Gujarati

Mix Examples- Plant Kingdom Questions in Gujarati

Class 11 Biology · Plant Kingdom · Mix Examples- Plant Kingdom

272+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 272 questions in Gujarati

151
MediumMCQ
મોર્કન્શિયા અને માર્સિલિયા અનુક્રમે કયા વનસ્પતિ સમૂહના ઉદાહરણો છે?
A
ત્રિઅંગી,દ્વિઅંગી
B
દ્વિઅંગી,ત્રિઅંગી
C
એકાંગી,દ્વિઅંગી
D
દ્વિઅંગી,એકાંગી

Solution

(B) મોર્કન્શિયા એ લીવરવર્ટ્સનું એક પ્રજાતિ છે,જે $Bryophytes$ (દ્વિઅંગી) સમૂહમાં આવે છે.
માર્સિલિયા એ જલીય ત્રિઅંગી વનસ્પતિ છે,જે $Pteridophytes$ (ત્રિઅંગી) સમૂહમાં આવે છે.
તેથી,મોર્કન્શિયા અને માર્સિલિયા અનુક્રમે $Bryophytes$ અને $Pteridophytes$ ના ઉદાહરણો છે.
152
MediumMCQ
નીચેનામાંથી અસંગત વિકલ્પ શોધો:
A
ઓરોકેરિયા
B
કોનીફર
C
પાઇનસ
D
પાર્મેલિયા

Solution

(D) સાચો જવાબ $Parmelia$ છે.
$Araucaria$,$Conifer$ અને $Pinus$ એ ત્રણેય અનાવૃત બીજધારી (Gymnosperms) વનસ્પતિઓના ઉદાહરણો છે,જે બીજ ધરાવતી વાહક પેશીયુક્ત વનસ્પતિઓ છે.
$Parmelia$ એ પર્ણસમૂહ ધરાવતી લાઈકેન (foliose lichen) ની પ્રજાતિ છે,જે ફૂગ અને લીલ અથવા સાયનોબેક્ટેરિયા વચ્ચેનું સહજીવન છે.
તેથી,$Parmelia$ એ અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓના જૂથમાં આવતી નથી.
153
EasyMCQ
અસંગત યુગ્મક શોધો.
A
પાર્મેલિયા - લાઇકેન
B
મોર્કન્શિયા - દ્વિઅંગી
C
માર્સિલિયા - ત્રિઅંગી
D
સાર્ગેસમ - મોલ્ડ

Solution

(D) સાચો જવાબ $D$ છે।
$1$. $Parmelia$ એ એક પ્રકારનું લાઇકેન છે।
$2$. $Marchantia$ એ લીવરવર્ટ છે, જે દ્વિઅંગી (Bryophyta) સમૂહમાં આવે છે।
$3$. $Marsilea$ એ એક ફર્ન છે, જે ત્રિઅંગી (Pteridophyta) સમૂહમાં આવે છે।
$4$. $Sargassum$ એ બદામી લીલ (Phaeophyceae) છે, મોલ્ડ નથી। મોલ્ડ એ ફૂગ છે, જ્યારે $Sargassum$ એ પ્રકાશસંશ્લેષી પ્રોટિસ્ટ/લીલ છે। તેથી, $Sargassum - \text{Mold}$ ની જોડી અસંગત છે।
154
MediumMCQ
બેન્થમ અને હૂકરની વર્ગીકરણ પદ્ધતિ મુજબ અસંગત જોડ શોધો.
A
શ્રેણી થેલેમિફ્લોરી - $6$ ગોત્ર (Cohorts)
B
શ્રેણી ડિસ્કીફ્લોરી - $4$ ગોત્ર (Cohorts)
C
શ્રેણી ઇન્ફીરી - $3$ ગોત્ર (Cohorts)
D
શ્રેણી બાયકાર્પેલિટી - $5$ ગોત્ર (Cohorts)

Solution

(D) બેન્થમ અને હૂકરની વર્ગીકરણ પદ્ધતિ મુજબ:
$1$. શ્રેણી થેલેમિફ્લોરીમાં $6$ ગોત્રનો સમાવેશ થાય છે.
$2$. શ્રેણી ડિસ્કીફ્લોરીમાં $4$ ગોત્રનો સમાવેશ થાય છે.
$3$. શ્રેણી કેલિસીફ્લોરીમાં $5$ ગોત્રનો સમાવેશ થાય છે.
$4$. શ્રેણી ઇન્ફીરીમાં $3$ ગોત્રનો સમાવેશ થાય છે.
$5$. શ્રેણી બાયકાર્પેલિટી (ગેમોપેટલી અંતર્ગત) માં $4$ ગોત્રનો સમાવેશ થાય છે.
તેથી,'શ્રેણી બાયકાર્પેલિટી - $5$ ગોત્ર' એ અસંગત જોડ છે,કારણ કે તેમાં વાસ્તવમાં $4$ ગોત્ર હોય છે.
155
MediumMCQ
દ્વિઅંગી (Bryophytes) અને ત્રિઅંગી (Pteridophytes) માં જોવા મળતું સામાન્ય લક્ષણ જણાવો.
A
બંનેમાં જન્યુજનક અવસ્થા,બીજાણુજનક અવસ્થા પર આધારિત છે.
B
બહુકોષીય પ્રજનન અંગો,વંધ્યકોષોના આવરણથી ઘેરાયેલા હોય છે.
C
બીજાણુજનક અવસ્થા મુખ્ય છે.
D
જન્યુજનક અવસ્થા સુકાય (thalloid) પ્રકારની છે.

Solution

(B) દ્વિઅંગી અને ત્રિઅંગી બંનેમાં બહુકોષીય પ્રજનન અંગો (પુજન્યુધાની અને સ્ત્રીજન્યુધાની) જોવા મળે છે,જે વંધ્યકોષોના આવરણ દ્વારા સુરક્ષિત હોય છે. આ વિકાસલક્ષી અનુકૂલન છે જે જન્યુઓને સૂકાઈ જવાથી બચાવે છે. વિકલ્પ $A$ ખોટો છે કારણ કે દ્વિઅંગીમાં બીજાણુજનક અવસ્થા જન્યુજનક અવસ્થા પર આધારિત હોય છે. વિકલ્પ $C$ ખોટો છે કારણ કે બીજાણુજનક અવસ્થા માત્ર ત્રિઅંગીમાં પ્રભાવી છે,દ્વિઅંગીમાં નહીં. વિકલ્પ $D$ ખોટો છે કારણ કે ત્રિઅંગીમાં જન્યુજનક અવસ્થા સામાન્ય રીતે નાનો અને સ્વતંત્ર પ્રતંતુ (prothallus) હોય છે,જે હંમેશા સુકાય પ્રકારનો હોતો નથી.
156
EasyMCQ
કયા વૈજ્ઞાનિકોએ વનસ્પતિઓના વર્ગીકરણના ક્ષેત્રમાં ઊંડાણપૂર્વકનું સંશોધન કર્યું છે?
A
લિનિયસ
B
એરિસ્ટોટલ
C
બેન્થામ અને હૂકર
D
વ્હીટેકર

Solution

(C) જ્યોર્જ બેન્થામ અને જોસેફ ડાલ્ટન હૂકર તેમના સ્મારક કાર્ય 'જનરા પ્લાન્ટેરમ' $(Genera Plantarum)$ માટે જાણીતા છે, જે બીજધારી વનસ્પતિઓના વર્ગીકરણ માટે એક વ્યાપક અને કુદરતી પદ્ધતિ પૂરી પાડે છે। તેમની પદ્ધતિ વનસ્પતિ વર્ગીકરણવિદ્યામાં તેમના વિગતવાર અને વ્યવહારુ અભિગમને કારણે વિશ્વભરના હર્બેરિયમમાં વ્યાપકપણે ઉપયોગમાં લેવાય છે।
157
MediumMCQ
મોસ અને હંસરાજ (ફર્ન) જેવી વનસ્પતિઓ જે બીજાણુઓ દ્વારા પ્રજનન કરે છે,તેમને કયા સમૂહમાં મૂકવામાં આવે છે?
A
એકાંગી (Thallophyta)
B
અપુષ્પી (Cryptogamae)
C
દ્વિઅંગી (Bryophyta)
D
બીજાણુજનક (Sporophytes)

Solution

(B) જે વનસ્પતિઓ બીજાણુઓ દ્વારા પ્રજનન કરે છે અને બીજ કે પુષ્પો ઉત્પન્ન કરતી નથી,તેમને સામૂહિક રીતે $Cryptogamae$ (અપુષ્પી) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$Cryptogamae$ સમૂહમાં $Thallophyta$,$Bryophyta$ અને $Pteridophyta$ નો સમાવેશ થાય છે.
મોસ એ $Bryophyta$ માં આવે છે અને હંસરાજ (ફર્ન) એ $Pteridophyta$ માં આવે છે.
આ બંને સમૂહો બીજાણુઓ દ્વારા પ્રજનન કરે છે અને તેમાં બીજનો અભાવ હોવાથી,તેમને $Cryptogamae$ સમૂહમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
158
MediumMCQ
કયું વિધાન ખોટું છે?
A
એકકીય ભ્રૂણપોષ (Haploid endosperm) એ અનાવૃત બીજધારી (Gymnosperms) નું લાક્ષણિક લક્ષણ છે.
B
બદામી લીલમાં ક્લોરોફિલ $a$ અને $c$ તથા ફ્યુકોઝેન્થિન હોય છે.
C
સ્ત્રીધાની (Archegonia) દ્વિઅંગી (Bryophyta),ત્રિઅંગી (Pteridophyta) અને અનાવૃત બીજધારી (Gymnosperms) માં જોવા મળે છે.
D
મ્યુકર (Mucor) માં દ્વિ-કશાધારી ચલ બીજાણુઓ (biflagellate zoospores) હોય છે.

Solution

(D) : $Mucor$ એ $Zygomycetes$ (સંયુગ્મન ફૂગ) જૂથનો સભ્ય છે,જેમાં પ્રચલન કરી શકે તેવા કોષો જેવા કે ચલ બીજાણુઓ (zoospores) કે પ્લાનોગેમીટ્સનો અભાવ હોય છે.
અલિંગી પ્રજનન અચલિત સમભાજન બીજાણુઓ દ્વારા થાય છે,જેને બીજાણુધાની બીજાણુઓ (sporangiospores) કહેવામાં આવે છે.
લિંગી પ્રજનન અચલિત યુગ્મ બીજાણુઓ (zygospores) દ્વારા થાય છે.
તેથી,$Mucor$ માં દ્વિ-કશાધારી ચલ બીજાણુઓ હોય છે તે વિધાન ખોટું છે.
159
MediumMCQ
અસંગત જોડી પસંદ કરો.
A
સાયકસ-એકલિંગી (Dioecious)
B
સાલ્વિનિયા-વિષમબીજાણુક (Heterosporous)
C
ઇક્વિસેટમ-સમબીજાણુક (Homosporous)
D
પાઈનસ-એકલિંગી (Dioecious)

Solution

(D) $Pinus$ (પાઈનસ) એ એકલિંગાશ્રયી (monoecious) વનસ્પતિ છે,એટલે કે $Pinus$ માં નર અને માદા શંકુ (cones) અથવા સ્ટ્રોબિલી એક જ વનસ્પતિ પર જોવા મળે છે. તેથી,$Pinus-Dioecious$ એ અસંગત જોડી છે.
160
MediumMCQ
$Ectocarpus$ અને $Fucus$ ના જીવનચક્ર અનુક્રમે કેવા હોય છે?
A
દ્વિતીયક (diplontic),એકવિધ-દ્વિતીયક (haplodiplontic)
B
એકવિધ-દ્વિતીયક (haplodiplontic),દ્વિતીયક (diplontic)
C
એકવિધ-દ્વિતીયક (haplodiplontic),એકવિધ (haplontic)
D
એકવિધ (haplontic),દ્વિતીયક (diplontic)

Solution

(B) $Ectocarpus$ એકવિધ-દ્વિતીયક (haplodiplontic) જીવનચક્ર ધરાવે છે,જેમાં એકવિધ અને દ્વિતીયક બંને અવસ્થાઓ બહુકોષીય હોય છે અને ઘણીવાર સ્વતંત્ર રીતે જીવે છે.
$Fucus$ દ્વિતીયક (diplontic) જીવનચક્ર ધરાવે છે,જેમાં દ્વિતીયક બીજાણુજનક (sporophyte) એ મુખ્ય અને પ્રકાશસંશ્લેષી અવસ્થા છે,અને જન્યુજનક (gametophyte) અવસ્થા એક કે થોડા કોષોના જન્યુઓ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે.
161
MediumMCQ
સાચું વિધાન પસંદ કરો.
A
સિકોયા (Sequoia) સૌથી ઊંચા વૃક્ષોમાંનું એક છે.
B
અનાવૃત બીજધારી (Gymnosperms) ના પર્ણો આબોહવાની ચરમસીમાઓ માટે સારી રીતે અનુકૂલિત હોતા નથી.
C
અનાવૃત બીજધારીઓ સમબીજાણુક અને વિષમબીજાણુક બંને હોય છે.
D
સાલ્વિનિયા (Salvinia), ગિંકગો (Ginkgo) અને પાઈનસ (Pinus) બધા અનાવૃત બીજધારી છે.

Solution

(A) : $Sequoia \text{ } sempervirens$ એ સૌથી ઊંચું અનાવૃત બીજધારી છે。
$B$: અનાવૃત બીજધારીઓના પર્ણો આબોહવાની ચરમસીમાઓ (જેમ કે સોયાકાર પર્ણો, જાડું ક્યુટિકલ અને નિમગ્ન વાયુરંધ્રો) માટે સારી રીતે અનુકૂલિત હોય છે, જે તેમને કઠિન પરિસ્થિતિઓમાં ટકી રહેવામાં મદદ કરે છે。
$C$: અનાવૃત બીજધારીઓ વિષમબીજાણુક હોય છે, એટલે કે તેઓ બે પ્રકારના બીજાણુઓ ઉત્પન્ન કરે છે: લઘુબીજાણુઓ અને ગુરુબીજાણુઓ。
$D$: સાલ્વિનિયા એ જલીય ત્રિઅંગી (Pteridophyte) છે, અનાવૃત બીજધારી નથી. ગિંકગો અને પાઈનસ એ અનાવૃત બીજધારીઓ છે.
162
EasyMCQ
બ્રાયોફાઇટ્સ અને ટેરિડોફાઇટ્સમાં,નર જન્યુઓના વહન માટે શેની જરૂર પડે છે?
A
પક્ષીઓ
B
પાણી
C
પવન
D
કીટકો

Solution

(B) સાચો જવાબ $B$ છે.
બ્રાયોફાઇટ્સ અને ટેરિડોફાઇટ્સમાં,નર જન્યુઓ (એન્થેરોઝોઇડ્સ) કશાધારી અને પ્રચલનશીલ હોય છે.
તેમને ફલન માટે સ્ત્રી પ્રજનન અંગ,એટલે કે સ્ત્રીધાની (archegonium) સુધી પહોંચવા માટે બાહ્ય માધ્યમ તરીકે પાણીની જરૂર પડે છે.
તેથી,આ વનસ્પતિ સમૂહોમાં નર જન્યુઓના વહન માટે પાણી અનિવાર્ય છે.
163
MediumMCQ
નીચે આપેલા પાંચ વિધાનો $(A$ થી $E)$ વાંચો અને બધા સાચા વિધાનો ધરાવતો વિકલ્પ પસંદ કરો.
$A.$ મોસ અને લાઈકેન ખુલ્લા ખડકો પર વસવાટ કરનારા પ્રથમ સજીવો છે.
$B.$ સેલાજીનેલા એ સમબીજાણુક ત્રિઅંગી (pteridophyte) છે.
$C.$ સાયકસના કોરાલોઈડ મૂળમાં $VAM$ હોય છે.
$D.$ દ્વિઅંગીઓમાં મુખ્ય વનસ્પતિ દેહ જન્યુજનક (gametophytic) હોય છે,જ્યારે ત્રિઅંગીઓમાં તે બીજાણુજનક (sporophytic) હોય છે.
$E.$ અનાવૃત બીજધારીઓમાં,નર અને માદા જન્યુજનક બીજાણુજનક પર આવેલા બીજાણુધાનીમાં હાજર હોય છે.
A
$A, D$ અને $E$
B
$B, C$ અને $E$
C
$A, C$ અને $D$
D
$B, C$ અને $D$

Solution

(A) વિધાન $A$ સાચું છે: લાઈકેન અને મોસ એ ખુલ્લા ખડકો પર પ્રાથમિક અનુક્રમણમાં અગ્રગામી જાતિઓ છે.
વિધાન $B$ ખોટું છે: $Selaginella$ એ વિષમબીજાણુક ત્રિઅંગી છે,સમબીજાણુક નથી.
વિધાન $C$ ખોટું છે: $Cycas$ ના કોરાલોઈડ મૂળમાં નાઈટ્રોજનનું સ્થાપન કરતા સાયનોબેક્ટેરિયા (જેમ કે $Nostoc$ અથવા $Anabaena$) હોય છે,$VAM$ (વેસિક્યુલર આર્બસ્ક્યુલર માયકોરાઈઝા) નહીં,જે ફૂગ સાથેનું સહજીવન છે.
વિધાન $D$ સાચું છે: દ્વિઅંગીઓમાં પ્રભાવી અવસ્થા જન્યુજનક છે,જ્યારે ત્રિઅંગીઓમાં પ્રભાવી અવસ્થા બીજાણુજનક છે.
વિધાન $E$ સાચું છે: અનાવૃત બીજધારીઓમાં,નર અને માદા જન્યુજનક સ્વતંત્ર મુક્ત-જીવી અસ્તિત્વ ધરાવતા નથી; તેઓ બીજાણુજનક પર જકડાયેલી બીજાણુધાનીમાં જ રહે છે.
તેથી,વિધાનો $A, D,$ અને $E$ સાચા છે.
164
MediumMCQ
નીચેના વિધાનો $(A-E)$ વાંચો અને તેની પછીના પ્રશ્નનો જવાબ આપો.
$(A)$ લિવરવર્ટ્સ,મોસ અને ફર્નમાં જન્યુજનક (gametophytes) મુક્તજીવી હોય છે.
$(B)$ અનાવૃત બીજધારી (Gymnosperms) અને કેટલાક ફર્ન વિષમબીજાણુક (heterosporous) હોય છે.
$(C)$ $Fucus$,$Volvox$ અને $Albugo$ માં લિંગી પ્રજનન અંડજન્યુ પ્રકારનું (oogamous) હોય છે.
$(D)$ લિવરવર્ટ્સમાં બીજાણુજનક (sporophyte) મોસ કરતા વધુ જટિલ હોય છે.
$(E)$ $Pinus$ અને $Marchantia$ બંને એકસદની (dioecious) છે.
ઉપરોક્તમાંથી કેટલા વિધાનો સાચા છે?
A
ત્રણ
B
ચાર
C
એક
D
બે

Solution

(A) દરેક વિધાનનું વિશ્લેષણ કરીએ:
$(A)$ લિવરવર્ટ્સ,મોસ અને ફર્નમાં જન્યુજનક એ સ્વતંત્ર,મુક્તજીવી અવસ્થા છે. આ વિધાન સાચું છે.
$(B)$ તમામ અનાવૃત બીજધારીઓ વિષમબીજાણુક હોય છે,અને કેટલાક ફર્ન (જેમ કે $Salvinia$ અને $Selaginella$) પણ વિષમબીજાણુક હોય છે. આ વિધાન સાચું છે.
$(C)$ $Fucus$ (લીલ),$Volvox$ (લીલ) અને $Albugo$ (ફૂગ) માં લિંગી પ્રજનન અંડજન્યુ પ્રકારનું હોય છે. આ વિધાન સાચું છે.
$(D)$ મોસમાં બીજાણુજનક લિવરવર્ટ્સ કરતા વધુ જટિલ હોય છે. લિવરવર્ટ્સના બીજાણુજનક સરળ હોય છે (દા.ત.,$Riccia$ માં),જ્યારે મોસના બીજાણુજનકમાં ફૂટ,સીટા અને કેપ્સ્યુલ હોય છે. આ વિધાન ખોટું છે.
$(E)$ $Pinus$ એકસદની (monoecious) છે (નર અને માદા શંકુ એક જ છોડ પર હોય છે),જ્યારે $Marchantia$ દ્વિસદની (dioecious) છે. આ વિધાન ખોટું છે.
આમ,વિધાનો $(A)$,$(B)$ અને $(C)$ સાચા છે. સાચા વિધાનોની કુલ સંખ્યા $3$ છે.
165
MediumMCQ
$Funaria$,$Dryopteris$ અને $Ginkgo$ ત્રણેયમાં સામાન્ય શું છે?
A
સ્ત્રીજન્યુધાની (Archegonia) ની હાજરી
B
સુવિકસિત વાહક પેશીઓ
C
સ્વતંત્ર જન્યુજનક (Gametophyte)
D
સ્વતંત્ર બીજાણુજનક (Sporophyte)

Solution

(A) સાચો જવાબ $A$ છે.
$Funaria$ એ $Bryophyta$ (દ્વિઅંગી) માં,$Dryopteris$ એ $Pteridophyta$ (ત્રિઅંગી) માં અને $Ginkgo$ એ $Gymnosperms$ (અનાવૃત બીજધારી) માં આવે છે.
આ ત્રણેય જૂથોમાં માદા પ્રજનન અંગ તરીકે સ્ત્રીજન્યુધાની (Archegonium) જોવા મળે છે.
$Funaria$ માં સુવિકસિત વાહક પેશીઓ અને સ્વતંત્ર બીજાણુજનકનો અભાવ હોય છે.
$Ginkgo$ માં સ્વતંત્ર જન્યુજનક હોતું નથી,કારણ કે તે બીજાણુજનક પર આધારિત હોય છે.
166
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કઈ જોડી ખોટી રીતે જોડાયેલી છે?
A
$Spirogyra$ - પ્રચલનશીલ જન્યુઓ
B
$Sargassum$ - ક્લોરોફિલ
C
$Basidiomycetes$ - પફબોલ્સ
D
$Nostoc$ - જલજ પુષ્પો (Water blooms)

Solution

(A) : $Spirogyra$ માં,જન્યુઓ અપ્રચલિત (non-motile) હોય છે અને લિંગી પ્રજનન સંયુગ્મન (conjugation) દ્વારા થાય છે.
$Sargassum$ એ લીલના $Phaeophyceae$ સમૂહમાં આવે છે. તેમને સામાન્ય રીતે 'બ્રાઉન આલ્ગી' (કથ્થઈ લીલ) કહેવામાં આવે છે અને તેમાં પ્રકાશસંશ્લેષી રંજકદ્રવ્યો ક્લોરોફિલ $a$ અને $c$ હોય છે.
પફબોલ્સ એ $Basidiomycetes$ ફૂગ છે જે ડાળીવાળી ગોળાકાર રચના ધરાવે છે જે બીજાણુઓનો પફ બહાર કાઢે છે,ઉદાહરણ તરીકે,$Lycoperdon$ $oblongisporum$.
$Nostoc$ એ વસાહતી સાયનોબેક્ટેરિયા છે. તે વાતાવરણીય નાઈટ્રોજનનું સ્થાપન કરીને તેના નિવાસસ્થાનને નાઈટ્રોજનથી સમૃદ્ધ બનાવે છે અને જલજ પુષ્પો (water blooms) પણ ઉત્પન્ન કરે છે.
167
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયું બહુકોષીય ફૂગ,તંતુમય લીલ અને મોસના પ્રૉટોનેમામાં સામાન્ય છે?
A
દ્વિતીય જીવનચક્ર (Diplontic life cycle)
B
સૃષ્ટિ વનસ્પતિના સભ્યો
C
પોષણની પદ્ધતિ
D
ખંડન દ્વારા પ્રજનન

Solution

(D) : બહુકોષીય ફૂગ,તંતુમય લીલ અને મોસના પ્રૉટોનેમામાં ખંડન (fragmentation) દ્વારા વાનસ્પતિક પ્રજનન કરવાની ક્ષમતા સામાન્ય છે.
$1$. ફૂગ એ ફૂગ સૃષ્ટિમાં આવે છે,જ્યારે લીલ અને મોસ એ વનસ્પતિ સૃષ્ટિમાં આવે છે.
$2$. મોસમાં એકવિધ-દ્વિતીય (haplodiplontic) જીવનચક્ર જોવા મળે છે,જ્યારે ફૂગ અને લીલમાં વિવિધ પ્રકારના જીવનચક્ર જોવા મળે છે.
$3$. લીલ અને મોસ સ્વયંપોષી છે,જ્યારે ફૂગ પરપોષી છે.
$4$. ખંડન એ આ સજીવોમાં અલિંગી પ્રજનનની એક સામાન્ય પદ્ધતિ છે,જે તેમને નવા વિસ્તારોમાં ફેલાવવામાં મદદ કરે છે.
168
MediumMCQ
$Cycas$ અને $Adiantum$ એકબીજા સાથે શેની હાજરીમાં સામ્યતા ધરાવે છે?
A
બીજ
B
ચલિત શુક્રકોષો
C
એધા
D
વાહિનીઓ

Solution

(B) $Cycas$ એ અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિ છે અને $Adiantum$ એ ત્રિઅંગી (pteridophyte) વનસ્પતિ છે.
ત્રિઅંગી વનસ્પતિઓમાં એધા અને બીજ ગેરહાજર હોય છે,જ્યારે આ બંને સમૂહોમાં વાહિનીઓનો અભાવ હોય છે.
$Cycas$ અને $Adiantum$ બંનેમાં બહુ-પક્ષ્મધારી (multi-ciliated) ચલિત શુક્રકોષો જોવા મળે છે,જે તેમની વચ્ચેની સમાનતા છે.
169
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કઈ જોડી ખોટી રીતે જોડાયેલી છે?
A
Ginkgo - Archegonia
B
Salvinia - Prothallus
C
Viroids - $RNA$
D
Mustard - Synergids

Solution

(B) સાચો જવાબ $B$ છે.
$1$. $Ginkgo$ એ અનાવૃત બીજધારી (gymnosperm) વનસ્પતિ છે,અને અનાવૃત બીજધારીઓ તેમના માદા જન્યુજનક (female gametophyte) માં સ્ત્રીધાની (archegonia) ઉત્પન્ન કરે છે. આ જોડી સાચી છે.
$2$. $Salvinia$ એ વિષમ બીજાણુક (heterosporous) ત્રિઅંગી (pteridophyte) વનસ્પતિ છે. ત્રિઅંગીઓ પ્રોથેલસ (prothallus) ઉત્પન્ન કરે છે,પરંતુ $Salvinia$ જેવી વિષમ બીજાણુક વનસ્પતિઓમાં ખૂબ જ ઘટાડો પામેલા જન્યુજનક જોવા મળે છે જે સામાન્ય સ્વતંત્ર પ્રોથેલસ રચના બનાવતા નથી. તેથી,આ જોડી ખોટી છે.
$3$. $Viroids$ એ ચેપી કારકો છે જે ફક્ત વર્તુળાકાર એક-શૃંખલામય $RNA$ ના ટૂંકા અણુના બનેલા હોય છે. આ જોડી સાચી છે.
$4$. $Mustard$ (રાઈ) એ આવૃત બીજધારી (angiosperm) વનસ્પતિ છે. આવૃત બીજધારીઓમાં,ભ્રૂણપુટ (embryo sac) માં સહાયક કોષો (synergids) આવેલા હોય છે. આ જોડી સાચી છે.
170
MediumMCQ
નીચેના પાંચ વિધાનો $(A-E)$ વાંચો અને તેમની બાજુમાં પૂછ્યા મુજબ જવાબ આપો.
$(A)$ $Equisetum$ માં, માદા જન્યુજનક પિતૃ બીજાણુજનક પર જળવાઈ રહે છે.
$(B)$ $Ginkgo$ માં, નર જન્યુજનક સ્વતંત્ર નથી.
$(C)$ $Riccia$ માં બીજાણુજનક એ $Polytrichum$ કરતા વધુ વિકસિત છે.
$(D)$ $Volvox$ માં લિંગી પ્રજનન સમજન્યુક (isogamous) પ્રકારનું છે.
$(E)$ સ્લાઈમ મોલ્ડના બીજાણુઓમાં કોષદીવાલનો અભાવ હોય છે.
ઉપરનામાંથી કેટલા વિધાનો સાચા છે?
A
બે
B
ત્રણ
C
ચાર
D
એક

Solution

$(A)$ ખોટું: $Equisetum$ માં, જન્યુજનક મુક્ત-જીવી અને પ્રકાશસંશ્લેષી હોય છે.
$(B)$ સાચું: $Ginkgo$ (અનાવૃત બીજધારી) માં, નર જન્યુજનક અત્યંત ઘટાડો પામેલ હોય છે અને તે સ્વતંત્ર નથી.
$(C)$ ખોટું: $Riccia$ એ લીવરવર્ટ છે જેનું બીજાણુજનક સરળ હોય છે, જ્યારે $Polytrichum$ એ મોસ છે જેનું બીજાણુજનક વધુ જટિલ અને વિભેદિત હોય છે.
$(D)$ ખોટું: $Volvox$ માં અંડજન્યુક (oogamous) પ્રકારનું લિંગી પ્રજનન જોવા મળે છે.
$(E)$ ખોટું: સ્લાઈમ મોલ્ડના બીજાણુઓમાં સેલ્યુલોઝની બનેલી સાચી કોષદીવાલ હોય છે, જે તેમને પ્રતિકૂળ પરિસ્થિતિઓમાં અત્યંત પ્રતિરોધક બનાવે છે.
તેથી, માત્ર વિધાન $(B)$ સાચું છે. આમ, સાચો જવાબ $\text{એક}$ છે.
171
MediumMCQ
નીચેના ચાર વિધાનોને ધ્યાનમાં લો અને નક્કી કરો કે કયા સાચા છે કે ખોટા.
$A.$ લીવરવર્ટ્સમાં બીજાણુજનક (sporophyte) મોસ કરતાં વધુ જટિલ હોય છે.
$B.$ સાલ્વિનિયા વિષમબીજાણુક (heterosporous) છે.
$C.$ તમામ બીજધારી વનસ્પતિઓમાં જીવનચક્ર દ્વિવિધ (diplontic) હોય છે.
$D.$ પાઈનસમાં નર અને માદા શંકુ અલગ-અલગ વૃક્ષો પર જોવા મળે છે.
કયા બે વિધાનો ખોટા છે?
A
$A$ અને $C$
B
$A$ અને $D$
C
$B$ અને $C$
D
$A$ અને $B$

Solution

(B) વિધાન $A$ ખોટું છે કારણ કે મોસમાં બીજાણુજનક લીવરવર્ટ્સ કરતાં વધુ જટિલ હોય છે.
વિધાન $B$ સાચું છે કારણ કે સાલ્વિનિયા એ વિષમબીજાણુક ત્રિઅંગી વનસ્પતિ છે.
વિધાન $C$ સાચું છે કારણ કે તમામ બીજધારી વનસ્પતિઓ (અનાવૃત બીજધારી અને આવૃત બીજધારી) દ્વિવિધ જીવનચક્ર ધરાવે છે.
વિધાન $D$ ખોટું છે કારણ કે પાઈનસ એકસદની (monoecious) છે,એટલે કે નર અને માદા શંકુ એક જ વૃક્ષ પર જોવા મળે છે.
તેથી,વિધાન $A$ અને $D$ એ બે ખોટા વિધાનો છે.
172
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કયું એકલિંગી (monoecious) છે?
A
માર્કેન્શિયા
B
સાયકસ
C
પાઈનસ
D
ખજૂરી

Solution

(C) : એકલિંગી (monoecious) વનસ્પતિઓ એવી છે જે એક જ છોડ પર નર અને માદા બંને પ્રજનન અંગો ધરાવે છે.
$Pinus$ (પાઈનસ) ના કિસ્સામાં, નર અને માદા શંકુ (strobili) બંને એક જ વૃક્ષ પર ઉત્પન્ન થાય છે, જે તેને એકલિંગી વનસ્પતિ બનાવે છે.
તેની સરખામણીમાં, $Marchantia$ (માર્કેન્શિયા) દ્વિલિંગી (dioecious) છે (નર અને માદા થેલસ અલગ હોય છે), અને $Cycas$ (સાયકસ) તથા $Date \text{ } palm$ (ખજૂરી) પણ દ્વિલિંગી છે, જેનો અર્થ છે કે નર અને માદા પ્રજનન અંગો અલગ-અલગ છોડ પર જોવા મળે છે.
173
MediumMCQ
આકૃતિઓ $A, B, C$ અને $D$ નું નિરીક્ષણ કરો. ચાર વિકલ્પોમાંથી કયા વિકલ્પમાં તમામ વસ્તુઓ $A, B, C$ અને $D$ સાચી રીતે ઓળખાયેલ છે?
Question diagram
A
$A$-Chara,$B$-Marchantia,$C$-Fucus,$D$-Pinus
B
$A$-Equisetum,$B$-Ginkgo,$C$-Selaginella,$D$-Lycopodium
C
$A$-Selaginella,$B$-Equisetum,$C$-Salvinia,$D$-Ginkgo
D
$A$-Funaria,$B$-Adiantum,$C$-Salvinia,$D$-Riccia

Solution

(C) આપેલી આકૃતિઓના આધારે:
$A$ એ $Selaginella$ દર્શાવે છે,જે એક ત્રિઅંગી (Pteridophyte) વનસ્પતિ છે.
$B$ એ $Equisetum$ દર્શાવે છે,જે એક ત્રિઅંગી વનસ્પતિ છે.
$C$ એ $Salvinia$ દર્શાવે છે,જે એક વિષમબીજાણુક ત્રિઅંગી વનસ્પતિ છે.
$D$ એ $Ginkgo$ દર્શાવે છે,જે એક અનાવૃત બીજધારી (Gymnosperm) વનસ્પતિ છે.
તેથી,સાચી ઓળખ વિકલ્પ $C$ માં આપવામાં આવી છે.
174
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કઈ વનસ્પતિ એકસદની (monoecious) છે?
A
Pinus
B
Cycas
C
Papaya
D
Marchantia

Solution

(A) : એકસદની (monoecious) વનસ્પતિઓમાં નર અને માદા પ્રજનન અંગો એક જ વનસ્પતિ પર જોવા મળે છે.
$Pinus$ એ એકસદની અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિ છે કારણ કે તે એક જ વૃક્ષ પર નર અને માદા શંકુ (strobili) ધરાવે છે.
તેની સામે,$Cycas$ એ દ્વિસદની (dioecious) છે (નર અને માદા વનસ્પતિ અલગ હોય છે),$Papaya$ સામાન્ય રીતે દ્વિસદની છે,અને $Marchantia$ એ દ્વિસદની દ્વિઅંગી (bryophyte) વનસ્પતિ છે.
175
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયા સેટમાં ત્રણેયમાં કશાધારી નર જન્યુઓ જોવા મળે છે?
A
Zygnema,Saprolegnia અને Hydrilla
B
Fucus,Marsilea અને Calotropis
C
Riccia,Dryopteris અને Cycas
D
Anthoceros,Funaria અને Spirogyra

Solution

(C) સાચો જવાબ $C$ છે.
કશાધારી નર જન્યુઓ (પુજન્યુઓ) સામાન્ય રીતે લીલ,દ્વિઅંગી (bryophytes) અને ત્રિઅંગી (pteridophytes) જેવી નિમ્ન કક્ષાની વનસ્પતિઓમાં જોવા મળે છે,જ્યાં ફલન માટે પાણીની જરૂર હોય છે.
$Riccia$,$Dryopteris$ અને $Cycas$ ના સેટમાં:
$1$. $Riccia$ એ દ્વિઅંગી વનસ્પતિ છે જે દ્વિ-કશાધારી પુજન્યુઓ ઉત્પન્ન કરે છે.
$2$. $Dryopteris$ એ ત્રિઅંગી વનસ્પતિ છે જે બહુ-કશાધારી પુજન્યુઓ ઉત્પન્ન કરે છે.
$3$. $Cycas$ એ અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિ છે જે મોટા,બહુ-કશાધારી નર જન્યુઓ ઉત્પન્ન કરે છે.
અન્ય વિકલ્પોમાં $Spirogyra$ (અકશાધારી જન્યુઓ) અથવા $Calotropis$ (આવૃત બીજધારી,અકશાધારી પરાગનલિકા) જેવી વનસ્પતિઓ હોવાથી તે ખોટા છે.
176
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કયું લોકપ્રિય ફૂગનાશક તરીકે બોર્ડો મિશ્રણ (Bordeaux mixture) ની શોધ સાથે જોડાયેલું છે?
A
ઘઉંનો લૂઝ સ્મટ (Loose smut)
B
ઘઉંનો કાળો ગેરુ (Black rust)
C
ડાંગરનો બેક્ટેરિયલ લીફ બ્લાઈટ
D
દ્રાક્ષનો ડાઉની મિલ્ડ્યુ (Downy mildew)

Solution

(D) સાચો જવાબ $D$ છે.
બોર્ડો મિશ્રણની શોધ $R.M.A. Millardet$ દ્વારા $1882$ માં પ્રથમ અકાર્બનિક ફૂગનાશક તરીકે કરવામાં આવી હતી.
તે ખાસ કરીને $Plasmopara$ $viticola$ રોગકારક દ્વારા થતા દ્રાક્ષના ડાઉની મિલ્ડ્યુ રોગને નિયંત્રિત કરવા માટે વિકસાવવામાં આવ્યું હતું.
આ મિશ્રણ કોપર સલ્ફેટ, ચૂનો અને પાણીનું બનેલું છે.
177
EasyMCQ
લીલ (Algae),દ્વિઅંગી (Bryophytes) અને ત્રિઅંગી (Pteridophytes) માં જન્યુઓના વહન માટે કયું માધ્યમ જરૂરી છે?
A
હવા
B
કીટક
C
પક્ષીઓ
D
પાણી

Solution

(D) લીલ,દ્વિઅંગી અને ત્રિઅંગી વનસ્પતિઓમાં નર જન્યુઓ ચલિત હોય છે અને તેમને ફલન માટે માદા જન્યુઓ સુધી પહોંચવા માટે પ્રવાહી માધ્યમની જરૂર હોય છે.
પાણી આ નર જન્યુઓના માદા જન્યુઓ સુધીના વહન માટે આવશ્યક માધ્યમ તરીકે કાર્ય કરે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
178
MediumMCQ
$A$ - બ્રાયોફાઇટ્સમાં જન્યુજનક (gametophyte) પ્રભાવી અને એકકીય (haploid) હોય છે.
$B$ - ટેરિડોફાઇટ્સમાં જન્યુજનક બહુકોષીય,અલ્પજીવી અને એકકીય હોય છે.
A
બંને ખોટા છે.
B
$A$-સાચું,$B$-ખોટું.
C
$A$-ખોટું,$B$-સાચું.
D
બંને સાચા છે.

Solution

(D) બ્રાયોફાઇટ્સમાં,મુખ્ય વનસ્પતિ દેહ એકકીય જન્યુજનક છે,જે જીવનચક્રની પ્રભાવી અવસ્થા છે.
ટેરિડોફાઇટ્સમાં,મુખ્ય વનસ્પતિ દેહ દ્વિતીયક બીજાણુજનક (sporophyte) છે. જન્યુજનક (પ્રધેહ - prothallus) નાનું,બહુકોષીય,મુક્તજીવી,સામાન્ય રીતે પ્રકાશસંશ્લેષી,અલ્પજીવી અને એકકીય હોય છે.
તેથી,વિધાન $A$ અને $B$ બંને સાચા છે.
179
MediumMCQ
નીચે આપેલા કોષ્ટકમાંથી સાચી જોડ ઓળખો:
સ્તંભ-$I$સ્તંભ-$II$
$(1)$ અનાવૃત બીજધારી (Gymnosperm)$(p)$ સ્ફેગ્નમ (Sphagnum)
$(2)$ આવૃત બીજધારી (Angiosperm)$(q)$ સેલાજીનેલા (Selaginella)
$(3)$ દ્વિઅંગી (Bryophytes)$(r)$ પાઈનસ (Pinus)
$(4)$ ત્રિઅંગી (Pteridophyte)$(s)$ યુકેલિપ્ટસ (Eucalyptus)
A
$(1-r), (2-s), (3-p), (4-q)$
B
$(1-p), (2-r), (3-q), (4-s)$
C
$(1-r), (2-s), (3-q), (4-p)$
D
$(1-r), (2-q), (3-p), (4-s)$

Solution

(A) સાચી જોડ ઓળખવા માટે,દરેક જૂથનું વિશ્લેષણ કરીએ:
$1$. અનાવૃત બીજધારી (Gymnosperms) એ ખુલ્લા બીજ ધરાવતી વનસ્પતિઓ છે,જેમ કે $Pinus$ $(r)$.
$2$. આવૃત બીજધારી (Angiosperms) એ પુષ્પ ધરાવતી વનસ્પતિઓ છે,જેમ કે $Eucalyptus$ $(s)$.
$3$. દ્વિઅંગી (Bryophytes) એ વાહક પેશીવિહીન જમીન પર ઉગતી વનસ્પતિઓ છે,જેમ કે $Sphagnum$ $(p)$.
$4$. ત્રિઅંગી (Pteridophytes) એ વાહક પેશીધારી અપુષ્પી વનસ્પતિઓ છે,જેમ કે $Selaginella$ $(q)$.
આમ,સાચી જોડ $(1-r), (2-s), (3-p), (4-q)$ થાય છે.
180
MediumMCQ
નીચેના ઉદાહરણોને તેમના સરળથી જટિલ સ્વરૂપમાં ચડતા ક્રમમાં ગોઠવો.
$(1)$ ઇક્વિસેટમ $(2)$ ક્લેમિડોમોનાસ $(3)$ સ્ફેગ્નમ
A
$(1), (3), (2)$
B
$(3), (1), (2)$
C
$(2), (1), (3)$
D
$(2), (3), (1)$

Solution

(D) સજીવોને સરળથી જટિલ ક્રમમાં ગોઠવવા માટે,આપણે તેમના ઉત્ક્રાંતિના વર્ગીકરણને જોઈએ છીએ:
$(1)$ $Chlamydomonas$ એ એકકોષીય લીલ છે,જે આપેલા વિકલ્પોમાં સૌથી સરળ છે.
$(2)$ $Sphagnum$ એ એક મોસ છે,જે દ્વિઅંગી (Bryophyta) વનસ્પતિમાં આવે છે. દ્વિઅંગીઓ લીલ કરતા વધુ જટિલ છે કારણ કે તેઓ પ્રકાંડ અને પર્ણ જેવી રચનાઓમાં વિભેદન દર્શાવે છે.
$(3)$ $Equisetum$ એ હોર્સટેલ છે,જે ત્રિઅંગી (Pteridophyta) વનસ્પતિમાં આવે છે. ત્રિઅંગીઓ દ્વિઅંગીઓ કરતા વધુ જટિલ છે કારણ કે તેમની પાસે સાચા મૂળ,પ્રકાંડ અને પર્ણો હોય છે,સાથે જ સુવિકસિત વાહક પેશીતંત્ર પણ હોય છે.
તેથી,સરળથી જટિલનો ક્રમ આ મુજબ છે: $Chlamydomonas$ $(2) < Sphagnum$ $(3) < Equisetum$ $(1)$.
સાચો ક્રમ $(2), (3), (1)$ છે.
181
DifficultMCQ
આપેલ સમૂહો $(i)$ લાલ લીલ,$(ii)$ લીલી લીલ,$(iii)$ દ્વિઅંગી (bryophytes),અને $(iv)$ ત્રિઅંગી (Pteridophytes) ને તેમના સંબંધિત લક્ષણો $(P, Q, R, S)$ સાથે જોડીને સાચો વિકલ્પ પસંદ કરો:
$(P)$ તેમનો જન્યુજનક (gametophyte) પ્રોથેલસ તરીકે ઓળખાય છે.
$(Q)$ મૂલાંગો (Rhizoids) હાજર હોય છે પરંતુ તે સાચા મૂળ નથી.
$(R)$ પાયરેનોઈડ્સમાં સ્ટાર્ચ ઉપરાંત પ્રોટીન હોય છે.
$(S)$ લાલ રંજકદ્રવ્ય,$r$-ફાયકોએરિથ્રિન તેમના શરીરમાં હાજર હોય છે.
સમૂહો $(i, ii, iii, iv)$ ને લક્ષણો $(P, Q, R, S)$ સાથે જોડો અને સાચો ક્રમ પસંદ કરો.
A
$i-S, ii-R, iii-Q, iv-P$
B
$i-R, ii-S, iii-P, iv-Q$
C
$i-S, ii-Q, iii-R, iv-P$
D
$i-P, ii-Q, iii-R, iv-S$

Solution

(A) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(i)$ લાલ લીલ: તેમના શરીરમાં લાલ રંજકદ્રવ્ય $r$-ફાયકોએરિથ્રિન હોય છે. તેથી,$(i)$ એ $(S)$ સાથે જોડાય છે.
$(ii)$ લીલી લીલ: તેમાં પાયરેનોઈડ્સ હોય છે,જે સંગ્રહકારી અંગિકાઓ છે જેમાં સ્ટાર્ચ ઉપરાંત પ્રોટીન હોય છે. તેથી,$(ii)$ એ $(R)$ સાથે જોડાય છે.
$(iii)$ દ્વિઅંગી (bryophytes): તેમાં મૂલાંગો (rhizoids) જેવી રચનાઓ હોય છે,જે સાચા મૂળ નથી. તેથી,$(iii)$ એ $(Q)$ સાથે જોડાય છે.
$(iv)$ ત્રિઅંગી (Pteridophytes): ત્રિઅંગીનો જન્યુજનક એક નાનો,બહુકોષીય,મુક્ત-જીવી,પ્રકાશસંશ્લેષી થેલસ છે જેને પ્રોથેલસ કહેવામાં આવે છે. તેથી,$(iv)$ એ $(P)$ સાથે જોડાય છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $(i-S, ii-R, iii-Q, iv-P)$ છે,જે વિકલ્પ $(A)$ ને અનુરૂપ છે.
182
MediumMCQ
સાચી જોડી પસંદ કરો.
Column-$I$Column-$II$
$1$. Phaeophyceae$A$. Chara
$2$. Chlorophyceae$B$. Wolffia
$3$. Rhodophyceae$C$. Porphyra
$4$. Angiosperms$D$. Ectocarpus
A
$(1-D), (2-A), (3-B), (4-C)$
B
$(1-D), (2-C), (3-B), (4-A)$
C
$(1-D), (2-A), (3-C), (4-B)$
D
$(1-C), (2-A), (3-D), (4-B)$

Solution

(C) $1$. Phaeophyceae (બદામી લીલ) માં $Ectocarpus$,$Dictyota$,$Laminaria$,$Sargassum$ અને $Fucus$ જેવા ઉદાહરણોનો સમાવેશ થાય છે. તેથી,$1-D$.
$2$. Chlorophyceae (લીલી લીલ) માં $Chlamydomonas$,$Volvox$,$Ulothrix$,$Spirogyra$ અને $Chara$ જેવા ઉદાહરણોનો સમાવેશ થાય છે. તેથી,$2-A$.
$3$. Rhodophyceae (લાલ લીલ) માં $Polysiphonia$,$Porphyra$,$Gracilaria$ અને $Gelidium$ જેવા ઉદાહરણોનો સમાવેશ થાય છે. તેથી,$3-C$.
$4$. Angiosperms (આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓ) માં $Wolffia$ (સૌથી નાની આવૃત બીજધારી) જેવા ઉદાહરણોનો સમાવેશ થાય છે. તેથી,$4-B$.
આમ,સાચી જોડી $(1-D), (2-A), (3-C), (4-B)$ છે.
183
MediumMCQ
બ્રાયોફાઇટ્સના ગેમેટોફાઇટ્સની તુલનામાં,વાહક પેશીધારી વનસ્પતિઓના ગેમેટોફાઇટ્સ કેવા હોય છે?
A
નાના પરંતુ મોટા પ્રજનન અંગો ધરાવે છે
B
મોટા પરંતુ નાના પ્રજનન અંગો ધરાવે છે
C
મોટા અને મોટા પ્રજનન અંગો ધરાવે છે
D
નાના અને નાના પ્રજનન અંગો ધરાવે છે

Solution

(D) બ્રાયોફાઇટ્સમાં,ગેમેટોફાઇટ એ જીવનચક્રનો પ્રભાવી,સ્વતંત્ર અને પ્રકાશસંશ્લેષી તબક્કો છે. તે પ્રમાણમાં મોટું અને જટિલ હોય છે.
તેની સામે,વાહક પેશીધારી વનસ્પતિઓ (જેમ કે ત્રિઅંગી,અનાવૃત બીજધારી અને આવૃત બીજધારી) માં જીવનચક્ર બીજાણુજનક (sporophyte) પ્રભાવી તરફ વળે છે.
પરિણામે,વાહક પેશીધારી વનસ્પતિઓના ગેમેટોફાઇટ્સ બ્રાયોફાઇટ્સની તુલનામાં કદમાં નોંધપાત્ર રીતે નાના હોય છે.
વધુમાં,વાહક પેશીધારી વનસ્પતિઓમાં પ્રજનન અંગો (પુજન્યુધાની અને સ્ત્રીજન્યુધાની) પણ બ્રાયોફાઇટ્સમાં જોવા મળતા પ્રજનન અંગોની તુલનામાં નાના અને ઘણીવાર સરળ હોય છે.
184
MediumMCQ
નીચેના ચાર વિધાનોને ધ્યાનમાં લો. તેમાંથી કયા વિધાનો ખોટા છે?
$(a)$ લિવરવર્ટ્સમાં બીજાણુજનક (sporophyte) મોસ કરતાં વધુ જટિલ હોય છે.
$(b)$ $Salvinia$ વિષમબીજાણુક (heterosporous) છે.
$(c)$ તમામ બીજધારી વનસ્પતિઓમાં જીવનચક્ર દ્વિવિધ (diplontic) હોય છે.
$(d)$ $Pinus$ માં નર અને માદા શંકુ અલગ-અલગ વૃક્ષો પર જોવા મળે છે.
A
વિધાન $(a)$ અને $(c)$
B
વિધાન $(a)$ અને $(d)$
C
વિધાન $(b)$ અને $(c)$
D
વિધાન $(a)$ અને $(b)$

Solution

(B) દરેક વિધાનનું વિશ્લેષણ કરીએ:
$(a)$ લિવરવર્ટ્સમાં બીજાણુજનક મોસની તુલનામાં સરળ હોય છે. મોસમાં બીજાણુજનક વધુ જટિલ હોય છે જે ફૂટ,સીટા અને કેપ્સ્યુલ ધરાવે છે. તેથી,વિધાન $(a)$ ખોટું છે.
$(b)$ $Salvinia$ એ ત્રિઅંગી (pteridophyte) છે જે બે પ્રકારના બીજાણુઓ (લઘુબીજાણુ અને ગુરુબીજાણુ) ઉત્પન્ન કરે છે,તેથી તે વિષમબીજાણુક છે. તેથી,વિધાન $(b)$ સાચું છે.
$(c)$ તમામ બીજધારી વનસ્પતિઓ (અનાવૃત બીજધારી અને આવૃત બીજધારી) દ્વિવિધ જીવનચક્ર દર્શાવે છે,જેમાં દ્વિતીય બીજાણુજનક પ્રભાવી અવસ્થા છે. તેથી,વિધાન $(c)$ સાચું છે.
$(d)$ $Pinus$ એકસદની (monoecious) છે,જેનો અર્થ છે કે નર અને માદા શંકુ એક જ વૃક્ષ પર જોવા મળે છે. તેથી,વિધાન $(d)$ ખોટું છે.
આમ,વિધાન $(a)$ અને $(d)$ ખોટા હોવાથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
185
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કઈ વનસ્પતિમાં બીજ બનતા નથી?
A
નેફ્રોલેપિસ,ફ્યુનારિયા
B
ફ્યુનારિયા,મકાઈ
C
ક્લેમિડોમોનાસ,મકાઈ
D
સૂર્યમુખી,ઝામિયા

Solution

(A) બીજ એ સ્પર્મેટોફાઇટ્સ (અનાવૃત બીજધારી અને આવૃત બીજધારી) ની લાક્ષણિકતા છે.
$1$. $Funaria$ એ દ્વિઅંગી (Bryophyte) વનસ્પતિ છે,જે બીજાણુઓ દ્વારા પ્રજનન કરે છે અને તેમાં બીજ બનતા નથી.
$2$. $Nephrolepis$ એ ત્રિઅંગી (Pteridophyte) વનસ્પતિ છે,જે પણ બીજાણુઓ દ્વારા પ્રજનન કરે છે અને તેમાં બીજ બનતા નથી.
$3$. $Maize$ (મકાઈ) એ આવૃત બીજધારી વનસ્પતિ છે,જે બીજ ઉત્પન્ન કરે છે.
$4$. $Sunflower$ (સૂર્યમુખી) એ આવૃત બીજધારી વનસ્પતિ છે,જે બીજ ઉત્પન્ન કરે છે.
$5$. $Zamia$ એ અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિ છે,જે બીજ ઉત્પન્ન કરે છે.
તેથી,$Nephrolepis$ અને $Funaria$ બંનેમાં બીજ બનતા નથી.
186
MediumMCQ
આ ત્રણેયમાં શું સામાન્ય છે: બ્રાયોફાઇટ્સ,ડ્રાયોપ્ટેરિસ અને ગિંકગો?
A
સ્વતંત્ર બીજાણુજનક (Sporophyte)
B
સ્ત્રીજન્યુધાની (Archegonia) ની હાજરી
C
સુવિકસિત વાહક પેશીઓ
D
સ્વતંત્ર જન્યુજનક (Gametophyte)

Solution

(B) બ્રાયોફાઇટ્સ,ડ્રાયોપ્ટેરિસ (એક ત્રિઅંગી) અને ગિંકગો (એક અનાવૃત બીજધારી) વચ્ચેની સામાન્ય લાક્ષણિકતા સ્ત્રીજન્યુધાની (Archegonia) ની હાજરી છે.
$1$. બ્રાયોફાઇટ્સ: તેઓમાં માદા પ્રજનન અંગ તરીકે સ્ત્રીજન્યુધાની હોય છે.
$2$. ડ્રાયોપ્ટેરિસ (ત્રિઅંગી): તેઓમાં પણ સ્ત્રીજન્યુધાની જોવા મળે છે.
$3$. ગિંકગો (અનાવૃત બીજધારી): તેઓમાં પણ સ્ત્રીજન્યુધાની હોય છે,જોકે ઉચ્ચ કક્ષાની અનાવૃત બીજધારીઓમાં તે ઘટાડો પામેલી હોય છે.
- સ્વતંત્ર બીજાણુજનક બ્રાયોફાઇટ્સમાં હોતું નથી.
- સુવિકસિત વાહક પેશીઓ બ્રાયોફાઇટ્સમાં ગેરહાજર હોય છે.
- સ્વતંત્ર જન્યુજનક ગિંકગોમાં હોતું નથી.
187
MediumMCQ
નીચેના વિધાનો વાંચો અને ત્યારબાદ આવતા પ્રશ્નનો જવાબ આપો:
$(1)$ લિવરવર્ટ્સ,મોસ અને ફર્નમાં જન્યુજનક (gametophytes) મુક્તજીવી હોય છે.
$(2)$ અનાવૃત બીજધારી (Gymnosperms) અને કેટલાક ફર્ન વિષમબીજાણુક (heterosporous) હોય છે.
$(3)$ $Fucus$,$Volvox$ અને $Albugo$ માં લિંગી પ્રજનન અંડજન્યુ પ્રકારનું (oogamous) હોય છે.
$(4)$ લિવરવર્ટ્સમાં બીજાણુજનક (sporophyte) મોસ કરતા વધુ જટિલ હોય છે.
$(5)$ $Pinus$ અને $Marchantia$ બંને એકલિંગી (dioecious) છે.
ઉપરના વિધાનોમાંથી કેટલા વિધાનો સાચા છે?
A
બે
B
ત્રણ
C
ચાર
D
એક

Solution

(B) દરેક વિધાનનું વિશ્લેષણ કરીએ:
$(1)$ લિવરવર્ટ્સ,મોસ અને ફર્નમાં જન્યુજનક એ પ્રભાવી અને મુક્તજીવી અવસ્થા છે. આ વિધાન સાચું છે.
$(2)$ તમામ અનાવૃત બીજધારીઓ વિષમબીજાણુક હોય છે,અને કેટલાક ફર્ન (જેમ કે $Salvinia$ અને $Selaginella$) પણ વિષમબીજાણુક હોય છે. આ વિધાન સાચું છે.
$(3)$ $Fucus$ (લીલ),$Volvox$ (લીલ) અને $Albugo$ (ફૂગ) માં લિંગી પ્રજનન અંડજન્યુ પ્રકારનું હોય છે. આ વિધાન સાચું છે.
$(4)$ મોસમાં બીજાણુજનક લિવરવર્ટ્સ (જે સરળ હોય છે અને ફૂટ,સીટા અને કેપ્સ્યુલ ધરાવે છે) કરતા વધુ જટિલ હોય છે. આ વિધાન ખોટું છે.
$(5)$ $Pinus$ એ ઉભયલિંગી (monoecious) છે (નર અને માદા શંકુ એક જ છોડ પર હોય છે),જ્યારે $Marchantia$ એ એકલિંગી (dioecious) છે. આ વિધાન ખોટું છે.
આમ,વિધાન $(1)$,$(2)$ અને $(3)$ સાચા છે. સાચા વિધાનોની કુલ સંખ્યા $3$ છે.
188
MediumMCQ
$Funaria$ અને $Pteris$ બંનેના શુક્રકોષો $Pteris$ ની સ્ત્રીજન્યુધાની (archegonium) નજીક મુક્ત થાય છે. ફક્ત $Pteris$ ના શુક્રકોષો જ સ્ત્રીજન્યુધાનીમાં પ્રવેશે છે કારણ કે:
A
$Pteris$ ની સ્ત્રીજન્યુધાની $Funaria$ ના શુક્રકોષોને અપાકર્ષે છે.
B
$Pteris$ ના શુક્રકોષો $Funaria$ ના શુક્રકોષોનો નાશ કરે છે.
C
$Funaria$ ના શુક્રકોષો ઓછા ચલિત હોય છે.
D
$Pteris$ ની સ્ત્રીજન્યુધાની ચોક્કસ રસાયણોનો સ્ત્રાવ કરે છે જે ફક્ત $Pteris$ ના શુક્રકોષોને જ આકર્ષે છે.

Solution

(D) બ્રાયોફાઇટ્સ અને ટેરિડોફાઇટ્સમાં ફલન પાણી પર આધારિત છે. $Pteris$ (એક ટેરિડોફાઇટ) માં,સ્ત્રીજન્યુધાની ચોક્કસ રાસાયણિક પદાર્થોનો સ્ત્રાવ કરે છે (કેમોટેક્સિસ) જે તેની પોતાની પ્રજાતિના નર જન્યુઓને (એન્થેરોઝોઇડ્સ) આકર્ષે છે. આ એક વિશિષ્ટ જૈવિક પદ્ધતિ છે જ્યાં સ્ત્રી પ્રજનન અંગ રાસાયણિક સંકેતો દ્વારા ફક્ત સુસંગત નર જન્યુઓને જ ઓળખે છે અને આકર્ષે છે. તેથી,જો $Funaria$ ના શુક્રકોષો હાજર હોય તો પણ,તેઓ $Pteris$ ની સ્ત્રીજન્યુધાની તરફ આકર્ષિત થતા નથી.
189
MediumMCQ
$Funaria$ અને $Selaginella$ વચ્ચે નીચેનામાંથી શું સામાન્ય $NOT$ (નથી)?
A
સ્ત્રીજન્યુધાની (Archegonia)
B
ભ્રૂણ (Embryo)
C
કશાધારી શુક્રકોષો (Flagellated sperms)
D
મૂળ (Roots)

Solution

(D) $Funaria$ એ એક દ્વિઅંગી (bryophyte) વનસ્પતિ છે,જ્યારે $Selaginella$ એ ત્રિઅંગી (pteridophyte) વનસ્પતિ છે.
$Funaria$ માં સાચા મૂળ હોતા નથી અને તેના બદલે મૂલાંગો (rhizoids) જોવા મળે છે.
જ્યારે $Selaginella$ માં સાચા મૂળ,પ્રકાંડ અને પર્ણો જોવા મળે છે.
તેથી,'મૂળ' એ બંને વચ્ચે સામાન્ય નથી.
190
MediumMCQ
ઉદવિકાસીય દૃષ્ટિકોણથી નીચેનામાંથી કયું સૌથી વધુ વિકસિત સ્વરૂપ ધરાવે છે?
A
સેલેજીનીલા
B
ફ્યુનારિયા
C
ક્લેમીડોમોનાસ
D
પાઇનસ

Solution

(D) વનસ્પતિઓનો ઉદવિકાસીય ક્રમ સરળથી જટિલ તરફ આ મુજબ છે: લીલ $(Chlamydomonas)$ $\rightarrow$ દ્વિઅંગી $(Funaria)$ $\rightarrow$ ત્રિઅંગી $(Selaginella)$ $\rightarrow$ અનાવૃત બીજધારી $(Pinus)$.
$Chlamydomonas$ એ એકકોષીય લીલ છે (સૌથી સરળ).
$Funaria$ એ મોસ (દ્વિઅંગી) છે,જે લીલ કરતા વધુ જટિલ છે.
$Selaginella$ એ ત્રિઅંગી છે,જેમાં વાહક પેશીઓ જોવા મળે છે.
$Pinus$ એ અનાવૃત બીજધારી છે,જે બીજ ઉત્પન્ન કરે છે અને આપેલા વિકલ્પોમાં સૌથી વધુ વિકસિત છે.
191
MediumMCQ
ગ્રીવા પ્રદેશમાં $4-6$ હરોળમાં ગ્રીવા-કેનાલ કોષો ધરાવતી સુવિકસિત સ્ત્રીજન્યુધાની (archegonium) એ કોની લાક્ષણિકતા છે?
A
માત્ર અનાવૃત બીજધારી
B
દ્વિઅંગી અને ત્રિઅંગી
C
ત્રિઅંગી અને અનાવૃત બીજધારી
D
અનાવૃત બીજધારી અને સપુષ્પી વનસ્પતિ

Solution

(C) સ્ત્રીજન્યુધાની એ દ્વિઅંગી,ત્રિઅંગી અને અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં જોવા મળતું માદા પ્રજનન અંગ છે.
દ્વિઅંગી અને ત્રિઅંગી વનસ્પતિઓમાં,સ્ત્રીજન્યુધાનીની ગ્રીવામાં ગ્રીવા-કેનાલ કોષોની સંખ્યા અલગ-અલગ હોય છે.
ચોક્કસપણે,ઘણી ત્રિઅંગી અને અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં,સ્ત્રીજન્યુધાનીનો ગ્રીવા પ્રદેશ $4-6$ હરોળના ગ્રીવા-કેનાલ કોષો ધરાવે છે.
તેથી,આ લાક્ષણિકતા ત્રિઅંગી અને અનાવૃત બીજધારી બંનેમાં જોવા મળે છે.
192
MediumMCQ
વનસ્પતિ વર્ગીકરણની એક પદ્ધતિ પ્રમાણે,નીચેનામાંથી કઈ જોડી $Spermatophyta$ (બીજધારી વનસ્પતિ) જૂથનું યોગ્ય પ્રતિનિધિત્વ કરે છે?
A
$Rhizopus, Triticum$
B
$Ginkgo, Pisum$
C
$Acacia, Saccharum$
D
$Pinus, Cycas$

Solution

(B) $Spermatophyta$ (બીજધારી વનસ્પતિ) જૂથમાં અનાવૃત બીજધારી $(Gymnosperms)$ અને આવૃત બીજધારી $(Angiosperms)$ બંનેનો સમાવેશ થાય છે.
$Ginkgo$ એ અનાવૃત બીજધારી છે અને $Pisum$ (વટાણા) એ આવૃત બીજધારી છે.
આ બંને બીજ ઉત્પન્ન કરતી વનસ્પતિઓ છે,તેથી તેઓ $Spermatophyta$ જૂથમાં આવે છે.
$Rhizopus$ એ ફૂગ છે,$Pinus$ અને $Cycas$ બંને અનાવૃત બીજધારી છે,અને $Acacia$ તથા $Saccharum$ બંને આવૃત બીજધારી છે. જોકે,$Ginkgo$ અને $Pisum$ ની જોડી $Spermatophyta$ જૂથની વિવિધતાને યોગ્ય રીતે દર્શાવે છે.
193
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કઈ વનસ્પતિઓની જોડ બીજ નિર્માણ દર્શાવતી નથી?
A
ફાયકસ અને ક્લેમીડોમોનાસ
B
પુનીકા અને પાઈનસ
C
ડ્રાયોપ્ટેરિસ અને ફ્યુનારિયા
D
ફ્યુનારિયા અને ફાયકસ

Solution

(C) બીજ નિર્માણ એ સ્પર્મેટોફાઈટ્સ (અનાવૃત બીજધારી અને આવૃત બીજધારી) ની લાક્ષણિકતા છે.
$1$. $Chlamydomonas$ એ લીલ છે,$Funaria$ એ દ્વિઅંગી (Bryophyte) છે,અને $Dryopteris$ (હંસરાજ) એ ત્રિઅંગી (Pteridophyte) છે. આમાંથી કોઈ પણ બીજ ઉત્પન્ન કરતું નથી.
$2$. $Ficus$ (આવૃત બીજધારી),$Punica$ (આવૃત બીજધારી),અને $Pinus$ (અનાવૃત બીજધારી) એ બીજ ધરાવતી વનસ્પતિઓ છે.
$3$. વિકલ્પ $C$ માં,$Dryopteris$ (ત્રિઅંગી) અને $Funaria$ (દ્વિઅંગી) બંને બીજાણુઓ દ્વારા પ્રજનન કરે છે અને બીજ બનાવતા નથી.
તેથી,સાચી જોડ $Dryopteris$ અને $Funaria$ છે.
194
MediumMCQ
કૉલમ-$I$ ની વિગતને કૉલમ-$II$ સાથે યોગ્ય રીતે જોડો અને સાચો વિકલ્પ પસંદ કરો:
કૉલમ-$I$ કૉલમ-$II$
$(a)$ પેરીટ્રાયકોઅસ કશાધારી $(1)$ જીન્કો
$(b)$ જીવંત અશ્મિ $(2)$ મેક્રોકાઈસ્ટીસ
$(c)$ રાઈઝોફોર $(3)$ ઈશ્વેરિશિયા કોલી
$(d)$ સૌથી નાની સપુષ્પી વનસ્પતિ $(4)$ સેલેજીનેલા
$(e)$ સૌથી મોટી બહુવર્ષાયુ લીલ $(5)$ વુલ્ફીયા
A
$a-3, b-1, c-4, d-5, e-2$
B
$a-2, b-1, c-3, d-4, e-5$
C
$a-5, b-3, c-2, d-5, e-1$
D
$a-1, b-2, c-5, d-3, e-2$

Solution

(A) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(a)$ પેરીટ્રાયકોઅસ કશાધારી: $Escherichia \ coli$ ($E$. coli) જેવા બેક્ટેરિયામાં જોવા મળે છે,જેમાં કશા કોષની સમગ્ર સપાટી પર ફેલાયેલી હોય છે. તેથી,$(a-3)$.
$(b)$ જીવંત અશ્મિ: $Ginkgo \ biloba$ એ અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં જીવંત અશ્મિનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે. તેથી,$(b-1)$.
$(c)$ રાઈઝોફોર: તે ત્રિઅંગી (pteridophyte) વનસ્પતિ $Selaginella$ માં જોવા મળતી વિશિષ્ટ રચના છે જે મૂળ ઉત્પન્ન કરે છે. તેથી,$(c-4)$.
$(d)$ સૌથી નાની સપુષ્પી વનસ્પતિ: $Wolffia$ એ સૌથી નાની આવૃત બીજધારી વનસ્પતિ તરીકે ઓળખાય છે. તેથી,$(d-5)$.
$(e)$ સૌથી મોટી બહુવર્ષાયુ લીલ: $Macrocystis$ (એક બદામી લીલ અથવા કેલ્પ) ખૂબ જ વિશાળ કદમાં વૃદ્ધિ પામી શકે છે. તેથી,$(e-2)$.
આમ,સાચો ક્રમ $a-3, b-1, c-4, d-5, e-2$ છે.
195
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયા સેટમાં કશાધારી નરજન્યુ જોવા મળે છે?
A
એન્થોસીરોસ,ફ્યુનારિયા અને સ્પાયરોગાયરા
B
ઝાયગ્નીમા,સેપ્રોલેજીનિયા,હાઇડ્રીલા
C
ફ્યુકસ,માર્સેલિયા,કેલોટ્રોપિસ
D
રિક્સીયા,ડ્રાયોપ્ટેરીસ,સાયકસ

Solution

(D) કશાધારી નરજન્યુ (પુજન્યુઓ) સામાન્ય રીતે એવા સજીવોમાં જોવા મળે છે જેમને ફલન માટે પાણીની જરૂર હોય છે,જેમ કે દ્વિઅંગી (Bryophytes),ત્રિઅંગી (Pteridophytes) અને કેટલાક અનાવૃત બીજધારી (Gymnosperms).
$1$. $Riccia$ એ દ્વિઅંગી વનસ્પતિ છે,જે કશાધારી પુજન્યુઓ ઉત્પન્ન કરે છે.
$2$. $Dryopteris$ એ ત્રિઅંગી વનસ્પતિ છે,જે પણ કશાધારી પુજન્યુઓ ઉત્પન્ન કરે છે.
$3$. $Cycas$ એ અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિ છે,જે બીજધારી વનસ્પતિઓમાં કશાધારી અને પ્રચલન કરી શકે તેવા નરજન્યુ ધરાવતી વિશિષ્ટ વનસ્પતિ છે.
તેથી,$Riccia, Dryopteris, Cycas$ ના સેટમાં એવી વનસ્પતિઓનો સમાવેશ થાય છે જે કશાધારી નરજન્યુ ધરાવે છે.
196
MediumMCQ
સાયકસ અને એડીએન્ટમ ........ ધરાવતા હોવાને કારણે એકબીજાને મળતા આવે છે.
A
બીજ
B
ચલિત નરજન્યુ
C
એધા
D
વાહક પેશીઓ

Solution

(B) સાયકસ એ અનાવૃત બીજધારી (Gymnosperm) વનસ્પતિ છે અને એડીએન્ટમ એ ત્રિઅંગી (Pteridophyte) વનસ્પતિ છે.
સાયકસ અને એડીએન્ટમ બંનેમાં ચલિત નરજન્યુઓ (પુજન્યુઓ) જોવા મળે છે,જેમને ફલન માટે પાણી અથવા પ્રવાહી માધ્યમની જરૂર પડે છે.
જોકે બંનેમાં વાહક પેશીઓ હોય છે,પરંતુ ચલિત નરજન્યુઓની હાજરી એ એક વિશિષ્ટ સમાન લક્ષણ છે જે આ જૂથો વચ્ચેના ઉત્ક્રાંતિના અભ્યાસમાં મહત્વનું છે.
બીજ માત્ર સાયકસમાં જોવા મળે છે,એડીએન્ટમમાં નહીં.
એધા માત્ર સાયકસમાં જોવા મળે છે,એડીએન્ટમમાં નહીં.
197
MediumMCQ
નીચેનાં વિધાનો વાંચો અને તેને લગતા પ્રશ્નોના જવાબ આપો:
$(1)$ લીવરવર્ટ,શેવાળ (Mosses) અને હંસરાજ (Ferns) માં જન્યુજનક મુક્તજીવી છે.
$(2)$ અનાવૃત બીજધારી અને કેટલાક હંસરાજ વિષમ બીજાણુક (Heterosporous) છે.
$(3)$ ફ્યુકસ,વોલ્વોક્સ અને આલ્બ્યુગોમાં લિંગી પ્રજનન અંડજન્યુક (Oogamous) છે.
$(4)$ લીવરવર્ટમાં બીજાણુજનક શેવાળ કરતાં વધુ સ્પષ્ટ (Elaborate) છે.
ઉપરનાં વિધાનોમાંથી કેટલાં સાચાં છે?
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$4$

Solution

(C) વિધાન $(1)$ સાચું છે: દ્વિઅંગીઓ (લીવરવર્ટ અને શેવાળ) અને ત્રિઅંગીઓ (હંસરાજ) માં જન્યુજનક અવસ્થા મુક્તજીવી હોય છે.
વિધાન $(2)$ સાચું છે: અનાવૃત બીજધારીઓ વિષમ બીજાણુક છે અને કેટલીક ત્રિઅંગીઓ જેવી કે સેલાજીનેલા અને સાલ્વિનિયા પણ વિષમ બીજાણુક છે.
વિધાન $(3)$ સાચું છે: ફ્યુકસ (લીલ),વોલ્વોક્સ (લીલ) અને આલ્બ્યુગો (ફૂગ) માં લિંગી પ્રજનન અંડજન્યુક પ્રકારનું હોય છે.
વિધાન $(4)$ ખોટું છે: શેવાળ (Mosses) માં બીજાણુજનક લીવરવર્ટ કરતાં વધુ સ્પષ્ટ અને જટિલ હોય છે.
તેથી,કુલ $3$ વિધાનો સાચાં છે.
198
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયું વિધાન અસંગત છે?
A
સ્ત્રીજન્યુધાની દ્વિઅંગી,ત્રિઅંગી અને અનાવૃત બીજધારીમાં જોવા મળે છે.
B
મ્યુકરમાં બે કશાયુક્ત પ્રાણી બીજાણું (ઝુસ્પોર) હોય છે.
C
અનાવૃત બીજધારીમાં એકકીય ભ્રૂણપોષ લાક્ષણિક ગુણ છે.
D
બદામી લીલમાં ક્લોરોફીલ $a$ અને $c$ તેમજ ફ્યુકોઝેન્થિન જોવા મળે છે.

Solution

(B) વિધાન $B$ અસંગત છે કારણ કે $Mucor$ (ઝાયગોમાયસેટીસનો સભ્ય) અચલિત બીજાણું ઉત્પન્ન કરે છે જેને એપ્લેનોસ્પોર કહેવાય છે,તેમાં કશાયુક્ત ઝુસ્પોર હોતા નથી.
સ્ત્રીજન્યુધાની દ્વિઅંગી,ત્રિઅંગી અને અનાવૃત બીજધારીમાં જોવા મળે છે.
એકકીય ભ્રૂણપોષ એ અનાવૃત બીજધારીનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે,જે ફલન પહેલાં બને છે.
બદામી લીલ (ફિયોફાયસી) માં ક્લોરોફીલ $a$,$c$ અને ફ્યુકોઝેન્થિન રંજકદ્રવ્ય હોય છે,જે તેમને તેમનો લાક્ષણિક બદામી રંગ આપે છે.
199
EasyMCQ
દ્વિઅંગી (Bryophytes) અને ત્રિઅંગી (Pteridophytes) માં નરજન્યુના વહન માટે $.......$ જરૂરી છે.
A
કીટક
B
પક્ષીઓ
C
પાણી
D
પવન

Solution

(C) દ્વિઅંગી અને ત્રિઅંગી વનસ્પતિઓમાં નરજન્યુઓ (પુજન્યુઓ) કશાધારી અને પ્રચલનશીલ હોય છે. ફલન માટે તેમને માદા જન્યુઓ (સ્ત્રીજન્યુધાની) સુધી પહોંચવા માટે પાણીના માધ્યમની જરૂર પડે છે. તેથી,આ વનસ્પતિ સમૂહોમાં નરજન્યુઓના વહન માટે પાણી અનિવાર્ય છે.
200
MediumMCQ
જે વનસ્પતિમાં વાહકપેશી હોય,બીજ ઉત્પન્ન કરતી હોય અને સોટીમય મૂળતંત્ર (taproot system) ધરાવતી હોય,તેને શું કહેવાય?
A
એકદળી
B
દ્વિદળી
C
અનાવૃત બીજધારી/દ્વિદળી
D
અનાવૃત બીજધારી/એકદળી

Solution

(C) $1$. વાહકપેશી (જલવાહક અને અન્નવાહક) ત્રિઅંગી,અનાવૃત બીજધારી અને આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં જોવા મળે છે.
$2$. બીજનું નિર્માણ એ અનાવૃત બીજધારી અને આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓનું લક્ષણ છે.
$3$. સોટીમય મૂળતંત્ર (taproot system) એ દ્વિદળી (આવૃત બીજધારીનો એક સમૂહ) અને અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે.
$4$. એકદળી વનસ્પતિઓમાં સામાન્ય રીતે તંતુમય મૂળતંત્ર જોવા મળે છે.
$5$. તેથી,જે વનસ્પતિમાં વાહકપેશી હોય,બીજ ઉત્પન્ન કરતી હોય અને સોટીમય મૂળતંત્ર ધરાવતી હોય,તે અનાવૃત બીજધારી અને દ્વિદળી છે.

Plant Kingdom — Mix Examples- Plant Kingdom · Frequently Asked Questions

1Are these Plant Kingdom questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Plant Kingdom Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.