Introduction Questions in Gujarati

(B) જાતિવિકાસીય વર્ગીકરણ પદ્ધતિઓ સજીવો વચ્ચેના ઉત્ક્રાંતિના સંબંધો પર આધારિત છે.
જોન હચિનસને વનસ્પતિઓ માટે જાતિવિકાસીય વર્ગીકરણની જાણીતી પદ્ધતિ રજૂ કરી હતી.
લિનિયસે કૃત્રિમ પદ્ધતિ આપી હતી,જ્યારે બેન્થમ અને હૂકરે કુદરતી વર્ગીકરણ પદ્ધતિ આપી હતી.

(A) બીજની હાજરી અથવા ગેરહાજરીના આધારે વનસ્પતિઓને મુખ્યત્વે બે જૂથોમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે:
$1$. અપુષ્પી (Cryptogams): આ બીજવિહીન અને પુષ્પવિહીન વનસ્પતિઓ છે. તેમાં ત્રિઅંગી (Thallophyta),દ્વિઅંગી (Bryophyta) અને ત્રિઅંગી (Pteridophyta) નો સમાવેશ થાય છે.
$2$. સપુષ્પી (Phanerogams): આ બીજધારી અને પુષ્પ ધરાવતી વનસ્પતિઓ છે. તેમાં અનાવૃત બીજધારી (Gymnosperms) અને આવૃત બીજધારી (Angiosperms) નો સમાવેશ થાય છે.
તેથી,બીજવિહીન વનસ્પતિઓને અપુષ્પી (Cryptogams) કહેવામાં આવે છે.

(B) વનસ્પતિસૃષ્ટિ $(Plantae)$ સખત કોષદીવાલની હાજરી દ્વારા લાક્ષણિકતા ધરાવે છે,જે મુખ્યત્વે સેલ્યુલોઝની બનેલી હોય છે. વધુમાં,આ સૃષ્ટિના સભ્યો તેમના જીવનચક્ર દરમિયાન ભ્રૂણનું નિર્માણ કરે છે (એમ્બ્રાયોફાઇટ્સ). $Protista$ અને $Monera$ માં ભ્રૂણનું નિર્માણ થતું નથી,અને $Animalia$ માં કોષદીવાલનો અભાવ હોય છે.

(C) બેન્થામ અને હૂકરની વર્ગીકરણ પદ્ધતિ એ બીજધારી વનસ્પતિઓ માટેની કુદરતી વર્ગીકરણ પદ્ધતિ છે.
આ પદ્ધતિમાં,વનસ્પતિ સૃષ્ટિને મુખ્યત્વે ત્રણ જૂથોમાં વહેંચવામાં આવી છે:
$1$. દ્વિદળી (Dicotyledonae)
$2$. અનાવૃત બીજધારી (Gymnospermae)
$3$. એકદળી (Monocotyledonae)
જોકે,તેમના વર્ગીકરણના ઉચ્ચ સ્તરે,તેમણે વનસ્પતિ સૃષ્ટિને બે મુખ્ય જૂથોમાં વિભાજિત કરી હતી: $Cryptogams$ (બીજવિહીન વનસ્પતિઓ) અને $Phanerogams$ (બીજધારી વનસ્પતિઓ).
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(B) $George$ $Bentham$ અને $Joseph$ $Dalton$ $Hooker$ દ્વારા રજૂ કરવામાં આવેલી વર્ગીકરણ પદ્ધતિ એ $Natural$ (કુદરતી) વર્ગીકરણ પદ્ધતિ છે.
આ પદ્ધતિ વનસ્પતિઓના બાહ્યકાર વિદ્યાકીય લક્ષણો પર આધારિત છે,જેમ કે પુષ્પ,પર્ણ અને બીજની રચના,માત્ર થોડા મનસ્વી લક્ષણો પર નહીં.
તેનો ઉપયોગ બીજધારી વનસ્પતિઓ $(Spermatophyta)$ ના વર્ગીકરણ માટે વ્યાપકપણે થાય છે.

(A) જર્મન વનસ્પતિશાસ્ત્રી ઓગસ્ટ વિલ્હેમ આઈકલરે $1883$ માં વનસ્પતિ સૃષ્ટિ માટે વર્ગીકરણની પદ્ધતિ રજૂ કરી હતી.
તેમણે વનસ્પતિ સૃષ્ટિને બે મુખ્ય ઉપ-સૃષ્ટિમાં વિભાજિત કરી: ક્રિપ્ટોગેમી (અપુષ્પી વનસ્પતિઓ) અને ફેનેરોગેમી (સપુષ્પી વનસ્પતિઓ).
આમ, તેમણે બીજ અને પુષ્પોની હાજરી કે ગેરહાજરીના આધારે વનસ્પતિ સૃષ્ટિને $2$ મુખ્ય વિભાગોમાં વર્ગીકૃત કરી હતી.

(C) $Eichler$ દ્વારા પ્રસ્તાવિત વર્ગીકરણ પદ્ધતિ મુજબ,વનસ્પતિ સૃષ્ટિને બે ઉપસૃષ્ટિમાં વિભાજિત કરવામાં આવી છે: $Cryptogamae$ (અપુષ્પી) અને $Phanerogamae$ (સપુષ્પી).
$Cryptogamae$ માં એવી વનસ્પતિઓનો સમાવેશ થાય છે જે બીજ કે પુષ્પ ઉત્પન્ન કરતી નથી. આમાં $Thallophyta$,$Bryophyta$ અને $Pteridophyta$ નો સમાવેશ થાય છે.
$Phanerogamae$ માં બીજધારી વનસ્પતિઓનો સમાવેશ થાય છે,જેમાં $Gymnosperms$ (અનાવૃત્ત બીજધારી) અને $Angiosperms$ (આવૃત્ત બીજધારી) નો સમાવેશ થાય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(B) $Tracheophyta$ શબ્દ ગ્રીક શબ્દો $trachea$ (નળી અથવા વાહિની) અને $phyton$ (વનસ્પતિ) પરથી ઉતરી આવ્યો છે.
આ વનસ્પતિઓનો એવો સમૂહ છે જે પાણી,ખનીજ અને ખોરાકના વહન માટે વિશિષ્ટ વાહક પેશીઓ,એટલે કે $xylem$ (જલવાહક) અને $phloem$ (અન્નવાહક) ધરાવે છે.
$Bryophytes$ (દ્વિઅંગીઓ) એ વાહક પેશીવિહીન વનસ્પતિઓ છે,તેથી તેમને આ સમૂહમાંથી બાકાત રાખવામાં આવે છે.
આમ,$Tracheophyta$ માં તમામ વાહક પેશીધારી વનસ્પતિઓનો સમાવેશ થાય છે,જેમાં $Pteridophytes$,$Gymnosperms$ અને $Angiosperms$ નો સમાવેશ થાય છે.

(C) કેરોલસ લિનિયસે તેમની વર્ગીકરણ પદ્ધતિમાં મુખ્યત્વે પ્રજનન અંગોના લક્ષણો,ખાસ કરીને પુંકેસર અને સ્ત્રીકેસરની સંખ્યા અને ગોઠવણીનો ઉપયોગ કરીને વનસ્પતિઓનું વર્ગીકરણ કર્યું હતું. આ પદ્ધતિને વર્ગીકરણની લિંગી પદ્ધતિ (Sexual system of classification) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. તેથી,તેમના વર્ગીકરણનો મુખ્ય આધાર લિંગી પ્રજનનનો પ્રકાર અથવા પ્રજનન અંગો હતા.

(A) "થેલોફાયટા" શબ્દ ઓસ્ટ્રિયન વનસ્પતિશાસ્ત્રી સ્ટીફન લેડિસ્લાસ એન્ડલીચર દ્વારા $1836$ માં આપવામાં આવ્યો હતો. તેમણે આ શબ્દનો ઉપયોગ એવી વનસ્પતિઓના સમૂહનું વર્ણન કરવા માટે કર્યો હતો જેનું શરીર વિભેદિત હોતું નથી (એટલે કે, તેમાં સાચા મૂળ, પ્રકાંડ અને પર્ણોનો અભાવ હોય છે).

(A) વનસ્પતિ વર્ગીકરણની પ્રથમ જાતિવિકાસીય (phylogenetic) પ્રણાલી $A. Engler$ અને $K. Prantl$ દ્વારા તેમના પુસ્તક '$Die Natürlichen Pflanzenfamilien$' માં આપવામાં આવી હતી.
જાતિવિકાસીય પ્રણાલીઓ સજીવો વચ્ચેના ઉત્ક્રાંતિ સંબંધો પર આધારિત હોય છે.
જોકે $Bentham$ અને $Hooker$ એ વર્ગીકરણની પ્રખ્યાત નૈસર્ગિક (natural) પદ્ધતિ આપી હતી,પરંતુ તે જાતિવિકાસીય નહોતી.
$Eichler$ અને $Oswald$ $Tippo$ એ પણ પાછળથી જાતિવિકાસીય પદ્ધતિઓ આપી હતી,પરંતુ પ્રથમ મુખ્ય જાતિવિકાસીય પદ્ધતિનો શ્રેય $Engler$ અને $Prantl$ ને જાય છે.

(B) $Cryptogamia$ શબ્દ $Carl$ $Linnaeus$ દ્વારા તેમની વનસ્પતિ વર્ગીકરણ પદ્ધતિમાં આપવામાં આવ્યો હતો. તેમણે વનસ્પતિ સૃષ્ટિને બે મુખ્ય જૂથોમાં વિભાજિત કરી હતી: $Cryptogamia$ (અપ્રત્યક્ષ પ્રજનન અંગો ધરાવતી વનસ્પતિઓ,જેમ કે લીલ,ફૂગ,દ્વિયંગી અને ત્રિઅંગી) અને $Phanerogamia$ (પ્રત્યક્ષ પ્રજનન અંગો ધરાવતી વનસ્પતિઓ,એટલે કે બીજધારી વનસ્પતિઓ). તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(A) આઈકલરે વનસ્પતિસૃષ્ટિને બે મુખ્ય ઉપસૃષ્ટિમાં વર્ગીકૃત કરી હતી: $1$. અપુષ્પી (Cryptogams - પુષ્પવિહીન અને બીજવિહીન વનસ્પતિઓ) અને $2$. સપુષ્પી (Phanerogams - પુષ્પધારી અને બીજધારી વનસ્પતિઓ). તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(A) બીજની હાજરી અથવા ગેરહાજરીના આધારે વનસ્પતિઓને મુખ્યત્વે બે જૂથોમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે: $1$. અપુષ્પી (Cryptogams - બીજવિહીન વનસ્પતિઓ) અને $2$. સપુષ્પી (Phanerogams - બીજધારી વનસ્પતિઓ). અપુષ્પી વનસ્પતિઓમાં થેલોફાઇટા,બ્રાયોફાઇટા અને ટેરિડોફાઇટાનો સમાવેશ થાય છે,જે બીજ ઉત્પન્ન કરતી નથી. તેથી,બીજવિહીન વનસ્પતિઓને અપુષ્પી (Cryptogams) કહેવામાં આવે છે.

(A) જર્મન વનસ્પતિશાસ્ત્રી ઓગસ્ટ વિલ્હેમ આઇકલરે $1883$ માં વનસ્પતિસૃષ્ટિ માટે વર્ગીકરણની પદ્ધતિ રજૂ કરી હતી.
તેમણે વનસ્પતિસૃષ્ટિને બે મુખ્ય ઉપસૃષ્ટિમાં વિભાજિત કરી હતી:
$1$. અપુષ્પી (Cryptogamae) - જે વનસ્પતિઓમાં બીજ કે પુષ્પો હોતા નથી.
$2$. સપુષ્પી (Phanerogamae) - જે વનસ્પતિઓમાં બીજ કે પુષ્પો જોવા મળે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(A) બહુકોષી ઉત્પાદક સૃષ્ટિ એટલે વનસ્પતિ સૃષ્ટિ $(Plantae)$.
આ સૃષ્ટિના સજીવો મુખ્યત્વે સ્વયંપોષી હોય છે,જેનો અર્થ છે કે તેઓ સૂર્યપ્રકાશ,પાણી અને કાર્બન ડાયોક્સાઇડનો ઉપયોગ કરીને પ્રકાશસંશ્લેષણની પ્રક્રિયા દ્વારા પોતાનો ખોરાક જાતે બનાવે છે.
તેથી,પોષણનો સાચો પ્રકાર સ્વયંપોષી છે.

(N/A) $\rightarrow$ સૃષ્ટિ વનસ્પતિમાં તમામ સુકોષકેન્દ્રીય,હરિતદ્રવ્ય ધરાવતા સજીવોનો સમાવેશ થાય છે,જેને સામાન્ય રીતે વનસ્પતિ કહેવામાં આવે છે.
$\rightarrow$ કેટલાક સભ્યો આંશિક રીતે પરપોષી હોય છે,જેમ કે કીટાહારી વનસ્પતિઓ અથવા પરોપજીવીઓ.
$\rightarrow$ બ્લેડરવર્ટ અને વીનસ ફ્લાયટ્રેપ એ કીટાહારી વનસ્પતિઓના ઉદાહરણો છે અને કસ્ક્યુટા (અમરવેલ) એ પરોપજીવી છે.
$\rightarrow$ વનસ્પતિ કોષો સુકોષકેન્દ્રીય બંધારણ ધરાવે છે,જેમાં મુખ્યત્વે સેલ્યુલોઝની બનેલી કોષદીવાલ અને સ્પષ્ટ હરિતકણો હોય છે.
$\rightarrow$ સૃષ્ટિ વનસ્પતિમાં લીલ,દ્વિઅંગી (Bryophytes),ત્રિઅંગી (Pteridophytes),અનાવૃત બીજધારી (Gymnosperms) અને આવૃત બીજધારી (Angiosperms) નો સમાવેશ થાય છે.
$\rightarrow$ એકાંતરજનન (Alternation of generation): વનસ્પતિના જીવનચક્રમાં બે સ્પષ્ટ તબક્કાઓ હોય છે - દ્વિકીય બીજાણુજનક (sporophytic) અને એકકીય જન્યુજનક (gametophytic),જે એકબીજા સાથે એકાંતરે આવે છે.
$\rightarrow$ એકકીય અને દ્વિકીય તબક્કાઓની લંબાઈ અને આ તબક્કાઓ મુક્તજીવી છે કે અન્ય પર આધારિત છે,તે વનસ્પતિના વિવિધ જૂથોમાં અલગ-અલગ હોય છે.
$\rightarrow$ આ ઘટનાને એકાંતરજનન કહેવામાં આવે છે.

(B) સૃષ્ટિ-વનસ્પતિ (Kingdom-Plantae) માં લીલ,દ્વિઅંગી,ત્રિઅંગી,અનાવૃત બીજધારી અને પુષ્પધારી વનસ્પતિઓ (આવૃત બીજધારી) નો સમાવેશ થાય છે.
આ સજીવો સામાન્ય રીતે જમીન પર,દરિયાકિનારે અને મીઠા પાણીના પર્યાવરણમાં જોવા મળે છે.

(A) દ્વિઅંગી અને ત્રિઅંગી વનસ્પતિઓના જીવનચક્રમાં,વનસ્પતિ દેહ બે સ્પષ્ટ તબક્કાઓમાં વિભાજિત હોય છે: જન્યુજનક તબક્કો અને બીજાણુજનક તબક્કો.
$1$. જન્યુજનક તબક્કો એકકીય $(n)$ હોય છે અને તે જન્યુઓ ઉત્પન્ન કરવા માટે જવાબદાર છે.
$2$. પ્રજનન અંગો,જે પુંજન્યુધાની (નર પ્રજનન અંગો) અને સ્ત્રીજન્યુધાની (માદા પ્રજનન અંગો) છે,તે જન્યુજનક વનસ્પતિ દેહ પર ઉત્પન્ન થાય છે.
$3$. તેથી,પુંજન્યુધાની અને સ્ત્રીજન્યુધાની જન્યુજનક અવસ્થા પર જોવા મળે છે.