ વિકસાવી.
વિધાન $(A)$ અને કારણ $(R)$ માટે કયો વિકલ્પ સાચો છે?
A
$A$ અને $R$ બંને સાચાં છે અને $R$ એ $A$ ની સાચી સમજૂતી છે.
B
$A$ અને $R$ બંને સાચાં છે પરંતુ $R$ એ $A$ ની સાચી સમજૂતી નથી.
C
$A$ સાચું અને $R$ ખોટું છે.
D
$A$ ખોટું અને $R$ સાચું છે.

Solution

(A) કાર્લ લિનીયસને 'વર્ગીકરણવિદ્યાના પિતા' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે કારણ કે તેમણે આધુનિક જૈવિક વર્ગીકરણ પદ્ધતિનો પાયો નાખ્યો હતો.
તેમણે દ્વિનામી નામકરણ પદ્ધતિ રજૂ કરી,જે સજીવોના નામકરણ માટે બે ઘટકોનો ઉપયોગ કરીને પ્રમાણિત પદ્ધતિ પૂરી પાડે છે: પ્રજાતિનું નામ અને જાતિનું નામ.
તેમનું વર્ગીકરણમાં કાર્ય અને દ્વિનામી પદ્ધતિનો વિકાસ એ તેમને આ પદવી મળવાનું મુખ્ય કારણ છે,તેથી કારણ $(R)$ એ વિધાન $(A)$ ની સાચી સમજૂતી છે.
157
EasyMCQ
કયા વૈજ્ઞાનિકને વર્ગીકરણવિદ્યાના પિતા (Father of Taxonomy) કહેવામાં આવે છે?
A
શ્વૉન
B
સ્લીડન
C
લિનિયસ
D
મેન્ડલ

Solution

(C) કેરોલસ લિનિયસને વર્ગીકરણવિદ્યાના પિતા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. તેમણે સજીવોના નામકરણ માટે દ્વિનામી નામકરણ પદ્ધતિ (Binomial Nomenclature) વિકસાવી હતી,જે આધુનિક જૈવિક વર્ગીકરણનો પાયો છે.
158
MediumMCQ
નીચેનામાંથી શેમાં બેન્થામ અને હૂકરનાં કાર્યો ઉપયોગી નથી?
A
વનસ્પતિની ઓળખ કરવા
B
દ્વિનામી નામકરણ કરવા
C
હર્બેરિયમ (વનસ્પતિ સંગ્રહાલય) માં ગોઠવણી કરવા
D
પ્રાદેશિક વનસ્પતિજાત (Floras) તૈયાર કરવા

Solution

(B) બેન્થામ અને હૂકરે તેમના ગ્રંથ '$Genera Plantarum$' માં બીજધારી વનસ્પતિઓ માટે વર્ગીકરણની કુદરતી પદ્ધતિ આપી હતી.
આ પદ્ધતિનો વ્યાપકપણે વનસ્પતિઓની ઓળખ કરવા અને હર્બેરિયમમાં નમૂનાઓની ગોઠવણી કરવા માટે ઉપયોગ થાય છે.
તેનો ઉપયોગ પ્રાદેશિક વનસ્પતિજાત (Floras) તૈયાર કરવા માટેના આધાર તરીકે પણ થાય છે.
જોકે,બેન્થામ અને હૂકરની પદ્ધતિ દ્વિનામી નામકરણ સાથે સંબંધિત નથી,જે કેરોલસ લિનિયસ દ્વારા સ્થાપિત કરવામાં આવ્યું હતું.
159
EasyMCQ
વર્ગીકરણવિદ્યાના પિતા તરીકે કોણ ઓળખાય છે?
A
ઍરિસ્ટોટલ
B
હક્સલી
C
મેન્ડેલ
D
લિનિયસ

Solution

(D) કેરોલસ લિનિયસને વર્ગીકરણવિદ્યાના પિતા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,કારણ કે તેમણે દ્વિનામી નામકરણ પદ્ધતિ વિકસાવી હતી અને વર્ગીકરણની શ્રેણીબદ્ધ પદ્ધતિ સ્થાપિત કરી હતી જેનો ઉપયોગ આજે પણ જીવવિજ્ઞાનમાં થાય છે.
160
EasyMCQ
'Genera Plantarum' (જેનેરા પ્લાન્ટેરમ) ના પ્રકાશન સાથે નીચેનામાંથી કોણ સંકળાયેલું છે?
A
જુલિયન હક્સલી
B
બેન્થામ અને હૂકર
C
કેરોલસ લિનિયસ
D
વ્હીટેકર

Solution

(B) 'Genera Plantarum' (જેનેરા પ્લાન્ટેરમ) પુસ્તક જ્યોર્જ બેન્થામ અને જોસેફ ડાલ્ટન હૂકર દ્વારા લખવામાં આવ્યું હતું. તે વનસ્પતિ વર્ગીકરણ વિજ્ઞાન (Plant Taxonomy) માં એક સીમાચિહ્નરૂપ કાર્ય છે,જે બીજધારી વનસ્પતિઓના વર્ગીકરણનું વર્ણન કરે છે. તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
161
MediumMCQ
કઈ વર્ગીકરણ પદ્ધતિ અન્ય વિદ્યાશાખાઓને સંકલિત કરતી નથી?
A
રાસાયણિક વર્ગીકરણવિદ્યા (Chemotaxonomy)
B
શાસ્ત્રીય વર્ગીકરણવિદ્યા (Classical taxonomy)
C
કોષવિદ્યાકીય વર્ગીકરણવિદ્યા (Cytotaxonomy)
D
આંકડાકીય વર્ગીકરણવિદ્યા (Numerical taxonomy)

Solution

(B) શાસ્ત્રીય વર્ગીકરણવિદ્યા (Classical taxonomy) એ માત્ર બાહ્ય દેખાવ અને બાહ્ય રચનાત્મક લક્ષણો પર આધારિત છે અને તે રસાયણશાસ્ત્ર,કોષવિદ્યા કે આંકડાશાસ્ત્ર જેવી અન્ય વિદ્યાશાખાઓના ડેટાને સંકલિત કરતી નથી.
તેની સામે,રાસાયણિક વર્ગીકરણવિદ્યા (Chemotaxonomy) રાસાયણિક ઘટકોનો ઉપયોગ કરે છે,કોષવિદ્યાકીય વર્ગીકરણવિદ્યા (Cytotaxonomy) કોષવિદ્યાકીય માહિતી (જેમ કે રંગસૂત્રોની સંખ્યા,બંધારણ અને વર્તન) નો ઉપયોગ કરે છે,અને આંકડાકીય વર્ગીકરણવિદ્યા (Numerical taxonomy) વર્ગીકરણના સંબંધોનું મૂલ્યાંકન કરવા માટે ગાણિતિક અને આંકડાકીય પદ્ધતિઓનો ઉપયોગ કરે છે.
162
EasyMCQ
'વર્ગીકરણના પિતા' (Father of Taxonomy) માટે નીચેનામાંથી શું સાચું છે?
A
તેમણે પાંચ સૃષ્ટિ વર્ગીકરણ પ્રસ્તાવિત કર્યું હતું.
B
તેમના પુસ્તકો વનસ્પતિ ઓળખ માટે માર્ગદર્શિકા તરીકે કામ કરતા હતા.
C
તેમણે સજીવોના વર્ગીકરણનું સૂચન કર્યું હતું.
D
તેમની દ્વિનામી નામકરણ પદ્ધતિ ખૂબ જ લોકપ્રિય બની હતી.

Solution

(B) $Carolus Linnaeus$ ને 'વર્ગીકરણના પિતા' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તેમણે $Systema Naturae$ અને $Species Plantarum$ જેવા મહત્વપૂર્ણ પુસ્તકો લખ્યા,જે વનસ્પતિઓ અને પ્રાણીઓની ઓળખ અને વર્ગીકરણ માટે પાયાની માર્ગદર્શિકા બન્યા.
તેમણે દ્વિનામી નામકરણ પદ્ધતિ $(Binomial Nomenclature)$ આપી હતી,જે આજે પણ વૈજ્ઞાનિક નામકરણ માટે વિશ્વભરમાં સ્વીકૃત છે.
તેથી,વિકલ્પ $B$ સૌથી સચોટ વર્ણન છે કારણ કે તેમના ગ્રંથો વર્ગીકરણના ઇતિહાસમાં માર્ગદર્શક સાબિત થયા હતા.
163
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કોને વર્ગીકરણ વિદ્યાના પિતા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે?
A
બેન્થામ અને હૂકર
B
હચિંકશન
C
લિનિયસ
D
વ્હીટેકર

Solution

(C) કેરોલસ લિનિયસને વર્ગીકરણ વિદ્યાના પિતા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. તેમણે દ્વિનામી નામકરણ પદ્ધતિ વિકસાવી હતી,જે સજીવોના નામકરણ માટેની ઔપચારિક પદ્ધતિ છે અને આજે પણ જીવવિજ્ઞાનમાં તેનો ઉપયોગ થાય છે. તેમનું કાર્ય,ખાસ કરીને 'Systema Naturae',આધુનિક જૈવિક વર્ગીકરણનો પાયો નાખ્યો હતો.
164
EasyMCQ
વર્ગીકરણવિદ્યાના વિદ્યાર્થી પાસે કયા કૌશલ્યો હોવા જોઈએ?
A
કુતૂહલવૃત્તિ
B
વિષયવસ્તુનું જ્ઞાન
C
જરૂરી સાધનો કે ઉપકરણો વાપરવાનું કૌશલ્ય
D
આપેલ તમામ

Solution

(D) વર્ગીકરણવિદ્યા (Taxonomy) એ વિજ્ઞાનની એવી શાખા છે જે સજીવોના વર્ગીકરણ,નામકરણ અને ઓળખ સાથે સંબંધિત છે. આ ક્ષેત્રમાં નિપુણતા મેળવવા માટે,વિદ્યાર્થી પાસે નીચે મુજબના કૌશલ્યો હોવા જોઈએ:
$1$. કુતૂહલવૃત્તિ: સજીવોની વિવિધતાનું અવલોકન કરવા અને તેને સમજવા માટે.
$2$. વિષયવસ્તુનું જ્ઞાન: વર્ગીકરણના સિદ્ધાંતો અને વિવિધ સજીવોના લક્ષણોને સમજવા માટે.
$3$. જરૂરી સાધનો કે ઉપકરણો વાપરવાનું કૌશલ્ય: સૂક્ષ્મદર્શક વિશ્લેષણ,ક્ષેત્રીય અભ્યાસ અને માહિતી એકત્રિત કરવા માટે.
તેથી,વર્ગીકરણવિદ્યાના વિદ્યાર્થી માટે આ તમામ કૌશલ્યો આવશ્યક છે.
165
MediumMCQ
વર્ગીકરણવિદ્યા (Taxonomy) ના અભ્યાસ માટેની અનિવાર્ય શરત કઈ છે?
A
સજીવોના જૂથ અને વર્ગક (Taxa) ના વિશિષ્ટ લક્ષણોનું જ્ઞાન
B
સાધનો વાપરવાનું કૌશલ્ય
C
ક્ષેત્રનો પૂર્વઅભ્યાસ
D
આપેલ તમામ

Solution

(A) વર્ગીકરણવિદ્યા એ વિજ્ઞાનની એવી શાખા છે જે સજીવોના લક્ષણીકરણ,ઓળખવિધિ,નામકરણ અને વર્ગીકરણ સાથે સંબંધિત છે.
આ કાર્યોને અસરકારક રીતે કરવા માટે,સજીવોના જૂથો અને તેમના સંબંધિત વર્ગકો (Taxa) ના વિશિષ્ટ લક્ષણોનું ઊંડું જ્ઞાન હોવું આવશ્યક છે.
ક્ષેત્રનો અભ્યાસ અને તકનીકી કૌશલ્યો મદદરૂપ હોવા છતાં,વર્ગીકરણવિદ્યા માટેની પાયાની જરૂરિયાત એ અભ્યાસ હેઠળના સજીવોના બાહ્યાકાર,અંતઃસ્થ અને દેહધાર્મિક લક્ષણોનું વિગતવાર જ્ઞાન છે.
166
MediumMCQ
જૈવિક નામકરણમાં,સજીવનું કયું નામ એકવાર ઉપયોગમાં લેવાયા પછી,અન્ય કોઈ સજીવના નામકરણ માટે ઉપયોગમાં લઈ શકાતું નથી?
A
જાતિ
B
પ્રજાતિ
C
ઉપજાતિ
D
કુળ

Solution

(B) જૈવિક નામકરણના નિયમો (ખાસ કરીને $ICBN$ અને $ICZN$) મુજબ,$Genus$ (પ્રજાતિ) નું નામ અનન્ય હોય છે. એકવાર કોઈ ચોક્કસ સજીવોના સમૂહને પ્રજાતિનું નામ આપી દેવામાં આવે,પછી તેનો ઉપયોગ અન્ય કોઈ પ્રજાતિ માટે કરી શકાતો નથી. જોકે જાતિવાચક નામ (species epithet) અલગ-અલગ પ્રજાતિઓમાં પુનરાવર્તિત થઈ શકે છે,પરંતુ પ્રજાતિનું નામ વર્ગીકરણની સ્થિરતા જાળવવા માટે અનન્ય હોવું આવશ્યક છે.
167
EasyMCQ
સજીવના દ્વિનામી નામકરણમાં, સંશોધકનું નામ કયા નામ પછી લખવામાં આવે છે?
A
પ્રચલિત નામ
B
સામાન્ય નામ
C
વૈજ્ઞાનિક નામ
D
હુલામણું નામ

Solution

(C) દ્વિનામી નામકરણ પદ્ધતિમાં, સજીવનું વૈજ્ઞાનિક નામ બે ભાગોનું બનેલું હોય છે: પ્રજાતિનું નામ અને જાતિનું નામ। નામકરણના નિયમો મુજબ, જે વૈજ્ઞાનિકે સૌપ્રથમ તે જાતિનું વર્ણન કર્યું હોય, તેમનું નામ વૈજ્ઞાનિક નામની પાછળ ટૂંકાક્ષરમાં લખવામાં આવે છે। ઉદાહરણ તરીકે, $Mangifera \text{ } indica \text{ } L.$ માં, '$L.$' એ લિનિયસ (Linnaeus) માટે વપરાય છે, જેમણે સૌપ્રથમ આ જાતિનું વર્ણન કર્યું હતું।
168
EasyMCQ
વિધાન $(A)$: વનસ્પતિઓને વૈજ્ઞાનિક નામ આપવા માટે $ICBN$ નો ઉપયોગ થાય છે.
કારણ $(R)$: તે વનસ્પતિઓને નામ આપવા માટે લેખો,ફોટોગ્રાફ્સ અને ભલામણો ધરાવે છે.
A
$A$ અને $R$ બંને સાચા છે,અને $R$ એ $A$ ની સાચી સમજૂતી છે.
B
$A$ અને $R$ બંને સાચા છે,પરંતુ $R$ એ $A$ ની સાચી સમજૂતી નથી.
C
$A$ સાચું છે,પણ $R$ ખોટું છે.
D
$A$ અને $R$ બંને ખોટા છે.

Solution

(C) $ICBN$ એટલે 'International Code for Botanical Nomenclature' (વનસ્પતિશાસ્ત્રીય નામકરણ માટેની આંતરરાષ્ટ્રીય સંહિતા).
તે વનસ્પતિઓને વૈજ્ઞાનિક નામ આપવા માટેના નિયમો અને માપદંડો પૂરા પાડે છે.
જોકે,$ICBN$ પોતે એક સંહિતા અથવા નિયમોનો સમૂહ છે,તે વનસ્પતિઓના નામકરણ માટેના લેખો કે ફોટોગ્રાફ્સનો સંગ્રહ નથી.
તેથી,વિધાન $(A)$ સાચું છે,પરંતુ કારણ $(R)$ ખોટું છે.
169
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કયા નામમાં પ્રથમ મૂળાક્ષર મોટી લિપિમાં (Capital) લખવામાં આવે છે?
A
જાતિ (Species)
B
ઉપજાતિ (Subspecies)
C
પ્રજાતિ (Genus)
D
સામાન્ય નામ (Common name)

Solution

(C) દ્વિનામી નામકરણ પદ્ધતિના નિયમો અનુસાર, વૈજ્ઞાનિક નામ બે ભાગોનું બનેલું હોય છે: $\text{પ્રજાતિ}$ (Genus) અને $\text{જાતિ}$ (Species) સંજ્ઞા.
$1$. $\text{પ્રજાતિ}$નું નામ હંમેશા મોટી લિપિ (Capital letter) થી શરૂ થાય છે.
$2$. $\text{જાતિ}$નું નામ હંમેશા નાની લિપિ (Small letter) થી શરૂ થાય છે.
તેથી, $\text{પ્રજાતિ}$નો પ્રથમ મૂળાક્ષર મોટી લિપિમાં લખવામાં આવે છે.
170
EasyMCQ
પ્રાણીઓના વૈજ્ઞાનિક નામકરણ કઈ સંસ્થા દ્વારા આપવામાં આવેલા સિદ્ધાંતો અને માપદંડો પર આધારિત છે?
A
$ICZN$
B
$ICBN$
C
$IUPAC$
D
$ICPN$

Solution

(A) પ્રાણીઓના વૈજ્ઞાનિક નામકરણનું સંચાલન $International$ $Code$ $of$ $Zoological$ $Nomenclature$ $(ICZN)$ દ્વારા કરવામાં આવે છે.
$ICBN$ ($International$ $Code$ $of$ $Botanical$ $Nomenclature$) વનસ્પતિઓના નામકરણ માટે જવાબદાર છે.
$IUPAC$ ($International$ $Union$ of $Pure$ $and$ $Applied$ $Chemistry$) રસાયણ વિજ્ઞાનના નામકરણ સાથે સંબંધિત છે.
તેથી,પ્રાણીઓના નામકરણ માટેની સાચી સંસ્થા $ICZN$ છે.
171
EasyMCQ
જ્યારે વૈજ્ઞાનિક નામ હસ્તલેખિત (હાથે) લખવામાં આવે છે,ત્યારે દરેક શબ્દની નીચે શું દોરવામાં આવે છે?
A
આડી લીટી
B
ઉભી લીટી
C
ત્રાંસી લીટી
D
વાંકી લીટી

Solution

(A) દ્વિનામી નામકરણ પદ્ધતિના નિયમો અનુસાર,વૈજ્ઞાનિક નામો લેટિન ભાષામાંથી લેવામાં આવે છે અથવા લેટિનમાં રૂપાંતરિત કરવામાં આવે છે.
જ્યારે તેને હાથે લખવામાં આવે છે,ત્યારે વૈજ્ઞાનિક નામના દરેક શબ્દ (પ્રજાતિ અને જાતિ) ને અલગ-અલગ નીચે લીટી દોરીને દર્શાવવામાં આવે છે,જે તેમના લેટિન મૂળને સૂચવે છે.
તેથી,દરેક શબ્દની નીચે એક આડી લીટી દોરવામાં આવે છે.
172
EasyMCQ
સજીવના દ્વિનામી નામકરણમાં કયું નામ નાની લિપિમાં (lowercase) લખવામાં આવે છે?
A
પ્રજાતિ (Genus)
B
જાતિ (Species)
C
પ્રજાતિ અને જાતિ
D
કુળ (Family)

Solution

(B) $Carl$ $Linnaeus$ દ્વારા આપવામાં આવેલા દ્વિનામી નામકરણના નિયમો મુજબ:
$1$. જૈવિક નામ બે ઘટકોનું બનેલું છે: પ્રજાતિનું નામ અને જાતિનું નામ (specific epithet).
$2$. પ્રજાતિનું નામ હંમેશા કેપિટલ અક્ષરથી શરૂ થાય છે.
$3$. જાતિનું નામ (specific epithet) હંમેશા નાની લિપિમાં (lowercase) લખવામાં આવે છે.
તેથી,જાતિનું નામ નાની લિપિમાં લખાય છે.
173
EasyMCQ
સજીવના વૈજ્ઞાનિક નામમાં બીજો ઘટક શું દર્શાવે છે?
A
જાતિ
B
પ્રજાતિ
C
ઉપજાતિ
D
સમુદાય

Solution

(A) કેરોલસ લિનિયસ દ્વારા પ્રસ્તાવિત દ્વિનામી નામકરણ પદ્ધતિ મુજબ, દરેક વૈજ્ઞાનિક નામ બે ઘટકોનું બનેલું હોય છે: પ્રથમ ઘટક $\text{પ્રજાતિ}$ (Genus) છે અને બીજો ઘટક $\text{જાતિ}$ (Specific epithet) છે。
ઉદાહરણ તરીકે, $Mangifera$ $indica$ માં, $Mangifera$ એ પ્રજાતિ છે અને $indica$ એ જાતિ (Specific epithet) છે。
174
EasyMCQ
સજીવોનું નામકરણ અને વર્ગીકરણ શાના પર આધારિત છે?
A
ચોક્કસ નિયમો
B
મંતવ્યો
C
પૂર્વમાહિતી
D
અવલોકન

Solution

(A) સજીવોનું નામકરણ અને વર્ગીકરણ $ICBN$ (International Code of Botanical Nomenclature) અને $ICZN$ (International Code of Zoological Nomenclature) જેવી આંતરરાષ્ટ્રીય સંસ્થાઓ દ્વારા સ્થાપિત ચોક્કસ નિયમો અને સિદ્ધાંતો પર આધારિત છે. આ નિયમો એ સુનિશ્ચિત કરે છે કે દરેક સજીવનું એક અનન્ય અને વૈશ્વિક સ્તરે સ્વીકૃત નામ હોય,જે વૈજ્ઞાનિક સંવાદ અને અભ્યાસને સરળ બનાવે છે.
175
EasyMCQ
સજીવના વૈજ્ઞાનિક નામમાં પ્રથમ નામ શું દર્શાવે છે?
A
પ્રજાતિ (Genus)
B
જાતિ (Species)
C
ઉપજાતિ (Subspecies)
D
કુળ (Family)

Solution

(A) કેરોલસ લિનિયસ દ્વારા પ્રસ્તાવિત દ્વિનામી નામકરણ પદ્ધતિ અનુસાર,સજીવના વૈજ્ઞાનિક નામમાં બે ઘટકો હોય છે: પ્રજાતિનું નામ (Genus) અને જાતિનું નામ (Specific epithet).
વૈજ્ઞાનિક નામમાં પ્રથમ શબ્દ પ્રજાતિ (Genus) દર્શાવે છે,જ્યારે બીજો શબ્દ જાતિ (Species) દર્શાવે છે.
તેથી,પ્રથમ નામ પ્રજાતિ (Genus) દર્શાવે છે.
176
EasyMCQ
સજીવના વૈજ્ઞાનિક નામમાં કયો વર્ગક નાની લિપિમાં (lowercase) લખાય છે?
A
જાતિ
B
પ્રજાતિ
C
સૃષ્ટિ
D
કુળ

Solution

(A) દ્વિનામી નામકરણ પદ્ધતિના નિયમો અનુસાર,વૈજ્ઞાનિક નામ બે ભાગનું બનેલું હોય છે: પ્રજાતિ (Genus) અને જાતિ (Species).
$1$. પ્રજાતિ દર્શાવતો પ્રથમ શબ્દ હંમેશા કેપિટલ અક્ષરથી શરૂ થાય છે.
$2$. જાતિ દર્શાવતો બીજો શબ્દ (જાતિવાચક પ્રત્યય) હંમેશા નાની લિપિમાં (lowercase) લખાય છે.
તેથી,નાની લિપિમાં લખાતો વર્ગક જાતિ છે.
177
EasyMCQ
સજીવના દ્વિનામી નામકરણમાં જાતિના નામ (specific epithet) પછી કોનું નામ સંક્ષિપ્તમાં લખવામાં આવે છે?
A
સંશોધક
B
અભ્યાસક
C
વૈજ્ઞાનિક
D
વૈદ્ય

Solution

(C) દ્વિનામી નામકરણ પદ્ધતિમાં,સજીવના વૈજ્ઞાનિક નામમાં બે ઘટકો હોય છે: પ્રજાતિનું નામ અને જાતિનું નામ. જાતિના નામ પછી,જે વૈજ્ઞાનિકે સૌપ્રથમ આ સજીવનું વર્ણન કર્યું હોય તેમનું નામ સંક્ષિપ્તમાં લખવામાં આવે છે. ઉદાહરણ તરીકે,Mangifera indica Linn. માં Linn. એ સૂચવે છે કે લિનિયસે સૌપ્રથમ આ જાતિનું વર્ણન કર્યું હતું.
178
EasyMCQ
વૈજ્ઞાનિક નામમાં પાછળ લખાતો લેટિન શબ્દ કયો વર્ગક સૂચવે છે?
A
પ્રજાતિ
B
જાતિ
C
વર્ગ
D
શ્રેણી

Solution

(B) કેરોલસ લિનિયસ દ્વારા પ્રસ્તાવિત દ્વિનામી નામકરણ પદ્ધતિ અનુસાર,વૈજ્ઞાનિક નામ બે ઘટકોનું બનેલું હોય છે: પ્રજાતિનું નામ અને જાતિવાચક નામ (specific epithet). પ્રથમ શબ્દ પ્રજાતિ દર્શાવે છે,જ્યારે બીજો શબ્દ જાતિવાચક નામ દર્શાવે છે,જે જાતિ સૂચવે છે. તેથી,પાછળ લખાતો લેટિન શબ્દ જાતિ સૂચવે છે.
179
EasyMCQ
વનસ્પતિઓને વૈજ્ઞાનિક નામ આપવા માટે કઈ પદ્ધતિનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે?
A
$ICBN$
B
$ICB$
C
$ICZN$
D
$IZN$

Solution

(A) વનસ્પતિઓના વૈજ્ઞાનિક નામ સ્વીકૃત સિદ્ધાંતો અને માપદંડો પર આધારિત હોય છે,જે $ICBN$ (International Code for Botanical Nomenclature) દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$ICZN$ (International Code for Zoological Nomenclature) નો ઉપયોગ પ્રાણીઓના નામકરણ માટે થાય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
180
EasyMCQ
પ્રાણી વર્ગીકરણશાસ્ત્રીઓએ કયા નિયમોનું પાલન કરવું પડે છે?
A
$ICBN$
B
$ICZN$
C
$ICN$
D
$ICZ$

Solution

(B) પ્રાણી વર્ગીકરણશાસ્ત્રીઓએ $ICZN$ (International Code of Zoological Nomenclature - આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રાણીશાસ્ત્રીય નામકરણ સંહિતા) દ્વારા નિર્ધારિત નિયમોનું પાલન કરવું પડે છે.
$ICBN$ (International Code of Botanical Nomenclature) વનસ્પતિઓ માટે વપરાય છે.
$ICN$ (International Code of Nomenclature for algae,fungi,and plants) એ $ICBN$ નું અપડેટ થયેલું સંસ્કરણ છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
181
EasyMCQ
નામકરણના નિયમો અનુસાર,જાતિના નામ પછી શું લખવામાં આવે છે?
A
પ્રજાતિનું નામ
B
સંશોધકનું નામ
C
પ્રચલિત નામ
D
સ્થાનિક નામ

Solution

(B) દ્વિનામી નામકરણ પદ્ધતિના નિયમો અનુસાર,સજીવના વૈજ્ઞાનિક નામમાં બે ઘટકો હોય છે: પ્રજાતિનું નામ અને જાતિનું નામ. આ બંને પછી,જે વૈજ્ઞાનિકે સૌપ્રથમ તે જાતિનું વર્ણન કર્યું હોય તેમનું નામ ટૂંકાક્ષરમાં જૈવિક નામની અંતે લખવામાં આવે છે. ઉદાહરણ તરીકે,$Mangifera$ $indica$ $Linn.$ માં,'$Linn.$' સૂચવે છે કે લિનિયસે સૌપ્રથમ આ જાતિનું વર્ણન કર્યું હતું.
182
EasyMCQ
દ્વિનામી નામકરણ પદ્ધતિમાં કયા નામનો પ્રથમ મૂળાક્ષર મોટી લિપિમાં (Capital letter) લખવામાં આવે છે?
A
જાતિ
B
પ્રજાતિ
C
પ્રચલિત નામ
D
સંશોધકનું નામ

Solution

(B) દ્વિનામી નામકરણ પદ્ધતિ,જે $Carolus$ $Linnaeus$ દ્વારા આપવામાં આવી હતી,તેમાં દરેક વૈજ્ઞાનિક નામ બે ઘટકોનું બનેલું હોય છે: પ્રજાતિ (Genus) અને જાતિ (Species).
જૈવિક નામકરણના નિયમો અનુસાર,પ્રજાતિનું નામ હંમેશા મોટી લિપિ (Capital letter) થી શરૂ થાય છે,જ્યારે જાતિનું નામ નાની લિપિ (Small letter) થી શરૂ થાય છે.
તેથી,પ્રજાતિનો પ્રથમ મૂળાક્ષર મોટી લિપિમાં લખવામાં આવે છે.
183
EasyMCQ
વર્ગીકરણના નિયમો અનુસાર, કયું નામ સંક્ષિપ્તમાં લખવામાં આવે છે?
A
જાતિ
B
પ્રજાતિ
C
પ્રચલિત નામ
D
સંશોધકનું નામ

Solution

(D) દ્વિનામી નામકરણ પદ્ધતિના નિયમો અનુસાર, જે વૈજ્ઞાનિકે સૌપ્રથમ જાતિનું વર્ણન કર્યું હોય તેમનું નામ જાતિના નામ (specific epithet) પછી સંક્ષિપ્તમાં લખવામાં આવે છે. ઉદાહરણ તરીકે, $Mangifera \text{ } indica \text{ } L.$ માં, '$L.$' એ લિનિયસ (Linnaeus) માટે વપરાય છે.
184
EasyMCQ
કોઈ એક સજીવના નામકરણમાં ઉપયોગમાં લેવાયેલ કયા નામનો ઉપયોગ અન્ય પ્રકારનાં સજીવનાં નામકરણમાં કરવામાં આવતો નથી?
A
પ્રજાતિ (Genus)
B
જાતિ (Species)
C
પ્રચલિત નામ
D
સંક્ષિપ્ત નામ

Solution

(A) જૈવિક નામકરણમાં,$Genus$ (પ્રજાતિ) નું નામ સંબંધિત જાતિઓના ચોક્કસ સમૂહ માટે અનન્ય હોય છે. દ્વિનામી નામકરણ પદ્ધતિના નિયમો અનુસાર,$Genus$ નું નામ (પ્રજાતિનું નામ) સમગ્ર વર્ગીકરણ પદ્ધતિમાં અનન્ય હોવું જોઈએ જેથી કોઈ મૂંઝવણ ન થાય. જોકે જાતિના નામ (Species name) અલગ-અલગ પ્રજાતિઓમાં પુનરાવર્તિત થઈ શકે છે (દા.ત.,$Mangifera$ $indica$ અને $Azadirachta$ $indica$),પરંતુ $Genus$ નું નામ ક્યારેય બે અલગ-અલગ સજીવોના જૂથો વચ્ચે સમાન હોતું નથી. તેથી,$Genus$ (પ્રજાતિ) એ સાચો જવાબ છે.
185
MediumMCQ
વિધાન $(S)$: કેરોલસ લિનિયસને વર્ગીકરણ વિદ્યાના પિતા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
કારણ $(R)$: લિનિયસે દ્વિનામી નામકરણ પદ્ધતિ પ્રસ્તાવિત કરી અને વર્ગીકરણમાં વ્યાપક અભ્યાસ કર્યો.
$(A)$ $S$ અને $R$ બંને સાચા છે,અને $R$ એ $S$ ની સાચી સમજૂતી છે.
$(B)$ $S$ અને $R$ બંને સાચા છે,પરંતુ $R$ એ $S$ ની સાચી સમજૂતી નથી.
$(C)$ $S$ સાચું છે અને $R$ ખોટું છે.
$(D)$ $S$ ખોટું છે અને $R$ સાચું છે.
A
$A$
B
$B$
C
$C$
D
$D$

Solution

(A) કેરોલસ લિનિયસને 'વર્ગીકરણ વિદ્યાના પિતા' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે કારણ કે તેમણે આધુનિક જૈવિક વર્ગીકરણનો પાયો નાખ્યો હતો.
તેમણે દ્વિનામી નામકરણ પદ્ધતિ રજૂ કરી,જે દરેક સજીવને બે ભાગનું વૈજ્ઞાનિક નામ (પ્રજાતિ અને જાતિ) આપે છે.
સજીવોના વર્ણન અને વર્ગીકરણમાં તેમના વ્યાપક કાર્યએ જીવવિજ્ઞાન માટે એક વ્યવસ્થિત માળખું પૂરું પાડ્યું,તેથી $R$ એ $S$ ની સાચી સમજૂતી છે.
186
MediumMCQ
વિધાન $S$: સજીવનું નામકરણ બે નામ દ્વારા કરવામાં આવે છે.
કારણ $R$: પ્રથમ નામ જાતિનું નામ છે અને બીજું નામ પ્રજાતિનું નામ છે.
A
$a$
B
$b$
C
$c$
D
$d$

Solution

(C) કેરોલસ લિનિયસ દ્વારા પ્રસ્તાવિત દ્વિનામી નામકરણ પદ્ધતિ મુજબ,દરેક સજીવના વૈજ્ઞાનિક નામમાં બે ઘટકો હોય છે: પ્રજાતિનું નામ (Genus) અને જાતિનું નામ (Species epithet).
વિધાન $S$ સાચું છે કારણ કે દ્વિનામી નામકરણમાં બે નામોનો ઉપયોગ થાય છે.
કારણ $R$ ખોટું છે કારણ કે પ્રથમ નામ પ્રજાતિનું નામ છે અને બીજું નામ જાતિનું નામ છે,જે $R$ માં આપેલ માહિતીથી ઉલટું છે.
તેથી,$S$ સાચું છે અને $R$ ખોટું છે.
187
EasyMCQ
સજીવોના નામકરણ માટે કઈ ભાષાનો ઉપયોગ થાય છે?
A
ફારસી
B
ફ્રેન્ચ
C
લૅટિન
D
ઉર્દૂ

Solution

(C) સજીવોનું વૈજ્ઞાનિક નામકરણ દ્વિનામી નામકરણ પદ્ધતિના સિદ્ધાંતો પર આધારિત છે,જે $Carl$ $Linnaeus$ દ્વારા આપવામાં આવી હતી.
આ નિયમો અનુસાર,વૈજ્ઞાનિક નામકરણમાં એકરૂપતા અને વૈશ્વિક સ્વીકૃતિ જાળવવા માટે નામો $Latin$ ભાષામાંથી લેવામાં આવે છે અથવા તેને $Latin$ સ્વરૂપ આપવામાં આવે છે.
તેથી,સજીવોના નામકરણ માટે $Latin$ ભાષાનો ઉપયોગ થાય છે.
188
MediumMCQ
જૈવિક નામકરણમાં જાતિનું વર્ણન કરનાર સંશોધકનું નામ કયા પદ પછી અને કઈ રીતે લખવામાં આવે છે?
A
જાતિવાચક પ્રત્યય અને સંક્ષિપ્ત સ્વરૂપ
B
જાતિવાચક પ્રત્યય અને નાની લિપિ
C
પ્રજાતિનું નામ અને મોટી લિપિ
D
પ્રજાતિનું નામ અને સંક્ષિપ્ત સ્વરૂપ

Solution

(A) જૈવિક નામકરણમાં, જે સંશોધકે સૌપ્રથમ જાતિનું વર્ણન કર્યું હોય તેમનું નામ જાતિવાચક પ્રત્યય (Specific epithet) પછી લખવામાં આવે છે.
આ સંશોધકનું નામ સંક્ષિપ્ત સ્વરૂપમાં લખવામાં આવે છે.
ઉદાહરણ તરીકે, $Mangifera indica L.$ માં, '$L.$' એ લિનિયસ (Linnaeus) માટે વપરાય છે, જેમણે સૌપ્રથમ આ જાતિનું વર્ણન કર્યું હતું.
189
EasyMCQ
દ્વિનામી નામકરણ પદ્ધતિના નિયમો અનુસાર,નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું છે?
A
સજીવનું નામ બે ઘટકોનું બનેલું હોય છે.
B
પ્રજાતિના નામનો પ્રથમ મૂળાક્ષર મોટી લિપિ (Capital letter) માં લખવો જોઈએ.
C
સંશોધકનું નામ જાતિના નામ પછી સંક્ષિપ્તમાં લખવામાં આવે છે.
D
સજીવનું પ્રચલિત નામ સૌપ્રથમ લખવામાં આવે છે.
190
MediumMCQ
સજીવોના નામકરણ માટે નીચે ચાર વિધાનો આપવામાં આવ્યાં છે. કયાં બે વિધાનો સાચાં છે?
$(1)$ પ્રથમ નામ જાતિ અને બીજું નામ પ્રજાતિ દર્શાવે છે.
$(2)$ એક સજીવ માટે વપરાયેલ જાતિવાચક નામ (specific epithet) અન્ય સજીવ માટે વાપરી શકાતું નથી.
$(3)$ હસ્તલેખિત વૈજ્ઞાનિક નામના દરેક શબ્દ નીચે અલગથી આડી લીટી કરવી.
$(4)$ દરેક સજીવ માટે જાતિના નામ પછી ઉપજાતિનું નામ લખવું ફરજિયાત છે.
A
$(1)$ અને $(4)$
B
$(2)$ અને $(4)$
C
$(1)$ અને $(2)$
D
$(2)$ અને $(3)$

Solution

(D) દ્વિનામી નામકરણ પદ્ધતિના નિયમો મુજબ:
$(1)$ પ્રથમ નામ પ્રજાતિ (genus) અને બીજું નામ જાતિ (specific epithet) દર્શાવે છે. તેથી,વિધાન $(1)$ ખોટું છે.
$(2)$ એક સજીવ માટે વપરાયેલ જાતિવાચક નામ અન્ય સજીવ માટે વાપરી શકાતું નથી (પ્રજાતિ અને જાતિનું સંયોજન અનન્ય હોવું જોઈએ). તેથી,વિધાન $(2)$ સાચું છે.
$(3)$ વૈજ્ઞાનિક નામો જ્યારે હાથથી લખવામાં આવે ત્યારે તેના દરેક શબ્દ નીચે અલગથી આડી લીટી કરવી જોઈએ,જે તેના લેટિન મૂળને સૂચવે છે. તેથી,વિધાન $(3)$ સાચું છે.
$(4)$ દરેક સજીવ માટે ઉપજાતિનું નામ લખવું ફરજિયાત નથી; તે માત્ર જરૂર પડે ત્યારે જ લખવામાં આવે છે. તેથી,વિધાન $(4)$ ખોટું છે.
આમ,વિધાન $(2)$ અને $(3)$ સાચાં છે.
191
EasyMCQ
વિધાન $P$ : સજીવનું નામકરણ બે નામ દ્વારા કરવામાં આવે છે.
વિધાન $Q$ : જાતિનું નામ નાની લિપિમાં લખાય છે.
A
વિધાન $P$ સત્ય છે. વિધાન $Q$ ખોટું છે.
B
વિધાન $Q$ સત્ય છે. વિધાન $P$ ખોટું છે.
C
વિધાન $P$ અને $Q$ સાચાં છે અને $Q$ એ $P$ ની યોગ્ય સમજૂતી નથી.
D
વિધાન $P$ અને $Q$ બંને સાચા છે અને $Q$ એ $P$ ની યોગ્ય સમજૂતી છે.

Solution

(D) કેરોલસ લિનિયસ દ્વારા પ્રસ્તાવિત દ્વિનામી નામકરણ પદ્ધતિ મુજબ,દરેક વૈજ્ઞાનિક નામ બે ઘટકો ધરાવે છે: પ્રજાતિનું નામ અને જાતિનું નામ (specific epithet).
વિધાન $P$ સત્ય છે કારણ કે દ્વિનામી નામકરણમાં બે નામોનો ઉપયોગ થાય છે.
વિધાન $Q$ સત્ય છે કારણ કે જૈવિક નામકરણના નિયમો મુજબ,જાતિનું નામ હંમેશા નાની લિપિ (small letters) થી શરૂ થવું જોઈએ.
જાતિનું નામ નાની લિપિમાં લખવાનો નિયમ એ દ્વિનામી નામકરણ પદ્ધતિનો એક પાયાનો ભાગ હોવાથી,વિધાન $Q$ એ વિધાન $P$ માં દર્શાવેલ નામકરણની પદ્ધતિ માટેની યોગ્ય સમજૂતી છે.
192
MediumMCQ
વિધાન $(A)$: ગાઢ સંબંધ ધરાવતી પ્રજાતિઓના સમૂહથી રચાતા વર્ગકને કુળ કહે છે.
કારણ $(R)$: $Blattidae$ કુળમાં કબૂતર અને હોલાઓની વિવિધ જાતિઓનો સમાવેશ થાય છે.
A
$A$ અને $R$ બંને સાચા છે,અને $R$ એ $A$ ની સાચી સમજૂતી છે.
B
$A$ અને $R$ બંને સાચા છે,પરંતુ $R$ એ $A$ ની સાચી સમજૂતી નથી.
C
$A$ સાચું છે અને $R$ ખોટું છે.
D
$A$ ખોટું છે અને $R$ સાચું છે.

Solution

(C) વિધાન $(A)$ સાચું છે કારણ કે જૈવિક વર્ગીકરણમાં,કુળ એ પ્રજાતિઓ (genera) ના સમૂહથી બનતી એક વર્ગીકરણ કક્ષા છે જે પ્રજાતિથી ઉપર અને ગોત્રથી નીચે આવે છે.
કારણ $(R)$ ખોટું છે કારણ કે $Blattidae$ કુળ એ $Blattodea$ ગોત્રમાં આવે છે અને તેમાં વંદાનો સમાવેશ થાય છે,કબૂતર કે હોલાઓનો નહીં. કબૂતર અને હોલાઓ $Columbidae$ કુળમાં આવે છે.
193
EasyMCQ
ગોત્રના સમૂહથી કયો વર્ગ રચાય છે?
A
વર્ગ
B
કુળ
C
સમુદાય
D
સૃષ્ટિ

Solution

(A) વર્ગીકરણની કક્ષામાં, કક્ષાઓ એક ચોક્કસ ક્રમમાં ગોઠવાયેલી હોય છે: જાતિ $\rightarrow$ પ્રજાતિ $\rightarrow$ કુળ $\rightarrow$ ગોત્ર $\rightarrow$ વર્ગ $\rightarrow$ સમુદાય/વિભાગ $\rightarrow$ સૃષ્ટિ.
આ ક્રમ મુજબ, સંબંધિત ગોત્રના સમૂહથી $Class$ રચાય છે.
ઉદાહરણ તરીકે, ગોત્ર $Primata$ (વાંદરા, ગોરિલા અને ગિબન) અને $Carnivora$ (વાઘ, બિલાડી અને કુતરા) ને $Mammalia$ (સસ્તન) વર્ગમાં મૂકવામાં આવે છે.
194
EasyMCQ
વધુમાં વધુ લક્ષણો ધરાવતા, મહત્તમ સામ્યતા ધરાવતા અને આંતરપ્રજનન કરીને પ્રજનનક્ષમ સંતતિ ઉત્પન્ન કરવાની ક્ષમતા ધરાવતા સજીવોના સમૂહને શું કહેવાય છે?
A
જાતિ
B
પ્રજાતિ
C
વર્ગ
D
કુળ

Solution

(A) $\text{જાતિ}$ (Species) એટલે એવા સજીવોનો સમૂહ જે મૂળભૂત સમાનતાઓ ધરાવે છે અને આંતરપ્રજનન કરીને પ્રજનનક્ષમ સંતતિ ઉત્પન્ન કરવાની ક્ષમતા ધરાવે છે। આ જૈવિક વર્ગીકરણ પદ્ધતિમાં સૌથી નીચો વર્ગીકૃત એકમ છે। તેથી, સાચો જવાબ $\text{જાતિ}$ છે।
195
MediumMCQ
વિધાન $A$: એક પ્રજાતિ (Genus) માં એકથી વધુ જાતિઓ (Species) નો સમાવેશ થાય છે.
કારણ $R$: લુપ્ત થયેલી માનવ જાતિ $Homo\, erectus$ છે.
વિધાન $A$ અને કારણ $R$ માટે કયો વિકલ્પ સાચો છે?
A
$A$ અને $R$ બંને સાચાં છે અને $R$ એ $A$ ની સાચી સમજૂતી છે.
B
$A$ ખોટું છે અને $R$ સાચું છે.
C
$A$ સાચું છે અને $R$ ખોટું છે.
D
$A$ અને $R$ બંને સાચાં છે પરંતુ $R$ એ $A$ ની સાચી સમજૂતી નથી.

Solution

(D) વિધાન $A$ સાચું છે કારણ કે પ્રજાતિ એ સંબંધિત જાતિઓનો સમૂહ છે જે સમાન લક્ષણો ધરાવે છે (દા.ત.,પ્રજાતિ $Panthera$ માં $Panthera\, leo$ અને $Panthera\, tigris$ નો સમાવેશ થાય છે).
કારણ $R$ પણ સાચું છે કારણ કે $Homo\, erectus$ એ $Homo$ પ્રજાતિની જાણીતી લુપ્ત થયેલી જાતિ છે.
જો કે,$Homo\, erectus$ એક લુપ્ત જાતિ છે તે હકીકત એ સમજાવતી નથી કે શા માટે એક પ્રજાતિમાં એકથી વધુ જાતિઓનો સમાવેશ થાય છે.
તેથી,બંને વિધાનો સાચાં છે,પરંતુ $R$ એ $A$ ની સાચી સમજૂતી નથી.
196
EasyMCQ
સંબંધિત કુળોના સમૂહથી કયો વર્ગક (taxonomic category) રચાય છે?
A
ગોત્ર (Order)
B
ઉપવર્ગ (Subclass)
C
શ્રેણી (Series)
D
વર્ગ (Class)

Solution

(A) વર્ગીકરણની કક્ષામાં,વર્ગકોને ચોક્કસ ક્રમમાં ગોઠવવામાં આવે છે: જાતિ $\rightarrow$ પ્રજાતિ $\rightarrow$ કુળ $\rightarrow$ ગોત્ર $\rightarrow$ વર્ગ $\rightarrow$ સમુદાય/વિભાગ $\rightarrow$ સૃષ્ટિ.
આ ક્રમ મુજબ,સંબંધિત પ્રજાતિઓનો સમૂહ કુળ બનાવે છે અને સંબંધિત કુળોનો સમૂહ ગોત્ર બનાવે છે.
તેથી,સંબંધિત કુળોના સમૂહથી રચાતો વર્ગક 'ગોત્ર' છે.
197
MediumMCQ
વર્ગીકરણની કક્ષા કેવી રીતે નક્કી કરી શકાય છે?
A
સજીવો વચ્ચેની સામ્યતા જાણીને
B
સજીવો વચ્ચેની અસમાનતા જાણીને
C
સજીવો વચ્ચેની સામ્યતા અને અસમાનતા જાણીને
D
સજીવોની સંખ્યા જાણીને

Solution

(C) વર્ગીકરણમાં સજીવોના લક્ષણીકરણ,ઓળખ,નામકરણ અને વર્ગીકરણનો સમાવેશ થાય છે.
કોઈ સજીવની વર્ગીકરણની કક્ષા નક્કી કરવા માટે,વૈજ્ઞાનિકો સજીવો વચ્ચેની સામ્યતા અને અસમાનતા બંનેનું વિશ્લેષણ કરે છે.
સામ્યતાઓ સજીવોને એક જ કક્ષામાં જૂથબદ્ધ કરવામાં મદદ કરે છે,જ્યારે અસમાનતાઓ તેમને અલગ-અલગ કક્ષાઓમાં વર્ગીકૃત કરવામાં મદદ કરે છે.
તેથી,સામ્યતા અને અસમાનતા બંનેને જાણવી એ સાચી પદ્ધતિ છે.
198
EasyMCQ
વર્ગીકરણનો સૌથી નાનો એકમ કયો છે?
A
જાતિ
B
પ્રજાતિ
C
સૃષ્ટિ
D
ઉપજાતિ

Solution

(A) વર્ગીકરણની કક્ષામાં,વર્ગીકરણ પદ્ધતિને વિવિધ શ્રેણીઓ અથવા કક્ષાઓમાં ગોઠવવામાં આવે છે. આ શ્રેણીબદ્ધ ક્રમ સૌથી મોટી કક્ષા 'સૃષ્ટિ' (Kingdom) થી શરૂ થાય છે અને સૌથી નાની,પાયાની એકમ 'જાતિ' (Species) સુધી જાય છે. જાતિને એવા સજીવોના સમૂહ તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે જેઓ મૂળભૂત સમાનતાઓ ધરાવે છે અને આંતરપ્રજનન કરવા માટે સક્ષમ છે. તેથી,જાતિ એ વર્ગીકરણનો પાયાનો અને સૌથી નાનો એકમ છે.
199
EasyMCQ
ગોત્રના સમૂહથી કયો વર્ગક રચાય છે?
A
વર્ગ
B
ગોત્ર
C
જાતિ
D
સમુદાય

Solution

(A) વર્ગીકરણની કક્ષામાં,વર્ગકોને એક ચોક્કસ ક્રમમાં ગોઠવવામાં આવે છે: જાતિ < પ્રજાતિ < કુળ < ગોત્ર < વર્ગ < સમુદાય < સૃષ્ટિ.
આ ક્રમ મુજબ,સંબંધિત ગોત્રના સમૂહથી 'વર્ગ' (Class) રચાય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
200
EasyMCQ
જેમ આપણે જાતિથી સૃષ્ટિ તરફ જઈએ છીએ,તેમ સજીવોના લક્ષણોમાં:
A
ભિન્નતા વધે છે
B
ભિન્નતા ઘટે છે
C
સામ્યતા વધે છે
D
સજીવોની સંખ્યા ઘટે છે

Solution

(A) વર્ગીકરણની કક્ષામાં,$Species$ (જાતિ) એ સૌથી નીચલી કક્ષા છે અને $Kingdom$ (સૃષ્ટિ) એ સૌથી ઉચ્ચ કક્ષા છે.
જેમ આપણે $Species$ થી $Kingdom$ તરફ જઈએ છીએ,તેમ સજીવોમાં જોવા મળતા સમાન લક્ષણોની સંખ્યા ઘટતી જાય છે.
પરિણામે,સજીવો વચ્ચેની ભિન્નતા વધે છે કારણ કે આ સમૂહમાં ઓછા સમાન લક્ષણો ધરાવતા વિવિધ પ્રકારના સજીવોનો સમાવેશ થાય છે.
તેથી,સાચો જવાબ એ છે કે ભિન્નતા વધે છે.

The Living World — Taxonomic categories · Frequently Asked Questions

1Are these The Living World questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a The Living World Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.