Protista (Unicellular eukaryotes) Questions in Gujarati

(B) $Arcella$ એ ટેસ્ટેટ અમીબાનું એક પ્રજાતિ છે જે $Amoebozoa$ સમુદાયમાં આવે છે.
આ સજીવોની મુખ્ય લાક્ષણિકતા તેમના શરીરની આસપાસ રક્ષણાત્મક કવચની હાજરી છે,જેને 'ટેસ્ટ' (test) કહેવામાં આવે છે.
આ કવચ સામાન્ય રીતે કાઈટિનયુક્ત પદાર્થનું બનેલું હોય છે અને તે કોષને માળખાકીય આધાર અને રક્ષણ પૂરું પાડે છે.

(D) . $Euglena$ સ્વયંપોષી છે અને તેમાં હરિતકણ (chloroplast) હોય છે,જે તેને પ્રકાશસંશ્લેષણ કરવાની ક્ષમતા આપે છે. જ્યારે $Amoeba$,$Arcella$ અને $Noctiluca$ મુખ્યત્વે પ્રાણીસમ (holozoic) પોષણ પદ્ધતિ ધરાવે છે,જેનો અર્થ છે કે તેઓ પોષણ માટે ઘન ખોરાકના કણોનું અંતઃગ્રહણ કરે છે.

(A) જૈવદીપ્તિ એ સજીવો દ્વારા પ્રકાશ ઉત્સર્જનની ઘટના છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Ceratium$ એ ડાયનોફ્લેજેલેટ્સ (dinoflagellates) પ્રજાતિ છે.
ઘણા ડાયનોફ્લેજેલેટ્સ,જેમ કે $Noctiluca$ અને $Ceratium$,જૈવદીપ્તિ દર્શાવે છે,જેને ઘણીવાર 'સી સ્પાર્કલ' (sea sparkle) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(B) સાચો જવાબ $B$ છે.
સારકોડિના (જેને $Rhizopoda$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) વર્ગના પ્રાણીઓમાં છદ્મપાદ (pseudopodia) પ્રચલન અંગ તરીકે જોવા મળે છે.
છદ્મપાદ એ કોષરસના કામચલાઉ પ્રવર્ધો છે જે પ્રચલન માટે અને ફેગોસાઇટોસિસ દ્વારા ખોરાક મેળવવા માટે ઉપયોગી છે.

(D) $Ciliata$ (અથવા $Ciliophora$) વર્ગના પ્રજીવોની મુખ્ય લાક્ષણિકતા તેમના શરીરની સપાટી પર અસંખ્ય પક્ષ્મો (cilia) ની હાજરી છે,જે પ્રચલન અને ખોરાક મેળવવા માટે વપરાય છે.
આ સજીવો,જેમ કે $Paramecium$,સામાન્ય રીતે બે પ્રકારના કોષકેન્દ્ર ધરાવે છે: એક મોટું મહાકોષકેન્દ્ર (ચયાપચયની ક્રિયાઓનું નિયંત્રણ કરે છે) અને એક નાનું લઘુકોષકેન્દ્ર (પ્રજનનમાં ભાગ લે છે).
જોકે તેઓ પક્ષ્મો અને બે કોષકેન્દ્ર ધરાવે છે,પ્રશ્ન વર્ગની લાક્ષણિકતા વિશે પૂછે છે. પક્ષ્મોની હાજરી એ સૌથી પાયાની લાક્ષણિકતા છે જેના પરથી આ વર્ગનું નામ પડ્યું છે.

(A) $Nosema$ એ માઇક્રોસ્પોરિડિયન પરોપજીવીઓનું એક પ્રજાતિ છે જે કીટકોને ચેપ લગાડે છે. પરંપરાગત વર્ગીકરણ પદ્ધતિમાં,માઇક્રોસ્પોરિડિયન્સને તેમની એકકોષીય પ્રકૃતિ અને પરોપજીવી જીવનશૈલીને કારણે ઘણીવાર $Protozoa$ સમુદાય હેઠળ જૂથબદ્ધ કરવામાં આવતા હતા. જો કે,આધુનિક આણ્વિક ફાઈલોજેનેટિક્સ તેમને $Fungi$ (ફૂગ) સૃષ્ટિમાં વર્ગીકૃત કરે છે.

(D) ફિલ્ટર ફીડર એ એવો સજીવ છે જે પાણીમાંથી કાર્બનિક પદાર્થો અથવા સૂક્ષ્મજીવોના નાના કણોને ગાળીને ખોરાક મેળવે છે.
$Paramecium$ (પેરામીશિયમ) એ પક્ષ્મધારી પ્રજીવ છે જે તેના પક્ષ્મોનો ઉપયોગ કરીને પાણીમાં પ્રવાહ ઉત્પન્ન કરે છે,જે ખોરાકના કણોને તેના મુખ ખાંચ (cytostome) તરફ દોરે છે,તેથી તે ફિલ્ટર ફીડર છે.
$Amoeba$ (અમીબા) ખોટા પગ (pseudopodia) દ્વારા કોષભક્ષણ (phagocytosis) કરે છે.
$Leech$ (જળો) એ રુધિરાહારી પરોપજીવી છે.
$Spider$ (કરોળિયો) એ શિકારી છે જે શિકારને પકડવા માટે રેશમનો ઉપયોગ કરે છે.

(A) સૃષ્ટિ $Protista$ માં તમામ એકકોષીય સુકોષકેન્દ્રી સજીવોનો સમાવેશ થાય છે.
$Amoeba$ એ પ્રજીવ (protozoan) છે.
$Euglena$ એ કશાધારી પ્રજીવ છે.
$Chlamydomonas$ એ એકકોષીય લીલ છે,જેને $Whittaker$ ની વર્ગીકરણ પદ્ધતિ મુજબ સૃષ્ટિ $Protista$ માં મૂકવામાં આવી છે.
$Escherichia$ અને $Pseudomonas$ એ બેક્ટેરિયા છે (સૃષ્ટિ $Monera$).
$Penicillium$ એ ફૂગ છે (સૃષ્ટિ $Fungi$).
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(C) $Sporozoa$ વર્ગના સભ્યો તેમના જીવનચક્રના કોઈને કોઈ તબક્કે સંપૂર્ણપણે અંતઃપરજીવી (endoparasites) હોય છે. તેમના પુખ્ત તબક્કે પક્ષ્મ કે કશા જેવા પ્રચલન અંગોનો અભાવ હોય છે અને તેમના જીવનચક્રમાં ચેપી બીજાણુ જેવો તબક્કો જોવા મળે છે. તેથી,આ સમૂહની મુખ્ય લાક્ષણિકતા તેમનું પરજીવી જીવન છે.

(A) પ્રોટોઝોઅન પ્રોટિસ્ટનું પ્રાથમિક વર્ગીકરણ તેમની પ્રચલન અંગિકાઓ (locomotor organelles) ના આધારે કરવામાં આવે છે,જે હલનચલન માટે વપરાતી રચનાઓ છે.
આ જૂથો નીચે મુજબ છે:
$1$. અમીબાયડ પ્રોટોઝોઆ (કૂટપાદ દ્વારા).
$2$. કશાધારી પ્રોટોઝોઆ (કશા દ્વારા).
$3$. પક્ષ્મધારી પ્રોટોઝોઆ (પક્ષ્મો દ્વારા).
$4$. સ્પોરોઝોઆ (ચેપી અવસ્થામાં વિશિષ્ટ પ્રચલન અંગિકાઓનો અભાવ હોય છે).

(C) $Amoeba$ (અમીબા) ની શોધ $1755$ માં રોસેનહોફ દ્વારા કરવામાં આવી હતી અને તેનું વિગતવાર વર્ણન $H.I. Hirshfield$ દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું.

(D) સંયુગ્મન એ એક જાતીય પ્રજનન પ્રક્રિયા છે જેમાં બે સજીવો વચ્ચે આનુવંશિક દ્રવ્યની આપ-લે થાય છે.
આ પ્રક્રિયા લાક્ષણિક રીતે $Ciliata$ (દા.ત.,$Paramecium$) માં જોવા મળે છે,જે $Protozoa$ સમુદાયનો એક વર્ગ છે.

(C) $Mastigophora$ વર્ગ (જેને $Flagellata$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) એવા પ્રજીવોનો બનેલો છે જે પ્રચલન માટે કશા $(flagella)$ ધરાવે છે.
$Trypanosoma$ આ વર્ગનો જાણીતો સભ્ય છે,જે એક પરોપજીવી કશાધારી છે અને તે સ્લીપિંગ સિકનેસ જેવા રોગો માટે જવાબદાર છે.
$Monocystis$ એ $Sporozoa$ વર્ગમાં આવે છે.
$Paramecium$ એ $Ciliata$ વર્ગમાં આવે છે.
$Amoeba$ એ $Sarcodina$ (અથવા $Rhizopoda$) વર્ગમાં આવે છે.

(A) જૈવ-પ્રદીપ્તિ એ સજીવ દ્વારા પ્રકાશનું ઉત્પાદન અને ઉત્સર્જન કરવાની ક્ષમતા છે.
$Noctiluca$ એ દરિયાઈ ડાયનોફ્લેજેલેટ છે જે તેની જૈવ-પ્રદીપ્તિ દર્શાવવાની ક્ષમતા માટે જાણીતું છે,જેના કારણે ઘણીવાર રાત્રે સમુદ્ર ચમકતો દેખાય છે.
$Polystomella$ એ ફોરામિનિફેરા છે,$Entamoeba$ એ પરોપજીવી અમીબા છે,અને $Suctoria$ એ સિલિયેટ્સ છે,જેમાંથી કોઈ પણ જૈવ-પ્રદીપ્તિ દર્શાવતું નથી.

(D) પ્રોટિસ્ટા એ એકકોષી સુકોષકેન્દ્રી સજીવો છે.
તેઓ પોષણની વિવિધ પદ્ધતિઓ દર્શાવે છે,જેમાં સ્વયંપોષી (દા.ત.,પ્રકાશસંશ્લેષી લીલ) અને પરપોષી (દા.ત.,પ્રજીવો) બંનેનો સમાવેશ થાય છે.
તેથી,વિધાન $2$ અને $4$ સાચા છે.
સાચો વિકલ્પ $D$ $(2 + 4)$ છે.

(D) . $Sporozoa$ વર્ગના સભ્યો (જેને હવે ઘણીવાર $Apicomplexa$ હેઠળ વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે) તેમના જીવનચક્રમાં ચેપી બીજાણુ-જેવા તબક્કાની હાજરી દ્વારા લાક્ષણિકતા ધરાવે છે.
આ સજીવો સામાન્ય રીતે અંતઃપરજીવી હોય છે અને તેમના પુખ્ત તબક્કામાં પક્ષ્મ (cilia),કશા (flagella) અથવા કૂટપાદ (pseudopodia) જેવા વિશિષ્ટ પ્રચલન અંગોનો અભાવ હોય છે.
તેથી,તેઓ કોઈ પણ પ્રચલન અંગો ધરાવતા નથી.

(C) સંકોચનશીલ રસધાની એ મુખ્યત્વે આશૃતિનિયમન (osmoregulation) સાથે સંકળાયેલી અંગિકા છે,જે કોષમાંથી વધારાનું પાણી બહાર કાઢવાનું કાર્ય કરે છે.
મીઠા પાણીના પર્યાવરણમાં,કોષની અંદર દ્રાવ્ય પદાર્થોનું પ્રમાણ બહારના પાણી કરતા વધારે હોય છે,જેના કારણે આશૃતિ (osmosis) દ્વારા સતત પાણી કોષમાં પ્રવેશે છે. તેથી,મીઠા પાણીના પ્રજીવોને કોષને તૂટવાથી બચાવવા માટે સંકોચનશીલ રસધાનીની જરૂર પડે છે.
તેનાથી વિપરીત,દરિયાઈ પર્યાવરણ કોષ માટે આઈસોટોનિક (isotonic) અથવા હાયપરટોનિક હોય છે,તેથી પાણીનો કોઈ નોંધપાત્ર પ્રવેશ થતો નથી,જેના કારણે સંકોચનશીલ રસધાની બિનજરૂરી બની જાય છે.
તે જ રીતે,પરજીવી પ્રજીવો આઈસોટોનિક પર્યાવરણમાં (યજમાનના શરીરના પ્રવાહીમાં) રહે છે,તેથી તેમને પણ આશૃતિનિયમન માટે સંકોચનશીલ રસધાનીની જરૂર હોતી નથી.
આમ,દરિયાઈ અને પરજીવી બંને પ્રકારના પ્રજીવોમાં સંકોચનશીલ રસધાની સામાન્ય રીતે ગેરહાજર હોય છે.

(D) મીઠા પાણીના પ્રજીવો (જેમ કે $Amoeba$) અધોસાંદ્ર (hypotonic) પર્યાવરણમાં રહે છે,જ્યાં આસૃતિ (osmosis) દ્વારા પાણી સતત તેમના શરીરમાં પ્રવેશતું રહે છે. આંકુચનશીલ રસધાની આ વધારાના પાણીને બહાર કાઢીને આસૃતિ સંતુલન જાળવવાનું કાર્ય કરે છે.
જ્યારે તેમને દરિયાઈ પાણી (અતિસાંદ્ર - hypertonic પર્યાવરણ) માં મૂકવામાં આવે છે,ત્યારે બહારના માધ્યમમાં પ્રજીવના કોષરસ કરતા દ્રાવ્યની સાંદ્રતા વધુ હોય છે.
પરિણામે,બહિઃઆસૃતિ (exosmosis) ને કારણે પાણી પ્રજીવના શરીરમાંથી બહાર નીકળી જાય છે.
કોષમાં વધારાનું પાણી પ્રવેશતું ન હોવાથી,આંકુચનશીલ રસધાનીની કાર્ય કરવાની જરૂર રહેતી નથી અને અંતે તે અદ્રશ્ય થઈ જાય છે.

(D) $Amoeba$ એ વિષમપોષી સજીવ છે જે પ્રાણીસમ પોષણ દર્શાવે છે.
તે મિશ્રાહારી છે,જેનો અર્થ છે કે તે બેક્ટેરિયા,લીલ અને અન્ય સૂક્ષ્મ સજીવો સહિત વિવિધ કાર્બનિક પદાર્થો પર ખોરાક તરીકે નિર્ભર રહે છે.
તે તેના કોષરસસ્તરના કામચલાઉ પ્રવર્ધો જેને કૂટપાદ (pseudopodia) કહેવાય છે,તેનો ઉપયોગ કરીને શિકારને પકડે છે અને ગળી જાય છે,આ પ્રક્રિયાને કોષભક્ષણ (phagocytosis) કહેવામાં આવે છે.
$Amoeba$ પ્રકાશ ઉર્જાનો ઉપયોગ કરીને પોતાનો ખોરાક જાતે બનાવી શકતું નથી,તેથી તે પ્રકાશસ્વયંપોષી નથી. તેથી,વિકલ્પ $(d)$ ખોટું છે.

(D) પ્રોટોઝોઆમાં લિંગી પ્રજનનમાં જન્યુઓનું જોડાણ અથવા જનીનિક દ્રવ્યની આપ-લેનો સમાવેશ થાય છે.
$A$. સાયટોગેમી એ લિંગી પ્રજનનનો એક પ્રકાર છે જેમાં જન્યુઓનું જોડાણ થાય છે.
$B$. ઓટોગેમી એ એક જ સજીવમાં થતી સ્વ-ફલન પ્રક્રિયા છે.
$C$. સંયુગ્મન એ બે સજીવો વચ્ચે જનીનિક દ્રવ્યની આપ-લેની પ્રક્રિયા છે.
$D$. શિઝોગોની એ અલિંગી પ્રજનનનો એક પ્રકાર (બહુભાજન) છે જેમાં પિતૃ કોષ ઘણા બાળ કોષોમાં વિભાજિત થાય છે.
તેથી,શિઝોગોની લિંગી પ્રજનન સાથે સંબંધિત નથી.

(B) પ્રજીવો એ $Protista$ સૃષ્ટિના સભ્યો છે.
બધા જ પ્રજીવો તેમના કોષીય આયોજનમાં $Eukaryotic$ (સુકોષકેન્દ્રી) હોય છે,જેનો અર્થ છે કે તેઓ સુસ્પષ્ટ કોષકેન્દ્ર અને પટલમય અંગિકાઓ ધરાવે છે.
$Pseudopodia$ (કૂટપાદ) ફક્ત અમીબા જેવા પ્રજીવોમાં જોવા મળે છે.
$Contractile$ $vacuoles$ (આકુંચક રસધાની) મુખ્યત્વે મીઠા પાણીમાં રહેતા સજીવોમાં આશૃતિનિયમન માટે જોવા મળે છે.
$Holozoic$ $nutrition$ (પ્રાણીસમ પોષણ) ઘણા પ્રજીવોમાં જોવા મળે છે,પરંતુ બધામાં નહીં (દા.ત.,કેટલાક પરોપજીવી અથવા મૃતોપજીવી હોય છે).
તેથી,બધા જ પ્રજીવોમાં સામાન્ય લક્ષણ તેમનું $Eukaryotic$ આયોજન છે.

(C) $Euglena$ એ સૃષ્ટિ પ્રોટિસ્ટાનો સભ્ય છે,જે ખાસ કરીને યુગ્લીનોઇડ્સ જૂથમાં આવે છે.
$1$. $Euglena$ માં ક્લોરોફિલ $a$ અને $b$ હોય છે,જે ઉચ્ચ કક્ષાની વનસ્પતિઓમાં જોવા મળતા પ્રકાશસંશ્લેષી રંજકદ્રવ્યો જેવા જ છે.
$2$. સખત સેલ્યુલોઝની કોષદીવાલને બદલે,$Euglena$ માં પેલિકલ નામનું લવચીક પ્રોટીનયુક્ત સ્તર હોય છે,જે તેના શરીરને ચોક્કસ આકાર આપે છે.
$3$. તેથી,$Euglena$ માં સેલ્યુલોઝની કોષદીવાલ હોય છે તે વિધાન ખોટું છે,કારણ કે તેમાં સેલ્યુલોઝની બનેલી કોષદીવાલનો અભાવ હોય છે.

(A) $Amoeba$ ખોરાક ગ્રહણ કરવાની વિવિધ પદ્ધતિઓ દર્શાવે છે.
$Import$ એ નિષ્ક્રિય ખોરાક ગ્રહણ કરવાની એક પ્રક્રિયા છે જેમાં ખોરાકના કણો $plasmalemma$ (કોષરસસ્તર) ના ભંગાણ દ્વારા શરીરમાં નીચે ઉતરે છે.
આ પદ્ધતિ સામાન્ય રીતે લીલના ગ્રહણ દરમિયાન જોવા મળે છે.
તેથી,સાચો જવાબ $Import$ છે.

(B) $Paramecium$ માં કોષકેન્દ્રીય દ્વૈતતા (nuclear dimorphism) જોવા મળે છે,જેમાં બે પ્રકારના કોષકેન્દ્રો હોય છે: ગુરુકેન્દ્ર અને લઘુકેન્દ્ર.
ગુરુકેન્દ્ર મોટું અને બહુગુણિત (polyploid) હોય છે,જે કોષની વાનસ્પતિક અથવા ચયાપચયની પ્રક્રિયાઓનું નિયમન કરે છે.
લઘુકેન્દ્ર નાનું અને દ્વિકીય (diploid) હોય છે,જેમાં જર્મલાઇન $DNA$ હોય છે,જે સંયુગ્મન (conjugation) અને ભાજન (binary fission) જેવી પ્રજનન પ્રક્રિયાઓનું નિયંત્રણ કરે છે.

(B) પેઢી એકાંતરણ એ જીવનચક્રને સંદર્ભિત કરે છે જેમાં બહુકોષીય દ્વિકીય તબક્કો (બીજાણુજનક) અને બહુકોષીય એકકીય તબક્કો (જન્યુજનક) બંનેનો સમાવેશ થાય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,પ્રોટિસ્ટા સૃષ્ટિના સભ્યો,ખાસ કરીને અમુક શેવાળ અને પ્રોટોઝોઆ જેવા જૂથો,જટિલ જીવનચક્ર દર્શાવે છે.
જોકે,પ્રમાણિત જૈવિક વર્ગીકરણના સંદર્ભમાં,પેઢી એકાંતરણ એ વનસ્પતિઓ અને કેટલાક પ્રોટિસ્ટ્સનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે.
આપેલા વિકલ્પોમાં,પ્રોટોઝોઆ (ખાસ કરીને પ્લાઝમોડિયમ જેવા અમુક પરોપજીવી સ્વરૂપો) જટિલ જીવનચક્ર દર્શાવે છે જેમાં પેઢી એકાંતરણ (લિંગી અને અલિંગી તબક્કાઓનું એકાંતરણ) જોવા મળે છે.

(B) $Paramecium$ એ સૃષ્ટિ $Protista$ માં આવતું પક્ષ્મધારી પ્રજીવ છે.
તે $holozoic$ (પ્રાણીસમ) પોષણ પદ્ધતિ દર્શાવે છે,જેનો અર્થ છે કે તે કોષમુખ $(cytostome)$ નામની વિશિષ્ટ રચના દ્વારા ઘન ખોરાકના કણો (જેમ કે બેક્ટેરિયા) નું અંતઃગ્રહણ કરે છે.
વનસ્પતિઓથી વિપરીત,તે પ્રકાશસંશ્લેષણ $(holophytic)$ કરી શકતું નથી,અને મૃતપરોપજીવીઓથી વિપરીત,તે સડતા કાર્બનિક પદાર્થો પર ખોરાક લેતું નથી $(saprobiotic)$.
તે પરોપજીવી પણ નથી,કારણ કે તે જલીય વાતાવરણમાં મુક્ત રીતે જીવે છે.

(B) જ્યારે પર્યાવરણીય પરિસ્થિતિઓ પ્રતિકૂળ બને છે,જેમ કે જ્યારે તળાવ સુકાઈ જાય છે,ત્યારે $Amoeba$ 'એન્સિસ્ટ્રેશન' (encystation) નામની પ્રક્રિયામાંથી પસાર થાય છે.
આ પ્રક્રિયા દરમિયાન,$Amoeba$ તેના ખોટા પગ (pseudopodia) પાછા ખેંચી લે છે અને પોતાની આસપાસ ત્રણ સ્તરનું,સખત,રક્ષણાત્મક કવચ અથવા કોથળી (cyst) બનાવે છે.
આ કોથળી સજીવને અનુકૂળ પરિસ્થિતિઓ પાછી ન આવે ત્યાં સુધી સુષુપ્ત અવસ્થામાં જીવંત રહેવામાં મદદ કરે છે.

(C) $Paramecium$ એ પક્ષ્મધારી પ્રજીવ છે જે $oral \text{ } groove$ (મુખ ખાંચ) તરીકે ઓળખાતી પોલાણ ધરાવે છે જે કોષની સપાટીની બહારની તરફ ખુલે છે.
$oral \text{ } groove$ માં હાજર પક્ષ્મો પાણીના પ્રવાહો ઉત્પન્ન કરે છે જે ખોરાકના કણોને અન્નનળીમાં ખસેડવામાં મદદ કરે છે, જે પાચન માટે અન્નધાનીના નિર્માણ તરફ દોરી જાય છે.

(D) $Entamoeba$ $histolytica$ એ અંતઃપરજીવી છે જે મનુષ્યના આંતરડાના આઈસોટોનિક (સમસાંદ્ર) વાતાવરણમાં રહે છે. આ કારણોસર,તેને આશૃતિનિયમન (osmoregulation) માટે આકુંચક રસધાનીની જરૂર પડતી નથી,જે મુક્તજીવી $Amoeba$ માં વધારાનું પાણી બહાર કાઢવા માટે હાજર હોય છે. તેથી,આકુંચક રસધાનીનો અભાવ એ $Amoeba$ ની સરખામણીમાં $Entamoeba$ નું એક વિશિષ્ટ લક્ષણ છે.

(C) $Paramecium$ માં પક્ષ્મોની લંબાઈ સમગ્ર શરીરમાં સમાન હોતી નથી.
શરીરના અત્યંત પશ્ચ છેડે આવેલા પક્ષ્મો બાકીના શરીરના પક્ષ્મો કરતા નોંધપાત્ર રીતે લાંબા હોય છે.
આ લાંબા પક્ષ્મો એક વિશિષ્ટ ઝૂમખું બનાવે છે જેને 'કોડલ ટફ્ટ' (caudal tuft) કહેવામાં આવે છે.

(C) $Amoeba$ માં પ્રાણીસમ (Holozoic) પોષણ જોવા મળે છે.
આ પ્રકારના પોષણમાં,સજીવ જટિલ કાર્બનિક ખોરાકને ફેગોસાઇટોસિસ (phagocytosis) પ્રક્રિયા દ્વારા ગ્રહણ કરે છે.
એકવાર ખોરાક અંદર લેવાય પછી,તે અન્નધાની (food vacuole) માં બંધ થાય છે જ્યાં પાચક ઉત્સેચકોની મદદથી પાચન થાય છે.
પાચન પછી,પોષક તત્વો કોષરસમાં શોષાય છે અને ન પચેલો કચરો કોષરસતર દ્વારા બહાર કાઢવામાં આવે છે.

(D) આફ્રિકન સ્લીપિંગ સિકનેસ, જેને હ્યુમન આફ્રિકન ટ્રાયપેનોસોમિયાસિસ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, તે $Trypanosoma$ પ્રજાતિના પ્રજીવ પરોપજીવીઓ દ્વારા થાય છે.
મુખ્યત્વે બે પેટાજાતિઓ મનુષ્યોમાં આ રોગ ફેલાવે છે: $Trypanosoma \text{ } brucei \text{ } gambiense$ અને $Trypanosoma \text{ } brucei \text{ } rhodesiense$.
જોકે $T. \text{ } rhodesiense$ અને $T. \text{ } gambiense$ બંને આ રોગ માટે જવાબદાર છે, પરંતુ પાઠ્યપુસ્તકોમાં સામાન્ય રીતે $T. \text{ } gambiense$ ને મુખ્ય જવાબ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે.

(B) જીવંત $Amoeba$ એ એક સૂક્ષ્મ,એકકોષી સજીવ છે જેમાં કોઈ રંજકદ્રવ્ય હોતું નથી. તેનું કોષરસ સ્પષ્ટ અને રંગહીન હોવાથી,તે પ્રકાશ સૂક્ષ્મદર્શક યંત્ર (light microscope) નીચે પારદર્શક દેખાય છે. આ પારદર્શકતાને કારણે,હલનચલન દરમિયાન તેના આંતરિક અંગિકાઓ,જેમ કે કોષકેન્દ્ર અને આંકુચક રસધાની (contractile vacuole) જોઈ શકાય છે.

(B) $Amoeba$ (અમીબા) ની શોધ સૌપ્રથમ જર્મન પ્રકૃતિવાદી ઓગસ્ટ જોહાન રોસેલ વોન રોસેનહોફ દ્વારા $1755$ માં કરવામાં આવી હતી. તેમણે તેના સતત આકાર બદલવાની ક્ષમતાને કારણે તેને 'લિટલ પ્રોટીયસ' (little Proteus) તરીકે વર્ણવ્યું હતું.

(C) $Paramecium$ એ પક્ષ્મધારી પ્રજીવ (ciliated protozoan) છે.
તેના શરીરની સપાટી પર હજારો વાળ જેવી રચનાઓ હોય છે જેને $Cilia$ (પક્ષ્મ) કહેવામાં આવે છે.
આ $Cilia$ ના સંકલિત લયબદ્ધ હલનચલનને કારણે સજીવ તેના જલીય પર્યાવરણમાં ગતિ કરી શકે છે.
તેથી,$Paramecium$ માં હલનચલન માટેનું સાધન $Cilia$ છે.

(A) $Amoeba \text{ } proteus$ એ અમીબાયડ પ્રજીવોના સમૂહમાં આવે છે.
આ સજીવો કૂટપાદ (ખોટા પગ) બહાર કાઢીને પ્રચલન કરે છે અને ખોરાક મેળવે છે.
$Amoeba \text{ } proteus$ માં, કૂટપાદ બુઠ્ઠા, આંગળી જેવા હોય છે અને તે બાહ્યરસ (ectoplasm) તથા અંતઃરસ (endoplasm) ના બનેલા હોય છે, જેને લોબોપોડિયા (Lobopodia) કહેવામાં આવે છે.
એક્સોપોડિયા પાતળા હોય છે અને સૂક્ષ્મ નલિકાઓ દ્વારા આધારિત હોય છે (જે હેલિયોઝોઆમાં જોવા મળે છે), જ્યારે ફિલોપોડિયા પાતળા અને દોરા જેવા હોય છે.

(B) બે અલગ પ્રકારના કોષકેન્દ્રોની હાજરી એ $Ciliata$ સમૂહની લાક્ષણિકતા છે (દા.ત.,$Paramecium$).
$1$. $micronucleus$ (લઘુકોષકેન્દ્ર) કદમાં નાનું અને દ્વિતીય (diploid) હોય છે,જે મુખ્યત્વે પ્રજનન અને સંયુગ્મન (conjugation) દરમિયાન જનીનિક આપ-લેમાં ભાગ લે છે.
$2$. $macronucleus$ (ગુરુકોષકેન્દ્ર) કદમાં મોટું,ઘણીવાર મૂત્રપિંડ આકારનું અને બહુકીય (polyploid) હોય છે,જે કોષની ચયાપચયની ક્રિયાઓનું નિયંત્રણ કરે છે.

(C) $Entamoeba gingivalis$ એ એક સહભોજી પ્રજીવ છે જે મનુષ્યના મુખગુહામાં, ખાસ કરીને પેઢાના ભાગમાં અને દાંતની વચ્ચે વસવાટ કરે છે.
તે બેક્ટેરિયા, ખોરાકના કણો અને અધિચ્છદીય કોષોનો ખોરાક તરીકે ઉપયોગ કરે છે.
$Entamoeba histolytica$ થી વિપરીત, જે રોગકારક છે અને મરડો (amoebic dysentery) કરે છે, $Entamoeba gingivalis$ સામાન્ય રીતે બિન-રોગકારક માનવામાં આવે છે.

(D) મોનોજેનેટિક પરોપજીવી એ એવો સજીવ છે જે તેનું સંપૂર્ણ જીવનચક્ર એક જ યજમાન જાતિમાં પૂર્ણ કરે છે.
$Plasmodium$ એ ડાયજેનેટિક (દ્વિપોષી) છે (તેને બે યજમાનની જરૂર હોય છે: મનુષ્ય અને મચ્છર).
$Liver$ $Fluke$ ($Fasciola$ $hepatica$) એ ડાયજેનેટિક છે (તેને બે યજમાનની જરૂર હોય છે: ઘેટાં/મનુષ્ય અને ગોકળગાય).
$Taenia$ $solium$ (પોર્ક ટેપવોર્મ) એ ડાયજેનેટિક છે (તેને બે યજમાનની જરૂર હોય છે: મનુષ્ય અને ડુક્કર).
$Entamoeba$ $histolytica$ એ મોનોજેનેટિક પરોપજીવી છે કારણ કે તે તેનું સંપૂર્ણ જીવનચક્ર એક જ યજમાન,એટલે કે મનુષ્યમાં પૂર્ણ કરે છે.

(D) $Sporozoa$ વર્ગના તમામ સજીવો અંતઃપરજીવી $(endoparasites)$ હોય છે.
તેઓ યજમાનના શરીરની અંદર રહેતા હોવાથી,તેમને હલનચલન માટે કોઈ વિશિષ્ટ પ્રચલનાંગોની જરૂર હોતી નથી.
તેથી,$Sporozoa$ માં $Cilia$,$Pseudopodia$ અને $Flagella$ જેવી રચનાઓનો અભાવ હોય છે.
આ એક મહત્વપૂર્ણ પરજીવી અનુકૂલન છે.

(A) ટ્રાયકોસિસ્ટ એ $Paramecium$ જેવા કેટલાક પ્રોટિસ્ટના કોષરસમાં જોવા મળતી નાની,દોરા જેવી અંગિકાઓ છે.
તે મુખ્યત્વે શિકારીઓ સામે રક્ષણ મેળવવા અને શિકાર પકડવાની પ્રક્રિયામાં ભાગ લે છે.
જ્યારે ઉત્તેજિત થાય છે,ત્યારે તે લાંબો,દોરા જેવો તંતુ મુક્ત કરે છે જે અન્ય સજીવોને ફસાવી શકે છે અથવા તેમને દૂર રાખવામાં મદદ કરે છે.

(C) $Amoeba$ ના પશ્ચ ભાગને યુરોઇડ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આ એક વિશિષ્ટ પ્રદેશ છે જે ઘણીવાર કરચલીઓ અથવા ગડીઓની હાજરી દ્વારા લાક્ષણિક બને છે,જે સજીવના હલનચલન અને જોડાણમાં મદદ કરે છે.
તે અગ્ર ભાગથી અલગ છે,જે સામાન્ય રીતે કૂટપાદ (pseudopodia) ના નિર્માણ દ્વારા લાક્ષણિક બને છે.

(B) $Entamoeba \ histolytica$ એ એક પરોપજીવી પ્રજીવ છે જે મનુષ્યના આંતરડામાં રહે છે.
તેમાં આકુંચક રસધાની કે માલ્પિઘિયન નલિકાઓ જેવા વિશિષ્ટ ઉત્સર્જન અંગોનો અભાવ હોય છે.
ચયાપચયના નકામા પદાર્થો,મુખ્યત્વે એમોનિયાનું ઉત્સર્જન,યજમાનના વાતાવરણમાં સામાન્ય શરીરની સપાટી (કોષરસસ્તર) દ્વારા સાદા પ્રસરણની પ્રક્રિયા દ્વારા થાય છે.

(D) $Trypanosoma$ $brucei$ એ એક કશાધારી પ્રજીવ (flagellated protozoan) છે જે મનુષ્યોમાં આફ્રિકન સ્લીપિંગ સિકનેસ (નિદ્રા રોગ) ઉત્પન્ન કરે છે.
તે મનુષ્યોમાં ત્સે-ત્સે માખી $(Glossina$ $palpalis)$ ના કરડવાથી ફેલાય છે.
કાલા-આઝાર $Leishmania$ $donovani$ દ્વારા થાય છે, જ્યારે મરડો સામાન્ય રીતે $Entamoeba$ $histolytica$ દ્વારા થાય છે.

(A) $Amoeba$ માં,આંકુચનશીલ રસધાની મુખ્યત્વે આશૃતિનિયમન (osmoregulation) અને ઉત્સર્જન સાથે સંકળાયેલી છે. તે સામાન્ય રીતે કોષના પાછળના છેડાની નજીક આવેલી હોય છે,જ્યાં તે કોષરસપટલ દ્વારા વધારાનું પાણી અને નકામા પદાર્થોનો નિકાલ કરતા પહેલા તેને એકત્રિત કરે છે.

(B) $Euglena$ ની કોથળી (cyst) ની દીવાલ મુખ્યત્વે કાર્બોહાઇડ્રેટ્સની બનેલી હોય છે. પ્રતિકૂળ પર્યાવરણીય પરિસ્થિતિઓમાં,$Euglena$ એક રક્ષણાત્મક આવરણનો સ્ત્રાવ કરે છે જેને કોથળી (cyst) કહેવામાં આવે છે,જે સજીવને અનુકૂળ પરિસ્થિતિઓ પાછી ન આવે ત્યાં સુધી ટકી રહેવામાં મદદ કરે છે.

(C) ટ્રાયકોસિસ્ટ્સ એ વિશિષ્ટ,બહાર ફેંકી શકાય તેવા,ત્રાકાકાર અંગિકાઓ છે જે અમુક પક્ષ્મધારી સજીવોના કોષરસમાં જોવા મળે છે,જે મુખ્યત્વે $Paramecium$ (પેરામીશિયમ) માં જોવા મળે છે.
તેઓ છાલ (pellicle) ની બરાબર નીચે સ્થિત હોય છે અને તેનો ઉપયોગ મુખ્યત્વે શિકારીઓ સામે રક્ષણ મેળવવા અને સજીવને આધાર સાથે જોડવા માટે થાય છે.

(C) સાચી જોડી $Plasmodium – Sporozoa$ છે.
$1$. $Plasmodium$ એ $Sporozoa$ વર્ગમાં (હવે તેને $Apicomplexa$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે) આવે છે કારણ કે તે તેના જીવનચક્ર દરમિયાન બીજાણુઓ (spores) ઉત્પન્ન કરે છે.
$2$. $Hydra$ એ $Hydrozoa$ વર્ગમાં આવે છે,$Anthozoa$ માં નહીં.
$3$. $Paramecium$ એ $Ciliophora$ સમુદાયમાં આવે છે,$Arachnida$ માં નહીં (જે સંધિપાદ સમુદાયનો એક વર્ગ છે).
$4$. $Amoeba$ એ $Sarcodina$ સમુદાયમાં આવે છે,$Ciliata$ માં નહીં.

(D) $Paramecium$ માં,ખોરાક લેવાની પ્રક્રિયામાં પક્ષ્મો (cilia) ની હિલચાલનો સમાવેશ થાય છે જે પાણીના પ્રવાહો બનાવે છે,જે ખોરાકના કણોને મુખ ખાંચ (oral groove) તરફ દોરે છે.
મુખ ખાંચમાંથી,ખોરાકના કણો $Cytostome$ (કોષમુખ) માં પ્રવેશ કરે છે.
$Cytostome$ એક ગળણી જેવી રચનામાં ખુલે છે જેને $Cytopharynx$ કહેવામાં આવે છે,જ્યાં અન્નધાની (food vacuoles) બને છે.
તેથી,કોષમાં ખોરાકનું વાસ્તવિક અંતઃગ્રહણ $Cytostome$ દ્વારા થાય છે.