Gymnosperms (General) Questions in Gujarati

(D) $Cycas$ એ અનાવૃત બીજધારી $(Gymnospermae)$ સમૂહમાં આવે છે. અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં અંડકો કોઈ પણ બીજાશયની દીવાલ દ્વારા ઘેરાયેલા હોતા નથી અને ફલન પહેલાં અને પછી ખુલ્લા રહે છે. તેથી,તેઓ અનાવૃત બીજ ઉત્પન્ન કરે છે. તેનાથી વિપરીત,આવૃત બીજધારી $(Angiosperms)$ વનસ્પતિઓમાં બીજ ફળની અંદર (જે બીજાશયમાંથી વિકસે છે) સુરક્ષિત હોય છે. જોકે $Cycas$ માં બે બીજપત્રો હોઈ શકે છે,પરંતુ અનાવૃત બીજની હાજરી તેને આવૃત બીજધારીને બદલે અનાવૃત બીજધારી તરીકે વર્ગીકૃત કરે છે.

(B) $Cycas$ માં,યુગ્મનજ (zygote) એ બીજાણુજનક (sporophytic) પેઢીનો પ્રથમ કોષ છે. ફલન પછી,યુગ્મનજ તરત જ કોષદીવાલના નિર્માણ વગર મુક્ત કોષકેન્દ્રીય વિભાજનના અનેક તબક્કાઓમાંથી પસાર થાય છે. આ પ્રક્રિયા $Cycas$ માં પ્રારંભિક ભ્રૂણજનનની લાક્ષણિકતા છે.

(C) $Cycas$ ના કોરાલોઇડ મૂળ એક વિશિષ્ટ આંતરિક રચના ધરાવે છે.
આ મૂળ એપોજીઓટ્રોપિક (ઉપરની તરફ વધતા) અને દ્વિભાજી શાખાઓવાળા હોય છે.
આ મૂળના બાહ્યકમાં (cortex) એક વિશિષ્ટ પ્રદેશ જોવા મળે છે જેને શેવાળ ઝોન (Algal zone) કહેવામાં આવે છે.
આ ઝોનમાં $Anabaena$ અને $Nostoc$ જેવા સહજીવી સાયનોબેક્ટેરિયા હોય છે,જે નાઇટ્રોજન સ્થાપનમાં મદદ કરે છે.

(D) ટ્રાન્સફ્યુઝન પેશી,જેને હાઈડ્રોસ્ટીરિયમ (Hydrostereom) તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે સાયકસ $(Cycas)$ અને પાઈનસ $(Pinus)$ જેવા અનાવૃત બીજધારી (Gymnosperms) વનસ્પતિઓના પર્ણોમાં જોવા મળતી એક વિશિષ્ટ પેશી છે.
તે ટ્રેકીડ્સ અને મૃદુતક (parenchyma) કોષોની બનેલી હોય છે જે વાહક પુલ અને મધ્યપર્ણ પેશી વચ્ચે પાણી અને પોષક તત્વોના પાર્શ્વ વહન (lateral conduction) માં મદદ કરે છે.
તેથી,સાયકસ $(Cycas)$ અને પાઈનસ $(Pinus)$ બંનેમાં ટ્રાન્સફ્યુઝન પેશી જોવા મળે છે.

(A) $Cycas$ માં પરાગનયન ત્યારે થાય છે જ્યારે પરાગરજ $3$-કોષીય અવસ્થામાં હોય છે.
આ પરાગરજ લઘુબીજાણુધાનીમાંથી મુક્ત થાય છે અને પવન દ્વારા અંડક સુધી પહોંચાડવામાં આવે છે.
$Cycas$ એ અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિ હોવાથી તેમાં પરાગાસન,પરાગવાહિની અને બીજાશયનો અભાવ હોય છે.
તેના બદલે,અંડક એક ચીકણું પ્રવાહી સ્ત્રાવ કરે છે જેને પરાગનયન ટીપું (pollination drop) કહેવામાં આવે છે,જે $3$-કોષીય અવસ્થામાં રહેલી પરાગરજને ગ્રહણ કરે છે.

(A) કોરાલોઇડ મૂળ એ $Cycas$ પ્રજાતિમાં જોવા મળતા વિશિષ્ટ પ્રકારના મૂળ છે.
આ મૂળ અપogeotropic (ઋણ ભૂઆવર્તી),દ્વિભાજી શાખાઓ ધરાવતા અને લીલા રંગના હોય છે.
તેમના બાહ્યક પ્રદેશમાં સહજીવી $Cyanobacteria$ (જેમ કે $Anabaena$ અથવા $Nostoc$) જોવા મળે છે,જે નાઇટ્રોજન સ્થાપનમાં મદદ કરે છે.

(D) સાચો જવાબ $D$ છે. $Angiosperms$ (આવૃત બીજધારી) માં અંડકો અંડાશયની અંદર બંધાયેલા હોય છે,જે પાછળથી ફળમાં વિકસે છે. તેનાથી વિપરીત,$Gymnosperms$ (અનાવૃત બીજધારી) માં નગ્ન અંડકો હોય છે જે કોઈપણ અંડાશયની દીવાલ દ્વારા ઘેરાયેલા હોતા નથી. તેથી,$Gymnosperms$ ની લાક્ષણિકતા નગ્ન અંડકોની હાજરી છે,જ્યારે $Angiosperms$ નગ્ન અંડકોની ગેરહાજરી દ્વારા અલગ પડે છે (કારણ કે તે અંડાશય દ્વારા સુરક્ષિત હોય છે).

(A) $Sequoia \text{ } sempervirens$, જે સામાન્ય રીતે કોસ્ટ રેડવુડ તરીકે ઓળખાય છે, તે વિશ્વની સૌથી ઊંચી વૃક્ષ પ્રજાતિ તરીકે ઓળખાય છે.
તે $Cupressaceae$ કુળનું છે અને તે એક પ્રકારનું અનાવૃત બીજધારી (Gymnosperm) વનસ્પતિ છે.
આ વૃક્ષો $115 \text{ } m$ થી વધુ ઊંચાઈ પ્રાપ્ત કરી શકે છે.

(D) બીજનું નિર્માણ ફલન અને ત્યારબાદ અંડકના વિકાસ પછી થાય છે.
$Pinus$ માં,અંડકપર્ણ (ovuliferous scale) ની ઉપરની સપાટી પર બે અંડક અથવા ગુરુ બીજાણુધાની (megasporangia) આવેલા હોય છે.
અંડકપર્ણ અને પ્રશલ્ક (bract scale) મળીને ગુરુ બીજાણુપર્ણ (megasporophyll) બનાવે છે.
તેથી,બીજ ગુરુ બીજાણુપર્ણ પર ઉત્પન્ન થાય છે.

(D) 'સલ્ફર શાવર' શબ્દ પહાડી વિસ્તારોમાં મે મહિના દરમિયાન જોવા મળતી ઘટનાને દર્શાવે છે.
$Pinus$ (પાઈનસ) વનસ્પતિમાં પુષ્કળ પ્રમાણમાં પીળા રંગની પરાગરજ ઉત્પન્ન થાય છે.
આ પરાગરજ હવામાં એટલી મોટી સંખ્યામાં મુક્ત થાય છે કે તે પીળા વાદળ અથવા સલ્ફરની ધૂળના વરસાદ જેવી દેખાય છે,તેથી તેને 'સલ્ફર શાવર' કહેવામાં આવે છે.

(A) $Pinus$ એ અનાવૃત બીજધારી (gymnosperm) વનસ્પતિ છે.
અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં,ભ્રૂણપોષ એ એકકીય $(n)$ પેશી પેશી છે જે ફલન પહેલાં માદા જન્યુજનક (female gametophyte) ના વિકાસ દરમિયાન બને છે.
અહીં રંગસૂત્રોની એકકીય સંખ્યા $(n)$ $12$ આપેલી હોવાથી,તેના ભ્રૂણપોષના કોષોમાં પણ $12$ રંગસૂત્રો હશે.

(A) "Monkey's puzzle" તરીકે ઓળખાતી વનસ્પતિ $Araucaria$ $imbricata$ (જેને $Araucaria$ $araucana$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) છે.
તે અનાવૃત બીજધારી $(Gymnospermae)$ વિભાગના $Araucariaceae$ કુળની વનસ્પતિ છે.
આ નામ "Monkey's puzzle" એટલા માટે પડ્યું કારણ કે આ વૃક્ષના પાંદડા ખૂબ જ તીક્ષ્ણ અને કાંટાદાર હોય છે, જેના કારણે વાંદરાઓ માટે તેના પર ચઢવું ખૂબ મુશ્કેલ હોય છે, જે તેમના માટે એક "કોયડો" (puzzle) સમાન છે.
તેથી, સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(D) $Pinus$ (પાઈનસ) ના નર શંકુ અગ્રીય કલિકાની પાછળ અસીમિત વૃદ્ધિ ધરાવતી શાખા પર પર્ણના કક્ષમાં ઝૂમખામાં ઉત્પન્ન થાય છે.
એક શંકુમાં મધ્ય અક્ષ હોય છે જેના પર $60-135$ લઘુવિદ્યાણુપર્ણો કુંતલાકાર રીતે ગોઠવાયેલા હોય છે.
દરેક લઘુવિદ્યાણુપર્ણ તેની અભ્યક્ષ સપાટી પર બે લઘુવિદ્યાણુધાનીઓ ધરાવે છે,જેમાં લઘુવિદ્યાણુ માતૃકોષો હોય છે જે લઘુવિદ્યાણુઓ (પરાગરજ) ઉત્પન્ન કરે છે. તેથી,નર શંકુ લઘુવિદ્યાણુપર્ણોનો બનેલો હોય છે.

(B) $Pinus$ માં,જીવનચક્ર જટિલ છે અને તે બે વર્ષ સુધી ચાલે છે.
$1$. માદા શંકુ વર્ષ $0$ ના ઉનાળામાં બને છે.
$2$. માદા શંકુ બન્યાના થોડા સમય પછી પરાગનયન થાય છે.
$3$. જો કે,પરાગનલિકાની વૃદ્ધિ ખૂબ જ ધીમી હોય છે અને માદા જન્યુજનક (female gametophyte) નો વિકાસ થવામાં ઘણો સમય લાગે છે.
$4$. ફલન સામાન્ય રીતે $2$ જા વર્ષના અંતમાં વસંત ઋતુમાં થાય છે,જે પરાગનયન પછી લગભગ $12$ થી $15$ મહિના પછી થાય છે.

(D) $Pinus$ (અનાવૃત બીજધારી) માં,જન્યુજનક પેઢી એકકીય $(n)$ હોય છે.
$1$. અનાવૃત બીજધારીઓમાં ભ્રૂણપોષ ફલન પહેલાં માદા જન્યુજનકમાંથી બને છે,તેથી તે એકકીય $(n)$ હોય છે.
$2$. શુક્રકોષો એ નર જન્યુઓ છે,જે એકકીય $(n)$ હોય છે.
$3$. મહાબીજાણુ એ માદા જન્યુજનકનો પ્રથમ કોષ છે,જે એકકીય $(n)$ હોય છે.
તેથી,(ભ્રૂણપોષ,શુક્રકોષ,મહાબીજાણુ) નો સમૂહ સંપૂર્ણપણે જન્યુજનક પેઢીની રચનાઓ ધરાવે છે.

(A) $Pinus$ માં,પવન દ્વારા બીજના પ્રકીર્ણન માટે બીજ પાંખવાળું હોય છે.
પરિપક્વતા સમયે,બીજાંડધારી શલ્કનું એક પાતળું સ્તર અલગ પડે છે અને વિકાસ પામતા બીજના બીજાંડાવરણ (testa) સાથે જોડાઈ જાય છે.
આ રચના બીજની પાંખ બનાવે છે,જે બીજાંડાવરણના બહારના સ્તર અને બીજાંડધારી શલ્કના તલસ્થ ભાગ બંનેમાંથી ઉતરી આવે છે.

(C) $Pinus$ ના પરિપક્વ ભ્રૂણમાં નીચેના ભાગો હોય છે:
$(i)$ બીજપત્રો: $Pinus$ ના ભ્રૂણ બહુબીજપત્રી હોય છે,જેમાં સામાન્ય રીતે $3$ થી $18$ બીજપત્રો જોવા મળે છે.
$(ii)$ ભ્રૂણાગ્ર (Plumule): તે બીજપત્રોની વચ્ચે આવેલું હોય છે અને તે પ્રરોહતંત્ર (shoot system) બનાવે છે.
$(iii)$ ભ્રૂણમૂળ (Radicle): તે અંડકછિદ્ર (micropyle) તરફ હોય છે અને તે મૂળતંત્ર બનાવે છે.
તેથી,પરિપક્વ ભ્રૂણમાં ભ્રૂણમૂળ,ભ્રૂણાગ્ર અને ઘણા બીજપત્રોનો સમાવેશ થાય છે.

(D) $Pinus$ માં,પરાગરજ નર શંકુમાંથી મુક્ત થાય છે અને પવન દ્વારા માદા શંકુ સુધી પહોંચે છે (પરાગનયન).
પરાગનયન પછી,પરાગનલિકા અંડકાય (nucellus) માંથી ખૂબ જ ધીમેથી વિકાસ પામીને અંડકોષ (archegonia) સુધી પહોંચે છે.
પરાગનલિકાના વિકાસ અને ત્યારબાદ થતી ફલનની આ પ્રક્રિયાને શરૂઆતના પરાગનયન પછી પૂર્ણ થતા આશરે $1$ વર્ષ જેટલો સમય લાગે છે.

(D) $Pinus$ એ અનાવૃત બીજધારી (Gymnosperm) વનસ્પતિ છે. અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં સાચી ચાલની નલિકાઓ કે સહાયક કોષો હોતા નથી. તેના બદલે,તેમાં ચાલની કોષો (Sieve cells) જોવા મળે છે. ચાલની કોષો લાંબા અને છેડેથી સાંકડા હોય છે,જેમાં સ્પષ્ટ ચાલની પટ્ટીઓનો અભાવ હોય છે. તેથી,સાચો જવાબ એ છે કે ઉપરનામાંથી કોઈ પણ વિકલ્પ લાગુ પડતો નથી કારણ કે $Pinus$ માં ચાલની નલિકાઓ હોતી નથી.

(B) અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં,ભ્રૂણપોષનું નિર્માણ ફલન પહેલાં મહાબીજાણુજનન (megasporogenesis) ની પ્રક્રિયા દ્વારા થાય છે,ત્યારબાદ માદા જન્યુજનક (female gametophyte) નો વિકાસ થાય છે.
તે માદા જન્યુજનક પેશીનું પ્રતિનિધિત્વ કરતું હોવાથી,તે હંમેશા એક-કીય $(n)$ હોય છે.

(C) અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓ એવી વનસ્પતિઓ છે જે ખુલ્લા બીજ ઉત્પન્ન કરે છે.
$1$. વિષમ બીજાણુકતા: અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓ વિષમ બીજાણુક હોય છે,જેનો અર્થ છે કે તેઓ બે પ્રકારના બીજાણુઓ ઉત્પન્ન કરે છે: લઘુબીજાણુ અને ગુરુબીજાણુ.
$2$. બીજ નિર્માણ: તેઓ એવા બીજ ઉત્પન્ન કરે છે જે બીજાશયની અંદર બંધ હોતા નથી (ખુલ્લા બીજ).
$3$. ફલન પ્રક્રિયા: અનાવૃત બીજધારીઓમાં ફલન થાય છે,જેમાં સામાન્ય રીતે પવન દ્વારા પરાગરજનું અંડક સુધી વહન થાય છે.
તેથી,ત્રણેય વિધાનો $(A, B, C)$ અનાવૃત બીજધારીઓ માટે સાચા છે.

(D) સાચો જવાબ $D$ છે. 'ચિલગોઝા' તરીકે ઓળખાતો ખાવાલાયક ભાગ એ અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિ $Pinus \, gerardiana$ (જેને ચિલગોઝા પાઈન પણ કહેવાય છે) નું બીજ છે.
આ વનસ્પતિઓ સામાન્ય રીતે ઉત્તર-પશ્ચિમ હિમાલય અને કાશ્મીરની સૂકી ખીણોમાં જોવા મળે છે. અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં બીજ ફળની અંદર હોતા નથી,તેથી 'ચિલગોઝા' વનસ્પતિશાસ્ત્રની દ્રષ્ટિએ ફળ નહીં પણ બીજ છે.

(B) Bordered pits (સીમાંકિત ગર્ત) એ જલવાહિનીકી (tracheids) અને જલવાહિની (vessels) ની કોષદીવાલમાં જોવા મળતી વિશિષ્ટ રચનાઓ છે.
તેઓ મુખ્યત્વે અનાવૃત બીજધારી (Gymnosperms) વનસ્પતિઓના જલવાહક પેશીમાં (ખાસ કરીને જલવાહિનીકીમાં) ખૂબ જ સામાન્ય રીતે જોવા મળે છે.
આ ગર્ત પાસપાસેના જલવાહક ઘટકો વચ્ચે પાણીના પાર્શ્વિય વહન માટે મદદરૂપ થાય છે.

(C) $Pinus$ ના પાંદડાઓમાં,વાહક પુલ એક વિશિષ્ટ પેશી દ્વારા ઘેરાયેલા હોય છે જેને ટ્રાન્સફ્યુઝન પેશી કહેવામાં આવે છે.
આ પેશી બોર્ડર્ડ પિટ્સ ધરાવતી જલવાહિનીકી (tracheids) અને મૃદુતક કોષોની બનેલી હોય છે.
તેનું મુખ્ય કાર્ય વાહક પુલ અને પાંદડાના મધ્યપર્ણ (mesophyll) કોષો વચ્ચે પાણી અને ઓગળેલા પોષક તત્વોનું વહન કરવાનું છે.

(A) અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં,જલવાહક પેશી મુખ્યત્વે જલવાહિનીકી (Tracheids) ની બનેલી હોય છે,જે પાણીના વહન માટેના મુખ્ય ઘટકો છે.
આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓથી વિપરીત,અનાવૃત બીજધારીઓમાં સામાન્ય રીતે જલવાહક પેશીમાં જલવાહિનીઓ (Vessels) અને અન્નવાહક પેશીમાં સાથી કોષો (Companion cells) નો અભાવ હોય છે (તેના સ્થાને આલ્બ્યુમિનસ કોષો જોવા મળે છે).
તેથી,અનાવૃત બીજધારીઓના વાહક પુલોમાં જલવાહિનીકી (Tracheids) હાજર હોય છે.

(C) સહાયક કોષો (Companion cells) એ આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં ચાલની નલિકાના ઘટકો સાથે સંકળાયેલા વિશિષ્ટ કોષો છે. તે ત્રિઅંગી (pteridophytes) અને અનાવૃત બીજધારી (gymnosperms) જેવી કે $Pinus$ માં ગેરહાજર હોય છે. તેના બદલે,અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં આલ્બ્યુમિનસ કોષો (albuminous cells) હોય છે જે સમાન કાર્ય કરે છે.

(C) વાહિનીઓ એ આવૃત બીજધારી (angiosperms) વનસ્પતિઓની લાક્ષણિકતા છે.
$Chir$ $(Pinus)$ એ અનાવૃત બીજધારી (gymnosperm) વનસ્પતિ છે.
અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં,$Gnetales$ ગોત્રના સભ્યો સિવાય,જલવાહકમાં વાહિનીઓનો અભાવ હોય છે.
તેથી,$Chir$ ના લાકડામાં વાહિનીઓ હોતી નથી.

(A) અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં જલવાહિનીકી (Tracheids) એ પાણીના વહન માટેના મુખ્ય ઘટકો છે.
આ કોષોની દીવાલ પર સીમાવર્તી ખાડાઓ (Bordered pits) આવેલા હોય છે,જે પાસપાસેની જલવાહિનીકીઓ વચ્ચે પાણીના પાર્શ્વવહન (lateral movement) માં મદદ કરે છે.
સીમાવર્તી ખાડાઓ એ અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓના જલવાહક પેશીના જલવાહિનીકીઓની લાક્ષણિકતા છે,જે પાણીના વહન માટે કાર્યક્ષમ પદ્ધતિ પૂરી પાડે છે.

(A) રેઝિન નલિકાઓ એ ઘણી અનાવૃત બીજધારી (gymnosperms) વનસ્પતિઓ જેવી કે $Pinus$ માં જોવા મળતી વિશિષ્ટ સ્ત્રાવી રચનાઓ છે.
તેઓ કોષોના અલગ થવાથી બને છે,જે અધિચ્છદીય કોષો દ્વારા આવરી લેવાયેલ આંતરકોષીય અવકાશ બનાવે છે.
આ નલિકાઓ કોષોના વિઘટન (lysigeny) ને બદલે કોષોના અલગ થવાથી (schizogeny) ઉદ્ભવતી હોવાથી,તેમને શિઝોજેનસ મૂળની ગણવામાં આવે છે.

(B) શંકુદ્રુમ (અનાવૃત બીજધારી) ઘણીવાર એવા વાતાવરણમાં જોવા મળે છે જ્યાં પાણીનું શોષણ ચોક્કસ શારીરિક લાક્ષણિકતાઓ દ્વારા મર્યાદિત હોય છે. ઘણા આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓની તુલનામાં તેમના પાણીના શોષણની અપેક્ષિત ઓછી કાર્યક્ષમતાનું મુખ્ય કારણ એ છે કે તેમની પાસે નબળા રીતે વિકસિત અથવા સંપૂર્ણપણે ગેરહાજર મૂળના રોમ (root hairs) હોય છે. જમીનમાંથી પાણી અને ખનિજોના શોષણ માટે સપાટીનું ક્ષેત્રફળ વધારવા માટે મૂળના રોમ નિર્ણાયક છે. પરિણામે,આ રચનાઓની ગેરહાજરી અથવા નબળો વિકાસ આ છોડમાં પાણીના શોષણની કાર્યક્ષમતાને નોંધપાત્ર રીતે અવરોધે છે.

(A) $Cycas$ ની પર્ણિકાઓમાં,વાહકપેશીઓ મધ્યશિરામાં આવેલી હોય છે. પાણીનું વહન મધ્યશિરામાંથી શિરાઓ દ્વારા પર્ણપત્ર (lamina) તરફ થાય છે. મધ્યશિરાથી પર્ણિકાની કિનારીઓ તરફ પાણીના આ વહનને પાર્શ્વીય (lateral) વહન કહેવામાં આવે છે.

(A) શંકુદ્રુમ વનસ્પતિઓ (Conifers) એ ઠંડા વાતાવરણમાં અનુકૂલિત થયેલી અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓ છે. તેઓમાં વિશિષ્ટ શારીરિક ક્રિયાવિધિઓ હોય છે જે તેમને ખૂબ જ નીચા તાપમાને,$-35^o C$ સુધી પણ પ્રકાશસંશ્લેષણ સહિતની ચયાપચયની પ્રક્રિયાઓ જાળવી રાખવાની ક્ષમતા આપે છે. આ અનુકૂલન તેમના માટે બોરિયલ જંગલો અને પર્વતીય વિસ્તારોમાં ટકી રહેવા માટે મહત્વપૂર્ણ છે,જ્યાં તાપમાન લાંબા સમય સુધી થીજી ગયેલું રહે છે.

(B) $Pinus$ (અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિ) ના જીવનચક્રમાં,જ્યારે પરાગરજ અંડકમાં સ્થાનાંતરિત થાય છે ત્યારે પરાગનયન થાય છે. જોકે,પરાગનલિકાની વૃદ્ધિ ખૂબ જ ધીમી હોય છે. પરાગનયનથી ફલન સુધીનો સમયગાળો સામાન્ય રીતે લગભગ $13$ મહિનાનો હોય છે,જે દરમિયાન નર જન્યુજનક પરિપક્વ થાય છે અને અંતે ફલન થાય છે.

(C) અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં, ભ્રૂણપોષનું નિર્માણ ફલન પહેલાં મહાબીજાણુજનન અને ત્યારબાદ માદા જન્યુજનકના વિકાસ દ્વારા થાય છે। તે માદા જન્યુજનક પેશીનું પ્રતિનિધિત્વ કરતું હોવાથી, તે હંમેશા $\text{એકકીય}$ $(n)$ હોય છે.

(B) $Cycas$ (સાયકસ) માં પ્રોકેરિયોટિક સ્વયંપોષી સહજીવી નાઇટ્રોજન સ્થાપક સાયનોબેક્ટેરિયા (જેમ કે $Anabaena$ અથવા $Nostoc$) તેના કોરાલોઇડ મૂળમાં જોવા મળે છે. આ બેક્ટેરિયા વનસ્પતિ સાથે સહજીવન ગુજારે છે,જે બદલામાં કાર્બોદિત પદાર્થો અને સુરક્ષિત વાતાવરણ મેળવે છે.

(B) માઇકોરાઇઝા એ ઉચ્ચકક્ષાની વનસ્પતિના મૂળ અને ફૂગ વચ્ચેનો સહજીવનનો સંબંધ છે.
ઉદાહરણ તરીકે,$Pinus$ (પાયનસ) નું મૂળતંત્ર ફૂગના કવકતંતુઓ સાથે જોડાયેલું હોય છે,જે જમીનમાંથી પાણી અને ખનીજ તત્વોના શોષણમાં મદદ કરે છે.

(C) અનાવૃત બીજધારી $(Gymnosperms)$ વનસ્પતિઓમાં, ભ્રૂણપોષ એ એકકીય પેશી છે જે માદા જન્યુજનક $(female gametophyte)$ ના વિકાસના પરિણામે ફલન પહેલાં બને છે. આપેલા વિકલ્પોમાંથી, $Araucaria$ એ અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિ છે. આવૃત બીજધારી $(Angiosperms)$ વનસ્પતિઓમાં, ભ્રૂણપોષ ફલન પછી ત્રિ-સંયુગ્મન $(triple fusion)$ ની પ્રક્રિયા દ્વારા બને છે. $Equisetum$ એ ત્રિઅંગી $(Pteridophyte)$ છે, $Rhynia$ એ અશ્મિભૂત ત્રિઅંગી છે, અને $Anthoceros$ એ દ્વિઅંગી $(Bryophyte)$ છે, જેમાંથી કોઈ પણ અનાવૃત બીજધારીની જેમ ભ્રૂણપોષ ઉત્પન્ન કરતા નથી.

(C) $Araucaria$ $heterophylla$ વનસ્પતિ સામાન્ય રીતે ક્રિસમસ ટ્રી તરીકે ઓળખાય છે. તે $Araucariaceae$ કુળની શંકુદ્રુમ વનસ્પતિ છે. તેનો ઉપયોગ ઘણીવાર સુશોભન છોડ તરીકે થાય છે અને તે તેના સપ્રમાણ,શંકુ આકાર માટે જાણીતી છે જે પરંપરાગત ક્રિસમસ ટ્રી જેવો દેખાય છે.

(C) અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં નર પ્રજનન રચના લઘુબીજાણુધારી શંકુ (microstrobilus) અથવા નર શંકુ છે,જે લઘુબીજાણુ પર્ણો (microsporophylls) ધરાવે છે.
દરેક લઘુબીજાણુ પર્ણ લઘુબીજાણુધાનીઓ ધરાવે છે જે લઘુબીજાણુઓ ઉત્પન્ન કરે છે.
આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં નર પ્રજનન અંગ પુંકેસર છે,જે પરાગાશય (પરાગરજ કોથળીઓ/લઘુબીજાણુધાનીઓ ધરાવતું) અને તંતુનું બનેલું હોય છે.
તેથી,અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિનું લઘુબીજાણુ પર્ણ એ આવૃત બીજધારી વનસ્પતિના પુંકેસરને સમાન છે.

(A) જે વનસ્પતિઓ ખુલ્લા કે નગ્ન બીજ ધરાવે છે તેમને અનાવૃત બીજધારી (Gymnosperms) કહેવામાં આવે છે.
અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં અંડકો કોઈ પણ બીજાશયની દીવાલ દ્વારા આવરિત હોતા નથી અને ફલન પહેલાં અને પછી ખુલ્લા રહે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી:
$A$. $Araucaria$ એ સદાબહાર શંકુદ્રુમ વૃક્ષોની પ્રજાતિ છે જે $Araucariaceae$ કુળમાં આવે છે,જે અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓનો એક સમૂહ છે.
$B$. $Anthoceros$ એ હોર્નવર્ટ્સ (દ્વિઅંગી - Bryophytes) ની પ્રજાતિ છે.
$C$. $Equisetum$ એ હોર્સટેલ (ત્રિઅંગી - Pteridophytes) ની પ્રજાતિ છે.
$D$. $Selaginella$ એ સ્પાઈક મોસ (ત્રિઅંગી - Pteridophytes) ની પ્રજાતિ છે.
તેથી,$Araucaria$ એ સાચો જવાબ છે.

(D) અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓ વિષમબીજાણુંક (heterosporous) હોય છે,જેનો અર્થ છે કે તેઓ બે પ્રકારના બીજાણુઓ ઉત્પન્ન કરે છે: લઘુબીજાણુઓ (microspores) અને ગુરુબીજાણુઓ (megaspores). આ બીજાણુઓ અનુક્રમે નર અને માદા જન્યુજનક અવસ્થામાં વિકાસ પામે છે. તેથી,વિધાન કે બીજાણુંપર્ણો સમબીજાણુંક છે તે ખોટું છે. અનાવૃત બીજધારીઓમાં બીજ ખુલ્લા હોય છે (અંડકો બીજાશયની દીવાલ દ્વારા આવરિત હોતા નથી),તેઓ શંકુ (strobili) ધરાવે છે અને સામાન્ય રીતે પર્ણો તેમજ શલ્કપર્ણો બંને ધરાવે છે.

(B) અનાવૃત બીજધારી (Gymnosperms) વનસ્પતિઓમાં,વનસ્પતિ દેહ મૂળ,પ્રકાંડ અને પર્ણોમાં વિભેદિત હોય છે.
તેઓ બે પ્રકારના બીજાણુઓ ઉત્પન્ન કરે છે: લઘુબીજાણુઓ અને મહાબીજાણુઓ.
આ બીજાણુઓ બીજાણુધાનીમાં ઉત્પન્ન થાય છે જે બીજાણુ પર્ણો પર ગોઠવાયેલા હોય છે.
લઘુબીજાણુ પર્ણો નર શંકુ (male strobili) બનાવવા માટે ગોઠવાય છે,જ્યારે મહાબીજાણુ પર્ણો માદા શંકુ (female strobili) બનાવવા માટે ગોઠવાય છે.
તેથી,મહાબીજાણુ પર્ણો માદા શંકુમાં આવેલા હોય છે.

(B) $\text{અનાવૃત બીજધારી}$ $(Gymnosperms)$ માં, ભ્રૂણપોષનું નિર્માણ માદા જન્યુજનક (female gametophyte) ના વિકાસના પરિણામે થાય છે, જે ફલન પહેલાં થાય છે. તેથી, $\text{અનાવૃત બીજધારી}$ માં ભ્રૂણપોષ એકકીય $(n)$ હોય છે.
તેનાથી વિપરીત, $\text{આવૃત બીજધારી}$ $(Angiosperms)$ માં, ભ્રૂણપોષનું નિર્માણ ફલન પછી ત્રિ-સંલયન (triple fusion) ની પ્રક્રિયા દ્વારા થાય છે, જે તેને ત્રિ-કીય $(3n)$ બનાવે છે.

(B) અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓ એવી વનસ્પતિઓ છે જેમાં અંડકો કોઈ પણ બીજાશયની દીવાલ દ્વારા આવરિત હોતા નથી અને ફલન પહેલાં અને પછી ખુલ્લા રહે છે. અનાવૃત બીજધારીઓમાં,પર્ણો તાપમાન,ભેજ અને પવનની અતિશય પરિસ્થિતિઓનો સામનો કરવા માટે સારી રીતે અનુકૂલિત હોય છે. શંકુદ્રુમ વનસ્પતિઓમાં,સોય જેવા પર્ણો સપાટીનું ક્ષેત્રફળ ઘટાડે છે. તેમના પર્ણો સાદા અથવા સંયુક્ત હોઈ શકે છે. ઉદાહરણ તરીકે,$Cycas$ માં,પિચ્છાકાર સંયુક્ત પર્ણો કેટલાક વર્ષો સુધી ટકી રહે છે. તેથી,અનાવૃત બીજધારીઓ પ્રજાતિના આધારે સાદા અને સંયુક્ત બંને પ્રકારના પર્ણ બંધારણો દર્શાવે છે.

(D) અનાવૃત બીજધારી $(Gymnosperms)$ વનસ્પતિઓમાં,નર અને માદા શંકુ $(strobili)$ એ બીજાણું પર્ણો (લઘુબીજાણું પર્ણો અથવા ગુરુબીજાણું પર્ણો) ની મધ્ય અક્ષ પર કુંતલાકાર ગોઠવણી દ્વારા બને છે,જે શિથિલ અથવા સઘન રચનાઓ બનાવે છે. આ અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓ જેવી કે $Pinus$ (પાઈન) નું લાક્ષણિક લક્ષણ છે.

(C) $Zamia$ $pygmaea$ (ઝામિયા પીગ્મીયા) વનસ્પતિ ભૂમિગત ગાંઠામૂળી જેવું પ્રકાંડ ધરાવવા માટે જાણીતી છે।
તેને સૌથી નાની અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાંની એક માનવામાં આવે છે।
$Cycas$ (સાયકસ) અથવા $Sequoia$ (સીકોઈયા) થી વિપરીત, જેમાં સ્પષ્ટ હવાઈ પ્રકાંડ હોય છે, $Zamia$ (ઝામિયા) નું પ્રકાંડ મોટાભાગે જમીનની અંદર રહે છે, જે ગાંઠામૂળી જેવું દેખાય છે।

(C) $Cycas$ (અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિ) માં બીજાણુજનક અવસ્થા એ જીવનચક્રની મુખ્ય,દ્વિકીય $(2n)$ અને દીર્ધજીવી અવસ્થા છે. તે વનસ્પતિ દેહ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે,જે મૂળ,પ્રકાંડ અને પર્ણોમાં સુસ્પષ્ટ રીતે વિભેદિત હોય છે. $Cycas$ નો વનસ્પતિ દેહ હવાઈ (aerial) હોય છે,ભૂમિગત હોતો નથી. તેથી,'ભૂમિગત' એ $Cycas$ ની બીજાણુજનક અવસ્થા માટે લાગુ પડતું નથી.

(D) સપુષ્પી વનસ્પતિઓ (આવૃત બીજધારી) માં,ફલન પછી બીજાશયનું રૂપાંતર ફળમાં થાય છે.
અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં બીજાશયનો અભાવ હોવાથી,તેમના અંડકો ખુલ્લા (અનાવૃત) હોય છે અને તે બીજાશયની દીવાલ દ્વારા આવરિત હોતા નથી.
પરિણામે,ફલન પછી તેમાં સત્યફળનું નિર્માણ થતું નથી.

(A) સાયકસ $(Cycas)$ માં પરાગનયન પવન દ્વારા થાય છે,જેને પવન-પરાગનયન (anemophily) કહેવામાં આવે છે. સાયકસ એ અનાવૃત બીજધારી (gymnosperm) વનસ્પતિ છે જેમાં નર અને માદા શંકુ અલગ-અલગ છોડ પર જોવા મળે છે (એકલિંગી). નર શંકુમાંથી પરાગરજ મુક્ત થાય છે અને પવનના પ્રવાહ દ્વારા માદા છોડના મહાબીજાણુપર્ણ (megasporophylls) પર રહેલા અંડક સુધી પહોંચે છે.

(A) બેનીટાઈટિસ એ બીજધારી વનસ્પતિઓનું એક લુપ્ત પ્રજાતિ છે જે મેસોઝોઈક યુગ દરમિયાન અસ્તિત્વમાં હતી. તેઓ સાયકેડિયોઈડોફાઈટા (Cycadeoidophyta) સમૂહની જાણીતી અશ્મિભૂત વનસ્પતિઓ છે. ઓરોકેરિયા,થુજા અને પાયનસ એ હાલમાં અસ્તિત્વ ધરાવતી (જીવંત) અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓ છે.