Regulation of Kidney Function Questions in Gujarati

(D) સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
$1$. ગેસ્ટ્રિન જઠરના અસ્તરમાં રહેલા $G$-કોષો દ્વારા સ્ત્રવિત થાય છે અને તે જઠર ગ્રંથીઓને $HCl$ અને પેપ્સિનોજેનનો સ્ત્રાવ કરવા માટે ઉત્તેજિત કરે છે.
$2$. ઇન્હિબિન સર્ટોલી કોષો દ્વારા સ્ત્રવિત થાય છે અને તે અગ્ર પિટ્યુટરી ગ્રંથિ પર કાર્ય કરીને $FSH$ ના સ્ત્રાવને અવરોધે છે,હાયપોથેલેમસ પર નહીં.
$3$. એન્ટેરોકાઈનેઝ એ આંતરડાના શ્લેષ્મ (પકવાશય) દ્વારા સ્ત્રવિત ઉત્સેચક છે જે ટ્રિપ્સિનોજેનને ટ્રિપ્સિનમાં સક્રિય કરે છે; તે પિત્તાશયને લક્ષ્ય બનાવતું નથી.
$4$. એટ્રિયલ નેટ્રિયુરેટિક ફેક્ટર $(ANF)$ હૃદયની કર્ણકની દીવાલ દ્વારા રુધિરના દબાણમાં વધારો થવાના પ્રતિભાવમાં સ્ત્રવિત થાય છે. તે જક્ષ્ટા-ગ્લોમેર્યુલર એપરેટસ $(JGA)$ પર કાર્ય કરીને રેનિનના સ્ત્રાવને અવરોધે છે,જેનાથી રુધિરનું દબાણ ઘટે છે.

(C) રેનિન-એન્જિયોટેન્સિન-એલ્ડોસ્ટેરોન સિસ્ટમ $(RAAS)$ એ એક મહત્વપૂર્ણ અંતઃસ્ત્રાવી તંત્ર છે જે બ્લડ પ્રેશર અને શરીરમાં પ્રવાહીનું સંતુલન જાળવે છે.
જ્યારે બ્લડ પ્રેશર અથવા સોડિયમનું પ્રમાણ ઘટે છે,ત્યારે કિડની દ્વારા રેનિન ઉત્સેચક મુક્ત થાય છે.
રેનિન એન્જિયોટેન્સિનોજનને એન્જિયોટેન્સિન $I$ માં ફેરવે છે,જે ત્યારબાદ એન્જિયોટેન્સિન-કન્વર્ટિંગ એન્ઝાઇમ $(ACE)$ દ્વારા એન્જિયોટેન્સિન $II$ માં રૂપાંતરિત થાય છે.
એન્જિયોટેન્સિન $II$ એડ્રિનલ કોર્ટેક્સને એલ્ડોસ્ટેરોન મુક્ત કરવા માટે ઉત્તેજિત કરે છે,જે કિડનીમાં સોડિયમ અને પાણીના પુનઃશોષણને પ્રોત્સાહન આપે છે,જેનાથી રુધિરનું કદ અને બ્લડ પ્રેશર વધે છે.
તેથી,આ સિસ્ટમ મુખ્યત્વે સોડિયમ અને પાણીના સંગ્રહ (retention) સાથે સંકળાયેલી છે.

(B) $ADH$ (એન્ટિ-ડાયયુરેટિક હોર્મોન),જેને વેસોપ્રેસિન તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે પશ્ચ પિટ્યુટરી ગ્રંથિમાંથી મુક્ત થાય છે.
તે મુખ્યત્વે નેફ્રોનની દૂરસ્થ ગૂંચળાદાર નલિકા $(DCT)$ અને સંગ્રહણ નલિકા પર કાર્ય કરે છે.
તે કોષરસ પટલમાં એક્વાપોરિન ચેનલો ઉમેરીને આ ભાગોની પાણી માટેની પારગમ્યતા વધારે છે.
આ પ્રક્રિયા પાણીના રુધિરમાં પુનઃશોષણને સરળ બનાવે છે,જેનાથી મૂત્ર સાંદ્ર બને છે અને શરીરમાંથી પાણીનો વ્યય અટકે છે.
તેથી,સાચો જવાબ દૂરસ્થ નલિકા અને સંગ્રહણ નલિકા છે,પરંતુ આપેલા વિકલ્પોમાં દૂરસ્થ નલિકા એ નિયમનનું મુખ્ય સ્થાન છે.

(C) રેનિન એ મૂત્રપિંડના $Juxtaglomerular$ $(JG)$ કોષો દ્વારા સ્ત્રવિત થતો પ્રોટીઓલિટીક ઉત્સેચક છે.
આ કોષો અંતર્વાહી ધમનિકામાં દૂરસ્થ ગૂંચળાદાર નલિકાના સંપર્ક બિંદુ પર આવેલા હોય છે.
રેનિન રુધિરમાં રહેલા એન્જિયોટેન્સિનોજનનું એન્જિયોટેન્સિન-$I$ માં રૂપાંતર કરીને રેનિન-એન્જિયોટેન્સિન-એલ્ડોસ્ટેરોન સિસ્ટમ $(RAAS)$ માં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.

(B) $ADH$ (એન્ટિડાય્યુરેટિક હોર્મોન),જેને વાસોપ્રેસિન તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે નેફ્રોનના દૂરસ્થ ગૂંચળાદાર નલિકા $(DCT)$ અને સંગ્રહ નલિકાઓમાંથી પાણીના પુનઃશોષણ માટે જવાબદાર છે.
$ADH$ ની ગેરહાજરીમાં,આ નલિકાઓની પાણી માટેની પારગમ્યતા નોંધપાત્ર રીતે ઘટી જાય છે.
આના પરિણામે પાણીનું પુનઃશોષણ ઘટે છે,જેના કારણે મોટા પ્રમાણમાં મંદ મૂત્ર ઉત્પન્ન થાય છે,આ સ્થિતિને ડાયાબિટીસ ઇન્સિપિડસ કહેવામાં આવે છે.

(D) સાચો જવાબ $D$ છે.
મૂત્રપિંડનું પુનઃશોષણ એ એક પ્રક્રિયા છે જેના દ્વારા મૂત્રપિંડ ગાળણમાંથી પાણી અને દ્રાવ્ય પદાર્થોને ફરીથી રુધિરમાં મેળવે છે.
જો કોઈ વ્યક્તિ નબળા મૂત્રપિંડ પુનઃશોષણથી પીડાતી હોય,તો તે પહેલેથી જ મૂત્ર દ્વારા વધુ પડતું પ્રવાહી ગુમાવી રહી છે.
મૂત્રપિંડમાં ધમનીનું દબાણ વધારવાથી ગ્લોમેર્યુલર ગાળણ દર $(GFR)$ વધશે,જેના પરિણામે વધુ ગાળણ ઉત્પન્ન થશે અને પ્રવાહીનું વધુ નુકસાન થશે,જે રુધિરના કદમાં ઘટાડો વધારે છે.
તેનાથી વિપરીત,$GFR$ માં ઘટાડો (ધમનીના દબાણમાં ઘટાડા દ્વારા) અથવા $ADH$ ના સ્ત્રાવમાં વધારો (જે પાણીના પુનઃશોષણને પ્રોત્સાહન આપે છે) પાણીને બચાવવા અને રુધિરના કદને જાળવવામાં મદદ કરશે.

(C) મૂત્રપિંડની દૂરસ્થ ગૂંચળાદાર નલિકાઓ $(DCT)$ અને સંગ્રહણ નલિકાઓમાં પાણીનું પુનઃશોષણ એન્ટિ-ડાયયુરેટિક હોર્મોન $(ADH)$ દ્વારા નિયંત્રિત થાય છે,જેને વેસોપ્રેસિન તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
$ADH$ હાયપોથેલેમસ દ્વારા સંશ્લેષિત થાય છે અને પિટ્યુટરી ગ્રંથિના પશ્ચ ખંડ (ન્યુરોહાયપોફિસિસ) દ્વારા મુક્ત થાય છે.
તે દૂરસ્થ નલિકાઓની પાણી માટેની પારગમ્યતા વધારે છે,જેનાથી પાણીનું પુનઃશોષણ વધે છે અને મૂત્રનું કદ ઘટે છે.

(C) $Na^+$ નું મૂત્ર દ્વારા ઉત્સર્જન મુખ્યત્વે આલ્ડોસ્ટેરોન દ્વારા નિયંત્રિત થાય છે,જે એક મિનરલોકોર્ટિકોઇડ અંતઃસ્ત્રાવ છે.
આલ્ડોસ્ટેરોન એડ્રીનલ બાહ્યક (Adrenal cortex) ના ઝોના ગ્લોમેર્યુલોસા દ્વારા સ્ત્રવિત થાય છે.
તે મૂત્રપિંડ નલિકાના દૂરસ્થ ગૂંચળાદાર નલિકા $(DCT)$ અને સંગ્રહણ નલિકા પર કાર્ય કરીને $Na^+$ અને પાણીના પુનઃશોષણમાં વધારો કરે છે,તેમજ $K^+$ અને ફોસ્ફેટ આયનોના ઉત્સર્જનમાં મદદ કરે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(C) એલ્ડોસ્ટેરોન એ એડ્રિનલ બાહ્યક (adrenal cortex) દ્વારા સ્ત્રવિત થતું મિનરલોકોર્ટિકોઇડ અંતઃસ્ત્રાવ છે.
તે મુખ્યત્વે નેફ્રોનના દૂરસ્થ ગૂંચળાદાર નલિકા $(DCT)$ અને સંગ્રહણ નલિકાઓ પર કાર્ય કરે છે.
તે રુધિરમાં સોડિયમ $(Na^+)$ આયનો અને પાણીના પુનઃશોષણને પ્રોત્સાહન આપે છે,જ્યારે તે જ સમયે મૂત્રમાં પોટેશિયમ $(K^+)$ આયનોના ઉત્સર્જનને વધારે છે.
$Na^+$ અને પાણીના પુનઃશોષણને નિયંત્રિત કરીને,તે બ્લડ પ્રેશર અને ઇલેક્ટ્રોલાઇટ સંતુલન જાળવવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે.
તેથી,તે $Na^+$ અને પાણીના પ્રમાણને નિયંત્રિત કરીને મૂત્ર નિર્માણને અસર કરે છે.

(D) વેસોપ્રેસિન,જેને એન્ટિ-ડાયયુરેટિક હોર્મોન $(ADH)$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે પશ્ચ પિટ્યુટરી ગ્રંથિમાંથી મુક્ત થાય છે.
તે નેફ્રોન્સના દૂરસ્થ ગૂંચળાદાર નલિકા $(DCT)$ અને સંગ્રહક નલિકાઓ પર કાર્ય કરે છે.
તે આ નલિકાઓની પાણી માટેની પારગમ્યતા વધારે છે,જેનાથી પાણીનું રુધિરમાં પુનઃશોષણ વધે છે.
પરિણામે,ઉત્સર્જિત મૂત્રનું પ્રમાણ નોંધપાત્ર રીતે ઘટે છે,જેનાથી સાંદ્ર મૂત્ર ઉત્પન્ન થાય છે.

(C) મૂત્રનું કદ મુખ્યત્વે $ADH$ (એન્ટિડાયયુરેટિક હોર્મોન) અને આલ્ડોસ્ટેરોન જેવા અંતઃસ્ત્રાવો દ્વારા નિયંત્રિત થાય છે.
$1$. પિટ્યુટરી ગ્રંથિના પશ્ચ ખંડ દ્વારા સ્ત્રવિત $ADH$ (વેસોપ્રેસિન) દૂરસ્થ ગૂંચળાદાર નલિકા $(DCT)$ અને સંગ્રહણ નલિકાની પાણી માટેની પારગમ્યતા વધારે છે,જેના પરિણામે પાણીનું પુનઃશોષણ વધે છે અને મૂત્રનું કદ ઘટે છે.
$2$. એડ્રિનલ બાહ્યક દ્વારા સ્ત્રવિત આલ્ડોસ્ટેરોન,નલિકાના દૂરસ્થ ભાગોમાંથી $Na^+$ અને પાણીના પુનઃશોષણને પ્રોત્સાહન આપે છે,જે મૂત્રના અંતિમ કદ અને સાંદ્રતાને પણ અસર કરે છે.
આમ,$ADH$ અને આલ્ડોસ્ટેરોન બંને મૂત્રના કદના નિયમનમાં નિર્ણાયક ભૂમિકા ભજવે છે.

(C) વેસોપ્રેસિન,જેને એન્ટી-ડાયયુરેટિક હોર્મોન $(ADH)$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે પશ્ચ પિટ્યુટરી ગ્રંથિ દ્વારા સ્ત્રવિત થાય છે.
તેનું મુખ્ય કાર્ય નેફ્રોન્સના દૂરસ્થ ગૂંચળાદાર નલિકા $(DCT)$ અને સંગ્રહણ નલિકાઓમાંથી પાણીના પુનઃશોષણને સરળ બનાવવાનું છે.
પાણીના પુનઃશોષણમાં વધારો કરીને,તે ઉત્પન્ન થતા મૂત્રના કદમાં ઘટાડો કરે છે,જેના પરિણામે મૂત્રનું સાંદ્રણ થાય છે.
તેથી,વેસોપ્રેસિન સીધી રીતે મૂત્રના સાંદ્રણ સાથે સંબંધિત છે.

(C) મૂત્રપિંડની કાર્યક્ષમતા મુખ્યત્વે હાયપોથેલેમસ, જક્ષ્ટા-ગ્લોમેર્યુલર $(JG)$ ઉપકરણ અને હૃદય દ્વારા થતી અંતઃસ્ત્રાવી પ્રતિપોષી પ્રણાલીઓ દ્વારા નિયંત્રિત થાય છે.
$1$. $\text{વેસોપ્રેસિન}$ (જેને $\text{એન્ટિ}-\text{ડાયયુરેટિક}$ $\text{હોર્મોન}$ અથવા $ADH$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) ન્યુરોહાઈપોફિસિસમાંથી મુક્ત થાય છે અને નલિકાના અંતિમ ભાગોમાંથી પાણીના પુનઃશોષણને સરળ બનાવે છે, આમ તે મૂત્રવર્ધક અસરને અટકાવે છે.
$2$. $\text{એડ્રિનાલિન}$ (એપિનેફ્રાઇન) રુધિરના દબાણ અને ગ્લોમેર્યુલસમાં રુધિરના પ્રવાહને નિયંત્રિત કરીને મૂત્રપિંડના કાર્યને અસર કરે છે, જે સીધી રીતે ગ્લોમેર્યુલર ફિલ્ટરેશન રેટ $(GFR)$ ને અસર કરે છે.
તેથી, $\text{વેસોપ્રેસિન}$ અને $\text{એડ્રિનાલિન}$ બંને મૂત્રપિંડની કાર્યક્ષમતાને અસર કરવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.

(B) અતિશય રક્તસ્ત્રાવ,વધુ પડતો પરસેવો અથવા લાંબા સમય સુધી પ્રવાહી ન લેવાથી શરીરમાં રુધિરનું કદ અને રુધિરનું દબાણ ઘટે છે.
રુધિરના કદમાં આ ઘટાડો રેનિન-એન્જિયોટેન્સિન-આલ્ડોસ્ટેરોન સિસ્ટમ $(RAAS)$ ને સક્રિય કરે છે.
જ્યારે રુધિરનું દબાણ ઘટે છે,ત્યારે એફરન્ટ ધમનિકાઓ સંકોચાય છે અને મૂત્રપિંડમાં રુધિરનો પ્રવાહ ઘટે છે,જેના પરિણામે ગ્લોમેર્યુલર કેશિકાઓમાં હાઇડ્રોસ્ટેટિક દબાણ ઘટે છે.
પરિણામે,શરીરના પ્રવાહીને જાળવી રાખવા અને રુધિરનું દબાણ જાળવવા માટે ગ્લોમેર્યુલર ગાળણ દર $(GFR)$ ધીમો પડી જાય છે.

(B) સંગ્રહ નલિકાઓ અને દૂરસ્થ ગૂંચળાદાર નલિકાઓની પાણી માટેની પારગમ્યતા એન્ટિ-ડાયયુરેટિક હોર્મોન $(ADH)$ દ્વારા નિયંત્રિત થાય છે,જેને વેસોપ્રેસિન તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
$ADH$ રુધિરમાં ઓસ્મોલેરિટી વધવાના પ્રતિભાવમાં પશ્ચ પિટ્યુટરી ગ્રંથિમાંથી મુક્ત થાય છે.
તે સંગ્રહ નલિકાઓના કોષોની પટલમાં એક્વાપોરિન્સ દાખલ કરીને ગાળણમાંથી પાણીનું રુધિરમાં પુનઃશોષણ વધારે છે.
આ પ્રક્રિયા મૂત્રને સાંદ્ર બનાવવામાં અને શરીરમાં પાણીનું સંતુલન જાળવવામાં મદદ કરે છે.

(B) $Aldosterone$ એ એડ્રિનલ કોર્ટેક્સ દ્વારા સ્ત્રવિત થતો મિનરલોકોર્ટિકોઇડ અંતઃસ્ત્રાવ છે.
તે મુખ્યત્વે કિડનીના દૂરસ્થ ગૂંચળાદાર નલિકા $(DCT)$ અને સંગ્રહણ નલિકાઓ પર કાર્ય કરે છે.
તે મૂત્રપિંડના ગાળણમાંથી $Na^+$ અને પાણીના રુધિરમાં પુનઃશોષણને પ્રોત્સાહન આપે છે અને $K^+$ તથા ફોસ્ફેટ આયનોના ઉત્સર્જનમાં મદદ કરે છે.
તેથી,$Aldosterone$ ઇલેક્ટ્રોલાઇટ સંતુલન અને બ્લડ પ્રેશર જાળવવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.

(B) $ADH$ (એન્ટિ-ડાયયુરેટિક હોર્મોન),જેને વેસોપ્રેસિન તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે શરીરમાં પાણીનું સંતુલન જાળવે છે.
તે $DCT$ (દૂરસ્થ ગૂંચળાદાર નલિકા) ના અંતિમ ભાગો અને સંગ્રહ નલિકાઓ પર કાર્ય કરે છે.
આ ભાગોની પાણી પ્રત્યેની પારગમ્યતા વધારીને,તે પાણીના પુનઃશોષણને સરળ બનાવે છે,જેનાથી મૂત્ર સાંદ્ર બને છે.

(A) $ADH$ (એન્ટિ-ડાયયુરેટિક હોર્મોન),જેને વાસોપ્રેસિન તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે નેફ્રોન્સના દૂરસ્થ ગૂંચળાદાર નલિકા $(DCT)$ અને સંગ્રહ નલિકાઓમાંથી પાણીના પુનઃશોષણ માટે જવાબદાર છે.
જ્યારે રુધિરમાં $ADH$ નું સ્તર ઓછું હોય છે,ત્યારે સંગ્રહ નલિકાઓની પાણી માટેની પારગમ્યતા ઘટી જાય છે.
પરિણામે,રુધિરમાં ઓછું પાણી પુનઃશોષિત થાય છે,જેના કારણે વધુ માત્રામાં મંદ મૂત્રનો ત્યાગ થાય છે.
તેથી,$ADH$ ના સ્તરમાં ઘટાડો થવાથી મૂત્રના કદમાં વધારો થાય છે.

(B) વેસોપ્રેસિન,જેને $ADH$ (એન્ટિડાયયુરેટિક હોર્મોન) તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે હાયપોથેલેમસ દ્વારા સંશ્લેષિત થાય છે અને પશ્ચ પિટ્યુટરી ગ્રંથિ દ્વારા મુક્ત થાય છે.
તે મૂત્રપિંડના નલિકાઓ પર કાર્ય કરીને ગાળણમાંથી પાણીના પુનઃશોષણને રુધિરમાં વધારે છે.
પાણીના પુનઃશોષણમાં વધારો કરીને,તે ઉત્પન્ન થતા મૂત્રના કદમાં ઘટાડો કરે છે,જેનાથી નિર્જલીકરણ અટકાવે છે.
તેથી,તેને કાર્યાત્મક રીતે એન્ટિડાયયુરેટિક હોર્મોન તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(C) વેસોપ્રેસિન,જેને એન્ટિડાય્યુરેટિક હોર્મોન $(ADH)$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે હાયપોથેલેમસ દ્વારા સંશ્લેષિત થાય છે અને પશ્ચ પિટ્યુટરી ગ્રંથિમાંથી રુધિરમાં મુક્ત થાય છે.
તેનું મુખ્ય કાર્ય કિડનીના નેફ્રોન્સના દૂરસ્થ ગૂંચળાદાર નલિકાઓ અને સંગ્રહિત નલિકાઓમાંથી પાણીના પુનઃશોષણને પ્રોત્સાહન આપીને શરીરમાં પાણીનું સંતુલન જાળવવાનું છે.
વેસોપ્રેસિનની ઉણપ પાણીના પુનઃશોષણને ઘટાડે છે,જેનાથી મૂત્રનું પ્રમાણ વધે છે,આ સ્થિતિને ડાયાબિટીસ ઇન્સિપિડસ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(C) જ્યારે ક્ષારયુક્ત દ્રાવણનું સેવન કરવામાં આવે છે,ત્યારે રુધિરની આસૃતિ સાંદ્રતા (osmolarity) વધે છે. રુધિરની આસૃતિમાં થતો આ વધારો હાયપોથેલેમસમાં રહેલા ઓસ્મોરિસેપ્ટર્સ દ્વારા ઓળખવામાં આવે છે. ત્યારબાદ હાયપોથેલેમસ પશ્ચ પિટ્યુટરી ગ્રંથિને $ADH$ (એન્ટિ-ડાયયુરેટિક હોર્મોન),જેને વાસોપ્રેસિન તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તેના મુક્ત થવાને દબાવવા માટે સંકેત આપે છે. $ADH$ ના સ્તરમાં ઘટાડો થવાથી દૂરસ્થ ગૂંચળાદાર નલિકા $(DCT)$ અને સંગ્રહણ નલિકાઓની પાણી માટેની પારગમ્યતા ઘટે છે,જેના પરિણામે પાણીનું પુનઃશોષણ ઘટે છે અને મૂત્રનું ઉત્પાદન વધે છે,આ પ્રક્રિયાને ડાયયુરેસિસ કહેવામાં આવે છે.

(A) $ADH$ (એન્ટિડાયયુરેટિક હોર્મોન),જેને વેસોપ્રેસિન તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે પશ્ચ પિટ્યુટરી ગ્રંથિ દ્વારા મુક્ત થાય છે.
તેનું મુખ્ય કાર્ય કિડનીમાં નેફ્રોન્સના દૂરસ્થ ગૂંચળાદાર નલિકા $(DCT)$ અને સંગ્રહક નલિકાઓમાંથી પાણીના પુનઃશોષણને સરળ બનાવવાનું છે.
જ્યારે $ADH$ ની ઉણપ હોય છે,ત્યારે કિડની ગાળણમાંથી પાણીનું કાર્યક્ષમ રીતે પુનઃશોષણ કરી શકતી નથી.
પરિણામે,મોટા પ્રમાણમાં મંદ પેશાબ ઉત્સર્જિત થાય છે,જેને ડાયાબિટીસ ઇન્સિપિડસ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તેથી,પેશાબનું કદ વધશે.

(C) $ADH$ એટલે એન્ટિડાય્યુરેટિક હોર્મોન,જેને વેસોપ્રેસિન તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
તે હાયપોથેલેમસ દ્વારા સંશ્લેષિત થાય છે અને પશ્ચ પિટ્યુટરી ગ્રંથિ (ન્યુરોહાયપોફિસિસ) દ્વારા સંગ્રહિત અને મુક્ત થાય છે.
તેનું મુખ્ય કાર્ય કિડનીના નલિકાઓ (ખાસ કરીને દૂરસ્થ ગૂંચળાદાર નલિકા અને સંગ્રહ નલિકા) પર કાર્ય કરીને ગ્લોમેર્યુલર ગાળણમાંથી પાણીના પુનઃશોષણને પ્રોત્સાહન આપવાનું છે,જેનાથી પેશાબનું પ્રમાણ ઘટે છે અને નિર્જલીકરણ અટકાવે છે.

(A) $ADH$ (એન્ટિ-ડાયયુરેટિક હોર્મોન), જેને વેસોપ્રેસિન તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, તે મૂત્રપિંડના નેફ્રોન્સના દૂરસ્થ ગૂંચળાદાર નલિકા અને સંગ્રહણ નલિકાઓમાંથી પાણીના પુનઃશોષણ માટે જવાબદાર છે.
$ADH$ નો અલ્પસ્ત્રાવ ડાયાબિટીસ ઇન્સિપિડસ નામની સ્થિતિ તરફ દોરી જાય છે.
આ સ્થિતિમાં, મૂત્રપિંડ પાણીનું સંરક્ષણ કરવામાં અસમર્થ હોય છે, જેના પરિણામે મોટા પ્રમાણમાં મંદ મૂત્રનો ત્યાગ થાય છે (પોલ્યુરિયા).
પાણીના આ અતિશય વ્યયને ભરપાઈ કરવા માટે, વ્યક્તિને ખૂબ તરસ લાગે છે (પોલિડિપ્સિયા) અને પરિણામે તે પુષ્કળ પ્રમાણમાં પાણી પીવે છે, તેથી તેમને "વોટર ડ્રિંકર્સ" કહેવામાં આવે છે.

(D) $ADH$ (એન્ટિડાય્યુરેટિક હોર્મોન),જેને વેસોપ્રેસિન તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે કિડનીમાં નેફ્રોન્સના દૂરસ્થ ગૂંચળાદાર નલિકાઓ અને સંગ્રહિત નલિકાઓમાંથી પાણીના પુનઃશોષણ માટે જવાબદાર છે.
આલ્કોહોલ અને અમુક દવાઓ $ADH$ ના સ્ત્રાવને અવરોધક તરીકે કાર્ય કરે છે.
જ્યારે $ADH$ નો સ્ત્રાવ દબાવવામાં આવે છે,ત્યારે કિડની ગાળણમાંથી પાણીનું કાર્યક્ષમ રીતે પુનઃશોષણ કરી શકતી નથી.
પરિણામે,શરીરની બહાર વધુ માત્રામાં પાણી ઉત્સર્જિત થાય છે,જેનાથી પેશાબનું ઉત્પાદન અને પ્રમાણ વધે છે (ડાય્યુરેસિસ).
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(B) $Vasopressin$ (જેને $ADH$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) નેફ્રોનના $Distal$ $Convoluted$ $Tubule$ $(DCT)$ અને સંગ્રહક નલિકાઓમાંથી પાણીના પુનઃશોષણને પ્રોત્સાહન આપીને પેશાબમાં પાણીના ઉત્સર્જનને ઘટાડે છે.
જ્યારે $vasopressin$ ઓછા પ્રમાણમાં મુક્ત થાય છે,ત્યારે પાણીનું પુનઃશોષણ ઘટે છે,જેના પરિણામે પેશાબ દ્વારા પાણીનો વધુ પડતો વ્યય થાય છે,જેને ડાયાબિટીસ ઇન્સિપિડસ કહેવામાં આવે છે.
આના કારણે તરસ વધે છે (polydipsia) અને વારંવાર પેશાબ થાય છે,જ્યારે રુધિરમાં ગ્લુકોઝનું સ્તર સામાન્ય રહે છે કારણ કે ઇન્સ્યુલિનનો સ્ત્રાવ પ્રભાવિત થતો નથી.

(D) રેનિન એ મૂત્રપિંડના જક્ષ્ટા-ગ્લોમેર્યુલર કોષો દ્વારા સ્ત્રવિત પ્રોટીનયુક્ત અંતઃસ્ત્રાવ છે. તે એક ઉત્સેચક તરીકે કાર્ય કરે છે જે રુધિરમાં એન્જિયોટેન્સિનોજનનું એન્જિયોટેન્સિન $I$ માં રૂપાંતર કરવા માટે ઉદ્દીપક તરીકે કામ કરે છે. તેથી,તે અંતઃસ્ત્રાવ અને ઉત્સેચક બંને તરીકે કાર્ય કરે છે.

(B) એન્જિયોટેન્સિનોજન એ રુધિરરસનું પ્રોટીન છે જે $Liver$ (યકૃત) દ્વારા ઉત્પન્ન અને સ્ત્રવિત થાય છે.
તે એક પુરોગામી અણુ છે જેનું રૂપાંતર રેનિન ઉત્સેચક દ્વારા એન્જિયોટેન્સિન $I$ માં થાય છે,જે $Kidney$ (કિડની) ના જક્ષ્ટા-ગ્લોમેર્યુલર કોષો દ્વારા સ્ત્રવિત થાય છે.
ત્યારબાદ,એન્જિયોટેન્સિન $I$ નું રૂપાંતર એન્જિયોટેન્સિન-કન્વર્ટિંગ એન્ઝાઇમ $(ACE)$ દ્વારા એન્જિયોટેન્સિન $II$ માં થાય છે.
તેથી,એન્જિયોટેન્સિનોજનનો સાચો સ્ત્રોત $Liver$ (યકૃત) છે.

(B) સાચો જવાબ $(b)$ છે.
$ADH$ (એન્ટિડાયયુરેટિક હોર્મોન),જેને વેસોપ્રેસિન તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે મૂત્રપિંડના દૂરસ્થ ગૂંચળાદાર નલિકા અને સંગ્રહણ નલિકાઓમાંથી પાણીના પુનઃશોષણ માટે જવાબદાર છે.
જ્યારે $ADH$ નો અલ્પસ્ત્રાવ (ઉણપ) થાય છે,ત્યારે મૂત્રપિંડ અસરકારક રીતે પાણીનું પુનઃશોષણ કરી શકતા નથી.
આના પરિણામે ખૂબ જ મંદ મૂત્રનું વધુ પ્રમાણમાં ઉત્પાદન થાય છે,જેને ડાયાબિટીસ ઇન્સિપિડસ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
મૂત્ર દ્વારા પાણીના વધુ પડતા નિકાલને કારણે શરીરમાં નિર્જલીકરણ થાય છે,જેના કારણે વ્યક્તિને ખૂબ તરસ લાગે છે.

(B) ગ્લોમેરુલર ગાળણમાંથી પાણીના પુનઃશોષણને પ્રેરતો અંતઃસ્ત્રાવ $\text{વેસોપ્રેસીન}$ છે, જેને $\text{એન્ટિ}-\text{ડાયયુરેટિક } \text{હોર્મોન}$ $(ADH)$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
તે પશ્ચ પિટ્યુટરી ગ્રંથિ દ્વારા સ્ત્રવિત થાય છે.
$ADH$ નેફ્રોનના દૂરસ્થ ગૂંચળાદાર નલિકા $(DCT)$ અને સંગ્રહણ નલિકાઓ પર કાર્ય કરે છે, જે પાણી માટે તેમની પારગમ્યતા વધારે છે, જેનાથી રુધિરમાં પાણીનું પુનઃશોષણ વધે છે અને મૂત્રનું કદ ઘટે છે.

(C) મૂત્રપિંડ નલિકાના દૂરસ્થ ગૂંચળાદાર નલિકા $(DCT)$ અને સંગ્રહણ નલિકામાં પાણીનું પુનઃશોષણ $ADH$ (એન્ટિ-ડાયયુરેટિક હોર્મોન),જેને વાસોપ્રેસિન તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તેના દ્વારા નિયંત્રિત થાય છે.
$ADH$ રુધિરની ઊંચી ઓસ્મોલેરિટી અથવા રુધિરના ઓછા કદના પ્રતિભાવમાં પશ્ચ પિટ્યુટરી ગ્રંથિમાંથી મુક્ત થાય છે.
તે દૂરસ્થ નલિકા અને સંગ્રહણ નલિકાની પાણી માટેની પારગમ્યતા વધારે છે,જે પાણીના રુધિરમાં પુનઃશોષણને સરળ બનાવે છે,જેનાથી મૂત્ર સાંદ્ર બને છે.
$STH$ (સોમેટોટ્રોપિક હોર્મોન) એ વૃદ્ધિ હોર્મોન છે,$TSH$ (થાઇરોઇડ સ્ટીમ્યુલેટિંગ હોર્મોન) થાઇરોઇડ ગ્રંથિનું નિયમન કરે છે,અને $MSH$ (મેલાનોસાઇટ સ્ટીમ્યુલેટિંગ હોર્મોન) ત્વચાના રંગદ્રવ્યનું નિયમન કરે છે.

(C) આલ્ડોસ્ટેરોન એ એડ્રિનલ બાહ્યક (adrenal cortex) દ્વારા સ્ત્રવિત થતું સ્ટીરોઈડ અંતઃસ્ત્રાવ છે.
તે મુખ્યત્વે ઉત્સર્ગએકમ (nephron) ના દૂરસ્થ ગૂંચળાદાર નલિકા $(D.C.T)$ અને સંગ્રહણ નલિકા (collecting duct) પર કાર્ય કરે છે.
તેનું મુખ્ય કાર્ય $Na^+$ અને પાણીના પુનઃશોષણને ઉત્તેજિત કરવાનું અને $K^+$ તથા ફોસ્ફેટ આયનોના ઉત્સર્જનને વધારવાનું છે.
તેથી,આપેલા વિકલ્પોમાંથી $D.C.T$ એ આલ્ડોસ્ટેરોન માટે કાર્યનું મુખ્ય સ્થાન છે.

(A) દૂરસ્થ ગૂંચળાદાર નલિકા $(DCT)$ અને સંગ્રહક નલિકામાં પાણીનું પુનઃશોષણ એન્ટિ-ડાયયુરેટિક હોર્મોન $(ADH)$,જેને વેસોપ્રેસિન તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તેના દ્વારા નિયંત્રિત થાય છે. $ADH$ ઉચ્ચ રુધિર ઓસ્મોલેરિટીના પ્રતિભાવમાં પશ્ચ પિટ્યુટરી ગ્રંથિ દ્વારા મુક્ત થાય છે. તે $DCT$ અને સંગ્રહક નલિકાની પાણી માટેની પારગમ્યતા વધારે છે,જેનાથી પાણીનું પુનઃશોષણ સરળ બને છે અને મૂત્રનું કદ ઘટે છે.

(C) $Na^+$ નું મૂત્રપિંડ દ્વારા ઉત્સર્જન મુખ્યત્વે $Aldosterone$ અંતઃસ્ત્રાવ દ્વારા નિયંત્રિત થાય છે।
$Aldosterone$ એ $Adrenal \text{ } cortex$ (એડ્રીનલ બાહ્યક) દ્વારા સ્ત્રવિત થતું મિનરલોકોર્ટિકોઇડ છે।
તે નેફ્રોનના દૂરસ્થ ગૂંચળાદાર નલિકા $(DCT)$ અને સંગ્રહણ નલિકાઓ પર કાર્ય કરે છે, જે $Na^+$ અને પાણીના પુનઃશોષણને વધારે છે, જ્યારે $K^+$ અને ફોસ્ફેટ આયનોના ઉત્સર્જનને પ્રોત્સાહન આપે છે।
તેથી, સાચો જવાબ $Adrenal \text{ } cortex$ (એડ્રીનલ બાહ્યક) છે।

(A) મૂત્રપિંડના કાર્યનું નિયમન મુખ્યત્વે હાયપોથેલેમસ,$JGA$ (જક્ષ્ટા-ગ્લોમેર્યુલર એપરેટસ) અને હૃદય દ્વારા થતી અંતઃસ્ત્રાવી પ્રતિપોષી ક્રિયાવિધિ દ્વારા થાય છે.
$1$. જ્યારે કોઈ વ્યક્તિ વધુ પાણી પીવે છે,ત્યારે રુધિરની સાંદ્રતા (osmolarity) ઘટે છે. આ હાયપોથેલેમસમાં રહેલા ઓસ્મોરિસેપ્ટર્સને અવરોધે છે,જે પરિણામે ન્યુરોહાયપોફિસિસમાંથી $ADH$ (એન્ટિ-ડાયયુરેટિક હોર્મોન) ના મુક્ત થવાને દબાવે છે. આનાથી પાણીનું સંતુલન જાળવવા માટે ડાયયુરેસિસ (મૂત્રનું ઉત્પાદન વધવું) થાય છે.
$2$. ઠંડુ તાપમાન સામાન્ય રીતે $ADH$ ના મુક્ત થવાને ઘટાડે છે,જેનાથી મૂત્રનું પ્રમાણ વધે છે.
$3$. એન્જિઓટેન્સિન $II$ ત્યારે બને છે જ્યારે ગ્લોમેર્યુલર રુધિર પ્રવાહ અથવા રુધિરનું દબાણ ઘટે છે,જે $RAAS$ માર્ગને સક્રિય કરે છે,વધે ત્યારે નહીં.
$4$. ઉનાળા દરમિયાન,શરીર પરસેવા દ્વારા પાણી ગુમાવે છે,જેનાથી રુધિરની સાંદ્રતા વધે છે,જે પાણીને બચાવવા માટે $ADH$ ના મુક્ત થવાને ઉત્તેજે છે,અટકાવતું નથી.

(A) $ADH$ (એન્ટિ-ડાયયુરેટિક હોર્મોન),જેને વેસોપ્રેસિન તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે નેફ્રોનના દૂરસ્થ ગૂંચળાદાર નલિકા $(DCT)$ અને સંગ્રહણ નલિકામાંથી પાણીના પુનઃશોષણ માટે જવાબદાર છે.
જ્યારે રુધિરમાં $ADH$ નું પ્રમાણ ઘટે છે,ત્યારે સંગ્રહણ નલિકાની પાણી માટેની પારગમ્યતા ઘટે છે.
પરિણામે,રુધિરમાં પાણીનું પુનઃશોષણ ઓછું થાય છે,જેના કારણે વધુ માત્રામાં મંદ મૂત્રનો ત્યાગ થાય છે.
તેથી,$ADH$ માં ઘટાડો થવાથી મૂત્રના જથ્થામાં વધારો થાય છે.

(C) ડાયુરેસિસ એટલે મૂત્રના ઉત્પાદનમાં વધારો થવો. $ADH$ (એન્ટિ-ડાયુરેટિક હોર્મોન),જેને વેસોપ્રેસિન તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે ડાયુરેસિસને અટકાવે છે.
$ADH$ પશ્ચ પિટ્યુટરી ગ્રંથિમાંથી મુક્ત થાય છે. તે મૂત્રપિંડના નલિકાઓ (ખાસ કરીને સંગ્રહણ નલિકા અને દૂરસ્થ ગૂંચળાદાર નલિકા) પર કાર્ય કરીને ગાળણમાંથી પાણીનું પુનઃશોષણ રુધિરમાં વધારે છે.
પાણીના પુનઃશોષણમાં વધારો કરીને,$ADH$ ઉત્પન્ન થતા મૂત્રના કદમાં ઘટાડો કરે છે,અને આમ ડાયુરેસિસને અટકાવે છે.

(A) એન્ટિ-ડાયયુરેટિક હોર્મોન $(ADH)$,જેને વેસોપ્રેસિન તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે પશ્ચ પિટ્યુટરી ગ્રંથિમાંથી મુક્ત થાય છે.
તે મુખ્યત્વે નેફ્રોનની સંગ્રહણ નલિકા પર કાર્ય કરે છે.
$ADH$ સંગ્રહણ નલિકાના દૂરસ્થ ભાગોની પાણીની પ્રવેશશીલતામાં વધારો કરે છે,જે ગાળણમાંથી પાણીના પુનઃશોષણને રુધિરમાં પાછું લાવવામાં મદદ કરે છે.
આ પ્રક્રિયા મૂત્રને સાંદ્ર બનાવવામાં અને શરીરના પ્રવાહીની ઓસ્મોલેરિટી જાળવવામાં મદદ કરે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(D) નેફ્રોનના દૂરસ્થ ગૂંચળાદાર નલિકા $(DCT)$ અને સંગ્રહણ નલિકામાંથી ક્ષારો,ખાસ કરીને સોડિયમ $(Na^+)$ આયનોનું પુનઃશોષણ મુખ્યત્વે એલ્ડોસ્ટેરોન હોર્મોન દ્વારા નિયંત્રિત થાય છે. એલ્ડોસ્ટેરોન એ મિનરલોકોર્ટીકોઇડ્સ તરીકે ઓળખાતા હોર્મોન્સના વર્ગમાં આવે છે,જે એડ્રિનલ બાહ્યક (adrenal cortex) દ્વારા સ્ત્રવિત થાય છે. તેથી,મિનરલોકોર્ટીકોઇડ્સ સોડિયમ અને પાણીના પુનઃશોષણને પ્રોત્સાહન આપીને ઇલેક્ટ્રોલાઇટ સંતુલન અને બ્લડ પ્રેશર જાળવવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.

(A) સમસ્થાપન (Homeostasis) એટલે બાહ્ય ફેરફારો હોવા છતાં સજીવના શરીરની અંદરના વાતાવરણને સ્થિર રાખવાની પ્રક્રિયા.
આ પ્રક્રિયા મુખ્યત્વે પ્રતિપોષી (feedback) પદ્ધતિઓ દ્વારા પ્રાપ્ત થાય છે,જેમાં હકારાત્મક અને નકારાત્મક બંને પ્રકારના નિયમનનો સમાવેશ થાય છે.
નકારાત્મક પ્રતિપોષી લૂપ્સ સૌથી સામાન્ય છે,જેમાં સિસ્ટમ ફેરફારનો વિરોધ કરીને તેને મૂળ સ્થિતિમાં લાવે છે,જ્યારે હકારાત્મક પ્રતિપોષી લૂપ્સ પ્રતિભાવને વધારે છે.
તેથી,સમસ્થાપન શારીરિક સંતુલન જાળવવા માટે હકારાત્મક અને નકારાત્મક બંને નિયમન તરફ નિર્દેશિત છે.

(B) વાસોપ્રેસિન,જેને એન્ટિડાયયુરેટિક હોર્મોન $(ADH)$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે પશ્ચ પિટ્યુટરી ગ્રંથિ દ્વારા મુક્ત થાય છે. તેનું મુખ્ય કાર્ય કિડનીના દૂરસ્થ નલિકાઓ દ્વારા પાણી અને ઇલેક્ટ્રોલાઇટ્સના પુનઃશોષણને ઉત્તેજિત કરવાનું છે. આ પ્રક્રિયા મૂત્ર દ્વારા પાણીના વ્યયને ઘટાડે છે,જેનાથી મૂત્રની સાંદ્રતા વધે છે. તેથી,$ADH$ સીધી રીતે મૂત્રની સાંદ્રતા સાથે સંકળાયેલ છે.

(A) વાસોપ્રેસિન,જેને $Antidiuretic \ Hormone$ $(ADH)$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે હાયપોથેલેમસ દ્વારા સંશ્લેષિત થાય છે અને પશ્ચ પિટ્યુટરી ગ્રંથિ દ્વારા મુક્ત થાય છે.
તેનું મુખ્ય કાર્ય કિડનીના નલિકાઓ પર કાર્ય કરીને શરીરમાં પાણીનું સંતુલન જાળવવાનું છે.
તે નેફ્રોન્સની દૂરસ્થ ગૂંચળાદાર નલિકાઓ અને સંગ્રહ નલિકાઓમાંથી પાણી અને ઇલેક્ટ્રોલાઇટ્સના પુનઃશોષણને ઉત્તેજિત કરે છે.
પાણીના પુનઃશોષણમાં વધારો કરીને,તે ઉત્સર્જિત મૂત્રના કદમાં ઘટાડો કરે છે,જેનાથી મૂત્રની સાંદ્રતા વધે છે.
તેથી,વાસોપ્રેસિન મૂત્રની સાંદ્રતા સાથે સંબંધિત છે.

(C) $Renin$ એ જક્ષ્ટા-ગ્લોમેર્યુલર $(JG)$ કોષો દ્વારા સ્ત્રવિત થતો એક ઉત્સેચક છે.
જ્યારે શરીરમાં રુધિરનું દબાણ અથવા ગ્લોમેર્યુલર ગાળણ દર $(GFR)$ ઘટે છે,ત્યારે $JG$ કોષો $Renin$ નો સ્ત્રાવ કરે છે.
આ $Renin$ રુધિરમાં રહેલા $Angiotensinogen$ પ્રોટીનને $Angiotensin-I$ માં ફેરવે છે,જે ત્યારબાદ $Angiotensin-II$ માં રૂપાંતરિત થાય છે.
$Angiotensin-II$ એક શક્તિશાળી વાસોકોન્સ્ટ્રિક્ટર છે જે રુધિરનું દબાણ વધારે છે અને $Aldosterone$ ના સ્ત્રાવને ઉત્તેજિત કરે છે,જેના પરિણામે મૂત્રપિંડ દ્વારા પાણી અને ક્ષારોનું પુનઃશોષણ વધે છે.

(B) મૂત્રની સાંદ્રતાનું મુખ્યત્વે એન્ટિડાયયુરેટિક હોર્મોન $(ADH)$ દ્વારા નિયમન થાય છે,જેને વેસોપ્રેસિન તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
$ADH$ હાયપોથેલેમસ દ્વારા સંશ્લેષિત થાય છે અને પશ્ચ પિટ્યુટરી ગ્રંથિ દ્વારા મુક્ત થાય છે.
તે મૂત્રપિંડની નલિકાઓ (ખાસ કરીને દૂરસ્થ ગૂંચળાદાર નલિકા અને સંગ્રહણ નલિકા) પર કાર્ય કરીને પાણીના પુનઃશોષણમાં વધારો કરે છે,જેનાથી મૂત્રનું કદ ઘટે છે અને તેની સાંદ્રતા વધે છે.

(C) મૂત્રપિંડ એરિથ્રોપોએટિન,રેનિન અને કેલ્સિટ્રિઓલ જેવા અંતઃસ્ત્રાવોનો સ્ત્રાવ કરીને અંતઃસ્ત્રાવી કાર્યો કરે છે. રેનિનના સ્ત્રાવ માટે જવાબદાર વિશિષ્ટ બંધારણ એ $Juxtaglomerular$ $apparatus$ $(JGA)$ છે. $JGA$ એ એક વિશિષ્ટ પ્રદેશ છે જે સમાન નેફ્રોનના દૂરસ્થ ગૂંચળાદાર નલિકા $(DCT)$ ના એફરન્ટ ધમનિકા સાથેના સંપર્ક દ્વારા રચાય છે. તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(C) વાસોપ્રેસિન,જેને એન્ટિ-ડાયયુરેટિક હોર્મોન $(ADH)$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે પશ્ચ પિટ્યુટરી ગ્રંથિ દ્વારા સ્ત્રવિત થાય છે.
તેનું મુખ્ય કાર્ય કિડનીના નલિકાઓ,ખાસ કરીને દૂરસ્થ ગૂંચળાદાર નલિકા અને સંગ્રહક નલિકાઓ પર કાર્ય કરવાનું છે.
તે આ નલિકાઓની પાણી માટેની પારગમ્યતા વધારે છે,જેનાથી ગાળણમાંથી પાણીનું રુધિરમાં પુનઃશોષણ થાય છે.
આ પ્રક્રિયા ઉત્પન્ન થતા મૂત્રના કદમાં ઘટાડો કરે છે,જે શરીરને પાણી જાળવી રાખવામાં મદદ કરે છે.

(B) એડ્રિનલ બાહ્યક (Adrenal cortex) એલ્ડોસ્ટેરોન નામનું સ્ટીરોઈડ અંતઃસ્ત્રાવ મુક્ત કરે છે.
એલ્ડોસ્ટેરોન મુખ્યત્વે મૂત્રપિંડ નલિકાના દૂરસ્થ ગૂંચળાદાર નલિકા $(DCT)$ અને સંગ્રહણ નલિકા પર કાર્ય કરે છે.
તે મૂત્રપિંડના ગાળણમાંથી $Na^+$ અને પાણીનું રુધિરમાં પુનઃશોષણ વધારે છે,જ્યારે તેની સાથે $K^+$ અને ફોસ્ફેટ આયનોના ઉત્સર્જનને પ્રોત્સાહન આપે છે.
તેથી,એડ્રિનલ બાહ્યક મૂત્રમાં $Na^+$ ની સાંદ્રતાનું નિયમન કરવામાં અને શરીરમાં ઇલેક્ટ્રોલાઇટ સંતુલન જાળવવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.

(A) $ADH$ (એન્ટિ-ડાયયુરેટિક હોર્મોન),જેને વેસોપ્રેસિન તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે પશ્ચ પિટ્યુટરી ગ્રંથિ દ્વારા મુક્ત થાય છે.
તે મૂત્રપિંડના નેફ્રોન્સના દૂરસ્થ ગૂંચળાદાર નલિકા $(DCT)$ અને સંગ્રહણ નલિકાઓ પર કાર્ય કરે છે.
તે આ નલિકાઓની પાણી માટેની પારગમ્યતામાં વધારો કરે છે,જેનાથી રુધિરમાં પાણીનું પુનઃશોષણ થાય છે અને મૂત્રનું પ્રમાણ ઘટે છે.

(A) $ADH$ (એન્ટિ-ડાયયુરેટિક હોર્મોન),જેને વેસોપ્રેસિન તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે પશ્ચ પિટ્યુટરી ગ્રંથિ દ્વારા સ્ત્રવિત થાય છે.
તેનું મુખ્ય કાર્ય મૂત્રપિંડના નલિકાતંત્રમાં આવેલા દૂરસ્થ ગૂંચળાદાર નલિકા $(DCT)$ અને સંગ્રહણ નલિકાઓમાંથી પાણીના પુનઃશોષણને પ્રોત્સાહન આપવાનું છે.
જ્યારે રુધિરમાં $ADH$ નું પ્રમાણ ઓછું હોય છે,ત્યારે મૂત્રપિંડની નલિકાઓમાંથી પાણીનું પુનઃશોષણ ઘટી જાય છે.
પરિણામે,મૂત્રમાં વધુ પાણીનો ત્યાગ થાય છે,જેનાથી ઉત્પન્ન થતા મૂત્રના પ્રમાણમાં વધારો થાય છે (આ સ્થિતિને ડાયયુરેસિસ કહેવામાં આવે છે).

(C) $ADH$ (એન્ટિ-ડાયયુરેટિક હોર્મોન),જેને વેસોપ્રેસિન તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે પશ્ચ પિટ્યુટરી ગ્રંથિ દ્વારા મુક્ત થાય છે.
તે નેફ્રોનના દૂરસ્થ ગૂંચળાદાર નલિકા $(DCT)$ અને સંગ્રહ નલિકાઓ પર કાર્ય કરે છે.
તે આ ભાગોની પાણી માટેની પ્રવેશશીલતા વધારે છે,જેનાથી ગાળણમાંથી પાણીનું રુધિરમાં વૈકલ્પિક પુનઃશોષણ સરળ બને છે.
આ પ્રક્રિયા મૂત્રને સાંદ્ર બનાવવામાં અને શરીરમાં પાણીનું સંતુલન જાળવવામાં મદદ કરે છે.