Viruses, Viroids, Prions and Lichens Questions in Gujarati

(A) ડબલ્યુ. એમ. સ્ટેનલી એ સૌપ્રથમ વનસ્પતિ વાયરસ (ટોબેકો મોઝેક વાયરસ - $TMV$) ને $1935$ માં સ્ફટિક સ્વરૂપે અલગ કર્યો હતો.
તેમણે દર્શાવ્યું હતું કે આ સ્ફટિકો મુખ્યત્વે પ્રોટીનના બનેલા હોય છે અને સ્ફટિકીકરણ પછી પણ તે ચેપી રહે છે.

(C) વાયરસ ન્યુક્લિયોપ્રોટીન છે,જેનો અર્થ છે કે તેઓ પ્રોટીનના આવરણ (કેપ્સિડ) ની અંદર બંધાયેલ આનુવંશિક દ્રવ્ય (ન્યુક્લિક એસિડ) ધરાવે છે.
$(a)$ પ્રોટીનનું આવરણ (કેપ્સિડ) આનુવંશિક દ્રવ્યનું રક્ષણ કરે છે.
$(b)$ ન્યુક્લિક એસિડ $DNA$ અથવા $RNA$ હોઈ શકે છે,પરંતુ એક જ વાયરસમાં બંને ક્યારેય હોતા નથી.
તેથી,વાયરસ પ્રોટીન અને ન્યુક્લિક એસિડ બંનેનો બનેલો હોય છે.

(D) કોલીફ્લાવર મોઝેક વાયરસ $(CaMV)$ એ $Caulimoviridae$ કુળનો સભ્ય છે.
તે એક જાણીતો વનસ્પતિ વાયરસ છે જે દ્વિ-શૃંખલામય $DNA$ $(dsDNA)$ જનીનસમૂહ ધરાવે છે.
મોટાભાગના વનસ્પતિ વાયરસ કે જેમાં સામાન્ય રીતે $RNA$ જનીનસમૂહ હોય છે,તેનાથી વિપરીત $CaMV$ અજોડ છે કારણ કે તે રિવર્સ ટ્રાન્સક્રિપ્શનનો ઉપયોગ કરીને $RNA$ મધ્યવર્તી દ્વારા તેના $dsDNA$ જનીનસમૂહનું પ્રતિકૃતિ બનાવે છે.

(D) $virion$ (વિરિયોન) ની વ્યાખ્યા યજમાન કોષની બહાર વાયરસના સંપૂર્ણ, ચેપી સ્વરૂપ તરીકે કરવામાં આવે છે.
તેમાં $RNA$ અથવા $DNA$ નું કેન્દ્ર અને તેની ફરતે પ્રોટીનનું આવરણ (કેપ્સિડ) હોય છે, અને કેટલીકવાર બહારનું વધારાનું આવરણ પણ હોય છે.
તેથી, $virion$ શબ્દ એકલ વાયરસના કણ માટે વપરાય છે.

(D) વાયરસ એ અકોષીય સજીવો છે જે જીવંત કોષની બહાર નિષ્ક્રિય સ્ફટિકમય બંધારણ ધરાવે છે. તેઓમાં કોષીય તંત્રનો અભાવ હોય છે,જેમાં કોષદીવાલ,કોષરસસ્તર અને કોષરસનો સમાવેશ થાય છે. તેથી,વાયરસમાં ઉપર જણાવેલ તમામ ઘટકો ગેરહાજર હોય છે.

(D) વાયરસ એ ન્યુક્લિયોપ્રોટીન ઘટકો છે જેમાં આનુવંશિક દ્રવ્ય ચેપી હોય છે.
વાયરસમાં,આનુવંશિક દ્રવ્ય કાં તો $RNA$ હોય છે અથવા $DNA$,પરંતુ બંને ક્યારેય હોતા નથી.
તેથી,વાયરસ તેના આનુવંશિક દ્રવ્ય તરીકે માત્ર એક જ પ્રકારનો ન્યુક્લિક એસિડ ધરાવે છે.

(A) ટોબેકો મોઝેક વાયરસ $(TMV)$ એ વનસ્પતિ વાયરસ છે જેનો સારી રીતે અભ્યાસ કરવામાં આવ્યો છે. તેનું પ્રોટીન આવરણ (કેપ્સિડ) કેપ્સોમિયર તરીકે ઓળખાતા ઘણા સમાન પ્રોટીન એકમોનું બનેલું હોય છે. $TMV$ ના દરેક વ્યક્તિગત કેપ્સોમિયરમાં એક જ પોલીપેપ્ટાઈડ શૃંખલા હોય છે જેમાં બરાબર $158$ એમિનો એસિડ આવેલા હોય છે.

(C) $Ribovira$ શબ્દ વાયરસના એવા સમૂહને સૂચવે છે કે જેમાં તેમના આનુવંશિક દ્રવ્ય તરીકે $RNA$ હોય છે.
આ વાયરસની મુખ્ય લાક્ષણિકતા એ છે કે તેમાં આનુવંશિક અણુ તરીકે $DNA$ (ડીઓક્સિરાઈબોન્યુક્લિક એસિડ) ને બદલે $RNA$ (રાઈબોન્યુક્લિક એસિડ) હાજર હોય છે.

(A) ફૂટ એન્ડ માઉથ ડિસીઝ વાયરસ $(FMDV)$ સૌથી નાના વાયરસમાંનો એક માનવામાં આવે છે,જેનો વ્યાસ આશરે $20-30 \ nm$ હોય છે.
ટોબેકો મોઝેક વાયરસ $(TMV)$ એ આશરે $300 \ nm$ લંબાઈ ધરાવતો દંડાકાર વાયરસ છે.
કોલીફેજ લેમ્બડા અને વાઉન્ડ ટ્યુમર વાયરસ ફૂટ એન્ડ માઉથ ડિસીઝ વાયરસની સરખામણીમાં કદમાં નોંધપાત્ર રીતે મોટા હોય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(C) $Pox$ વાયરસને સૌથી મોટા જાણીતા વાયરસમાંના એક તરીકે ગણવામાં આવે છે.
તે એક મોટો,જટિલ,ઈંટના આકારનો વાયરસ છે જેમાં ડબલ-સ્ટ્રેન્ડેડ $DNA$ જીનોમ હોય છે.
તેનું કદ આશરે $200-300 \ nm$ લંબાઈનું છે,જે તેને અન્ય ઘણા સામાન્ય વાયરસ કરતા નોંધપાત્ર રીતે મોટો બનાવે છે.

(C) $1$. મોટાભાગના વનસ્પતિ વાયરસમાં તેમના આનુવંશિક દ્રવ્ય તરીકે સિંગલ-સ્ટ્રેન્ડેડ $RNA$ હોય છે.
$2$. મોટાભાગના પ્રાણી વાયરસમાં $DNA$ અથવા $RNA$ હોય છે (ઘણીવાર ડબલ-સ્ટ્રેન્ડેડ $DNA$ અથવા સિંગલ-સ્ટ્રેન્ડેડ $RNA$).
$3$. $TMV$ (ટોબેકો મોઝેક વાયરસ) એ એક જાણીતો વનસ્પતિ વાયરસ છે જેમાં સિંગલ-સ્ટ્રેન્ડેડ $RNA$ અણુ હોય છે,ડબલ-સ્ટ્રેન્ડેડ $RNA$ હોતું નથી. તેથી,વિધાન $C$ ખોટું છે.
$4$. $T_4$ બેક્ટેરિયોફેજ એ બેક્ટેરિયાને ચેપ લગાડતો વાયરસ છે અને તેમાં ડબલ-સ્ટ્રેન્ડેડ $DNA$ અણુ હોય છે.

(A) ડેલિયા મોઝેક વાયરસ એ $Caulimoviridae$ કુળનો સભ્ય છે. આ કુળના વાયરસમાં આનુવંશિક દ્રવ્ય તરીકે દ્વિ-શૃંખલામય $DNA$ $(dsDNA)$ જોવા મળે છે. તેથી,ડેલિયા મોઝેક વાયરસનું આનુવંશિક દ્રવ્ય $DNA$ છે.

(C) વૂન્ડ ટ્યુમર વાયરસ $(WTV)$ એ એક વનસ્પતિ વાયરસ છે જે $Reoviridae$ કુળનો સભ્ય છે.
$Reoviridae$ કુળના સભ્યોનું જનીનદ્રવ્ય દ્વિ-શૃંખલામય $RNA$ $(dsRNA)$ ધરાવે છે.
તેથી,સાચો જવાબ દ્વિ-શૃંખલામય $RNA$ છે.

(C) મોટાભાગના વનસ્પતિ વાયરસ $RNA$ વાયરસ હોય છે,જેનો અર્થ છે કે તેઓ તેમના આનુવંશિક દ્રવ્ય તરીકે $RNA$ ધરાવે છે.
જોકે,$Cauliflower$ $mosaic$ $virus$ $(CaMV)$ એ એક જાણીતો અપવાદ છે જે તેના આનુવંશિક દ્રવ્ય તરીકે ડબલ-સ્ટ્રેન્ડેડ $DNA$ $(dsDNA)$ ધરાવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(D) લીલને ચેપ લગાડતા વાયરસને $Phycophages$ (ફાયકોફેજ) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$Cyanophages$ (સાયનોફેજ) એ વાયરસ છે જે સાયનોબેક્ટેરિયાને ચેપ લગાડે છે.
$Mycophages$ (માયકોફેજ) એ વાયરસ છે જે ફૂગને ચેપ લગાડે છે.
$Binal$ $viruses$ (બાઈનલ વાયરસ) એ જટિલ સંમિતિ ધરાવતા વાયરસ છે,જેમ કે $T4$ બેક્ટેરિયોફેજ.

(B) વાયરસને સજીવ અને નિર્જીવ વચ્ચેની કડી માનવામાં આવે છે.
શ્વસન એ તમામ સજીવોની એક પાયાની ચયાપચયની પ્રક્રિયા છે,કારણ કે તે કોષીય પ્રવૃત્તિઓ માટે ઊર્જા પૂરી પાડે છે.
વાયરસમાં પોતાની કોઈ ચયાપચયની તંત્ર હોતું નથી અને તેઓ શ્વસન કરતા નથી,તેથી શ્વસનનો આ અભાવ એ વાયરસનું નિર્જીવ લક્ષણ ગણાય છે.

(B) "filterable agent" શબ્દનો ઉપયોગ ઐતિહાસિક રીતે વાયરસનું વર્ણન કરવા માટે કરવામાં આવતો હતો。
$19$ મી સદીના અંતમાં, દિમિત્રી ઇવાનોવસ્કી અને માર્ટિનસ બેઇઝરિન્ક જેવા સંશોધકોએ દર્શાવ્યું હતું કે તમાકુના મોઝેક રોગ (Tobacco Mosaic Disease) માટે જવાબદાર કારક બેક્ટેરિયા-પ્રૂફ ફિલ્ટરમાંથી પસાર થઈ શકે છે, જ્યારે બેક્ટેરિયા આ ફિલ્ટર્સ દ્વારા રોકાઈ જાય છે。
તેથી, વાયરસને બેક્ટેરિયા અને ફૂગની તુલનામાં તેમના અત્યંત નાના કદને કારણે "filterable agent" તરીકે ઓળખવામાં આવે છે。

(D) વાયરસ આનુવંશિક દ્રવ્ય ($DNA$ અથવા $RNA$) ધરાવે છે જે કેપ્સિડ નામના પ્રોટીનના આવરણથી ઘેરાયેલું હોય છે.
આ કેપ્સિડ નાના બંધારણીય એકમોનું બનેલું હોય છે જેને કેપ્સોમિયર્સ કહેવામાં આવે છે.
કેપ્સોમિયર્સ પ્રોટીનયુક્ત હોવાથી,તે મૂળભૂત રીતે એમિનો એસિડના પોલિમર છે.
તેથી,કેપ્સોમિયર્સનું પ્રોટીન એમિનો એસિડનું બનેલું હોય છે.

(A) વાયરસનું ફેનેરોગ્રામ,જે વિરિયોન (virion) ના ગુણધર્મો પર આધારિત વર્ગીકરણની એક પદ્ધતિ છે,તે $1966$ માં $Lwoff$ અને $Tournier$ દ્વારા પ્રસ્તાવિત કરવામાં આવી હતી. આ પદ્ધતિ ન્યુક્લિક એસિડના પ્રકાર ($DNA$ અથવા $RNA$),કેપ્સિડની સમપ્રમાણતા અને આવરણની હાજરી કે ગેરહાજરી જેવા માપદંડોના આધારે વાયરસનું વર્ગીકરણ કરે છે.

(D) સેફેલોરિડિન એ એક સેફેલોસ્પોરિન એન્ટિબાયોટિક છે જે બેક્ટેરિયલ કોષ દીવાલના સંશ્લેષણને અટકાવીને કાર્ય કરે છે.
વાયરસ,માયકોપ્લાઝ્મા અને વાયરોઇડ્સમાં પેપ્ટિડોગ્લાયકેન કોષ દીવાલનો અભાવ હોય છે.
વાયરસ અને વાયરોઇડ્સ અકોષીય સજીવો છે,અને માયકોપ્લાઝ્મામાં કોષ દીવાલ સંપૂર્ણપણે ગેરહાજર હોય છે.
તેથી,સેફેલોરિડિન આ બધા સામે બિનઅસરકારક છે.

(B) મોટાભાગના વનસ્પતિ વાયરસ તેમના આનુવંશિક દ્રવ્ય તરીકે એક-શૃંખલામય (single-stranded) $RNA$ ધરાવે છે. જોકે કેટલાક વાયરસમાં $DNA$ હોઈ શકે છે,પરંતુ વનસ્પતિને ચેપ લગાડતા મોટાભાગના વાયરસ $RNA$ વાયરસ હોય છે.

(D) 'Virus' (વિષાણુ) શબ્દનો અર્થ 'ઝેર' અથવા 'વિષયુક્ત પ્રવાહી' થાય છે. આ નામ લુઈ પાશ્ચર દ્વારા આપવામાં આવ્યું હતું.
$1.$ દિમિત્રી ઇવાનોવસ્કી $(1892)$ એ તમાકુના મોઝેક રોગના કારક સજીવો તરીકે કેટલાક સૂક્ષ્મજીવોને ઓળખ્યા હતા.
$2.$ એમ.ડબલ્યુ. બેઇજેરિન્ક $(1898)$ એ દર્શાવ્યું કે ચેપગ્રસ્ત તમાકુના છોડનો અર્ક તંદુરસ્ત છોડમાં ચેપ લગાવી શકે છે અને આ પ્રવાહીને 'Contagium vivum fluidum' (ચેપી જીવંત પ્રવાહી) નામ આપ્યું હતું.
$3.$ ડબલ્યુ.એમ. સ્ટેન્લી $(1935)$ એ દર્શાવ્યું કે વિષાણુઓને સ્ફટિકમય બનાવી શકાય છે અને આ સ્ફટિકો મુખ્યત્વે પ્રોટીનના બનેલા હોય છે.

(A) દિમિત્રી ઇવાનોવસ્કી $(1892)$ એ તમાકુના મોઝેક રોગના કારક સજીવો તરીકે કેટલાક સૂક્ષ્મજીવોને ઓળખ્યા હતા. આ સજીવો બેક્ટેરિયા કરતા નાના હોવાનું માલૂમ પડ્યું હતું કારણ કે તેઓ બેક્ટેરિયા-પ્રૂફ ફિલ્ટરમાંથી પસાર થઈ શકતા હતા. જોકે, એમ.ડબલ્યુ. બેઇઝરિન્ક $(1898)$ એ દર્શાવ્યું હતું કે તમાકુના ચેપગ્રસ્ત છોડનો અર્ક તંદુરસ્ત છોડમાં ચેપ લગાડી શકે છે અને આ પ્રવાહીને $Contagium$ $vivum$ $fluidum$ (ચેપી જીવંત પ્રવાહી) નામ આપ્યું હતું. તેથી, ગાળણક્ષમ ગુણધર્મ ખાસ કરીને ઇવાનોવસ્કીના પ્રયોગો દ્વારા પ્રકાશિત થયો હતો અને બેઇઝરિન્ક દ્વારા તેની પુષ્ટિ કરવામાં આવી હતી.

(D) $Contagium \text{ } vivum \text{ } fluidum$ (જેનો અર્થ 'ચેપી જીવંત પ્રવાહી' થાય છે) શબ્દ ડચ માઇક્રોબાયોલોજિસ્ટ $M.W. \text{ } Beijerinck$ દ્વારા $1898$ માં આપવામાં આવ્યો હતો.
તેમણે દર્શાવ્યું હતું કે ચેપગ્રસ્ત તમાકુના છોડનો અર્ક તંદુરસ્ત તમાકુના છોડમાં ચેપ લગાડી શકે છે, જે સૂચવે છે કે રોગકારક એજન્ટ એક જીવંત પ્રવાહી છે.

(B) $TMV$ એટલે ટોબેકો મોઝેક વાયરસ.
તે સળિયા આકારનો વાયરસ છે.
$TMV$ કણનું પરિમાણ આશરે $17.5 \, \mathring A$ વ્યાસ અને $300 \, \mathring A$ લંબાઈ ધરાવે છે.
તેથી,સાચું કદ $17.5 \times 300\, \mathring A$ છે.

(B) બાર્લી સ્ટ્રાઇપ મોઝેક વાયરસ $(BSMV)$ એ $Hordeivirus$ પ્રજાતિનો સળિયા આકારનો વાયરસ છે.
વૈજ્ઞાનિક અભ્યાસો અને ઇલેક્ટ્રોન માઇક્રોસ્કોપી માપન દ્વારા એવું નક્કી કરવામાં આવ્યું છે કે $BSMV$ વાયરસના કદના પરિમાણો આશરે $130 \, nm$ લંબાઈ અને $25 \, nm$ વ્યાસ ધરાવે છે.
તેથી,સાચું કદ $130 \times 25 \, nm$ છે.

(B) એડેનોવાયરસનું કેપ્સિડ આઈકોસાહેડ્રલ (icosahedral) બંધારણ ધરાવે છે.
તે ચોક્કસપણે $252$ કેપ્સોમર્સનું બનેલું હોય છે.
આ કેપ્સોમર્સમાં $240$ હેક્સન્સ (hexons) અને $12$ પેન્ટોન્સ (pentons) નો સમાવેશ થાય છે.

(B) $TMV$ એટલે કે ટોબેકો મોઝેક વાયરસ.
તે એક વનસ્પતિ વાયરસ છે.
$TMV$ નું આનુવંશિક દ્રવ્ય એકલ-શૃંખલામય (single-stranded) $RNA$ છે.

(C) વાયરસ ન્યુક્લિયોપ્રોટીન છે,જેનો અર્થ છે કે તેઓ પ્રોટીન કવચ દ્વારા સુરક્ષિત આનુવંશિક દ્રવ્યના બનેલા હોય છે.
જૈવિક સિદ્ધાંતો મુજબ,વાયરસમાં તેના આનુવંશિક દ્રવ્ય તરીકે કાં તો $DNA$ અથવા $RNA$ હોય છે,પરંતુ ક્યારેય બંને હોતા નથી.
તેથી,આ વિધાન કે વાયરસમાં $DNA$ અને $RNA$ બંને હોય છે,તે ખોટું છે.

(A) વાયરસને સજીવ અને નિર્જીવ વચ્ચેની કડી માનવામાં આવે છે.
તેમને વિકલ્પી પરોપજીવી (obligate parasite) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે કારણ કે તેમને પ્રજનન કરવા અને ચયાપચયની પ્રક્રિયાઓ કરવા માટે જીવંત યજમાન કોષની જરૂર હોય છે.
યજમાન કોષની બહાર,તેઓ નિષ્ક્રિય હોય છે અને નિર્જીવ રસાયણોની જેમ વર્તે છે.
તેથી,વિકલ્પી પરોપજીવી હોવું એ વાયરસનું એક મુખ્ય જીવંત લક્ષણ છે.

(B) ટોબેકો મોઝેક વાયરસ $(TMV)$ નું પ્રોટીનનું આવરણ,જેને કેપ્સિડ કહેવામાં આવે છે,તે $2130$ સમાન પ્રોટીન એકમોનું બનેલું હોય છે જેને કેપ્સોમર્સ કહેવાય છે. આ કેપ્સોમર્સ વાયરલ $RNA$ જીનોમની આસપાસ કુંતલાકાર (helical) સંમિતિમાં ગોઠવાયેલા હોય છે.

(C) રીઓવાયરસ એ $Reoviridae$ કુળનો સભ્ય છે.
આ વાયરસનું જનીન દ્રવ્ય ડબલ-સ્ટ્રેન્ડેડ આરએનએ $(ds \, RNA)$ ધરાવે છે.
મોટાભાગના અન્ય આરએનએ વાયરસ કે જેમાં સિંગલ-સ્ટ્રેન્ડેડ આરએનએ હોય છે,તેનાથી વિપરીત રીઓવાયરસમાં ખંડિત $ds \, RNA$ જનીન દ્રવ્ય જોવા મળે છે.

(A) વાયરસ એ ફરજિયાત આંતરકોષીય પરોપજીવીઓ છે. આનો અર્થ એ છે કે તેમની પાસે પોતાની રીતે પ્રજનન કરવા માટે જરૂરી ચયાપચયની મશીનરીનો અભાવ હોય છે અને તેમને તેમના ઘટકોના સંશ્લેષણ માટે યજમાન કોષની મશીનરીની જરૂર પડે છે. તેથી, તેઓ ફક્ત $In \text{ } vivo$ (જીવંત યજમાન કોષની અંદર) જ ગુણન પામી શકે છે અને $In \text{ } vitro$ (કોષ-મુક્ત સંવર્ધન માધ્યમમાં) ગુણન પામી શકતા નથી.

(A) વાયરસને તેઓ મુખ્યત્વે જે પેશીઓને સંક્રમિત કરે છે તેના આધારે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
$1$. ન્યુરોટ્રોપિક વાયરસ એવા વાયરસ છે જે ચેતાતંત્ર (nervous system) પ્રત્યે આકર્ષણ ધરાવે છે.
$2$. પોલિયો વાયરસ પોલિયોમેલિટિસનું કારણ બને છે,જે મધ્યસ્થ ચેતાતંત્રને અસર કરે છે,અને હડકવાનો વાયરસ (જે હાઇડ્રોફોબિયાનું કારણ બને છે) પણ ચેતાતંત્રને જ લક્ષ્ય બનાવે છે.
$3$. તેથી,બંનેને ન્યુરોટ્રોપિક વાયરસ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.

(C) વાયરસ હોય કે અન્ય કોઈ પણ જૈવિક તંત્ર,આનુવંશિક માહિતી હંમેશા ન્યુક્લિક એસિડ દ્વારા વહન કરવામાં આવે છે. ન્યુક્લિક એસિડના અણુમાં ન્યુક્લિયોટાઇડ બેઝનો ક્રમ આનુવંશિક અથવા વારસાગત માહિતી બનાવે છે.

(C) વાયરસ એ ફરજિયાત પરોપજીવીઓ છે જેમને પ્રજનન માટે જીવંત યજમાન કોષની જરૂર હોય છે. તેમની પાસે સ્વતંત્ર ચયાપચય અને પ્રજનન માટે જરૂરી તંત્રનો અભાવ હોય છે. વાયરસ અત્યંત વિશિષ્ટ હોય છે અને તે માત્ર ચોક્કસ પ્રકારના જીવંત કોષોમાં જ ચેપ લગાવી શકે છે અને ગુણન પામી શકે છે,કારણ કે તેમને જોડાવા અને પ્રવેશવા માટે યજમાન કોષની સપાટી પર ચોક્કસ ગ્રાહકો (receptors) ની જરૂર હોય છે.

(B) વાયરસ એ વિકલ્પી પરોપજીવીઓ છે જેમને સ્વતંત્ર રીતે પ્રજનન કરવા માટે જરૂરી તંત્રનો અભાવ હોય છે.
તેમની પાસે પોતાની ચયાપચયની પ્રક્રિયા હોતી નથી,તેથી ગુણન પામવા માટે તેમણે જીવંત યજમાન કોષની કોષીય મશીનરીનો ઉપયોગ કરવો પડે છે.
વિકલ્પ $A$ ખોટો છે કારણ કે વાયરસમાં જનીન દ્રવ્ય તરીકે $DNA$ અથવા $RNA$ હોઈ શકે છે,પરંતુ બંને ક્યારેય હોતા નથી.
વિકલ્પ $C$ ખોટો છે કારણ કે વાયરસ વનસ્પતિઓ,પ્રાણીઓ અને બેક્ટેરિયા (બેક્ટેરિયોફેજ) ને પણ સંક્રમિત કરી શકે છે.
વિકલ્પ $D$ ખોટો છે કારણ કે,ઉપર જણાવ્યા મુજબ,તેમાં $DNA$ અથવા $RNA$ બંનેમાંથી કોઈ પણ હોઈ શકે છે.

(C) વાઈરસને સજીવ અને નિર્જીવ વચ્ચેની કડી માનવામાં આવે છે.
તેમને નિર્જીવ માનવામાં આવે છે કારણ કે તેમની પાસે કોષીય તંત્રનો અભાવ હોય છે,તેઓ પોતાની જાતે પ્રજનન કરી શકતા નથી અને તેમને સ્ફટિક સ્વરૂપે મેળવી શકાય છે.
તેમને સજીવ માનવામાં આવે છે કારણ કે તેઓ જનીન દ્રવ્ય ($DNA$ અથવા $RNA$) ધરાવે છે અને યજમાન કોષની અંદર પ્રતિકૃતિ (replication) કરી શકે છે.

(B) બટાટામાં સ્પિન્ડલ ટ્યુબર રોગ પોટેટો સ્પિન્ડલ ટ્યુબર વાયરોઇડ $(PSTVd)$ નામના વાયરોઇડ દ્વારા થાય છે.
વાયરોઇડ એ ચેપી કારકો છે જે માત્ર પ્રોટીન કોટ વગરના ગોળાકાર,એક-શૃંખલામય $RNA$ ના ટૂંકા તંતુના બનેલા હોય છે.
તેઓ વાયરસ કરતા કદમાં નાના હોય છે અને તેમની શોધ $1971$ માં $T.O. Diener$ દ્વારા કરવામાં આવી હતી.

(C) $X$-બોડીઝ,જેને ઇન્ક્લુઝન બોડીઝ અથવા સ્ફટિકીય સમાવિષ્ટો તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે અમુક વાયરલ ચેપ દરમિયાન યજમાન કોષોમાં રચાતી લાક્ષણિક રચનાઓ છે. આ બોડીઝ ઘણીવાર વાયરલ પ્રોટીન અથવા વાયરલ કણોના સમૂહથી બનેલી હોય છે અને તે વાયરલ પ્રતિકૃતિ અથવા એસેમ્બલી માટેના સ્થળ તરીકે કાર્ય કરે છે. તેથી,$X$-બોડીઝ ખાસ કરીને વાયરલ ચેપ સાથે સંકળાયેલ છે.

(D) કેળામાં 'બંચી ટોપ' રોગ એ વાઇરસથી થતો રોગ છે જે 'બનાના બંચી ટોપ વાઇરસ' $(BBTV)$ દ્વારા થાય છે.
આ વાઇરસનું વહન કેળાની એફિડ,$Pentalonia$ $nigronervosa$ દ્વારા થાય છે.
આ રોગમાં છોડની વૃદ્ધિ અટકી જાય છે અને પાંદડાં ટોચ પર ઝૂમખામાં ગોઠવાયેલા દેખાય છે,જેના કારણે તેને 'બંચી ટોપ' નામ આપવામાં આવ્યું છે.

(B) વાયરલ ચેપ ઘણીવાર યજમાન કોષો અથવા પેશીઓના મૃત્યુ તરફ દોરી જાય છે,જેને નેક્રોસિસ (Necrosis) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
નેક્રોસિસ એ ચેપ,ઝેર અથવા ઈજા જેવા બાહ્ય પરિબળોને કારણે જીવંત પેશીઓમાં કોષોના અકાળ મૃત્યુ દ્વારા વર્ગીકૃત થયેલ છે.
વનસ્પતિ રોગવિજ્ઞાનના સંદર્ભમાં,વાયરલ ચેપ વારંવાર સ્થાનિક અથવા પ્રણાલીગત નેક્રોસિસનું કારણ બને છે,જે વાયરલ રોગનું સામાન્ય લક્ષણ છે.

(B) બટાટાનો રુગોઝ મોઝેક રોગ મુખ્યત્વે પોટેટો વાયરસ $-Y$ $(PVY)$ દ્વારા થાય છે.
જોકે પોટેટો વાયરસ $-X$ $(PVX)$ પણ મોઝેક જેવા લક્ષણો પેદા કરી શકે છે,પરંતુ વિશિષ્ટ 'રુગોઝ' (કરચલીવાળા) મોઝેક રોગના લક્ષણો મુખ્યત્વે $PVY$ ના ચેપ સાથે સંકળાયેલા છે,જે ઘણીવાર ખેતરની પરિસ્થિતિઓમાં $PVX$ સાથે મળીને કામ કરે છે.
જોકે,પ્રમાણિત જૈવિક સંદર્ભોમાં,$PVY$ એ રુગોઝ મોઝેક લક્ષણ માટેનું પ્રાથમિક કારણભૂત ઘટક છે.

(B) યજમાનના ચેપના આધારે,વાયરસને મુખ્યત્વે ત્રણ પ્રકારમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે: પ્રાણી વાયરસ,વનસ્પતિ વાયરસ અને બેક્ટેરિયલ વાયરસ (જેને બેક્ટેરિયોફેજ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે).
જોકે,અન્ય ઘણા પ્રકારના વાયરસ પણ શોધાયા છે જે વિવિધ યજમાનોને ચેપ લગાડે છે,જેમ કે સાયનોફેજ (સાયનોબેક્ટેરિયાને ચેપ લગાડતા),માયકોફેજ (ફૂગને ચેપ લગાડતા),ઝાયમોફેજ (યીસ્ટને ચેપ લગાડતા) અને ફાયકોફેજ (લીલને ચેપ લગાડતા).

(A) ઇન્ફલ્યુએન્ઝા વાયરસ એ આવરણ ધરાવતો વાયરસ છે જેમાં સિંગલ-સ્ટ્રેન્ડેડ $RNA$ જનીન દ્રવ્ય તરીકે હોય છે. વાયરસ એ ફરજિયાત પરોપજીવી છે અને તેમાં જનીન દ્રવ્ય તરીકે કાં તો $DNA$ અથવા $RNA$ હોય છે,પરંતુ ક્યારેય બંને હોતા નથી. તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(B) બટાટામાં પર્ણ-વલણ (leaf-roll) રોગ એ વાયરસથી થતો રોગ છે જે પોટેટો લીફ-રોલ વાયરસ $(PLRV)$ દ્વારા થાય છે.
તે મુખ્યત્વે મોલોમસી (aphids) દ્વારા ફેલાય છે,જેમ કે $Myzus$ $persicae$.
આ વાયરસ છોડના અન્નવાહક (phloem) પેશીને સંક્રમિત કરે છે,જેના પરિણામે પાંદડા વળી જાય છે અને છોડનો વિકાસ અટકી જાય છે.

(C) બેક્ટેરિયોફેજ એ એક વાયરસ છે જે બેક્ટેરિયાને સંક્રમિત કરે છે.
તેમાં આનુવંશિક દ્રવ્ય (સામાન્ય રીતે $DNA$) હોય છે જે કેપ્સિડ નામના પ્રોટીનના આવરણમાં બંધ હોય છે.
તેથી,તે ન્યુક્લિયોપ્રોટીનનો બનેલો છે,જે ન્યુક્લિક એસિડ અને પ્રોટીનનું સંયોજન છે.

(B) આપેલા સજીવોનું કદ નીચે મુજબ છે:
$1$. $E. coli$ (એક બેક્ટેરિયા) ની લંબાઈ આશરે $1-2 \mu m$ હોય છે.
$2$. $Neurospora$ (એક ફૂગ) એ બહુકોષીય સજીવ છે,જે બેક્ટેરિયા અને વાયરસ કરતા ઘણું મોટું હોય છે.
$3$. $Bacteriophage$ (એક વાયરસ) સામાન્ય રીતે $20-200 \ nm$ ની વચ્ચે હોય છે.
$4$. $TMV$ (ટોબેકો મોઝેક વાયરસ) એ સળિયા આકારનો વાયરસ છે જેનું કદ આશરે $300 \ nm \times 18 \ nm$ હોય છે.
આ બધામાં,$TMV$ અને $Bacteriophage$ બંને વાયરસ છે,પરંતુ $TMV$ ને સામાન્ય રીતે તેના કદ અને જટિલતાની દ્રષ્ટિએ સૌથી નાના ચેપી કારકોમાં ગણવામાં આવે છે.

(D) સાચો જવાબ $D$ છે. બેક્ટેરિયોફેજ એ એવા વાયરસ છે જે બેક્ટેરિયાને ચેપ લગાડે છે. તેઓ ટેડપોલ જેવી વિશિષ્ટ રચના ધરાવે છે,જેમાં એક બહુકોણીય (ષટ્કોણીય) શીર્ષ અને એક નળાકાર પૂંછડી હોય છે.

(C) વાયરલ (ઘાતક) બેક્ટેરિયોફેજ તે છે જે લાઈટિક ચક્રને અનુસરે છે,જે યજમાન કોષના વિનાશ (લાઈસીસ) તરફ દોરી જાય છે.
$T_4$ ફેજ એ વાયરલ બેક્ટેરિયોફેજનું જાણીતું ઉદાહરણ છે જે $E. coli$ ને સંક્રમિત કરે છે અને બેક્ટેરિયલ કોષના લાઈસીસનું કારણ બને છે.
તેની સરખામણીમાં,$λ$ ફેજ જેવા ટેમ્પરેટ ફેજ લાઈસોજેનિક ચક્રને અનુસરી શકે છે,જ્યાં તેઓ કોષને તરત જ માર્યા વિના યજમાનના જીનોમમાં સંકલિત થઈ જાય છે.