Bryophytes (General) Questions in Gujarati

(C) $Nostoc$ એ સાયનોબેક્ટેરિયાનું એક પ્રજાતિ છે જે વિવિધ વનસ્પતિઓ સાથે સહજીવન સંબંધો બનાવવા માટે જાણીતું છે.
ચોક્કસ રીતે,$Nostoc$ ની વસાહતો ઘણીવાર બ્રાયોફાઇટ $Anthoceros$ ના સુકાય (thallus) ની અંદર અવકાશી પરોપજીવી અથવા સહજીવી તરીકે જોવા મળે છે.
આ જોડાણમાં,$Nostoc$ એ $Anthoceros$ વનસ્પતિને નાઇટ્રોજનનું સ્થાપન કરીને આપે છે,જ્યારે વનસ્પતિ સાયનોબેક્ટેરિયાને સુરક્ષિત વાતાવરણ પૂરું પાડે છે.

(B) . $Bryophyta$ (દ્વિઅંગી) માં $xylem$ (જલવાહક) અને $phloem$ (અન્નવાહક) જેવી વિશિષ્ટ વાહક પેશીઓનો અભાવ હોય છે.
તેઓ જમીન પર ઉગતા પ્રથમ વનસ્પતિ સમૂહ છે જે ભ્રૂણ બનાવે છે,તેથી તેમને અવાહક ભ્રૂણધારી તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.

(D) સાચો જવાબ $(d)$ છે. ન્યુઝીલેન્ડમાં જોવા મળતી મોસની પ્રજાતિ ડોસોનિયા (Dawsonia) ને સૌથી મોટું બ્રાયોફાઇટ માનવામાં આવે છે,જેની ઊંચાઈ $60 \ cm$ સુધી પહોંચી શકે છે.

(C) પ્રો. $S.R. Kashyap$ ને "ભારતીય બ્રાયોલોજીના પિતા" તરીકે વ્યાપકપણે ઓળખવામાં આવે છે.
તેમણે ભારતમાં, ખાસ કરીને હિમાલયના પ્રદેશમાં લીવરવર્ટ્સ અને મોસના અભ્યાસમાં મહત્વપૂર્ણ યોગદાન આપ્યું હતું.
પશ્ચિમ હિમાલયના બ્રાયોફાઈટ વનસ્પતિજગત પરના તેમના વ્યાપક સંશોધન અને દસ્તાવેજીકરણે ભારતમાં આ ક્ષેત્રનો પાયો નાખ્યો હતો.

(C) $Bryophyta$ (દ્વિઅંગી) માં,જીવનચક્ર વિષમરૂપી એકાંતરજનન દર્શાવે છે.
આનો અર્થ એ છે કે બીજાણુજનક અવસ્થા $(2n)$ અને જન્યુજનક અવસ્થા $(n)$ એકબીજાથી બાહ્યાકાર અને રચનાત્મક રીતે અલગ હોય છે.
જન્યુજનક એ પ્રભાવી,સ્વતંત્ર અને પ્રકાશસંશ્લેષી તબક્કો છે,જ્યારે બીજાણુજનક પોષણ અને આધાર માટે જન્યુજનક પર નિર્ભર રહે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(D) $Archegonium$ (સ્ત્રીજન્યુધાની) એ દ્વિઅંગી (bryophytes),ત્રિઅંગી (pteridophytes) અને કેટલાક અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં માદા પ્રજનન અંગ છે.
તે ફૂલેલા નીચેના ભાગનો બનેલો હોય છે જેને $Venter$ (વેન્ટર) કહેવાય છે અને એક પાતળી ગ્રીવા (neck) ધરાવે છે.
$Venter$ માં અંડકોષ (egg cell) અને વેન્ટર કેનાલ કોષ આવેલા હોય છે.

(B) સાચો જવાબ $B$ છે.
$1$. દ્વિઅંગીઓ (Bryophytes) એ અવાહક પેશીધારી વનસ્પતિઓ છે,જેનો અર્થ છે કે તેમાં પાણી અને પોષક તત્વોના વહન માટે વિશિષ્ટ $xylem$ (જલવાહક) અને $phloem$ (અન્નવાહક) પેશીઓનો અભાવ હોય છે.
$2$. તેઓ બીજાણુઓ દ્વારા પ્રજનન કરે છે અને પેઢી એકાંતરણ દર્શાવે છે,જેમાં યુગ્મનજ (zygote) વિકાસ પામીને ભ્રૂણ (embryo) બનાવે છે,જે અંતે બીજાણુજનક (sporophyte) અવસ્થામાં પરિણમે છે.
$3$. ત્રિઅંગીઓથી વિપરીત,તેમાં વાહક પેશીઓ હોતી નથી,અને અનાવૃત બીજધારીઓથી વિપરીત,તેઓ બીજ ઉત્પન્ન કરતા નથી.

(C) સાચો જવાબ $C$ છે. બ્રાયોફાઇટ્સ ખૂબ જ પર્યાવરણીય મહત્વ ધરાવે છે.
$1$. તેઓ ખુલ્લા ખડકો અથવા જમીન પર વનસ્પતિના અનુક્રમણ (plant succession) માં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે,કારણ કે તેઓ ઘણીવાર પ્રથમ વસાહતી સજીવો (pioneer species) તરીકે કાર્ય કરે છે.
$2$. તેઓ જમીનની સપાટી પર ગાઢ પડ બનાવીને વહેતા પાણી દ્વારા થતા જમીનના ધોવાણને અટકાવવામાં મદદ કરે છે.
$3$. કેટલીક પ્રજાતિઓ,જેમ કે $Sphagnum$,પીટ (peat) તરીકે વપરાય છે,પરંતુ તેમનું મુખ્ય મહત્વ પર્યાવરણીય સૂચક તરીકે અને જમીનને જકડી રાખનાર તરીકે છે.

(D) $Bryophyta$ (દ્વિઅંગી) માં,બીજાણુજનક $(Sporophyte)$ મુક્તજીવી કે પ્રકાશસંશ્લેષી રીતે સ્વતંત્ર હોતું નથી.
તેના બદલે,બીજાણુજનક બહુકોષીય હોય છે અને પોષણ માટે પ્રકાશસંશ્લેષી જન્યુજનક $(Gametophyte)$ સાથે જોડાયેલું રહે છે.
તેથી,વિકલ્પ $D$ એ $Bryophyta$ નું લાક્ષણિક લક્ષણ નથી.

(A) જન્યુજનક અવસ્થા એકકીય $(n)$ હોય છે અને તે દ્વિઅંગી વનસ્પતિઓના જીવનચક્રમાં પ્રભાવી તબક્કો દર્શાવે છે.
જન્યુજનક અવસ્થા બીજાણુના અંકુરણથી શરૂ થાય છે અને જન્યુઓના નિર્માણ સાથે પૂર્ણ થાય છે.
જન્યુઓ એ જન્યુજનક અવસ્થાની અંતિમ નીપજ છે,જે જોડાઈને દ્વિતીય $(2n)$ યુગ્મનજ બનાવે છે,જે બીજાણુજનક અવસ્થાની શરૂઆત કરે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(D) સાચો જવાબ $(d)$ છે.
$Sphagnum$,જેને સામાન્ય રીતે બોગ મોસ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,તે બ્રાયોફાઇટા વિભાગમાં આવતી સાચી મોસ છે.
ક્લબ મોસ એ $Lycopodium$ માટે વપરાતો શબ્દ છે,જે એક ત્રિઅંગી (pteridophyte) વનસ્પતિ છે.
રેન્ડિયર મોસ એ એક લાઈકેન ($Cladonia$ $rangiferina$) છે.
આઇરિશ મોસ એ એક લાલ લીલ ($Chondrus$ $crispus$) છે.

(C) સાચો જવાબ $C$ છે.
$1$. બ્રાઉન આલ્ગી $(Phaeophyceae)$ અને રેડ આલ્ગી $(Rhodophyceae)$ મુખ્યત્વે દરિયાઈ છે અને સામાન્ય રીતે દરિયાકિનારે જોવા મળે છે.
$2$. મોસ $(Bryophytes)$ ને તેમની વૃદ્ધિ અને પ્રજનન માટે ભેજવાળા અને છાયાવાળા વાતાવરણની જરૂર હોય છે. તેઓ સામાન્ય રીતે દરિયાઈ વાતાવરણમાં જોવા મળતી વધુ ક્ષારતાવાળી પરિસ્થિતિમાં અનુકૂલિત હોતા નથી.
$3$. તેથી,દરિયાકિનારે મોસ જોવા મળવાની શક્યતા સૌથી ઓછી છે.

(B) $Marchantia$ નું સ્પોરોગોનિયમ ફૂટ (foot),સીટા (seta) અને કેપ્સ્યુલ (capsule) માં વિભેદિત હોય છે.
કેપ્સ્યુલમાં ઇલેટર્સ $(2n)$ આવેલા હોય છે.
ઇલેટર્સ દ્વિતીય (diploid),ત્રાકાકાર,ભેજગ્રાહી અને લાંબી રચનાઓ છે,જેમાં $2$ સર્પાકાર પટ્ટીઓ હોય છે જે બીજાણુઓના વિકિરણમાં મદદ કરે છે.

(B) વનસ્પતિઓના જીવનચક્રમાં,પ્રભાવી અવસ્થા તે છે જે સ્વતંત્ર અને પ્રકાશસંશ્લેષી હોય છે.
$Bryophyta$ (દ્વિઅંગી) માં,મુખ્ય વનસ્પતિ દેહ એકકીય જન્યુજનક હોય છે,જે સ્વતંત્ર અને પ્રકાશસંશ્લેષી છે.
તેનાથી વિપરીત,$Pteridophyta$ (ત્રિઅંગી),$Gymnosperms$ (અનાવૃત બીજધારી) અને $Angiosperms$ (આવૃત બીજધારી) માં,પ્રભાવી અવસ્થા દ્વિકીય બીજાણુજનક (sporophyte) હોય છે.

(C) દ્વિઅંગીઓને જમીન પર વસતી પ્રથમ વનસ્પતિઓ માનવામાં આવે છે,જેને ઘણીવાર વનસ્પતિ સૃષ્ટિના ઉભયજીવીઓ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તેઓ ભ્રૂણધારી (embryophytes) વનસ્પતિઓનું સૌથી સરળ અને આદિ જૂથ છે.
તેમાં આશરે $840$ પ્રજાતિઓ અને $23,500$ જાતિઓનો સમાવેશ થાય છે.

(D) $Sphagnum$ (સ્ફેગ્નમ) નું આર્થિક મહત્વ ઘણું વધારે છે.
$1$. તે પીટ (peat) પૂરો પાડે છે,જેનો ઉપયોગ લાંબા સમયથી બળતણ તરીકે થાય છે.
$2$. તેની પાણી સંગ્રહ કરવાની ઉચ્ચ ક્ષમતાને કારણે,તેનો ઉપયોગ જીવંત સામગ્રી (જેમ કે વનસ્પતિના મૂળ) ના પરિવહન દરમિયાન પેકિંગ સામગ્રી તરીકે થાય છે જેથી તે સુકાઈ ન જાય.
$3$. તેની ઉત્તમ પાણી જાળવી રાખવાની ક્ષમતાને કારણે તેનો ઉપયોગ સીડ બેડ (seed beds) માં પણ થાય છે.

(C) . બ્રાયોફાઇટ્સમાં માદા પ્રજનન અંગ આર્કિગોનિયા (સ્ત્રી જન્યુધાની) છે. તે કુંજાકાર (flask-shaped) રચના છે જે લાંબી ગ્રીવા અને ગોળાકાર ફૂલેલા ઉદરમાં વિભેદિત હોય છે. લીલમાં આવા વિશિષ્ટ બહુકોષીય પ્રજનન અંગોનો અભાવ હોય છે,જ્યારે બ્રાયોફાઇટ્સમાં તે જોવા મળે છે,જે એક મહત્વપૂર્ણ ઉત્ક્રાંતિ લક્ષણ છે.

(A) બ્રાયોફાઇટ્સમાં દ્વિતીય $(2n)$ રંગસૂત્ર સંખ્યા બીજાણુ માતૃકોષમાં જોવા મળે છે.
બ્રાયોફાઇટનું મુખ્ય વનસ્પતિ શરીર એકકીય $(n)$ હોય છે.
બીજાણુ માતૃકોષો બીજાણુધાનીમાં આવેલા હોય છે,જે અર્ધીકરણ (reduction division) દ્વારા એકકીય $(n)$ બીજાણુઓ ઉત્પન્ન કરે છે.
જન્યુઓ,બીજાણુઓ અને મિયોસ્પોર એ તમામ એકકીય $(n)$ રચનાઓ છે.

(B) જેમા (Gemmae) એ કેટલીક $Bryophytes$ (દ્વિઅંગી) વનસ્પતિઓમાં,ખાસ કરીને $Marchantia$ જેવા લીવરવર્ટ્સમાં જોવા મળતી વિશિષ્ટ વાનસ્પતિક પ્રજનન રચનાઓ છે.
આ લીલા,બહુકોષીય,અલિંગી કલિકાઓ છે જે થેલસ પર આવેલા જેમા કપ (gemma cups) નામની નાની રચનાઓમાં વિકસે છે.
જ્યારે આ જેમા પિતૃ વનસ્પતિથી અલગ થાય છે,ત્યારે તે અંકુરિત થઈને નવી વનસ્પતિ બનાવે છે.

(A) બ્રાયોફાઇટ્સમાં નર પ્રજનન અંગને પુજન્યુધાની (antheridium) કહેવામાં આવે છે,જે સામાન્ય રીતે ગોળાકાર હોય છે.
તે દ્વિ-કશાધારી નર જન્યુઓ ઉત્પન્ન કરે છે જેને એન્થેરોઝોઇડ્સ (પુજન્યુઓ) કહેવાય છે.
આ બંને કશા રચનામાં સમાન હોય છે,અગ્ર ભાગે જોડાયેલી હોય છે અને તે વ્હિપલેશ (whiplash) પ્રકારની હોય છે.

(A) બ્રાયોફાઇટ્સના જલીય મૂળ માટેનો પુરાવો પક્ષ્મલ (કશાધારી) શુક્રકોષો (એન્થેરોઝોઇડ્સ) ની હાજરી છે.
બ્રાયોફાઇટ્સમાં ફલન માટે પાણી અનિવાર્ય છે કારણ કે એન્થેરોઝોઇડ્સને અંડકોષ સુધી પહોંચવા માટે પ્રવાહી માધ્યમમાં તરવાની જરૂર હોય છે.
ફલનની પ્રક્રિયા માટે પાણી પરની આ નિર્ભરતા તેમના જલીય પૂર્વજો પાસેથી વારસામાં મળેલી એક આદિમ લાક્ષણિકતા છે.

(A) $Buxbaumia aphylla$ એ મૃતોપજીવી બ્રાયોફાઇટનું જાણીતું ઉદાહરણ છે.
આ વનસ્પતિઓ હરિતદ્રવ્યવિહીન (લીલા રંગની હોતી નથી) હોય છે અને તે સડેલા લાકડા જેવા મૃત કાર્બનિક પદાર્થોમાંથી પોતાનું પોષણ મેળવે છે.

(C) $Bryophytes$ (દ્વિઅંગી) માં,જન્યુજનક એ જીવનચક્રનો પ્રભાવી,સ્વતંત્ર અને પ્રકાશસંશ્લેષી તબક્કો છે.
બીજાણુજનક બહુકોષીય હોય છે અને પોષણ તથા રક્ષણ માટે જન્યુજનક સાથે જોડાયેલ રહે છે.
તેથી,બીજાણુજનક તેના અસ્તિત્વ માટે આંશિક અથવા સંપૂર્ણ રીતે જન્યુજનક પર આધારિત હોય છે.

(B) સાચો જવાબ $B$ છે.
લિવરવર્ટ્સ એ બ્રાયોફાઇટ્સનો એક સમૂહ છે જે ભેજવાળી, છાયાવાળી અને આર્દ્ર જગ્યાઓમાં સારી રીતે વિકાસ પામે છે.
પશ્ચિમ હિમાલય તેના ઉચ્ચ ભેજ, ઠંડા તાપમાન અને વિવિધ સૂક્ષ્મ નિવાસસ્થાનો માટે જાણીતું છે, જે લિવરવર્ટ્સના વિકાસ અને વિવિધતા માટે આદર્શ વાતાવરણ પૂરું પાડે છે.
લિવરવર્ટ્સની આ સમૃદ્ધ જૈવવિવિધતાને કારણે, પશ્ચિમ હિમાલયને "લિવરવર્ટ્સની સુવર્ણ ખાણ" તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(D) $Bryophytes$ (દ્વિઅંગી વનસ્પતિઓ) માં મુખ્ય વનસ્પતિ દેહ જન્યુજનક $(Gametophyte)$ છે,જે સ્વતંત્ર અને પ્રકાશસંશ્લેષી હોય છે.
બીજાણુજનક $(Sporophyte)$ મુક્તજીવી હોતું નથી; તે તેના પોષણ માટે જન્યુજનક પર આંશિક અથવા સંપૂર્ણ રીતે આધારિત હોય છે.
તેથી,બીજાણુજનક તબક્કો નાનો હોય છે અને સામાન્ય રીતે જન્યુજનક પર પરોપજીવી હોય છે.

(D) બ્રાયોફાઇટ્સ નીચેના લક્ષણો ધરાવે છે:
$1$. તેઓ સ્ત્રીજન્યુધાની (archegonium) તરીકે ઓળખાતું ફ્લાસ્ક આકારનું માદા પ્રજનન અંગ અને પુંજન્યુધાની (antheridium) તરીકે ઓળખાતું ગોળાકાર નર પ્રજનન અંગ ધરાવે છે.
$2$. તેઓ હરિતકણ ધરાવે છે,જે તેમને પ્રકાશસંશ્લેષી અને લીલા રંગના બનાવે છે.
$3$. તેમનું વનસ્પતિ શરીર સામાન્ય રીતે સુકાયક (thalloid) હોય છે (જે સાચા મૂળ,પ્રકાંડ કે પર્ણોમાં વિભેદિત હોતું નથી) અને તે એકકોષીય કે બહુકોષીય મૂલાંગો દ્વારા આધાર સાથે જોડાયેલું હોય છે.
તેથી,આપેલ તમામ વિધાનો સાચા છે.

(C) લિવરવર્ટ્સ (બ્રાયોફાઇટ્સનો એક સમૂહ) નો સુકાય (thallus) પૃષ્ઠવક્ષીય રીતે ચપટો,ખંડિત,યકૃત જેવો,જમીન પર પથરાયેલો અને દ્વિભાજી શાખાઓ ધરાવતો હોય છે.
$Marchantia$ એ લિવરવર્ટ્સનું એક વિશિષ્ટ પ્રજાતિ છે જે આ લાક્ષણિક દ્વિભાજી શાખાઓની ભાત સ્પષ્ટપણે દર્શાવે છે.

(D) બ્રાયોફાઇટ્સને વનસ્પતિ સૃષ્ટિના ઉભયજીવીઓ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે કારણ કે તેમને તેમના જીવનચક્રને પૂર્ણ કરવા માટે પાણીની જરૂર હોય છે. ખાસ કરીને,નર જન્યુઓ (એન્થેરોઝોઇડ્સ) કશાધારી અને ચલિત હોય છે. તેમને એન્થેરિડિયમમાંથી આર્કિગોનિયમ સુધી તરીને જવા માટે અને ફલન માટે અંડકોષ સુધી પહોંચવા માટે પાણીના સ્તરની જરૂર હોય છે.

(C) બ્રાયોફાઇટ્સમાં મુખ્ય વનસ્પતિ દેહ જન્યુજનક (gametophyte) હોય છે,જે સ્વતંત્ર અને પ્રકાશસંશ્લેષી હોય છે. બીજાણુજનક (sporophyte) બહુકોષીય હોય છે અને પોષણ માટે જન્યુજનક પર આધાર રાખે છે. તેથી,'જન્યુજનક ટૂંકી અને પરાવલંબી હોય છે' તે વિધાન ખોટું છે,કારણ કે જન્યુજનક એ પ્રભાવી અને સ્વતંત્ર અવસ્થા છે.

(D) $Bryophyta$ (બ્રાયોફાઇટા) શબ્દ $1864$ માં $Robert$ $Braun$ દ્વારા આપવામાં આવ્યો હતો.
તેમણે શરૂઆતમાં લીલ,ફૂગ,લાઈકેન અને મોસને આ સમૂહમાં સામેલ કર્યા હતા.

(C) બ્રાયોફાઇટ્સમાં માદા પ્રજનન અંગને સ્ત્રીજન્યુધાની (Archegonium) કહેવામાં આવે છે.
તે કુંજા આકારની હોય છે,જેમાં નળાકાર ગ્રીવા અને ફૂલેલો ભાગ હોય છે જેને અંડધાનીનો ગર્ભ (venter) કહેવામાં આવે છે.

(D) $Anthoceros$ (એન્થોસિરોસ) એક એવું બ્રાયોફાઇટ છે જે નાઇટ્રોજનનું સ્થાપન કરતી બ્લુ-ગ્રીન આલ્ગી,$Nostoc$ (નોસ્ટોક) સાથે સહજીવન દર્શાવે છે.
આ લીલ $Anthoceros$ ના સુકાયમાં રહેલી શ્લેષ્મ ગુહાઓ (slime cavities) માં વસવાટ કરે છે,જ્યાં તે વનસ્પતિને નાઇટ્રોજન પૂરો પાડે છે અને બદલામાં વનસ્પતિ તેને આશ્રય અને કાર્બોદિત પદાર્થો આપે છે.

(C) બ્રાયોફાઇટ્સમાં આર્કિગોનિયમ એ કુંજા આકારનું માદા પ્રજનન અંગ છે.
તે લાંબી,પાતળી ગ્રીવા અને ફૂલેલા નીચેના ભાગનું બનેલું હોય છે જેને વેન્ટર કહેવામાં આવે છે.
વેન્ટરમાં એક વેન્ટર નલિકા કોષ અને એક મોટો અંડકોષ (oosphere) હોય છે.
તેથી,વેન્ટર એ ભાગ છે જે અંડકોષને ઘેરે છે.

(D) $Bryophyta$ (દ્વિઅંગી) નું જીવનચક્ર એકકીય જન્યુજનક અને દ્વિકીય બીજાણુજનક વચ્ચે પેઢી એકાંતરણ દર્શાવે છે.
$Bryophyta$ માં,પ્રભાવી,સ્વતંત્ર અને પ્રકાશસંશ્લેષી તબક્કો એકકીય જન્યુજનક છે.
બીજાણુજનક બહુકોષીય હોય છે અને પોષણ માટે જન્યુજનક પર આધાર રાખે છે.
તેથી,દ્વિઅંગી વનસ્પતિનો પુખ્ત વનસ્પતિ દેહ જન્યુજનક છે.

(A) અફલિત પ્રજનન (Parthenogenesis) એ અલિંગી પ્રજનનનો એક પ્રકાર છે જેમાં સજીવ અફલિત અંડકોષ અથવા દૈહિક કોષમાંથી અર્ધીકરણની પ્રક્રિયા વગર વિકાસ પામે છે.
આ પ્રક્રિયા દરમિયાન કોઈ પણ પ્રકારનું ન્યૂનકારી વિભાજન $(meiosis)$ થતું નથી,તેથી રંગસૂત્રોની સંખ્યામાં કોઈ ફેરફાર થતો નથી.
આથી,બીજી પેઢીમાં રંગસૂત્રોની સંખ્યા પિતૃ છોડ જેટલી જ સમાન રહેશે.

(C) ઈલેટર્સ એ દ્વિતીય (diploid),ત્રાકાકાર,ભેજગ્રાહી અને લાંબી રચનાઓ છે જે અમુક લીવરવર્ટ્સ (જેમ કે માર્કેન્શિયા) ના બીજાણુધાનીમાં જોવા મળે છે. તે ભેજમાં થતા ફેરફારો પ્રત્યે સંવેદનશીલ હોય છે અને પરિપક્વતા સમયે વળાઈને બીજાણુઓના વિકિરણમાં મદદ કરે છે.

(B) વનસ્પતિ સૃષ્ટિમાં,ઉત્ક્રાંતિ દરમિયાન જન્યુજનકનું કદ ઘટતું જાય છે.
બ્રાયોફાઇટ્સ જેવા કે $Polytrichum$ (એક મોસ) માં પ્રભાવી,સ્વતંત્ર અને પ્રકાશસંશ્લેષી જન્યુજનક જોવા મળે છે.
ટેરિડોફાઇટ્સ જેવા કે $Nephrolepis$ માં નાનું,સ્વતંત્ર અને બહુકોષીય જન્યુજનક હોય છે જેને પ્રોથેલસ કહેવાય છે.
સાયકસ જેવા અનાવૃત બીજધારીઓમાં અત્યંત ઘટાડો પામેલ જન્યુજનક હોય છે જે બીજાણુજનક પર આધારિત હોય છે.
આવૃત બીજધારીઓમાં સૌથી વધુ ઘટાડો પામેલ જન્યુજનક (પરાગરજ અને ભ્રૂણપુટ) હોય છે.
તેથી,આપેલા વિકલ્પોમાંથી $Polytrichum$ (એક બ્રાયોફાઇટ) સૌથી મોટું અને જટિલ જન્યુજનક ધરાવે છે.

(A) $Bryophyta$ (દ્વિઅંગી) માં મુખ્ય વનસ્પતિ દેહ જન્યુજનક $(n)$ હોય છે,જે સ્વતંત્ર છે અને સુકાયક (thalloid) હોઈ શકે છે (દા.ત.,$Riccia$ વગેરે).
તેનાથી વિપરીત,$Pteridophyta$,$Angiosperms$ અને $Gymnosperms$ માં મુખ્ય વનસ્પતિ દેહ બીજાણુજનક $(2n)$ હોય છે.

(C) $Sphagnum$ (સ્ફેગ્નમ),એક પ્રકારની શેવાળ (moss) છે,જે પીટ (peat) આપે છે અને તેનો ઉપયોગ લાંબા સમયથી બળતણ તરીકે થાય છે.
તેની પાણી ધારણ કરવાની ઉચ્ચ ક્ષમતાને કારણે,તેનો ઉપયોગ જીવંત પદાર્થોના પરિવહન માટે પેકિંગ સામગ્રી તરીકે થાય છે.
તેના શોષક ગુણધર્મોને કારણે તેનો ઉપયોગ સર્જિકલ ડ્રેસિંગમાં રૂ (cotton) ના વિકલ્પ તરીકે પણ કરવામાં આવે છે.

(C) સાચો જવાબ $C$ છે. મોસમાં વાયુરંધ્ર આદિ પ્રકારના ગણાય છે કારણ કે તેમાં વાયુરંધ્રને ખોલવા અને બંધ કરવા માટે જરૂરી રક્ષક કોષો (guard cells) નો અભાવ હોય છે. આ રચનાઓ ખાસ કરીને મોસના પ્રાવર (capsule) ના આધારભાગ એટલે કે $Apophysis$ પ્રદેશમાં જોવા મળે છે,જે બીજાણુજનક (sporophyte) નો વંધ્ય પાયાનો ભાગ છે.

(B) મોસમાં,નર પ્રજનન અંગોને એન્થેરિડિયા (antheridia) કહેવામાં આવે છે. એન્થેરિડિયાની વચ્ચે વંધ્ય,લીલા,બહુકોષી અને ગદા આકારના વાળ જેવી રચનાઓ જોવા મળે છે,જેને પેરાફાઈસીસ (paraphyses) કહેવાય છે. આ રચનાઓ પ્રજનન અંગોને રક્ષણ આપે છે અને તેની આસપાસ ભેજ જાળવી રાખવામાં મદદ કરે છે.

(C) સાચો જવાબ $C$ છે.
પ્રોટોનેમા એ શેવાળ (Moss) ના જીવનચક્રની બાળ અવસ્થા (juvenile phase) છે.
તે લીલી,શાખિત અને વારંવાર તંતુમય રચના છે જે એકકીય (haploid) બીજાણુના અંકુરણથી સીધી રીતે વિકસે છે.
તે શેવાળમાં જન્યુજનકનો પ્રારંભિક તબક્કો દર્શાવે છે,જે અંતે પર્ણમય અવસ્થામાં પરિણમે છે.

(D) મોસનું બીજાણુજનક (sporophyte) જન્યુજનક (gametophyte) સાથે જોડાયેલું હોય છે અને પાણી,ખનિજો તથા કેટલાક કાર્બનિક પોષક તત્વો માટે તેના પર નિર્ભર રહે છે. જોકે,તેમાં ક્લોરોફિલ હોય છે અને તે થોડું પ્રકાશસંશ્લેષણ કરી શકે છે. તેથી,તેને અર્ધ-પરપોષી (semiparasitic) માનવામાં આવે છે.

(A) $Funaria$ માં બીજાણુઓનું વિકિરણ સેન્સર મિકેનિઝમ દ્વારા થાય છે. તેની પ્રાવર (capsule) માં પરિસ્ટોમ (peristome) હોય છે,જે ભેજગ્રાહી દાંત (hygroscopic teeth) ધરાવે છે. આ દાંત વાતાવરણમાં ભેજનું પ્રમાણ બદલાતા હલનચલન કરે છે અને ઓપરક્યુલમ (operculum) દ્વારા બીજાણુઓને ધીમે ધીમે મુક્ત કરે છે,જે એક સેન્સર તરીકે કાર્ય કરે છે.

(C) $Funaria$ જેવા મોસમાં,જીવનચક્રમાં પ્રોટોનેમા અવસ્થાનો સમાવેશ થાય છે. બીજાણુ અંકુરિત થઈને એક સરકતી,લીલી,શાખિત અને વારંવાર તંતુમય અવસ્થા બનાવે છે જેને પ્રોટોનેમા કહેવાય છે. પર્ણમય અવસ્થા (ગેમેટોફોર) ગૌણ પ્રોટોનેમામાંથી પાર્શ્વીય કલિકા તરીકે વિકાસ પામે છે. આ પર્ણમય ગેમેટોફોર તેની ટોચ પર પ્રજનન અંગો ધરાવે છે.

(A) મોસમાં,બીજાણુજનક (sporophyte) ફૂટ,સીટા અને કેપ્સ્યુલનું બનેલું હોય છે.
કેપ્સ્યુલની અંદર,બીજાણુજનક પેશીઓ બીજાણુ માતૃકોષોમાં વિભેદિત થાય છે.
આ બીજાણુ માતૃકોષો અર્ધીકરણ (ન્યૂનતમ વિભાજન) પામે છે અને એકકીય બીજાણુઓ ઉત્પન્ન કરે છે.
તેથી,ન્યૂનતમ વિભાજન કેપ્સ્યુલની અંદર થાય છે.

(B) મોસ કેપ્સ્યુલ એ બીજાણુ (spore) ઉત્પન્ન કરતી બીજાણુજનક (sporophytic) રચના છે.
તે $operculum$,$peristome$ દાંત,$annulus$ અને $theca$ જેવા ભાગોની બનેલી હોય છે.
$Protonema$ એ તંતુમય,એકકીય જન્યુજનક (gametophytic) અવસ્થા છે જે કેપ્સ્યુલમાંથી મુક્ત થયેલા બીજાણુઓના અંકુરણ પછી વિકસે છે.
તેથી,$Protonema$ એ કેપ્સ્યુલનો ભાગ નથી.

(C) $Funaria$ એ $Bryopsida$ વર્ગની એક મોસ છે.
મોસમાં,સ્થાપન અને પાણી તથા ખનિજોના શોષણનું કાર્ય મૂલાંગો (rhizoids) દ્વારા થાય છે.
આ મૂલાંગો બહુકોષીય અને શાખિત હોય છે,જે તેમને લીવરવર્ટ્સમાં જોવા મળતા એકકોષીય મૂલાંગોથી અલગ પાડે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.