Protista (Unicellular eukaryotes) Questions in Gujarati

(C) ડાયટોમેસિયસ અર્થ અબજો વર્ષોથી ડાયટોમ્સની કોષદીવાલોના જમા થવાથી બને છે.
આ કોષદીવાલો સિલિકાથી બનેલી હોય છે,જે તેને અવિનાશી અને ઉષ્મા-પ્રતિરોધક બનાવે છે.
આ સિલિકામય પ્રકૃતિ અને જમા થયેલા પદાર્થોની છિદ્રાળુ રચનાને કારણે,ડાયટોમેસિયસ અર્થ એક ઉત્તમ ઉષ્મા અવાહક (insulator) તરીકે કાર્ય કરે છે.
તેથી,ગરમીના વ્યયને રોકવા માટે બોઈલર અને સ્ટીમ પાઈપને ઇન્સ્યુલેટ કરવા માટે તેનો વ્યાપકપણે ઉપયોગ થાય છે.

(B) સૃષ્ટિ $Protista$ માં તમામ એકકોષીય સુકોષકેન્દ્રીય સજીવોનો સમાવેશ થાય છે.
આ સજીવોને આદિકોષકેન્દ્રીય (જે સરળ અને એકકોષીય હોય છે) અને બહુકોષીય સુકોષકેન્દ્રીય (જેમ કે વનસ્પતિઓ,પ્રાણીઓ અને ફૂગ) વચ્ચેની ઉત્ક્રાંતિની કડી માનવામાં આવે છે.
તેઓ સુવિકસિત કોષકેન્દ્ર અને પટલમય અંગિકાઓ ધરાવતા હોવાથી આદિકોષકેન્દ્રીય કરતા વધુ જટિલ છે,પરંતુ તેઓ એકકોષીય હોવાથી જટિલ બહુકોષીય સ્વરૂપો તરફ જતી કડી તરીકે કાર્ય કરે છે.

(C) સ્લાઈમ મોલ્ડ (શ્લેષ્મી ફૂગ) એ મૃતોપજીવી પ્રોટિસ્ટ છે. તેમનું શરીર સડતા લાકડાં અને પાંદડાં પર ગતિ કરીને કાર્બનિક દ્રવ્યોનું ભક્ષણ કરે છે. અનુકૂળ પરિસ્થિતિઓમાં,તેઓ પ્લાઝમોડિયમ નામની રચના બનાવે છે જે ઘણી ફૂટ સુધી ફેલાઈ શકે છે. પ્રતિકૂળ પરિસ્થિતિઓ દરમિયાન,પ્લાઝમોડિયમ વિભેદિત થઈને બીજાણુઓ ધરાવતી ફળકાય (fruiting bodies) બનાવે છે. $Physarum$ એ સ્લાઈમ મોલ્ડનું જાણીતું પ્રજાતિ છે. $Anabaena$ એ સાયનોબેક્ટેરિયા છે,$Rhizopus$ એ બ્રેડ મોલ્ડ (ફૂગ) છે,અને $Thiobacillus$ એ રસાયણસંશ્લેષી બેક્ટેરિયા છે.

(D) ડાયેનોફલેજેલેટ્સ,જેમ કે $Noctiluca$,જૈવ-પ્રદીપ્તિ (bioluminescence) દર્શાવે છે,જે સજીવ દ્વારા પ્રકાશનું ઉત્પાદન અને ઉત્સર્જન છે. આ ઘટના તેમના કોષોમાં રહેલા વિશિષ્ટ રાસાયણિક પદાર્થો (લ્યુસિફેરિન) અને ઉત્સેચકો (લ્યુસિફેરેઝ) ને કારણે થાય છે,જે ઘણીવાર વિશિષ્ટ કણિકાઓમાં સ્થિત હોય છે. જ્યારે આ સજીવોને ખલેલ પહોંચાડવામાં આવે છે,ત્યારે એક રાસાયણિક પ્રતિક્રિયા થાય છે જે પ્રકાશના સ્વરૂપમાં ઊર્જા મુક્ત કરે છે,જેના કારણે તેઓ અંધારામાં ચમકે છે.

(D) ડાયેટમની કોષદીવાલમાં સિલિકા જમા થયેલું હોય છે,જે તેને અવિનાશી બનાવે છે.
અબજો વર્ષો દરમિયાન,આ કોષદીવાલો જમા થઈને 'ડાયેટોમેસિયસ અર્થ' તરીકે ઓળખાતા મોટા ભંડારો બનાવે છે.
સિલિકા ઉષ્માનું મંદ વાહક (અવાહક) હોવાથી અને રાસાયણિક રીતે નિષ્ક્રિય હોવાથી,ડાયેટોમેસિયસ અર્થનો ઉપયોગ બોઈલર અને સ્ટીમ પાઈપમાં અવાહક પદાર્થ તરીકે કરવામાં આવે છે.

(C) $R.H. Whittaker$ દ્વારા પ્રસ્તાવિત પાંચ સૃષ્ટિ વર્ગીકરણ પદ્ધતિમાં,પ્રોટિસ્ટા સૃષ્ટિમાં તમામ એકકોષીય સુકોષકેન્દ્રી સજીવોનો સમાવેશ થાય છે.
$Chlamydomonas$ અને $Chlorella$ એ એકકોષીય સુકોષકેન્દ્રી લીલ છે.
અગાઉ,દ્વિ-સૃષ્ટિ વર્ગીકરણમાં,તેમને વનસ્પતિ સૃષ્ટિમાં મૂકવામાં આવ્યા હતા કારણ કે તેઓ કોષદીવાલ અને ક્લોરોફિલ ધરાવે છે.
જોકે,પાંચ સૃષ્ટિ વર્ગીકરણમાં,તેમની એકકોષીય સુકોષકેન્દ્રી પ્રકૃતિને કારણે તેમને પ્રોટિસ્ટા સૃષ્ટિમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવ્યા છે.

(C) $Euglenophyta$ (ખાસ કરીને $Euglena$ પ્રજાતિ) મિશ્રપોષી પોષણ દર્શાવે છે. જ્યારે સૂર્યપ્રકાશની હાજરીમાં તેઓ ક્લોરોફિલ ધરાવે છે અને પ્રકાશસંશ્લેષણ કરે છે (સ્વયંપોષી),ત્યારે સૂર્યપ્રકાશની ગેરહાજરીમાં તેઓ અન્ય નાના સજીવોનો શિકાર કરીને વિષમપોષી તરીકે વર્તે છે. આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Euglenophyta$ એકમાત્ર એવો સમૂહ છે જે ચોક્કસ પરિસ્થિતિઓમાં વિષમપોષી પોષણ દર્શાવે છે.

(C) $Protista$ (પ્રોટિસ્ટા) સૃષ્ટિમાં,વિવિધ સજીવો ચલન માટે વિવિધ રચનાઓ ધરાવે છે.
$1$. $Pseudopodia$ (ખોટા પગ) નો ઉપયોગ $Amoeboid$ (અમીબાસદૃશ) પ્રોટિસ્ટા દ્વારા થાય છે,જે પ્રમાણમાં ધીમી પ્રક્રિયા છે.
$2$. $Flagella$ (કશા) નો ઉપયોગ $Flagellated$ (કશાધારી) પ્રોટિસ્ટા દ્વારા થાય છે,જે મધ્યમ ગતિ આપે છે.
$3$. $Cilia$ (પક્ષ્મ) એ ટૂંકી,વાળ જેવી રચનાઓ છે જે સજીવની સમગ્ર સપાટીને આવરી લે છે (દા.ત.,$Paramecium$).
$4$. અસંખ્ય $cilia$ (પક્ષ્મ) ના સંકલિત હલનચલનને કારણે પ્રોટિસ્ટામાં અન્ય પદ્ધતિઓની સરખામણીમાં ખૂબ જ ઝડપી અને અત્યંત સક્ષમ ગતિ જોવા મળે છે.
તેથી,$cilia$ (પક્ષ્મ) ને ચલનનો સૌથી સક્ષમ પ્રકાર માનવામાં આવે છે.

(B) યુગ્લેનોઈડ્સને ઘણીવાર 'કશાધારી લીલ' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે કારણ કે તેઓ પ્રચલન માટે કશા (flagella) ધરાવે છે.
તેઓ એકકોષીય પ્રોટિસ્ટનો એક સમૂહ છે જે સામાન્ય રીતે બે કશા ધરાવે છે,એક ટૂંકી અને એક લાંબી.
વનસ્પતિઓથી વિપરીત,તેમની પાસે કોષદીવાલનો અભાવ હોય છે અને તેના બદલે તેમની પાસે 'પેલિકલ' નામનું પ્રોટીનયુક્ત સ્તર હોય છે,જે તેમના શરીરને લવચીક બનાવે છે.
તેઓ સૂર્યપ્રકાશની હાજરીમાં પ્રકાશસંશ્લેષી હોય છે પરંતુ સૂર્યપ્રકાશની ગેરહાજરીમાં પરપોષી તરીકે વર્તે છે.

(C) $Euglena$ (યુગ્લીના) એ એકકોષીય,પ્રકાશસંશ્લેષી સુકોષકેન્દ્રીય સજીવ છે જે $Protista$ (પ્રજીવ) સૃષ્ટિમાં આવે છે.
વનસ્પતિઓ અને અન્ય લીલથી વિપરીત,$Euglena$ માં મજબૂત કોષદિવાલનો અભાવ હોય છે.
તેના બદલે,તેમાં $pellicle$ (પેલિકલ) નામનું પ્રોટીનયુક્ત સ્તર હોય છે,જે તેના શરીરને લવચીકતા પ્રદાન કરે છે.
$Mycoplasma$ એ આદિકોષકેન્દ્રીય છે,$Amoeba$ એ વિષમપોષી પ્રજીવ છે,અને $Slime$ $molds$ એ મૃતોપજીવી પ્રજીવ છે.

(A) ડાયેટેમ્સની કોષદીવાલ બે પાતળા ઓવરલેપિંગ કવચ બનાવે છે,જે સાબુના બોક્સની જેમ એકબીજામાં ફિટ થઈ જાય છે. આ કોષદીવાલો સિલિકાથી બનેલી હોય છે અને તે નાશ પામતી નથી. પરિણામે,ડાયેટેમ્સ તેમના નિવાસસ્થાનમાં કોષદીવાલના મોટા પ્રમાણમાં જમાવડા છોડી જાય છે. અબજો વર્ષો સુધી થયેલા આ જમાવડાને 'ડાયેટોમેસિયસ અર્થ' અથવા 'કીસેલગુર' (Kieselguhr) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(A) $Chrysophyta$ (ક્રાઈસોફાયટા) સમૂહમાં ડાયેટમ્સ અને સોનેરી લીલ (ડેસ્મિડ્સ) નો સમાવેશ થાય છે.
આ સજીવો મીઠા પાણી અને દરિયાઈ એમ બંને પર્યાવરણમાં જોવા મળે છે.
તેઓ મુખ્યત્વે પ્રકાશસંશ્લેષી છે અને સૂક્ષ્મદર્શક હોય છે, જે પાણીના પ્રવાહમાં નિષ્ક્રિય રીતે તરે છે (પ્લેન્કટોન).
તેથી, સાચો જવાબ $A$ છે.

(D) શ્લેષ્મી ફૂગ એ મૃતોપજીવી પ્રોટિસ્ટ છે.
તેમનું શરીર સડતા લાકડાં અને પાંદડાં પર સરકીને કાર્બનિક દ્રવ્યોનું ભક્ષણ કરે છે.
અનુકૂળ પરિસ્થિતિઓમાં,તેઓ $Plasmodium$ તરીકે ઓળખાતી રચના બનાવે છે જે વૃદ્ધિ પામીને ઘણા ફૂટ સુધી ફેલાઈ શકે છે.
તેથી,શ્લેષ્મી ફૂગનો વાનસ્પતિક તબક્કો $Plasmodium$ તરીકે ઓળખાય છે.

(B) $\text{પ્રોટિસ્ટા}$ સૃષ્ટિમાં એવા સજીવોનો સમાવેશ થાય છે જે વિવિધ પ્રકારની પોષણ પદ્ધતિઓ દર્શાવે છે. ખાસ કરીને, $\text{યુગ્લીનોઈડ્સ}$ (દા.ત., $Euglena$) જૂથના સભ્યોમાં હરિતદ્રવ્ય હોય છે અને તેઓ સૂર્યપ્રકાશની હાજરીમાં પ્રકાશસંશ્લેષણ કરે છે. જોકે, સૂર્યપ્રકાશની ગેરહાજરીમાં, તેઓ અન્ય નાના સજીવોનો શિકાર કરીને પ્રાણીઓની જેમ વિષમપોષી તરીકે વર્તે છે. પોષણની આ મિશ્રપોષી (mixotrophic) પદ્ધતિ $\text{પ્રોટિસ્ટા}$ સૃષ્ટિનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે.

(A) $R.H. Whittaker$ દ્વારા પ્રસ્તાવિત પાંચ સૃષ્ટિ વર્ગીકરણ પદ્ધતિ મુજબ,પ્રોટિસ્ટા સૃષ્ટિમાં તમામ એકકોષીય સુકોષકેન્દ્રી સજીવોનો સમાવેશ થાય છે.
આમાં નીચેનાનો સમાવેશ થાય છે:
$1$. ક્રાઈસોફાઈટ્સ (ડાયેટમ્સ અને ડેસ્મિડ્સ)
$2$. ડાયનોફ્લેજેલેટ્સ
$3$. યુગ્લીનોઈડ્સ
$4$. સ્લાઈમ મોલ્ડ
$5$. પ્રોટોઝુઅન્સ
વાયરસનો સમાવેશ પાંચ સૃષ્ટિમાંથી કોઈમાં થતો નથી. બ્રાયોફાઈટ્સ એ વનસ્પતિ સૃષ્ટિ $(Plantae)$ માં આવે છે. તેથી,આપેલા વિકલ્પોમાંથી વિકલ્પ $A$ એ પ્રોટિસ્ટામાં સમાવિષ્ટ જૂથોનું સૌથી સચોટ નિરૂપણ છે.

(C) પ્રોટિસ્ટાને એકકોષીય સુકોષકેન્દ્રીય સજીવો તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે. પ્રોટિસ્ટા સૃષ્ટિમાં ક્રાયસોફાઇટ્સ,ડાયનોફ્લેજેલેટ્સ અને યુગ્લીનોઇડ્સ જેવા વિવિધ જૂથોનો સમાવેશ થાય છે,જે મુખ્યત્વે પ્રકાશસંશ્લેષી હોય છે. તેથી,પ્રકાશસંશ્લેષી પ્રોટિસ્ટા એકકોષીય અને સુકોષકેન્દ્રીય હોય છે.

(B) "લાલ ભરતી" (Red tides) દરિયાઈ ડાયનોફ્લેજેલેટ્સના ઝડપી ગુણાકારને કારણે થાય છે, ખાસ કરીને $Gonyaulax$ જેવી જાતિઓ દ્વારા।
આ સજીવોમાં લાલ રંજકદ્રવ્યો હોય છે જે સમુદ્રને લાલ રંગનો બનાવે છે।
તેઓ ઝેરી પદાર્થો પણ મુક્ત કરે છે જે માછલીઓ સહિત અન્ય દરિયાઈ જીવો માટે હાનિકારક હોઈ શકે છે।

(B) વર્ગીકરણશાસ્ત્રીઓ એકકોષીય સુકોષકેન્દ્રીય સજીવોના વર્ગીકરણમાં મુશ્કેલી અનુભવે છે કારણ કે તેઓ વનસ્પતિ અને પ્રાણીઓ બંને સાથે મળતા લક્ષણો દર્શાવે છે. ઉદાહરણ તરીકે,$Euglena$ જેવા સજીવોમાં હરિતદ્રવ્ય હોય છે (વનસ્પતિ જેવું લક્ષણ),પરંતુ તેઓ પ્રચલન કરી શકે છે અને અમુક પરિસ્થિતિઓમાં પરપોષી હોય છે (પ્રાણી જેવું લક્ષણ). આ કારણે તેમને ચોક્કસ સમૂહમાં મૂકવા મુશ્કેલ બને છે.

(B) ડાયેટોમ્સ એ પ્રોટિસ્ટા સૃષ્ટિમાં આવતા સજીવોનો એક સમૂહ છે.
તેમની કોષદીવાલ સિલિકાથી બનેલી હોય છે,જે તેને અવિનાશી બનાવે છે.
અબજો વર્ષો દરમિયાન,આ કોષદીવાલો તેમના નિવાસસ્થાનમાં જમા થઈને 'ડાયેટોમેસિયસ અર્થ' (diatomaceous earth) બનાવે છે.
આ માટી ખરબચડી અને છિદ્રાળુ હોવાથી,તેનો ઉપયોગ પોલિશિંગમાં,તેલ અને સીરપના ગાળણમાં અને તેના અવાહક ગુણધર્મોને કારણે અવાજરહિત ખંડના બાંધકામમાં કરવામાં આવે છે.

(B) જલપ્રસ્ફુરણ એ જળાશયોમાં લીલ અથવા સાયનોબેક્ટેરિયાની અતિશય વૃદ્ધિ છે.
નદીઓ,તળાવો અને સમુદ્રો જેવા જલીય પર્યાવરણમાં,સાયનોબેક્ટેરિયા (નીલ-હરિત લીલ) અને અમુક ડાયેનોફલેજેલેટ્સનો ઝડપી ફેલાવો એ જલપ્રસ્ફુરણનું મુખ્ય કારણ છે.
પોષક તત્વોના વધારા (યુટ્રોફિકેશન) ને કારણે આ સજીવો ઝડપથી ગુણન પામે છે,જેના પરિણામે પાણીની સપાટી પર દ્રશ્યમાન પ્રસ્ફુરણ રચાય છે.

(B) કોષીય સ્લાઈમ મોલ્ડ (Dictyostelids) તેમના વાનસ્પતિક તબક્કા દરમિયાન સ્વતંત્ર,મુક્ત-જીવી અમીબીય કોષો તરીકે અસ્તિત્વ ધરાવે છે.
પ્રતિકૂળ પરિસ્થિતિઓમાં,આ કોષો એકત્રિત થઈને સ્યુડોપ્લાઝમોડિયમ (pseudoplasmodium) બનાવે છે,જે અમીબીય કોષોનો એક સમૂહ છે જે સાથે મળીને ગતિ કરે છે.
તેનાથી વિપરીત,અકોષીય સ્લાઈમ મોલ્ડ બહુકોષકેન્દ્રીય પ્લાઝમોડિયમ બનાવે છે.

(D) સ્યુડોપ્લાઝમોડિયમ $(Pseudoplasmodium)$ (જેને $slug$ અથવા $grex$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) એ કોષીય સ્લાઈમ મોલ્ડ (દા.ત.,$Dictyostelium$) નું લાક્ષણિક લક્ષણ છે.
કોષીય સ્લાઈમ મોલ્ડમાં,જ્યારે ખોરાકની અછત સર્જાય છે ત્યારે વ્યક્તિગત અમીબૉઇડ કોષો ભેગા થઈને એક બહુકોષીય રચના બનાવે છે જેને સ્યુડોપ્લાઝમોડિયમ કહેવામાં આવે છે.
અકોષીય સ્લાઈમ મોલ્ડથી વિપરીત,જે સાચું પ્લાઝમોડિયમ (કોષરસનો બહુકોષકેન્દ્રીય જથ્થો) બનાવે છે,કોષીય સ્લાઈમ મોલ્ડ સ્યુડોપ્લાઝમોડિયમની અંદર તેમના વ્યક્તિગત કોષરસપટલને જાળવી રાખે છે.

(C) ડાયેટમ્સની કોષદીવાલ સિલિકાથી બનેલી હોય છે,જે તેને અવિનાશી બનાવે છે.
અબજો વર્ષો દરમિયાન,આ કોષદીવાલો સમુદ્ર કે તળાવના તળિયે જમા થઈને મોટા થાપણો બનાવે છે.
આ જમા થયેલા અવશેષોને ડાયેટોમેસિયસ અર્થ અથવા કીઝેલગુહર $(Kieselguhr)$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તેનો ઉપયોગ પોલિશિંગ,તેલ અને સીરપના ગાળણ (filtration) માટે થાય છે.

(C) ડાયેટમ્સ એ સૃષ્ટિ $Protista$ હેઠળના $Chrysophytes$ સમૂહમાં આવે છે.
તેમની કોષદીવાલ બે પાતળા ઓવરલેપિંગ કવચ બનાવે છે, જે સાબુદાણીની જેમ એકબીજામાં ફિટ થઈ જાય છે.
આ કોષદીવાલોમાં સિલિકા જમા થયેલું હોય છે, જે તેમને અવિનાશી બનાવે છે.
આ કારણોસર, ડાયેટમ્સ તેમના નિવાસસ્થાનમાં કોષદીવાલના મોટા પ્રમાણમાં જમાવડા છોડી જાય છે, જેને '$Diatomaceous \text{ earth}$' (ડાયેટોમેસિયસ પૃથ્વી) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(D) યુગ્લેનોઈડ્સ એ એકકોષીય સુકોષકેન્દ્રી સજીવો છે જે કોષદીવાલને બદલે 'પેલિકલ' (pellicle) નામનું પ્રોટીનયુક્ત સ્તર ધરાવે છે,જે તેમના શરીરને લવચીક બનાવે છે.
તેઓ તેમના શરીરને સંકોચીને અને વિસ્તારીને 'યુગ્લેનોઈડ હલનચલન' અથવા 'મેટાબોલી' (metaboly) તરીકે ઓળખાતું વિશિષ્ટ પ્રકારનું હલનચલન દર્શાવે છે.
$R.H. Whittaker$ દ્વારા પ્રસ્તાવિત $5$ સૃષ્ટિ વર્ગીકરણ પદ્ધતિ મુજબ,તમામ એકકોષીય સુકોષકેન્દ્રી સજીવોને 'પ્રોટિસ્ટા' (Protista) સૃષ્ટિમાં મૂકવામાં આવ્યા છે.
તેથી,યુગ્લેનોઈડ્સનો સમાવેશ 'પ્રોટિસ્ટા' સૃષ્ટિમાં થાય છે.

(A) ડાયેટમ એ $Protista$ સૃષ્ટિમાં આવતી સૂક્ષ્મ લીલ છે।
તેમની કોષદીવાલ વિશિષ્ટ હોય છે કારણ કે તેમાં સિલિકા જમા થયેલું હોય છે, જે એક સખત, પારદર્શક અને અવિનાશી કવચ બનાવે છે જેને $frustule$ કહેવામાં આવે છે।
આ $frustule$ બે એકબીજા પર ગોઠવાયેલા ભાગોનું બનેલું હોય છે જે સાબુદાણીની જેમ એકબીજામાં ફિટ થાય છે।
સિલિકાની હાજરીને કારણે, આ કોષદીવાલ સરળતાથી સડતી નથી, જેના પરિણામે કરોડો વર્ષો દરમિયાન $diatomaceous\, earth$ (ડાયેટમી પૃથ્વી) તરીકે ઓળખાતા મોટા જમાવડાઓ રચાય છે।

(A) $Sporozoa$ વર્ગ ($Protozoa$ સમુદાય હેઠળ) એવા સજીવોનો બનેલો છે જે સંપૂર્ણપણે અંતઃપરજીવી છે અને તેમના જીવનચક્રમાં ચેપી બીજાણુ જેવો તબક્કો ધરાવે છે.
$Plasmodium$ (મેલેરિયાનો પરજીવી) અને $Monocystis$ (અળસિયાના શુક્રાશયમાં જોવા મળતો પરજીવી) એ $Sporozoa$ ના ઉત્તમ ઉદાહરણો છે.
$Entamoeba$ એ $Sarcodine$ (અમીબા જેવું) છે,$Paramecium$ અને $Vorticella$ એ $Ciliates$ (પક્ષ્મધારી) છે,અને $Euglena$ એ $Flagellate$ (કશાધારી) છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(B) $Paramecium$ (પેરામિશિયમ) એ એકકોષીય પક્ષ્મધારી પ્રોટિસ્ટ છે. તે પ્રાણીસમ (Holozoic) પોષણ પદ્ધતિ દર્શાવે છે. આ પ્રક્રિયામાં,સજીવ ખોરાકના ઘન કણોને સાયટોસ્ટોમ (કોષમુખ) તરીકે ઓળખાતી વિશિષ્ટ રચના દ્વારા ગ્રહણ કરે છે. ત્યારબાદ ખોરાક અન્નધાનીમાં જાય છે,જ્યાં કોષની અંદર પાચન થાય છે.

(D) સ્પોરોઝોઅન્સ એ પ્રજીવોનો એક સમૂહ છે જે સંપૂર્ણપણે અંતઃપરજીવી હોય છે.
તેમના પુખ્ત અને ચેપી તબક્કાઓમાં કૂટપગ,કશા અથવા પક્ષ્મ જેવા વિશિષ્ટ પ્રચલન અંગોનો અભાવ હોય છે.
તેના બદલે,તેઓ એક જટિલ જીવનચક્ર ધરાવે છે જેમાં ચેપી બીજાણુ જેવો તબક્કો સામેલ હોય છે.
તેથી,સૂચિબદ્ધ તમામ અંગો ગેરહાજર હોય છે.

(D) દ્વિરૂપી કોષકેન્દ્ર ધરાવતું સજીવ $Paramecium \ caudatum$ (પેરામિશિયમ કોડેટમ) છે.
$Paramecium$ માં એક જ કોષમાં બે પ્રકારના કોષકેન્દ્રો જોવા મળે છે:
$1$. મોટું,મૂત્રપિંડ આકારનું મહાકોષકેન્દ્ર (macronucleus),જે વાનસ્પતિક કાર્યોનું નિયંત્રણ કરે છે.
$2$. નાનું,ગોળાકાર લઘુકોષકેન્દ્ર (micronucleus),જે પ્રજનન કાર્યો (સંયુગ્મન) માં ભાગ લે છે.
બે અલગ પ્રકારના કોષકેન્દ્રો ધરાવવાની આ સ્થિતિને કોષકેન્દ્રીય દ્વિરૂપતા (nuclear dimorphism) કહેવામાં આવે છે.

(C) આકુંચન રસધાની મુખ્યત્વે મીઠા પાણીના પ્રજીવોમાં આશૃતિનિયમન (osmoregulation) અને ઉત્સર્જનમાં મદદ કરે છે.
$Plasmodium$ (સ્પોરોઝોઆ) અને $Monocystis$ (ગ્રેગરીન સ્પોરોઝોઆ) એ પરોપજીવી પ્રજીવો છે જે આઈસોટોનિક વાતાવરણમાં (જેમ કે યજમાનના રુધિર અથવા દેહકોષ્ઠીય પ્રવાહીમાં) રહે છે,જ્યાં તેમને પાણીના વધારાના પ્રવેશનો સામનો કરવો પડતો નથી.
તેથી,તેમની પાસે આકુંચન રસધાની હોતી નથી.
$Amoeba$ એ મીઠા પાણીનો સજીવ હોવાથી,તેમાં વધારાનું પાણી બહાર કાઢવા માટે આકુંચન રસધાની જોવા મળે છે.

(D) વનસ્પતિજન્ય પોષણ એટલે પોષણની એવી પદ્ધતિ જેમાં સજીવો વનસ્પતિની જેમ પ્રકાશસંશ્લેષણ દ્વારા પોતાનો ખોરાક જાતે બનાવે છે.
$Euglena$ (યુગ્લીના) એ $Protista$ સૃષ્ટિનો એક વિશિષ્ટ સજીવ છે.
તેમાં ક્લોરોફિલ રંજકદ્રવ્યો આવેલા હોય છે,જે તેને સૂર્યપ્રકાશની હાજરીમાં પ્રકાશસંશ્લેષણ કરવાની ક્ષમતા આપે છે.
જ્યારે સૂર્યપ્રકાશ ગેરહાજર હોય,ત્યારે તે મૃતોપજીવી અથવા પ્રાણીસમ પોષણ પદ્ધતિ પણ અપનાવી શકે છે,તેથી તેને મિશ્રપોષી (mixotrophic) સજીવ કહેવામાં આવે છે.
$Amoeba$ અને $Paramecium$ પ્રાણીસમ પોષણ દર્શાવે છે,જ્યારે $Hydra$ એ બહુકોષીય પ્રાણી છે જે પ્રાણીસમ પોષણ દર્શાવે છે.

(A) પેરામિશિયમ એ પક્ષ્મધારી પ્રજીવ છે જે અલિંગી પ્રજનન દ્વારા દ્વિભાજનની પ્રક્રિયાથી વિભાજન પામે છે. ખાસ કરીને,તે અનુપ્રસ્થ દ્વિભાજન (Transverse binary fission) દર્શાવે છે,જેમાં કોષ તેના શરીરની લંબ અક્ષને લંબરૂપે,એટલે કે આડી ધરી પર વિભાજિત થાય છે.

(A) સાચી જોડ $Amoeba - \text{ખોટાપગ}$ છે।
$Amoeba$ કોષરસસ્તરના કામચલાઉ પ્રવર્ધોનો ઉપયોગ કરીને પ્રચલન કરે છે અને ખોરાક મેળવે છે, જેને ખોટાપગ (pseudopodia) કહેવાય છે।
$Plasmodium$ તેના ચેપી તબક્કામાં અપ્રચલિત (non-motile) હોય છે।
$Euglena$ કશા (flagella) ની મદદથી પ્રચલન કરે છે।
$Paramecium$ પક્ષ્મો (cilia) ની મદદથી પ્રચલન કરે છે।

(C) $Euglena$ (યુગ્લીના) ને વનસ્પતિ અને પ્રાણીઓને જોડતી કડી માનવામાં આવે છે કારણ કે તે બંને સૃષ્ટિના લક્ષણો ધરાવે છે.
$1$. વનસ્પતિ જેવા લક્ષણો: તે ક્લોરોફિલ ધરાવે છે અને સૂર્યપ્રકાશની હાજરીમાં પ્રકાશસંશ્લેષણ કરે છે (સ્વપોષી પોષણ).
$2$. પ્રાણી જેવા લક્ષણો: સૂર્યપ્રકાશના અભાવમાં,તે કાર્બનિક પદાર્થો પર નિર્ભર રહીને પરપોષી તરીકે વર્તે છે. તેમાં મજબૂત કોષદીવાલનો અભાવ હોય છે અને પ્રચલન માટે કશા (flagellum) ધરાવે છે,જે પ્રાણીઓના લક્ષણો છે.

(B) સંકુચિત રસધાની એ આશૃતિનિયમન (osmoregulation) અને ઉત્સર્જન સાથે સંકળાયેલી અંગિકા છે,જે મુખ્યત્વે મીઠા પાણીના પ્રજીવોમાં વધારાનું પાણી બહાર કાઢવા માટે જોવા મળે છે.
$Plasmodium$ એ અંતઃપરજીવી છે જે યજમાનના રુધિર અથવા કોષોના આઈસોટોનિક વાતાવરણમાં રહે છે.
યજમાનના શરીરના પ્રવાહીનું આશૃતિ દબાણ પરજીવીના દબાણ સમાન હોવાથી,$Plasmodium$ ને પાણીના વધારાના પ્રવેશની સમસ્યાનો સામનો કરવો પડતો નથી.
તેથી,$Plasmodium$ માં સંકુચિત રસધાનીનો અભાવ હોય છે,જ્યારે $Euglena$,$Amoeba$ અને $Paramecium$ માં આશૃતિનિયમન માટે તે હાજર હોય છે.

(C) $Plasmodium$ એ એક આદિજીવ (protozoan) પરોપજીવી છે જે મનુષ્યમાં મેલેરિયા ફેલાવે છે.
સુકોષકેન્દ્રી સજીવ હોવાથી,તેમાં કોષકેન્દ્ર,કણાભસૂત્ર અને ગોલ્ગીકાય જેવી લાક્ષણિક અંગિકાઓ જોવા મળે છે.
જોકે,$Plasmodium$ માં પ્રચલન કે ખોરાક મેળવવા માટે પક્ષ્મો (cilia) હોતા નથી.
તે Apicomplexa સમુદાયનો સભ્ય છે,જેમાં પુખ્તાવસ્થામાં સામાન્ય રીતે પક્ષ્મોનો અભાવ હોય છે.

(B) $Euglena$ (યુગ્લીના) ને પ્રજીવ (પ્રાણીસમાન પ્રોટિસ્ટા) અને એકકોષીય વનસ્પતિ (લીલસમાન પ્રોટિસ્ટા) વચ્ચેની જોડતી કડી માનવામાં આવે છે.
તે બંને જૂથોના લક્ષણો ધરાવે છે:
$1$. પ્રાણીઓની જેમ,તેમાં કશા (flagella) ની હાજરીને કારણે તે પ્રચલન કરી શકે છે અને તેમાં મજબૂત કોષદીવાલનો અભાવ હોય છે.
$2$. વનસ્પતિઓની જેમ,તેમાં હરિતકણ (chloroplasts) હોય છે અને સૂર્યપ્રકાશની હાજરીમાં તે પ્રકાશસંશ્લેષણ દ્વારા પોતાનો ખોરાક જાતે બનાવે છે (સ્વપોષી પોષણ).
$3$. પ્રકાશની ગેરહાજરીમાં,તે પ્રજીવની જેમ પરપોષી તરીકે વર્તે છે.

(B) ડીનોમાઈટોસીસ એ કોષકેન્દ્ર વિભાજનનો એક વિશિષ્ટ પ્રકાર છે જે ડાયનોફ્લેજેલેટ્સમાં જોવા મળે છે,જેને $Mesokaryotes$ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયામાં,વિભાજન દરમિયાન કોષકેન્દ્ર પટલ અકબંધ રહે છે અને રંગસૂત્રો સુકોષકેન્દ્રી કોષોની જેમ સામાન્ય રીતે ઘટ્ટ (condense) થતા નથી.
તેના બદલે,રંગસૂત્રો કાયમી ધોરણે ઘટ્ટ રહે છે અને કોષકેન્દ્ર પટલ સાથે જોડાયેલા રહે છે,જે પછી સંકોચન દ્વારા વિભાજિત થાય છે.
તેથી,સાચો જવાબ $B$ છે.

(A) યુગ્લીના એ પ્રકાશસંશ્લેષી પ્રોટિસ્ટ છે જે તેના સંગ્રહિત ખોરાકને પેરામાયલમ કણિકાઓ તરીકે સંગ્રહિત કરે છે. પેરામાયલમ એ $\beta$ 1 $\to$ 3 ગ્લુકન શૃંખલાઓનો બનેલો સંગ્રહિત પોલીસેકેરાઈડ છે. પ્રકાશસંશ્લેષણ દરમિયાન, યુગ્લીના ગ્લુકોઝનું સંશ્લેષણ કરે છે, જે ત્યારબાદ પેરામાયલમમાં રૂપાંતરિત થાય છે. ચયાપચયના માર્ગોના સંદર્ભમાં, આ સંગ્રહિત પોલીસેકેરાઈડને અન્ય સજીવોમાં જોવા મળતા સ્ટાર્ચ જેવા સંગ્રહ માર્ગોના રૂપાંતરણ તરીકે ગણવામાં આવે છે, જે ગ્લુકોઝ સંગ્રહનું એક વિશિષ્ટ સ્વરૂપ છે.

(C) $Entamoeba$ $histolytica$ બે સ્વરૂપોમાં અસ્તિત્વ ધરાવે છે: $trophozoite$ (પોષણ મેળવતું તબક્કો) અને $cyst$ (ચેપી તબક્કો). $trophozoite$ તબક્કો એ પરોપજીવીનું સક્રિય,પ્રચલનશીલ અને પોષણ મેળવતું સ્વરૂપ છે જે માનવ આંતરડામાં રહે છે. મુક્તજીવી $Amoeba$ ની જેમ જ,$Entamoeba$ $histolytica$ નો $trophozoite$ પણ $pseudopodia$ (ખોટા પગ) નો ઉપયોગ કરીને હલનચલન કરે છે અને ખોરાક મેળવે છે. તેથી,બંનેમાં પ્રચલન અને પોષણ માટે $pseudopodia$ હોવાની સમાનતા જોવા મળે છે.

(A) મેલેરિયાના પરોપજીવી $(Plasmodium)$ ના જીવનચક્રમાં,ટ્રોફોઝુઓઇટ અવસ્થા માનવ રક્તકણોની અંદર વિકાસ પામે છે. ટ્રોફોઝુઓઇટની પ્રારંભિક અવસ્થામાં,તે રીંગ જેવી રચના તરીકે દેખાય છે. જેમ જેમ તે પરિપક્વ થાય છે,તેમ તે યજમાનના કોષરસને ગ્રહણ કરવા માટે ખોટા પગ (pseudopodia) વિકસાવે છે,જેને $Amoeboid$ (એમીબોઇડ) અવસ્થા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આ અવસ્થા ખોટા પગની હાજરી દ્વારા વર્ગીકૃત થયેલ છે,જે પરોપજીવીને યજમાન કોષની અંદર ખોરાક લેવામાં અને હલનચલન કરવામાં મદદ કરે છે.

(A) સાઇઝોગોની એ અલિંગી પ્રજનનનો એક પ્રકાર છે (બહુભાજન),જે પ્લાઝમોડિયમ જેવા પ્રજીવોના જીવનચક્રમાં જોવા મળે છે. માનવ યજમાનમાં,પરોપજીવી સ્પોરોઝુઓઇટ સ્વરૂપે યકૃતના કોષોમાં પ્રવેશ કરે છે અને ત્યાં તે સાઇઝોન્ટ (અથવા ક્રિપ્ટોસાઇઝોન્ટ) તરીકે ઓળખાતા તબક્કામાં રૂપાંતરિત થાય છે. આ કોષોની અંદર,પરોપજીવી બહુભાજનની પ્રક્રિયા કરે છે,જેને સાઇઝોગોની કહેવામાં આવે છે,જેના દ્વારા અસંખ્ય મેરોઝુઓઇટ્સ ઉત્પન્ન થાય છે. આમ,આ પ્રક્રિયા સાઇઝોન્ટ તબક્કામાં જોવા મળે છે.

(C) $Plasmodium$ ના જીવનચક્રમાં,સાઇઝોન્ટ બહુભાજન (અલિંગી પ્રજનનનો એક પ્રકાર) દ્વારા મેરોઝોઇટ્સ ઉત્પન્ન કરે છે,ગેમેટોસાઇટ્સ નહીં. ગેમેટોસાઇટ્સ એ મેરોઝોઇટ્સમાંથી બને છે જે રક્તકણોમાં પ્રવેશ કરે છે અને વિભેદન પામે છે. તેથી,'સાઇઝોન્ટ અલિંગી પ્રજનન દ્વારા ગેમેટોસાઇટમાં ફેરવાય છે' તે વિધાન અસત્ય છે.

(A) ડાયેટોમની કોષદીવાલ બે પાતળા આચ્છાદિત કવચ જેવી રચના બનાવે છે, જે સાબુદાણીની જેમ એકબીજામાં ગોઠવાય છે. આ કોષદીવાલોમાં સિલિકા જમા થયેલું હોય છે, તેથી તે નાશ પામતી નથી. અબજો વર્ષો દરમિયાન, ડાયેટોમ્સે તેમના નિવાસસ્થાનમાં કોષદીવાલનો મોટો જથ્થો જમા કર્યો છે; આ જમા થયેલા પદાર્થને "ડાયેટોમેસિયસ અર્થ" અથવા "કીસેલગુહર" કહેવામાં આવે છે. તેની ખરબચડી પ્રકૃતિને કારણે, આ માટીનો ઉપયોગ પોલિશિંગ કરવા અને તેલ તથા સીરપના ગાળણ માટે થાય છે.

(B) $Noctiluca$ એ દરિયાઈ ડાયેનોફલેજેલેટ છે જે જૈવ-પ્રદીપ્તિ (bioluminescence) દર્શાવે છે,જે સજીવ દ્વારા પ્રકાશનું ઉત્પાદન અને ઉત્સર્જન છે. આ ગુણધર્મને કારણે,તેને સામાન્ય રીતે 'નાઈટ લાઈટ' અથવા 'સી સ્પાર્કલ' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. જ્યારે ખલેલ પહોંચાડવામાં આવે છે,ત્યારે આ સજીવો વાદળી-લીલો પ્રકાશ ઉત્સર્જિત કરે છે,જે રાત્રે સમુદ્રમાં ચમકતી અસર પેદા કરે છે.

(A) $\text{ડાયેટમ્સ}$ માં, કોષદીવાલ બે પાતળા એકબીજા પર ગોઠવાયેલા કવચની બનેલી હોય છે જે સાબુદાણીની જેમ એકબીજામાં ફિટ થાય છે। અલિંગી પ્રજનન દરમિયાન, કોષ ભાજન દ્વારા વિભાજન પામે છે। દરેક બાળકોષ પિતૃ કોષના બે કવચમાંથી એક મેળવે છે (મોટું એપિથેકા અથવા નાનું હાઈપોથેકા)। જે બાળકોષ નાનું હાઈપોથેકા મેળવે છે, તે તેની અંદર ફિટ થવા માટે નવું, તેનાથી પણ નાનું હાઈપોથેકા બનાવે છે। પરિણામે, દરેક ક્રમિક વિભાજન સાથે કોષનું કદ ઘટતું જાય છે જ્યાં સુધી તે એક ચોક્કસ લઘુત્તમ કદ સુધી ન પહોંચે। આ તબક્કે, કોષ તેનું મૂળ કદ પાછું મેળવવા માટે લિંગી પ્રજનન કરે છે।

(C) કીસેલગુહર, જેને ડાયેટોમેસિયસ અર્થ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, તે કુદરતી રીતે જોવા મળતો, નરમ, સિલિકાયુક્ત અવસાદી ખડક છે જે સરળતાથી ઝીણા સફેદ કે આછા સફેદ પાવડરમાં રૂપાંતરિત થઈ શકે છે.
તે ડાયેટોમ્સના અશ્મિભૂત અવશેષોમાંથી બને છે, જે એકકોષીય લીલનો એક સમૂહ છે જેની કોષદીવાલ સિલિકાની બનેલી હોય છે.
આ કોષદીવાલો અવિનાશી હોવાથી અને તેમના નિવાસસ્થાનમાં અબજો વર્ષો સુધી જમા થતી હોવાથી, તે ડાયેટોમેસિયસ અર્થ તરીકે ઓળખાતા જાડા થર બનાવે છે.
તેના દાણાદાર સ્વભાવ અને ઉષ્મા પ્રતિરોધક ગુણધર્મને કારણે, તેનો ઉપયોગ પોલિશિંગમાં, તેલ અને સીરપના ગાળણમાં અને અવાહક પદાર્થ તરીકે થાય છે.

(D) ડાયેનોફલેજેટ્સને 'અગ્નિ લીલ' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે કારણ કે તેમની ઘણી જાતિઓ,જેમ કે $Gonyaulax$,જૈવસંદિપ્તતા (bioluminescence) દર્શાવે છે. આ ઘટનાને કારણે તેઓ પ્રકાશ ઉત્સર્જિત કરે છે,જે રાત્રિના સમયે સમુદ્રમાં ચમકતી અસરો પેદા કરે છે,જે પાણીમાં અગ્નિ અથવા તણખા જેવું લાગે છે.

(C) 'સી સ્પાર્કલ' તરીકે ઓળખાતું ડાયેનોફલેજેટ $Noctiluca$ છે. $Noctiluca$ $scintillans$ એ મુક્તજીવી દરિયાઈ ડાયેનોફલેજેટ છે જે જૈવ-પ્રદીપ્તિ (bioluminescence) દર્શાવે છે,જેના કારણે તે રાત્રે સમુદ્રમાં ચમકતું દેખાય છે.