Pteridophytes (General) Questions in Gujarati

(B) સાચો જવાબ $B$ છે. ટેરિડોફાઇટ્સને 'વાસ્ક્યુલર ક્રિપ્ટોગામ્સ' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
'ક્રિપ્ટોગામ્સ' શબ્દ બે ગ્રીક શબ્દો પરથી બન્યો છે: $Kryptos$ (છુપાયેલું) અને $gamos$ (લગ્ન/પ્રજનન).
આ વનસ્પતિઓ બીજાણુઓ દ્વારા પ્રજનન કરે છે અને તેમાં બીજ કે ફૂલો ઉત્પન્ન થતા નથી.
તેઓ પ્રથમ એવી સ્થળજ વનસ્પતિઓ છે જેમાં વાહક પેશીઓ ($xylem$ અને $phloem$) જોવા મળે છે.

(D) વિષમ બીજાણુકતા એ એક એવી સ્થિતિ છે જેમાં એક જ વનસ્પતિ દ્વારા બે અલગ પ્રકારના બીજાણુઓ,એટલે કે લઘુબીજાણુ (microspores) અને ગુરુબીજાણુ (megaspores) ઉત્પન્ન થાય છે.
$Selaginella$,$Isoetes$ અને $Marsilea$ એ ત્રણેય ત્રિઅંગી (pteridophytes) વનસ્પતિઓ છે જે વિષમ બીજાણુકતા દર્શાવે છે.
તેથી,સાચો જવાબ ઉપરોક્ત તમામ છે.

(B) વિષમ બીજાણુકતા એ એક એવી ઘટના છે જેમાં વનસ્પતિ કદ અને કાર્યમાં ભિન્ન હોય તેવા બે પ્રકારના બીજાણુઓ ઉત્પન્ન કરે છે.
આને લઘુબીજાણુઓ (નાના,નર) અને ગુરુબીજાણુઓ (મોટા,માદા) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આ સ્થિતિ વનસ્પતિઓમાં બીજ નિર્માણ તરફનું એક મહત્વપૂર્ણ ઉત્ક્રાંતિનું પગલું છે,જે સામાન્ય રીતે $Selaginella$ અને $Salvinia$ જેવી ત્રિઅંગી (Pteridophytes) વનસ્પતિઓમાં જોવા મળે છે.

(B) વનસ્પતિ સૃષ્ટિમાં,જીવનચક્રમાં એકકીય જન્યુજનક (haploid gametophyte) અને દ્વિતીય બીજાણુજનક (diploid sporophyte) વચ્ચે પેઢી એકાંતરણ જોવા મળે છે.
લીલ અને ફૂગમાં,પ્રભાવી તબક્કો એકકીય $(n)$ હોય છે.
મૉસ (દ્વિઅંગીઓ) માં,જન્યુજનક એ પ્રભાવી,સ્વતંત્ર અને પ્રકાશસંશ્લેષી તબક્કો છે.
ફર્ન (ત્રિઅંગીઓ) માં,બીજાણુજનક એ પ્રભાવી,સ્વતંત્ર અને પ્રકાશસંશ્લેષી તબક્કો છે,જે દ્વિતીય $(2n)$ હોય છે. તેથી,ફર્નમાં દ્વિતીય અવસ્થા પ્રભાવી હોય છે.

(A) ફર્નના જીવનચક્રમાં,બીજાણુજનક (sporophyte) અર્ધીકરણ દ્વારા બીજાણુઓ ઉત્પન્ન કરે છે,જે એકકીય $(n)$ હોય છે.
આ એકકીય બીજાણુઓ અંકુરિત થઈને એક નાની,બહુકોષીય,મુક્તજીવી અને પ્રકાશસંશ્લેષી થેલસ જેવી રચના બનાવે છે જેને પ્રોથેલસ કહેવામાં આવે છે.
પ્રોથેલસ સીધો એકકીય બીજાણુમાંથી વિકસિત થતો હોવાથી,તે પણ એકકીય $(n)$ હોય છે.

(C) મોટાભાગના ફર્ન સમ બીજાણુક (homosporous) હોય છે,જેનો અર્થ છે કે તેઓ માત્ર એક જ પ્રકારના બીજાણુઓ ઉત્પન્ન કરે છે. આ બીજાણુઓ અંકુરિત થઈને પ્રોથેલસ બનાવે છે,જે દ્વિલિંગી જન્યુજનક છે. જોકે કેટલાક ફર્ન વિષમ બીજાણુકતા દર્શાવે છે,પરંતુ મોટાભાગના ફર્નની લાક્ષણિકતા સમ બીજાણુકતા છે. બીજ ધારણ એ અનાવૃત બીજધારી અને આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓની લાક્ષણિકતા છે. ફર્નમાં વાહિનીદ (tracheids) હોય છે પરંતુ તેમના જલવાહકમાં વાહિનીઓ (vessels)નો અભાવ હોય છે.

(C) ટેરિડોફાઇટ્સનું મુખ્ય વનસ્પતિ શરીર બીજાણુજનક (sporophyte) હોય છે,જે દ્વિતીય $(2n)$ હોય છે.
આ બીજાણુજનક અવસ્થા તેમના જીવનચક્રમાં પ્રભાવી,સ્વતંત્ર અને પ્રકાશસંશ્લેષી તબક્કો છે.
જન્યુજનક અવસ્થા નાની,અસ્પષ્ટ અને ઘણીવાર ટૂંકા ગાળાની હોય છે.

(D) "વનસ્પતિશાસ્ત્રના સાપ" (Botanical snake) શબ્દ $Ophioglossum$ પ્રજાતિ માટે વપરાય છે, જે $Pteridophytes$ (ત્રિઅંગી) સમૂહમાં આવે છે.
આ નામ એટલા માટે આપવામાં આવ્યું છે કારણ કે $Ophioglossum$ ના પર્ણો (fronds) કાળા કોબ્રા સાપના ફેણ જેવા દેખાય છે.

(B) વિષમબીજાણુક ત્રિઅંગી વનસ્પતિઓ (દા.ત.,$Isoetes$,$Selaginella$,$Marsilea$ વગેરે) બે પ્રકારના બીજાણુઓ ઉત્પન્ન કરે છે: લઘુબીજાણુ અને ગુરુબીજાણુ.
લઘુબીજાણુઓ અંકુરિત થઈને નર જન્યુજનક બનાવે છે અને ગુરુબીજાણુઓ અંકુરિત થઈને માદા જન્યુજનક બનાવે છે.
નર અને માદા જન્યુજનક અલગ-અલગ હોવાથી,તેમને દ્વિગૃહી (dioecious) જન્યુજનક કહેવામાં આવે છે.
જન્યુજનકનો વિકાસ અંતઃબીજાણુક (endosporic) હોય છે,જેનો અર્થ છે કે તે બીજાણુની દીવાલની અંદર થાય છે.

(D) ઘણા ટેરિડોફાઇટ્સ (જેમ કે $Selaginella$ અને $Equisetum$) અને અનાવૃત બીજધારીઓમાં (જેમ કે $Pinus$),બીજાણુપર્ણો (બીજાણુ ધારણ કરતા પર્ણો) એક ધરી પર સર્પાકાર રીતે ગોઠવાઈને વિશિષ્ટ,ઘટ્ટ,શંકુ જેવી રચનાઓ બનાવે છે.
આ રચનાઓને સ્ટ્રોબિલસ (strobili) અથવા શંકુ (cones) કહેવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(C) જે સ્થિતિમાં વનસ્પતિ બે અલગ પ્રકારના બીજાણુઓ,જેને મહાબીજાણુ (megaspores) અને લઘુબીજાણુ (microspores) કહેવામાં આવે છે,ઉત્પન્ન કરે છે,તેને $Heterospory$ (વિષમબીજાણુકતા) કહેવાય છે. આવી વનસ્પતિઓમાં,આ બીજાણુઓ બે અલગ પ્રકારની બીજાણુધાનીઓમાં ઉત્પન્ન થાય છે,જેમને મહાબીજાણુધાની (megasporangia) અને લઘુબીજાણુધાની (microsporangia) કહે છે. આ $Selaginella$ અને $Salvinia$ જેવી કેટલીક ત્રિઅંગી વનસ્પતિઓમાં જોવા મળતું એક મહત્વપૂર્ણ ઉત્ક્રાંતિનું પગલું છે.

(D) ટેરિડોફાઇટ્સ એ પ્રથમ સ્થળજ વનસ્પતિઓ છે જેમાં વાહક પેશીઓ ($xylem$ અને $phloem$) જોવા મળે છે.
તેઓ $cryptogams$ છે,જેનો અર્થ છે કે તેઓ પુષ્પો કે બીજ ઉત્પન્ન કરતા નથી.
પુષ્પો ઉત્પન્ન કરતા ન હોવાથી,તેઓ ફળો પણ ઉત્પન્ન કરતા નથી.
તેથી,આપેલા તમામ વિધાનો ટેરિડોફાઇટ્સની સાચી લાક્ષણિકતાઓ છે.

(B) ટેરિડોફાઇટનો મુખ્ય સ્વતંત્ર વનસ્પતિ દેહ $Sporophyte$ (બીજાણુજનક) છે.
તે સાચા મૂળ,સાચા પ્રકાંડ અને સાચા પર્ણોમાં વિભેદિત થયેલ હોય છે.

(A) પ્રોથેલસ એ ફર્નનો જન્યુજનક (gametophyte) છે.
તે એક્સોસ્પોરિક,ચપટું,લીલું,સ્વયંપોષી,હૃદય આકારનું (cordate),બહુકોષીય,અલ્પજીવી,નાનું,ઘટાડો પામેલું,પૃષ્ઠવક્ષીય (dorsiventral) અને મુક્તજીવી સ્વતંત્ર અવાહક પેશીવિહીન રચના છે.

(A) $Psilophytales$ સમૂહની $Cooksonia$ અને $Rhynia$ એ જમીન પર જોવા મળતી સૌથી જૂની અશ્મિભૂત વાહક પેશીધારી ત્રિઅંગી (pteridophytes) વનસ્પતિઓ છે.

(D) $Rhynia$ એ $Silurian$ અને $Devonian$ સમયગાળાનું એક જાણીતું અશ્મિભૂત ટેરિડોફાઇટ છે. તે વિજ્ઞાનમાં જાણીતી સૌથી સરળ અને આદિમ વાહક પેશી ધરાવતી વનસ્પતિઓમાંની એક માનવામાં આવે છે.

(D) $Azolla$ અને $Salvinia$ એ સાચી જલીય હંસરાજ (aquatic ferns) છે.
$Azolla$ નો ઉપયોગ જૈવિક ખાતર તરીકે થાય છે કારણ કે તેના પર્ણોમાં નાઈટ્રોજનનું સ્થાપન કરતા સાયનોબેક્ટેરિયા $Anabaena$ જોવા મળે છે.
$Salvinia$ એ એક જલીય નીંદણ છે અને તેને 'કાશ્મીરનું દુઃખ' (Sorrow of Kashmir) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(B) વનસ્પતિઓનો સમૂહ જેમાં વાહક પેશીઓ ($xylem$ અને $phloem$) હોય છે પરંતુ બીજ ઉત્પન્ન થતા નથી તેને $Pteridophytes$ કહેવામાં આવે છે.
$1$. બ્રાયોફાઇટ્સમાં સાચી વાહક પેશીઓનો અભાવ હોય છે.
$2$. અનાવૃત બીજધારી અને આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓ બીજ ધરાવતી વનસ્પતિઓ છે.
$3$. ટેરિડોફાઇટ્સ બીજાણુઓ દ્વારા પ્રજનન કરે છે અને તે વાહક પેશીઓ ધરાવતી પ્રથમ સ્થળજ વનસ્પતિઓ છે.

(A) બીજ સ્વભાવ એ ઉત્ક્રાંતિની એક પ્રક્રિયા છે જે બીજના વિકાસ તરફ દોરી જાય છે.
તે સૌપ્રથમ કેટલીક ત્રિઅંગી વનસ્પતિઓ જેવી કે $Selaginella$ અને $Marsilea$ માં જોવા મળ્યો હતો.
આ વનસ્પતિઓ વિષમ બીજાણુકતા (heterospory - બે પ્રકારના બીજાણુઓનું નિર્માણ) દર્શાવે છે અને માદા બીજાણુ (megaspore) નું પિતૃ વનસ્પતિ પર જ જળવાઈ રહેવું,જે બીજ સ્વભાવના વિકાસ માટેના આવશ્યક પૂર્વગામી લક્ષણો છે.

(A) $Ginkgo$ એ $Gymnosperm$ (અનાવૃત બીજધારી) વનસ્પતિ છે,$Pteridophyte$ નથી.
$Selaginella$,$Polypodium$ અને $Azolla$ એ ત્રણેય $Pteridophytes$ ના ઉદાહરણો છે.

(C) સાચો જવાબ $C$ છે. ત્રિઅંગી વનસ્પતિઓ (Pteridophytes),$Cycadofilicales$ ની સાથે મળીને મુખ્ય કોલસા નિર્માણ કરનાર વનસ્પતિઓ ગણાય છે.
મહાન કોલસા નિર્માણ કરતા જંગલોનો યુગ $Carboniferous$ સમયગાળાનો છે.
ભારતમાં મળી આવતા કોલસાના ભંડારો મુખ્યત્વે $Permian$ સમયગાળાના છે.

(C) સાચો જવાબ $C$ છે. ફર્ન (ત્રિઅંગી વનસ્પતિઓ) ને સૌથી આદિ જીવંત વાહક પેશીધારી વનસ્પતિઓ માનવામાં આવે છે કારણ કે તેમની પાસે સાચી વાહક પેશીઓ ($xylem$ અને $phloem$) હોય છે,પરંતુ તેઓ બીજ કે પુષ્પો ઉત્પન્ન કરતી નથી. તેઓ પાણી અને પોષક તત્વોના વહન માટે વાહક પેશીતંત્ર વિકસાવનાર વનસ્પતિઓનો પ્રથમ સમૂહ છે.

(A) ફર્નનો પ્રોથેલસ એ હૃદય આકારનો,પ્રકાશસંશ્લેષી અને સ્વતંત્ર જન્યુજનક (gametophyte) છે. તે ઉભયલિંગી અથવા સમસુકાઈ (homothallic) છે કારણ કે તે એક જ સુકાય (thallus) પર નર પ્રજનન અંગો (પુજન્યુધાની - antheridia) અને માદા પ્રજનન અંગો (સ્ત્રીજન્યુધાની - archegonia) બંને ધરાવે છે.

(D) ફર્નમાં,જે પર્ણો બીજાણુધાની ધારણ કરે છે તેને બીજાણુપર્ણ (Sporophylls) કહેવામાં આવે છે. આ પર્ણોને ઘણીવાર ફ્રોન્ડ (Fronds) તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. બીજાણુધાનીઓ સામાન્ય રીતે આ બીજાણુપર્ણોની પૃષ્ઠ અથવા વક્ષ સપાટી પર સમૂહમાં ગોઠવાયેલી હોય છે,જેને સોરસ (Sori) કહેવાય છે. ઉદાહરણ તરીકે $Pteris$ અને $Dryopteris$.

(D) $Ramenta$ (રામેન્ટા) એ પાતળી,બદામી,ભીંગડા જેવી અથવા વાળ જેવી રચનાઓ છે જે ફર્નના પ્રકાંડ,પર્ણદંડ અને કુમળા પાંદડાઓની સપાટી પર જોવા મળે છે. તે વિકાસ પામતા કુમળા પાંદડાઓને સૂકાઈ જવાથી અને યાંત્રિક ઈજાઓથી બચાવવાનું કાર્ય કરે છે.

(A) ફર્ન એ ત્રિઅંગી (Pteridophytes) વનસ્પતિ છે,જે બીજાણુઓ દ્વારા પ્રજનન કરે છે અને તેમાં બીજ કે પુષ્પો ઉત્પન્ન થતા નથી.
ફર્નમાં ફલન માટે પાણીની જરૂર હોય છે જેથી કશાધારી શુક્રકોષો તરીને સ્ત્રીજન્યુધાની (Archegonia) સુધી પહોંચી શકે,જેમાં અંડકોષ હોય છે.
પરાગનલિકા એ બીજધારી વનસ્પતિઓ (અનાવૃત અને આવૃત બીજધારી) ની લાક્ષણિકતા છે અને તે ફર્નના ફલન પ્રક્રિયામાં સામેલ હોતી નથી.

(A) મોટાભાગના ફર્ન (Ferns) માં જોવા મળતું રંભ $Dictyostele$ પ્રકારનું હોય છે.
$Dictyostele$ એ $Siphonostele$ નો એક પ્રકાર છે જે અનેક પર્ણ અવકાશ (leaf gaps) દ્વારા વિભાજિત થયેલું હોય છે.
$Dictyostele$ માં દરેક અલગ વાહક પેશીના જૂથને $meristele$ કહેવામાં આવે છે.
$Dryopteris$,$Pteridium$ અને $Pteris$ જેવા વનસ્પતિઓમાં $Dictyostele$ જોવા મળે છે.

(B) ફર્નના જીવનચક્રમાં,મુખ્ય વનસ્પતિ દેહ બીજાણુજનક $(2n)$ હોય છે.
તે બીજાણુધાનીમાં અર્ધીકરણ દ્વારા બીજાણુઓ ઉત્પન્ન કરે છે.
આ બીજાણુઓ અર્ધીકરણ દ્વારા ઉત્પન્ન થતા હોવાથી તે એકકીય $(n)$ હોય છે.
આ એકકીય બીજાણુઓ અંકુરિત થઈને પ્રધેહ (prothallus) બનાવે છે,જે ફર્નની સ્વતંત્ર જન્યુજનક અવસ્થા છે.
તેથી,બીજાણુ એ જન્યુજનક અવસ્થાની શરૂઆત દર્શાવે છે.

(C) યુસ્પોરેન્જિયેટ પ્રકારની બીજાણુધાનીનો વિકાસ સપાટી પરના પ્રારંભિક કોષોના સમૂહમાંથી થાય છે.
આ કોષો પરિઘવર્તી રીતે વિભાજન પામીને બહારની દીવાલનું સ્તર અને અંદરની બીજાણુજનક પેશી બનાવે છે.
આ લેપ્ટોસ્પોરેન્જિયેટ વિકાસથી વિપરીત છે,જેમાં બીજાણુધાની એક જ પ્રારંભિક કોષમાંથી ઉદ્ભવે છે.

(D) મેરિસ્ટિલ્સ એ ફર્નના રાઈઝોમ (પ્રકાંડ) માં જોવા મળતી નાની વાહક પુલની રચનાઓ છે.
દરેક મેરિસ્ટિલમાં મધ્યમાં જલવાહક પેશી હોય છે જેની આસપાસ અન્નવાહક પેશી આવેલી હોય છે,અને તે પરિચક્ર (pericycle) તથા અંતઃસ્તર (endodermis) દ્વારા ઘેરાયેલી હોય છે.
આ રચનાઓ ટેરિડોફાઈટ્સ,ખાસ કરીને ફર્નના રાઈઝોમમાં જોવા મળતી જટિલ વાહક પેશીની લાક્ષણિકતા છે.

(D) અફલિત બીજાણુજનન (Apogamy): આ એક એવી પ્રક્રિયા છે જેમાં જન્યુઓના જોડાણ (ફલન) વગર જન્યુજનક (સુકાય) માંથી સીધો બીજાણુજનક (sporophyte) વિકાસ પામે છે. ફર્નમાં,સુકાય એકકીય હોય છે,અને જો તેના કોષોમાંથી બીજાણુજનકનો વિકાસ થાય,તો તે અફલિત બીજાણુજનનનું ઉદાહરણ છે.

(D) ફર્નનાં પર્ણો (fronds) સામાન્ય રીતે મુક્ત દ્વિભાજી શિરાવિન્યાસ દર્શાવે છે.
આ પ્રકારના શિરાવિન્યાસમાં,શિરાઓ વારંવાર બે સમાન ભાગોમાં વિભાજિત થાય છે (દ્વિભાજી) અને તે કોઈ જાળી કે બંધ લૂપ બનાવતી નથી.
આ ટેરિડોફાઇટ્સ જેવા કે ફર્નનું એક આદિમ અને લાક્ષણિક લક્ષણ છે,જેને ઘણીવાર ફર્કેટ (furcate) શિરાવિન્યાસ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(B) બીજાણુપુંજ (Sorus) $(sori = \text{બહુવચન})$: આ બીજાણુધાનીઓનો એક સમૂહ છે જે ત્રિઅંગી વનસ્પતિઓમાં (ફર્ન) જરાયુ (placenta) પર જોડાયેલ હોય છે અને સામાન્ય રીતે ઇન્ડ્યુસિયમ તરીકે ઓળખાતી પટલ જેવી રચના દ્વારા સુરક્ષિત હોય છે.

(A) ફર્ન જેવા ત્રિઅંગી (pteridophytes) વનસ્પતિઓનો મુખ્ય દેહ બીજાણુજનક $(2n)$ હોય છે.
આ વનસ્પતિઓ બીજાણુધાની (sporangia) નામની વિશિષ્ટ રચનાઓમાં બીજાણુઓ ઉત્પન્ન કરીને અલિંગી પ્રજનન કરે છે.
બીજાણુધાનીઓ ઘણીવાર બીજાણુપર્ણ (sporophylls) તરીકે ઓળખાતા પર્ણોની નીચેની સપાટી પર જોવા મળે છે.
તેથી,સાચો જવાબ $A$ (બીજાણુધાની) છે.

(D) ફર્ન પ્રોથેલસ એ ફર્નના જીવનચક્રમાં જન્યુજનક અવસ્થા છે.
ટેરિડોફાઇટ્સના જીવનચક્રમાં,મુખ્ય વનસ્પતિ દેહ બીજાણુજનક $(2n)$ હોય છે,જે અર્ધીકરણ દ્વારા બીજાણુઓ ઉત્પન્ન કરે છે.
આ બીજાણુઓ અંકુરિત થઈને એક નાની,બહુકોષીય,મુક્ત-જીવી,પ્રકાશસંશ્લેષી થેલેસ જેવી રચના બનાવે છે જેને પ્રોથેલસ કહેવામાં આવે છે.
પ્રોથેલસ એ જન્યુજનક હોવાથી,તે એકકીય $(n)$ હોય છે.
તેથી,ફર્ન પ્રોથેલસના કોષોના કોષકેન્દ્રમાં $n$ રંગસૂત્રો હોય છે.

(B) સાચો જવાબ $B$ છે.
ફર્નમાં,બીજાણુધાની (sporangium) ની દીવાલ કોષોની એક વિશિષ્ટ હારની બનેલી હોય છે જેને $Annulus$ કહેવામાં આવે છે.
જેમ જેમ $Annulus$ ના કોષો બાષ્પીભવન દ્વારા પાણી ગુમાવે છે,તેમ તેમ તેમાં તણાવ ઉત્પન્ન થાય છે,જેના કારણે બીજાણુધાની $Stomium$ પાસે ફાટી જાય છે.
આ પ્રક્રિયા એક ગોફણ (sling) ની જેમ કાર્ય કરે છે,જેના પરિણામે બીજાણુઓ હવામાં બળપૂર્વક ફેંકાય છે અને તેમનું વિકિરણ થાય છે.

(B) ફર્નમાં,બીજાણુધાનીઓ સમૂહમાં ઉત્પન્ન થાય છે જેને બીજાણુધાનીપુંજ (sori) કહેવામાં આવે છે. આ બીજાણુધાનીપુંજ સામાન્ય રીતે પર્ણની અભ્યાક્ષ (નીચેની) સપાટી પર જોવા મળે છે,જેને બીજાણુ પર્ણ (sporophylls) કહેવાય છે. તે પર્ણની નીચેની સપાટી પર કિનારીએ અથવા સપાટી પર ગોઠવાયેલા હોઈ શકે છે.

(D) ફર્નનો પ્રોથેલસ ચપટો,લીલો,સ્વયંપોષી,હૃદય આકારનો (cordate),બહુકોષીય,અલ્પજીવી,પૃષ્ઠવક્ષી (dorsiventral) અને મુક્તજીવી સ્વતંત્ર જન્યુજનક (gametophyte) છે.
તે સામાન્ય રીતે આશરે $1/8$ થી $1/3$ ઇંચ $(5-10 \text{ mm})$ કદનો હોય છે અને તેમાં વાહક પેશીઓનો અભાવ હોય છે.

(D) ફર્નના એન્થેરોઝોઇડ્સ (નર જન્યુઓ) સર્પાકાર રીતે ગૂંચળાદાર ($2-3$ ગૂંચળા) અને બહુ-કશાધારી હોય છે,જેમાં $40-50$ વ્હિપલેશ પ્રકારની કશાઓ આવેલી હોય છે. તેથી,તેઓ ગૂંચળાદાર અને બહુ-કશાધારી બંને હોવાથી,વિકલ્પ $D$ સૌથી યોગ્ય છે કારણ કે તે વર્ણવેલ તમામ લાક્ષણિકતાઓનો સમાવેશ કરે છે.

(A) ફર્નમાં,દરેક બીજાણુધાની (sporangium) એક બહુકોષીય વૃંત (stalk) અને બાયકોન્વેક્સ (દ્વિ-બહિર્ગોળ) કેપ્સ્યુલની બનેલી હોય છે. કેપ્સ્યુલ એ ભાગ છે જેમાં બીજાણુઓ (spores) આવેલા હોય છે.

(C) $Stomium$ એ બીજાણુધાનીની દીવાલનો એક વિશિષ્ટ ભાગ છે જે પાતળી દીવાલવાળા,ત્રિજ્યાવર્તી રીતે લંબાયેલા કોષોનો બનેલો હોય છે.
જ્યારે બીજાણુધાની પરિપક્વ થાય છે અને સુકાઈ જાય છે,ત્યારે $Annulus$ (જાડી દીવાલવાળા કોષોની હારમાળા) સંકોચાય છે,જેના કારણે $Stomium$ ફાટી જાય છે અને બીજાણુઓ મુક્ત થાય છે.
તેથી,$Stomium$ એ બીજાણુધાનીના સ્ફોટનનું સ્થાન છે.

(B) ફર્ન (ferns) ના પાંદડા મોટા,મેગાફિલસ (મોટા પર્ણવાળા) અને પીંછા જેવા હોય છે,જેને સામાન્ય રીતે 'ફ્રોન્ડ' (fronds) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. ફર્નના યુવાન,ગૂંચળાયેલા પાંદડાઓને ખાસ કરીને 'ફિડલહેડ્સ' (fiddleheads) અથવા 'સર્કિનેટ વર્નેશન' (circinate vernation) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,પરંતુ પરિપક્વ પર્ણની રચનાને 'ફ્રોન્ડ' કહેવામાં આવે છે.

(C) ફર્નમાં,જીવનચક્રમાં પેઢી એકાંતરણ જોવા મળે છે. દ્વિકીય બીજાણુજનક (sporophyte) બીજાણુધાનીમાં અર્ધીકરણ દ્વારા એકકીય બીજાણુઓ (spores) ઉત્પન્ન કરે છે. જ્યારે આ બીજાણુઓ યોગ્ય સપાટી પર પડે છે,ત્યારે તેઓ અંકુરિત થઈને એક નાનો,હૃદય આકારનો,સ્વતંત્ર અને પ્રકાશસંશ્લેષી જન્યુજનક (gametophyte) બનાવે છે જેને પ્રોથેલસ કહેવામાં આવે છે. તેથી,પ્રોથેલસ સીધો બીજાણુમાંથી વિકસે છે.

(C) ફર્ન એ ત્રિઅંગી (Pteridophyta) સમૂહની વનસ્પતિ છે.
ત્રિઅંગી વનસ્પતિઓમાં,નર જન્યુઓ (પુજન્યુઓ અથવા શુક્રકોષો) સામાન્ય રીતે બહુ-પક્ષ્મધારી (multiciliate) અને કુંતલાકાર (spirally coiled) હોય છે.
આ શુક્રકોષોને સ્ત્રીજન્યુધાની (archegonia) સુધી પહોંચવા માટે પાણીની જરૂર પડે છે.
તેથી,ફર્નના શુક્રકોષનું સાચું વર્ણન બહુ-પક્ષ્મધારી અને કુંતલાકાર છે.

(C) ફર્નના જીવનચક્રમાં પ્રભાવી તબક્કો બીજાણુજનક (sporophyte) છે.
અંગી (Pteridophytes) માં,મુખ્ય વનસ્પતિ દેહ સાચા મૂળ,પ્રકાંડ અને પર્ણોમાં વિભેદિત હોય છે,અને તે દ્વિકીય $(2n)$ બીજાણુજનક પેઢીનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.

(C) મોટાભાગના સામાન્ય ફર્ન (લેપ્ટોસ્પોરેન્જિએટ ફર્ન) માં,પ્રતિ બીજાણુધાની બીજાણુઓની સંખ્યા સામાન્ય રીતે $64$ હોય છે.
આનું કારણ એ છે કે બીજાણુ માતૃકોષ અર્ધીકરણ (meiosis) પામીને $4$ બીજાણુઓ ઉત્પન્ન કરે છે,અને પરિણામી કોષો $4$ ક્રમિક સમભાજન (mitotic divisions) ($2^4 = 16$ કોષો) માંથી પસાર થાય છે,ત્યારબાદ અર્ધીકરણ દ્વારા $16 \times 4 = 64$ બીજાણુઓ ઉત્પન્ન થાય છે.
તેથી,$64$ એ ઘણા ફર્નની બીજાણુધાનીમાં જોવા મળતી બીજાણુઓની લાક્ષણિક સંખ્યા છે.

(B) $Nephrolepis$ એ હંસરાજ (ferns) ની એક પ્રજાતિ છે,જે $Pteridophyta$ (ત્રિઅંગી) સમૂહમાં આવે છે.
$Pteridophytes$ એ વાહક પેશીધારી વનસ્પતિઓ છે જે બીજાણુઓ દ્વારા પ્રજનન કરે છે અને તેમાં બીજ કે પુષ્પો હોતા નથી.
તેથી,$Nephrolepis$ નું સાચું વર્ગીકરણ $Pteridophyte$ (ત્રિઅંગી) છે.

(B) ફર્ન (pteridophytes) માં પુજન્યુધાની એક ગોળાકાર રચના છે.
તેમાં વંધ્ય કોષોનું બનેલું એક આવરણ હોય છે જે અંદરના પુજન્યુજનક કોષોને ઘેરે છે.
આ આવરણ એકસ્તરીય હોય છે અને તે $3$ કોષોનું બનેલું હોય છે (બે રીંગ કોષો અને એક ટોપી જેવો કોષ).

(D) . ફર્ન સામાન્ય રીતે જંગલની આગ પછી તે વિસ્તારમાં વસવાટ કરનારા પ્રથમ છોડ છે.
આ એટલા માટે થાય છે કારણ કે તેમના જમીનની અંદર રહેલા $Rhizomes$ (પ્રકાંડ) આગમાં બચી જાય છે,જ્યારે જમીનની ઉપરના ભાગો બળી જાય છે.

(C) ફર્નમાં,જન્યુજનક અવસ્થા એક નાની,મુક્ત-જીવી,પ્રકાશસંશ્લેષી અને હૃદય આકારની રચના દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે જેને પ્રોથેલસ કહેવામાં આવે છે.
આ પ્રોથેલસ ઉભયલિંગી (monoecious) હોય છે,જેનો અર્થ છે કે તે એક જ વનસ્પતિ દેહ પર નર પ્રજનન અંગો (પુજન્યુધાની - antheridia) અને માદા પ્રજનન અંગો (સ્ત્રીજન્યુધાની - archegonia) બંને ધરાવે છે.
તેથી,પ્રોથેલસ દ્વિલિંગી છે.