Gymnosperms (General) Questions in Gujarati

(A) $Pinus$ એ $Pinaceae$ કુળના શંકુદ્રુમ વૃક્ષોની પ્રજાતિ છે.
તેનું આર્થિક મૂલ્ય ઘણું વધારે છે કારણ કે તે લાકડું,રેઝિન,ટર્પેન્ટાઇન અને ખાદ્ય બીજ (ચિલગોઝા) પૂરા પાડે છે.
તે વિશ્વવ્યાપી નથી; તે મુખ્યત્વે ઉત્તર ગોળાર્ધમાં જોવા મળે છે.
તે રણની વનસ્પતિ નથી; તે સામાન્ય રીતે સમશીતોષ્ણ અને ઠંડા પ્રદેશોમાં જોવા મળે છે.
તે સદાબહાર વૃક્ષ છે,પાનખર નથી.

(D) $Pinus$ (પાઈનસ) એ $Gymnosperms$ (અનાવૃત બીજધારી) વનસ્પતિઓના સમૂહનો સભ્ય છે.
$Gymnosperms$ માં,અંડકો કોઈ પણ બીજાશયની દીવાલ દ્વારા આવરિત હોતા નથી અને ફલન પહેલાં અને પછી ખુલ્લા રહે છે.
ફલન પછી જે બીજ વિકસે છે તે આવરિત હોતા નથી,એટલે કે તે અનાવૃત (naked) હોય છે.
આ વનસ્પતિઓ સામાન્ય રીતે પ્રજનન રચનાઓ ઉત્પન્ન કરે છે જેને શંકુ (cones) અથવા સ્ટ્રોબિલી કહેવામાં આવે છે.
તેથી,$Pinus$ શંકુમાં અનાવૃત બીજ ઉત્પન્ન કરે છે.

(D) $Pinus$ માં,વામન પ્રરોહ (જેને સ્પર તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) એ મર્યાદિત વૃદ્ધિ ધરાવતી ટૂંકી,પાર્શ્વ શાખા છે. આ વામન પ્રરોહ પર જોવા મળતી સોય (પર્ણો) ની સંખ્યા $Pinus$ ની પ્રજાતિઓ પર આધાર રાખે છે. ઉદાહરણ તરીકે,$Pinus$ $monophylla$ માં એક સોય,$Pinus$ $sylvestris$ માં બે સોય અને $Pinus$ $roxburghii$ માં ત્રણ સોય હોય છે. તેથી,વામન પ્રરોહ પર સોયની સંખ્યા એક થી છ સુધીની હોઈ શકે છે,જેનો અર્થ છે કે આપેલા તમામ વિકલ્પો સાચા છે.

(B) $Pinus$ એ અનાવૃત બીજધારી (gymnosperm) વનસ્પતિ છે અને તેનું કાષ્ઠ (wood) લાક્ષણિક રીતે દ્વિતીયક કાષ્ઠ ધરાવે છે.
$Pinus$ ના દ્વિતીયક કાષ્ઠની મુખ્ય લાક્ષણિકતા તેમાં રેઝિન નલિકાઓ (resin ducts) ની હાજરી છે.
રેઝિન નલિકાઓ એ વિશિષ્ટ આંતરકોષીય અવકાશ છે જે અધિચ્છદીય કોષો (epithelial cells) દ્વારા આવરિત હોય છે, જે રેઝિનનો સ્ત્રાવ કરે છે.
આ નલિકાઓ $Pinus$ ના મૂળ, પ્રકાંડ અને પર્ણોમાં જોવા મળે છે.
રેઝિન એ એન્ટિકોએગ્યુલન્ટ તરીકે કાર્ય કરે છે અને તે $-30^{\circ}C$ જેટલા નીચા તાપમાને પણ વનસ્પતિને થીજી જવાથી બચાવે છે.

(C) $Pinus$ વનસ્પતિ બીજાણુજનક (sporophytic) અવસ્થા દર્શાવે છે,જે અનાવૃત બીજધારી (gymnosperms) માં પ્રભાવી અવસ્થા છે.
બીજાણુજનન (sporogenesis) દ્વારા લઘુ બીજાણુ અને મહા બીજાણુનું નિર્માણ થાય છે,જે જન્યુજનક પેઢીના પ્રથમ કોષો છે.
આ બીજાણુઓ જન્યુજનન (gametogenesis) દ્વારા અનુક્રમે નર અને માદા જન્યુજનક (gametophytes) માં વિકસે છે.
તેથી,લઘુ અને મહા બીજાણુઓ જન્યુજનક અવસ્થાની શરૂઆત દર્શાવે છે.

(A) $Pinus$ ના વિકાસશીલ ભ્રૂણમાં,પ્રો-એમ્બ્રિયો (આદિભ્રૂણ) ચાર સ્તરોના કોષોનો બનેલો હોય છે.
અગ્રભાગથી આધાર તરફ જતાં,આ સ્તરો નીચે મુજબ છે:
$1$. ભ્રૂણીય સ્તર $(E)$
$2$. રોઝેટ સ્તર $(R)$
$3$. સસ્પેન્સર સ્તર $(S)$
$4$. પોષક સ્તર $(N)$
રોઝેટ સ્તર ચાર કોષોનું બનેલું હોય છે અને તે સસ્પેન્સર સ્તરની બરાબર ઉપર આવેલું હોય છે. તે સસ્પેન્સર અને પોષક સ્તર વચ્ચે એક સંક્રમણ વિસ્તાર તરીકે કાર્ય કરે છે.

(B) $Pinus$ જેવા અનાવૃત બીજધારી (gymnosperms) વનસ્પતિઓમાં,નર અને માદા જન્યુજનક સ્વતંત્ર મુક્ત-જીવી અસ્તિત્વ ધરાવતા નથી.
તેઓ બીજાણુધાની (sporangia) ની અંદર રહે છે જે બીજાણુજનક (sporophyte) પર જળવાઈ રહે છે.
માદા જન્યુજનક મહાબીજાણુધાની (અંડક) ની અંદર જળવાઈ રહે છે,જે માદા શંકુની અંદર બીજાણુજનકની પેશીઓ દ્વારા સુરક્ષિત હોય છે.
આ વ્યવસ્થા જન્યુજનકને શુષ્કતા અને પ્રતિકૂળ પર્યાવરણીય પરિસ્થિતિઓથી રક્ષણ આપે છે.

(D) $Pinus$ માં,નર શંકુ મધ્ય અક્ષની આસપાસ સર્પાકાર રીતે ગોઠવાયેલા અસંખ્ય લઘુબીજાણુપર્ણોનો બનેલો હોય છે.
દરેક લઘુબીજાણુપર્ણનો એક અંતિમ,વંધ્ય અને ચપટો ભાગ હોય છે જે વિકાસ પામતા લઘુબીજાણુધાનીઓનું રક્ષણ કરવા માટે ઉપરની તરફ વળેલો હોય છે.
આ વિશિષ્ટ અંતિમ રચનાને $Apophysis$ (એપોફિસિસ) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(B) $Pinus$ એ અનાવૃત બીજધારી (Gymnosperm) વનસ્પતિ છે. અનાવૃત બીજધારીઓમાં,ભ્રૂણપોષ (Endosperm) ફલન પહેલાં બને છે અને તે એકકીય $(n)$ હોય છે. $Pinus$ ના બીજમાં સુવિકસિત અને પોષકતત્વોથી ભરપૂર ભ્રૂણપોષ હોય છે,જે વિકાસ પામતા ભ્રૂણ માટે પોષણનો મુખ્ય સ્ત્રોત છે અને તે બીજનો ખાવાલાયક ભાગ છે.

(B) $Pinus$ માં,નર શંકુ (Male cone) ઘણા બધા લઘુબીજાણુપર્ણોનો બનેલો હોય છે. દરેક લઘુબીજાણુપર્ણ તેની નીચેની સપાટી પર બે લઘુબીજાણુધાનીઓ ધરાવે છે. આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં પુંકેસર એ એક લઘુબીજાણુપર્ણ છે જે લઘુબીજાણુધાનીઓ (પરાગાશય) ધરાવે છે,તેથી $Pinus$ નું લઘુબીજાણુપર્ણ એ આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓના પુંકેસરને સમકક્ષ છે.

(A) $Pinus$ ની માદા શંકુ એક સંયુક્ત રચના છે.
$Pinus$ માં દરેક મેગાસ્પોરોફિલ બે પ્રકારના ભીંગડા (scales) ધરાવે છે: નીચેનો ભાગ બ્રૅક્ટ સ્કેલ અને ઉપરનો ભાગ ઓવ્યુલિફેરસ સ્કેલ છે.
ઓવ્યુલિફેરસ સ્કેલ તેની ઉપરની સપાટી પર બે અંડક ધરાવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(B) $Pinus$ માં પ્રકાંડ દ્વિરૂપતા દર્શાવે છે,એટલે કે તેમાં બે પ્રકારની શાખાઓ હોય છે: અમર્યાદિત વૃદ્ધિ ધરાવતી શાખાઓ (લાંબી શાખાઓ) અને મર્યાદિત વૃદ્ધિ ધરાવતી શાખાઓ (વામન શાખાઓ).
$1$. અમર્યાદિત વૃદ્ધિ ધરાવતી શાખાઓ પર માત્ર ભીંગડા જેવા પર્ણો (scale leaves) જોવા મળે છે.
$2$. પર્ણો અથવા સોય જેવા પર્ણો (foliage leaves) લીલા અને પ્રકાશસંશ્લેષી હોય છે,જે ફક્ત મર્યાદિત વૃદ્ધિ ધરાવતી શાખાઓ (વામન શાખાઓ) ની ટોચ પર જ ઉગે છે.

(B) $Pinus$ એ એક અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિ છે જે સામાન્ય રીતે ઠંડા અને સૂકા વાતાવરણમાં ઉગે છે.
તેના પર્ણોનો સોયાકાર (acicular) આકાર એ બાષ્પોત્સર્જન દ્વારા થતા પાણીના વ્યયને ઘટાડવા માટેનું એક રચનાત્મક અનુકૂલન છે,કારણ કે તે પર્ણની સપાટીનું ક્ષેત્રફળ ઘટાડે છે.
આ લાક્ષણિકતા સૂકી પરિસ્થિતિઓમાં અનુકૂલિત વનસ્પતિઓનું મુખ્ય લક્ષણ છે,જેને $Xerophytic$ (મરુદભિદ) અનુકૂલન કહેવામાં આવે છે.
તેથી,$Pinus$ ની સોયાકાર પર્ણ રચના $Xerophytic$ સ્વભાવ દર્શાવે છે.

(A) $Pinus$ જેવી અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં,માદા જન્યુજનક પરાગનયન થાય તે પહેલાં મહાબીજાણુધાની (અંડક) ની અંદર બને છે.
તે સક્રિય મહાબીજાણુમાંથી સમવિભાજન દ્વારા વિકાસ પામે છે.
આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓથી વિપરીત,જ્યાં ભ્રૂણપોષ (endosperm) ફલન પછી બને છે,અનાવૃત બીજધારીઓમાં માદા જન્યુજનક એકકીય $(n)$ હોય છે અને તે ફલન પહેલાં જ બની જાય છે.

(D) $Pinus$ ના લાકડાને સોફ્ટવુડ અથવા નોન-પોરસ વુડ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. તેનો ઉપયોગ વિવિધ ઔદ્યોગિક અને ઘરેલું હેતુઓ માટે વ્યાપકપણે થાય છે,જેમાં ફર્નિચર બનાવવું,ઇમારતોનું બાંધકામ,દીવાસળીની પેટીઓનું ઉત્પાદન અને વીજળીના થાંભલા બનાવવાનો સમાવેશ થાય છે. ઉદાહરણ તરીકે $P. longifolia$ $(chir)$ અને $P. excelsa$ $(kail)$.

(B) $Pinus$ ના અંડકનું બીજા આવરણ (Integument) એ વનસ્પતિના બીજાણુજનક (sporophyte) પેશીનો એક ભાગ છે.
કારણ કે બીજાણુજનક અવસ્થા દ્વિકીય $(2n)$ હોય છે,તેથી બીજા આવરણના કોષો પણ દ્વિકીય $(2n)$ હોય છે.

(B) $Pinus$ નું અંડક અનાટ્રોપસ (પ્રતીપ) પ્રકારનું હોય છે,જેનો અર્થ છે કે અંડછિદ્ર જરાયુની તરફ હોય છે. તે એક જ અંડકાવરણ ધરાવે છે જે $3$ સ્પષ્ટ સ્તરોમાં વિભેદિત થયેલું હોય છે: બહારનું માંસલ સ્તર,મધ્યનું પથ્થર જેવું (કઠણ) સ્તર અને અંદરનું માંસલ સ્તર.

(B) $Pinus$ (એક અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિ) માં,મહાબીજાણુ માતૃકોષ અર્ધીકરણ પામીને ચાર એકકીય મહાબીજાણુઓ ઉત્પન્ન કરે છે.
આમાંથી એક મહાબીજાણુ સક્રિય રહે છે અને અંકુરણ પામીને માદા જન્યુજનક બનાવે છે,જેને અનાવૃત બીજધારીઓમાં ભ્રૂણપોષ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
ત્યારબાદ આ માદા જન્યુજનક (ભ્રૂણપોષ) માં સ્ત્રીજન્યુધાની (archegonia) વિકસે છે,જે માદા પ્રજનન અંગો છે.
તેથી,અંકુરિત મહાબીજાણુ સ્ત્રીજન્યુધાની ધરાવતા ભ્રૂણપોષના નિર્માણમાં પરિણમે છે.

(B) $Pinus$ (પાઈનસ) (એક અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિ) નો ભ્રૂણપોષ એ એક એકકીય $(n)$ પેશી છે જે માદા જન્યુજનકનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.
આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓથી વિપરીત,જ્યાં ભ્રૂણપોષ ત્રિકીય $(3n)$ હોય છે અને ફલન પછી બને છે,અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં ભ્રૂણપોષ ફલન પહેલાં બને છે અને તે સીધું એકકીય મહાબીજાણુમાંથી વિકસે છે.

(B) $Pinus$ (પાઈનસ) માં બીજ પવન દ્વારા ફેલાય છે. અંકુરણ દરમિયાન,હાઈપોકોટીલ (બીજપત્રાધાર) લંબાય છે,જે બીજપત્રોને જમીનની સપાટીની ઉપર ધકેલે છે. આ પ્રકારનું અંકુરણ,જેમાં બીજપત્રો જમીનની ઉપર આવે છે,તેને ઉપરિભૂમિક અંકુરણ (Epigeal germination) કહેવામાં આવે છે.

(C) $Pinus$ માં,માદા શંકુ એ એક સઘન રચના છે જે મધ્ય અક્ષ પર સર્પાકાર રીતે ગોઠવાયેલા મહાવિજણુપર્ણોની બનેલી હોય છે.
દરેક મહાવિજણુપર્ણ બે અંડક ધરાવે છે.
માદા શંકુ એ અક્ષ પર ગોઠવાયેલા પ્રજનન અંગો (મહાવિજણુપર્ણો) નો સમૂહ હોવાથી,તે આવૃત બીજધારી વનસ્પતિના પુષ્પવિન્યાસને સમાન છે,જેમાં પુષ્પદંડ પર અનેક પુષ્પો ગોઠવાયેલા હોય છે.

(B) $Pinus$ એ અનાવૃત બીજધારી (Gymnosperm) વનસ્પતિ છે જે વિષમ બીજાણુકતા અને બહુ-ભ્રૂણતા બંને દર્શાવે છે.
$1$. વિષમ બીજાણુકતા: તે બે પ્રકારના બીજાણુઓ ઉત્પન્ન કરે છે,લઘુબીજાણુ અને ગુરુબીજાણુ.
$2$. બહુ-ભ્રૂણતા: આ એક જ બીજમાં એક કરતા વધુ ભ્રૂણ હોવાની ઘટના છે,જે $Pinus$ સહિત ઘણી અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે.
આમ,$A$ અને $B$ બંને સાચા હોવા છતાં,સ્પર્ધાત્મક જીવવિજ્ઞાનના પ્રશ્નોના સંદર્ભમાં,$Pinus$ ને તેની બહુ-ભ્રૂણતાની લાક્ષણિકતા માટે વિશેષ રીતે ઓળખવામાં આવે છે.

(A) $Pinus$ (એક અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિ) માં,અંડક એ પ્રદેહ (Nucellus) તરીકે ઓળખાતા પેશીના મધ્યવર્તી સમૂહનો બનેલો હોય છે,જે બીજાણુધાની આવરણ દ્વારા સુરક્ષિત હોય છે.
પ્રદેહની અંદર,એક કોષ મહાબીજાણુ માતૃકોષ $(MMC)$ તરીકે વિભેદિત થાય છે.
આ $MMC$ અર્ધીકરણની પ્રક્રિયા દ્વારા ચાર એકકીય મહાબીજાણુઓ ઉત્પન્ન કરે છે.
તેથી,પ્રદેહ એ અંડકનો તે ચોક્કસ ભાગ છે જ્યાં મહાબીજાણુ માતૃકોષો આવેલા હોય છે અને વિભાજન પામે છે.

(C) $Pinus$ (અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિ) નું બીજ ત્રણ અલગ-અલગ પેઢીઓ ધરાવે છે:
$1$. બીજાવરણ અને પ્રદેહ એ પિતૃ બીજાણુજનક પેઢી $(2n)$ દર્શાવે છે.
$2$. માદા જન્યુજનક પેશી એ જન્યુજનક પેઢી $(n)$ દર્શાવે છે.
$3$. ભ્રૂણ એ આવનારી નવી બીજાણુજનક પેઢી $(2n)$ દર્શાવે છે.
તેથી,$Pinus$ નું બીજ ત્રણ પેઢીઓનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.

(D) $Pinus\ occelsa$ નો સ્પુર (વામન પ્રરોહ) પંચપર્ણી $(Pentafoliar)$ હોય છે,જેનો અર્થ છે કે તે એક ઝૂમખામાં પાંચ સોય જેવા પર્ણો ધરાવે છે.
$Pinus\ occelsa$ (જેને $Pinus\ wallichiana$ અથવા બ્લુ પાઈન તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) ની લાક્ષણિકતા એ છે કે તેમાં દરેક ફાસિકલ (સ્પુર) દીઠ પાંચ સોય જેવા પર્ણો હોય છે.

(D) $Pinus$ ના પાંખવાળા પરાગરજ લઘુબીજાણુધાની $(Microsporangium)$ માં ઉત્પન્ન થાય છે.
$Pinus$ જેવી અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં,લઘુબીજાણુધાની લઘુબીજાણુ પર્ણો પર જોવા મળે છે,જે નર શંકુમાં ગોઠવાયેલા હોય છે.
લઘુબીજાણુધાનીમાં રહેલા લઘુબીજાણુ માતૃકોષો અર્ધીકરણ દ્વારા લઘુબીજાણુઓ ઉત્પન્ન કરે છે,જે આગળ જતાં પાંખવાળા પરાગરજમાં વિકસે છે.

(C) વાર્ષિક વલયો સમશીતોષ્ણ પ્રદેશોમાં ઋતુગત ફેરફારોના પ્રતિભાવમાં વાહક એધા (vascular cambium) ની ભિન્ન પ્રવૃત્તિને કારણે રચાય છે.
$Pinus$ (એક અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિ) માં,વસંત ઋતુ દરમિયાન વાહક એધા ખૂબ જ સક્રિય હોય છે,જે પહોળી વાહિનીઓ/વાહિનિકાઓ સાથે વસંતકાષ્ઠ (spring wood) બનાવે છે,અને પાનખર ઋતુ દરમિયાન ઓછી સક્રિય હોય છે,જે સાંકડી વાહિનીઓ/વાહિનિકાઓ સાથે પાનખરકાષ્ઠ (autumn wood) બનાવે છે.
વસંતકાષ્ઠનો એક પટ્ટો અને પાનખરકાષ્ઠનો એક પટ્ટો મળીને એક વાર્ષિક વલય બનાવે છે.
તેથી,$Pinus$ ના લાકડામાં વાર્ષિક વલયો સુસ્પષ્ટ અને સ્પષ્ટપણે જોઈ શકાય છે.

(C) $Pinus$ (નર શંકુ) ના લઘુબીજાણુપર્ણની અભ્યક્ષ (abaxial) સપાટી પર $2$ લઘુબીજાણુધાનીઓ આવેલી હોય છે. આ લઘુબીજાણુધાનીઓ પરાગરજ ઉત્પન્ન કરે છે.

(A) $Pinus$ (પાઈન) નું લાકડું પાયક્નોઝાયલિક અને મોનોઝાયલિક પ્રકારનું હોય છે.
પાયક્નોઝાયલિક લાકડું ઘટ્ટ અને સઘન હોય છે,જેમાં ટ્રેકીડ્સ (tracheids) નું પ્રમાણ વધુ અને પેરેન્કાઈમા (parenchyma) નું પ્રમાણ ખૂબ ઓછું હોય છે.
મોનોઝાયલિક લાકડું એક જ કેમ્બિયમ સ્તરની સક્રિયતા દ્વારા બને છે,જે $Pinus$ જેવા અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓ (gymnosperms) માં જોવા મળે છે.

(D) $Pinus$ પ્રજાતિમાં,પરાગરજ પાંખવાળી હોય છે,જેને 'સેકેટ' (saccate) પરાગરજ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આ પાંખો એક્સાઇન (પરાગરજની બહારનું પડ) ના વિસ્તરણ દ્વારા બને છે અને પવન દ્વારા પરાગનયન (anemophily) માં મદદ કરે છે.
$Cycas$,$Ephedra$ અને $Gnetum$ માં પાંખવાળી પરાગરજ જોવા મળતી નથી.

(C) $Pinus$ માં,નર શંકુ એ મધ્ય અક્ષની આસપાસ સર્પાકાર રીતે ગોઠવાયેલા ઘણા માઇક્રોસ્પોરોફિલ (લઘુબીજાણુ પર્ણ) નો બનેલો હોય છે.
દરેક માઇક્રોસ્પોરોફિલ એ ભીંગડા જેવી રચના છે જે તેની અપબાજુ (abaxial) સપાટી પર બે લઘુબીજાણુધાની ધરાવે છે.
આ લઘુબીજાણુધાની પરિપક્વતા પર લઘુબીજાણુઓ (પરાગરજ) ઉત્પન્ન કરે છે.

(C) $Pinus$ એ અનાવૃત બીજધારી (Gymnosperms) સમૂહની વનસ્પતિ છે.
આ વનસ્પતિઓ સામાન્ય રીતે કાષ્ઠીય,બહુવર્ષાયુ અને સદાબહાર હોય છે,જેનો અર્થ છે કે તેઓ આખા વર્ષ દરમિયાન તેમના પાંદડા જાળવી રાખે છે.
તેથી,$Pinus$ ને સદાબહાર વૃક્ષ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.

(D) વિશાળ રેડવુડ વૃક્ષ,જેને $Sequoia$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,તે વિશ્વની સૌથી ઊંચી વૃક્ષ પ્રજાતિઓમાંની એક છે.
તે $Cupressaceae$ કુળનું છે અને તેને ઘણીવાર શંકુદ્રુમ વૃક્ષો (જેમાં પાઈન અને તેના સંબંધીઓનો સમાવેશ થાય છે) માં વિશાળ માનવામાં આવે છે.
$Sequoia$ $sempervirens$ એ સૌથી ઊંચું જીવંત વૃક્ષ છે.

(D) સાઇફોનોગેમસ ફલન: ફલનની એવી પ્રક્રિયા જેમાં એક લાંબી પરાગનલિકા બે નર જન્યુઓને અંડકોષની નજીક લઈ જાય છે,તેને સાઇફોનોગેમસ ફલન કહેવામાં આવે છે.
આ પ્રકારનું ફલન બીજધારી વનસ્પતિઓ,ખાસ કરીને અનાવૃત બીજધારી (Gymnosperms) અને આવૃત બીજધારી (Angiosperms) વનસ્પતિઓમાં જોવા મળે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Pinus$ એ અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિ છે,જ્યારે બ્રાયોફાઇટ્સ,$Selaginella$ (ત્રિઅંગી) અને ફર્ન (ત્રિઅંગી) માં સામાન્ય રીતે ઝોઇડોગેમસ (Zoidogamous) ફલન જોવા મળે છે (જેમાં નર જન્યુઓ કશાધારી હોય છે અને પાણી દ્વારા તરીને અંડકોષ સુધી પહોંચે છે).

(B) $Pinus$ (પાઈન) નો માદા શંકુ બાહ્યાકાર રીતે લાંબા પ્રરોહ (long shoot) ને સમકક્ષ છે. આનું કારણ એ છે કે માદા શંકુ લાંબા પ્રરોહના સ્થાને વિકસે છે અને સમાન વૃદ્ધિની ભાત દર્શાવે છે,જે પ્રથમ અને બીજા વર્ષમાં $1.8$ થી $3 \ cm$ લંબાઈ ધરાવે છે અને ત્રીજા વર્ષ સુધીમાં તે $45 \ cm$ લંબાઈ અને $10 \ cm$ પહોળાઈ સુધી પહોંચે છે.

(B) $Pinus$ માં,મહાબીજાણુ માતૃકોષ અર્ધીકરણ પામીને ચાર એકકીય મહાબીજાણુઓ ઉત્પન્ન કરે છે.
આ ચાર મહાબીજાણુઓમાંથી,ઉપરના ત્રણ મહાબીજાણુઓ નાશ પામે છે,જ્યારે માત્ર સૌથી નીચેનો સક્રિય મહાબીજાણુ માદા જન્યુજનક તરીકે વિકસે છે.
આ પ્રક્રિયા ઘણી આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં ભ્રૂણપુટના વિકાસ જેવી જ છે,જ્યાં સક્રિય મહાબીજાણુ અંડતલ (chalazal) છેડાની સૌથી નજીક હોય છે.

(A) $Pinus$ માં,યુગ્મનજ અથવા અંડબીજ (oospore) મુક્ત કોષકેન્દ્રીય વિભાજન પામે છે.
ત્યારબાદ,ભ્રૂણ ફક્ત અંડબીજના નીચેના ભાગમાંથી જ વિકસે છે,જ્યારે ઉપરનો ભાગ નિષ્ક્રિય રહે છે અથવા સસ્પેન્સર (suspensor) બનાવવામાં ફાળો આપે છે.
ભ્રૂણજનનનો આ પ્રકાર,જેમાં યુગ્મનજનો માત્ર એક ભાગ જ ભ્રૂણના નિર્માણમાં ભાગ લે છે,તેને $Meroblastic$ વિકાસ કહેવામાં આવે છે.

(B) $Pinus$ એ અનાવૃત બીજધારી (Gymnosperms) વનસ્પતિઓના સમૂહમાં આવે છે. $Pinus$ માં પરાગનયન વાયુપરાગીત (Anemophilous) હોય છે,જેનો અર્થ છે કે તે પવન દ્વારા થાય છે. પરાગરજ હલકી હોય છે અને મોટી સંખ્યામાં ઉત્પન્ન થાય છે જેથી તે પવનના પ્રવાહ દ્વારા સરળતાથી અંડક સુધી પહોંચી શકે.

(A) $Pinus$ (પાઈન) એ એકલિંગાશ્રયી (monoecious) વનસ્પતિ છે. આનો અર્થ એ છે કે નર અને માદા શંકુ (પ્રજનન રચનાઓ) બંને એક જ વનસ્પતિ પર ઉત્પન્ન થાય છે. ખાસ કરીને,નર શંકુ સામાન્ય રીતે નીચેની ડાળીઓ પર જોવા મળે છે,જ્યારે માદા શંકુ તે જ વૃક્ષની ઉપરની ડાળીઓ પર જોવા મળે છે.

(C) $Pinus$ નું બીજ ભ્રૂણપોષી હોય છે અને તેમાં દ્વિતીય $(2n)$ પેશી હોય છે.
બીજની પાંખ પાતળી,પટલમય અને દ્વિતીય $(2n)$ હોય છે. તે અંડકધારી શલ્કના અધિઅક્ષીય (ઉપરની) સપાટી અને અંડકના બીજા આવરણના બાહ્ય સ્તરમાંથી સંયુક્ત રીતે વિકસે છે.

(C) $Pinus$ એ એક અનાવૃત બીજધારી (Gymnosperm) વનસ્પતિ છે જે સ્વભાવે ઉભયલિંગી (Monoecious) છે.
આનો અર્થ એ છે કે નર અને માદા શંકુ (strobili) બંને એક જ વનસ્પતિ દેહ પર જોવા મળે છે.
નર શંકુ પરાગરજ ઉત્પન્ન કરે છે,જ્યારે માદા શંકુ અંડકો ઉત્પન્ન કરે છે.

(A) $Pinus$ માં,પરાગરજમાં એક દેહ કોષ,એક વૃંત કોષ અને પ્રોથેલિયલ કોષો આવેલા હોય છે.
જેમ જેમ પરાગનલિકાનો વિકાસ થાય છે,તેમ ફલન પહેલાં દેહ કોષ વિભાજન પામીને બે નર જન્યુઓ (શુક્રકોષો) ઉત્પન્ન કરે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(A) $Pinus$ નું બીજ ત્રણ પેઢીઓનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે:
$(1)$ પિતૃ બીજાણુજનક $(2n)$: બીજાવરણ (testa/tegmen) અને પરિભ્રૂણપોષ (nucellus પેશી) દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે.
$(2)$ માદા જન્યુજનક $(n)$: ભ્રૂણપોષ (એકકીય પોષક પેશી) દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે.
$(3)$ ભવિષ્યનો બીજાણુજનક $(2n)$: ભ્રૂણ (જે આદિમૂળ,આદિપ્રરોહ,નિલંબ અને બીજપત્રોનો બનેલો હોય છે) દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે.

(B) $Pinus$ ના બીજની પાંખ બીજાણુધારી શલ્ક (ovuliferous scale) ની અધિજઠર સપાટીમાંથી ઉદ્ભવે છે. જેમ જેમ બીજ પરિપક્વ થાય છે,તેમ બીજાણુધારી શલ્કનું એક પાતળું,કાગળ જેવું પડ અલગ થઈને બીજાવરણ $(testa)$ સાથે જોડાયેલું રહે છે,જે પાંખ બનાવે છે અને પવન દ્વારા બીજના પ્રકીર્ણનમાં મદદ કરે છે.

(A) ટ્રાન્સફ્યુઝન પેશી એ અનાવૃત બીજધારી (gymnosperms) વનસ્પતિઓના પર્ણોમાં જોવા મળતી એક વિશિષ્ટ પેશી છે,જે ખાસ કરીને $Pinus$ પ્રજાતિમાં જોવા મળે છે.
તેમાં બોર્ડર્ડ પિટ્સ (bordered pits) ધરાવતી જલવાહિનીકી (tracheids) અને મૃદુતક (parenchyma) કોષો હોય છે,જે વાહક પુલમાંથી મધ્યપર્ણ (mesophyll) કોષો સુધી પાણી અને પોષક તત્વોના પાર્શ્વ વહન (lateral conduction) માં મદદ કરે છે.
$Pinus$ ના પર્ણોમાં,વાહક પેશીનો સમૂહ શાખાવિહીન હોય છે અને તે પરિચક્ર (pericycle) દ્વારા આવરિત હોય છે.
તેમાં સામાન્ય રીતે બે સંયુક્ત અને સહસ્થ વાહક પુલ હોય છે જે $T$-આકારના દ્રઢોતક (sclerenchyma) દ્વારા અલગ પડે છે.

(C) ડિપ્લોક્સિલિક વાહક પુલ એવા હોય છે જેમાં એક જ વાહક પુલમાં બે પ્રકારના જલવાહક (કેન્દ્રગામી અને કેન્દ્રત્યાગી) જોવા મળે છે.
સાયકસના પર્ણિકામાં,મધ્યસ્થ વાહક પુલ ડિપ્લોક્સિલિક હોય છે,જેમાં જલવાહકના બે સમૂહ અને અન્નવાહકનો એક સમૂહ જોવા મળે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(A) પ્રકૃતિમાં $Cycas$ ના શુક્રકોષો સૌથી મોટા $(300 \ \mu m)$ હોય છે અને તે નરી આંખે જોઈ શકાય છે.
$Cycas$ એ અનાવૃત બીજધારી (Gymnosperms) વનસ્પતિના સમૂહમાં આવે છે,જે ચલિત,બહુપક્ષ્મધારી નર જન્યુઓ ઉત્પન્ન કરવા માટે જાણીતી છે,જે અન્ય બીજધારી વનસ્પતિઓના જન્યુઓ કરતા ઘણા મોટા હોય છે.

(C) સાચો જવાબ $C$ છે. $Cycas$ માં ફર્ન જેવું લક્ષણ 'કુંતલાકાર પર્નવિન્યાસ' (Circinate venation) જોવા મળે છે.
આ પ્રકારના પર્નવિન્યાસમાં,કુમળા પર્ણો ઘડિયાળના સ્પ્રિંગની જેમ ગૂંચળાયેલા હોય છે,જેમાં અગ્રભાગ કેન્દ્રમાં અને પાયો પરિઘ તરફ હોય છે.

(A) $Cycas$ ના કોરોલોઇડ મૂળ નાઈટ્રોજનનું સ્થાપન કરતા સાયનોબેક્ટેરિયા જેવા કે $Anabaena$ અને $Nostoc$ સાથે સહજીવન ધરાવે છે.
આ વિશિષ્ટ મૂળ તેમના બાહ્યક પ્રદેશમાં આ સૂક્ષ્મજીવોને ધરાવે છે.
તેથી,કોરોલોઇડ મૂળનું મુખ્ય કાર્ય $N_2$-સ્થિરીકરણ છે,જે વનસ્પતિને નાઈટ્રોજનના સ્વાંગીકરણમાં મદદ કરે છે.

(D) $Cycas \text{ } circinalis$ ને સામાન્ય રીતે સાગો પામ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આ વનસ્પતિના મજ્જા (pith) માંથી સાગો નામનો સ્ટાર્ચ મેળવવામાં આવે છે.
તેથી, તે સાગો સ્ટાર્ચના સ્ત્રોત તરીકે જાણીતું છે.