Class-Reptilia Questions in Gujarati

(A) ડાયનાસોરને $Reptilia$ (સરીસૃપ) વર્ગમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
તેઓ $Mesozoic$ યુગ દરમિયાન પ્રભાવી ભૂચર પૃષ્ઠવંશી પ્રાણીઓ હતા.
જોકે કેટલાક આધુનિક ફાયલોજેનેટિક અભ્યાસો સૂચવે છે કે પક્ષીઓ થેરોપોડ ડાયનાસોરના વંશજ છે,પરંતુ ડાયનાસોર પોતે ઐતિહાસિક અને જૈવિક રીતે સરીસૃપ તરીકે વર્ગીકૃત થયેલ છે.

(A) સામાન્ય ભારતીય ક્રેટ એ ભારતીય ઉપખંડમાં જોવા મળતો અત્યંત ઝેરી સાપ છે.
તેનું વૈજ્ઞાનિક નામ $Bungarus \ coeruleus$ છે.
$Ophiophagus \ hannah$ એ કિંગ કોબ્રા છે.
$Daboia \ russelii$ (અગાઉ $Vipera \ russelli$) એ રસેલ્સ વાઇપર છે.
$Naja \ naja$ એ ભારતીય કોબ્રા છે.

(C) સાપ $Squamata$ ગોત્રમાં આવે છે અને તે અંગો,અગ્ર અને પશ્ચ મેખલાઓ તથા કર્ણપટલ $(tympanum)$ ના અભાવ દ્વારા લાક્ષણિક રીતે ઓળખાય છે.
જોકે કેટલીક ગરોળીઓમાં પણ અંગોનો અભાવ હોય છે,પરંતુ તેઓ સામાન્ય રીતે મેખલાઓના અવશેષો ધરાવે છે અને તેમાં કર્ણપટલ હાજર હોય છે.
તેથી,અંગો,મેખલાઓ અને કર્ણપટલની સંપૂર્ણ ગેરહાજરી એ સાપને મોટાભાગની ગરોળીઓથી અલગ પાડતું મુખ્ય લક્ષણ છે.

(D) ઉપસમુદાય $Ophidia$ (સાપ) માં,કરોડરજ્જુના મણકા $Procoelus$ પ્રકારના હોય છે.
$Procoelus$ મણકામાં,સેન્ટ્રમ આગળની તરફ અંતર્ગોળ (concave) અને પાછળની તરફ બહિર્ગોળ (convex) હોય છે,જે સાપના કરોડરજ્જુમાં નોંધપાત્ર લવચીકતા અને હલનચલન માટે જવાબદાર છે.

(D) અસમતાપી અથવા $cold-blooded$ પ્રાણીઓ તે છે જે પર્યાવરણના તાપમાન મુજબ તેમના આંતરિક શરીરના તાપમાનને નિયંત્રિત કરી શકતા નથી.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Penguin$,$Whale$ અને $Otter$ એ સમતાપી (warm-blooded) પ્રાણીઓ છે,કારણ કે તેઓ $Aves$ અને $Mammalia$ વર્ગના છે.
$Tortoise$ (કાચબો) એ $Reptilia$ વર્ગનું પ્રાણી છે,જે અસમતાપી છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(C) દીવાલની ગરોળીમાં બે જોડ પંચાંગુલિ (pentadactyl) ઉપાંગો હોય છે. દરેક આંગળીના છેડે નખ હોય છે અને તેની વક્ષ સપાટી પર એક ચીકણું ગાદી જેવું અંગ હોય છે. દરેક ચીકણી ગાદીમાં લેમેલી (lamellae) ની બે હરોળ હોય છે. આ ચીકણી ગાદીઓ શૂન્યાવકાશ (vacuum) ના સિદ્ધાંત પર કાર્ય કરે છે,જેના કારણે ગરોળી દીવાલ અને છત પર સરળતાથી ચોંટીને દોડી શકે છે.

(B) $Ophisaurus$ એ સરીસૃપનું એક પ્રજાતિ છે જેને સામાન્ય રીતે ગ્લાસ લિઝાર્ડ અથવા ગ્લાસ સ્નેક તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. સાપ જેવો દેખાવ અને અંગોનો અભાવ હોવા છતાં,તેમને ગરોળી તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે કારણ કે તેમની પાસે પોપચાં અને બાહ્ય કાનના છિદ્રો હોય છે,જે સાપમાં હોતા નથી.

(A) સરીસૃપો,પક્ષીઓ અને સસ્તન પ્રાણીઓને સામૂહિક રીતે 'એમ્નિયોટ્સ' (amniotes) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે કારણ કે તેઓ તેમના વિકાસ દરમિયાન $Amnion$ નામની વધારાની ગર્ભીય કલા ધરાવે છે.
$Pisces$ (મત્સ્ય) અને $Amphibia$ (ઉભયજીવી) એનામ્નિયોટિક છે,એટલે કે તેમની પાસે આ કલાનો અભાવ હોય છે.
$Diaphragm$ (ઉરોદરપટલ) એ માત્ર સસ્તન પ્રાણીઓનું વિશિષ્ટ લક્ષણ છે.
$Homeothermy$ (સમતાપી) એ પક્ષીઓ અને સસ્તન પ્રાણીઓનું લક્ષણ છે,પરંતુ સરીસૃપોનું નથી.

(A) ઉપવર્ગ $Anapsida$ ની મુખ્ય લાક્ષણિકતા તેની નક્કર ખોપરીની છત છે. આનો અર્થ એ છે કે આંખના કક્ષાની પાછળ ખોપરીમાં કોઈ પણ પ્રકારની ટેમ્પોરલ વેક્યુઇટી (ખાલી જગ્યાઓ) હોતી નથી. આ સ્થિતિ સરિસૃપોમાં આદિમ અવસ્થા માનવામાં આવે છે,જે આધુનિક કાચબા અને ટોર્ટોઇઝમાં જોવા મળે છે.

(C) મગર સરીસૃપોમાં અજોડ છે કારણ કે તેઓ ચાર ખંડો ધરાવતું હૃદય ધરાવે છે.
આ હૃદય બે કર્ણકો અને બે ક્ષેપકોનું બનેલું હોય છે.
મોટાભાગના સરીસૃપોમાં ત્રણ ખંડોવાળું હૃદય (બે કર્ણક અને એક અપૂર્ણ રીતે વિભાજિત ક્ષેપક) હોય છે,જ્યારે મગરમાં સંપૂર્ણ ક્ષેપક પટલ હોય છે,જે ઓક્સિજનયુક્ત અને ઓક્સિજનવિહીન રુધિરને વધુ કાર્યક્ષમ રીતે અલગ કરવામાં મદદ કરે છે.

(D) $Procoelous$ પ્રકારના કરોડરજ્જુના મણકામાં,આગળની સપાટી અંતર્ગોળ (concave) અને પાછળની સપાટી બહિર્ગોળ (convex) હોય છે.
ઉપ-ક્રમ $Ophidia$ (સાપ) માં સામાન્ય રીતે $Procoelous$ પ્રકારના મણકા જોવા મળે છે,જે કરોડરજ્જુને લવચીકતા અને મજબૂતી પ્રદાન કરે છે.

(A) જેકોબ્સનનું અંગ,જેને $vomeronasal$ અંગ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે સરીસૃપો અને કેટલાક સસ્તન પ્રાણીઓ સહિત ઘણા પ્રાણીઓમાં જોવા મળતી એક વિશિષ્ટ સંવેદનાત્મક રચના છે.
તે મુખ્યત્વે રાસાયણિક ઉત્તેજના,ખાસ કરીને ફેરોમોન્સ અને અન્ય અસ્થિર રાસાયણિક સંકેતોને શોધવા માટે જવાબદાર છે,જેને મગજ દ્વારા ગંધની ઇન્દ્રિય તરીકે સમજવામાં આવે છે.

(A) અસમતાપી અથવા શીત-રુધિરવાળા પ્રાણીઓ એવા પ્રાણીઓ છે જેમના શરીરનું તાપમાન પર્યાવરણના તાપમાન સાથે બદલાતું રહે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,કાચબો (જે એક સરીસૃપ છે) તે અસમતાપી પ્રાણી છે.
જલબિલાડી (સસ્તન),પેંગ્વિન (પક્ષી) અને વ્હેલ (સસ્તન) એ સમતાપી અથવા ઉષ્ણ-રુધિરવાળા પ્રાણીઓ છે,જેનો અર્થ છે કે તેઓ બાહ્ય પર્યાવરણને ધ્યાનમાં લીધા વિના તેમના શરીરનું તાપમાન સ્થિર જાળવી રાખે છે.

(D) સાપને ઝેરની ગ્રંથીઓ અને વિશિષ્ટ દાંતની હાજરીના આધારે ઝેરી અને બિનઝેરી પ્રજાતિઓમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
$A$. કોબ્રા $(Naja)$ એ અત્યંત ઝેરી સાપ છે.
$B$. ક્રેઈટ $(Bungarus)$ એ અત્યંત ઝેરી સાપ છે.
$C$. વાઈપર $(Daboia)$ એ અત્યંત ઝેરી સાપ છે.
$D$. પાયથન $(Python)$ એ બિનઝેરી સાપ છે જે તેના શિકારને દબાણ આપીને મારી નાખે છે.

(B) $Hydrophis$ (દરિયાઈ સાપ),$Viper$ (વાઈપર),અને $Eryx$ (રેતીનો બોઆ) સામાન્ય રીતે તેમના ઝેરી સ્વભાવના આધારે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે. આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Python$ (અજગર) એ બિનઝેરી સાપ છે. તે $Pythonidae$ કુળનો સભ્ય છે અને તે શિકારને ઝેર આપવાને બદલે દબાણ આપીને (constriction) મારી નાખે છે.

(D) કર્ણપટલ (tympanum) એ એક પડદો છે જે અવાજના તરંગોને આંતરિક કાન સુધી પહોંચાડે છે.
મોટાભાગના ચતુષ્પાદ પ્રાણીઓ જેવા કે દેડકા,ગરોળી અને પક્ષીઓમાં માથાની સપાટી પર કર્ણપટલ જોવા મળે છે.
જોકે,સાપમાં બાહ્ય કાનના છિદ્ર અને કર્ણપટલનો અભાવ હોય છે.
તેના બદલે,તેઓ તેમના જડબાના હાડકાં દ્વારા અવાજના તરંગોને અનુભવે છે,જે આંતરિક કાન સાથે જોડાયેલા હોય છે.

(B) વર્ગ $Reptilia$ ના વર્ગીકરણમાં,$Squamata$ ગોત્રમાં ગરોળી અને સાપ બંનેનો સમાવેશ થાય છે.
સાપ એ $Serpentes$ (જેને $Ophidia$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) ઉપગોત્રમાં આવે છે,જે $Squamata$ ગોત્રનો એક ભાગ છે.
$Ophidia$ એ ઉપગોત્ર હોવાથી,સાપનો સમાવેશ કરતું મુખ્ય ગોત્ર $Squamata$ છે.

(A) ઝેરી સાપમાં,પેરોટિડ લાળગ્રંથિઓ વિષગ્રંથિઓમાં રૂપાંતરિત થયેલી હોય છે. આ ગ્રંથિઓ ઝેર ઉત્પન્ન કરે છે,જે ફેંગ્સ (fangs) તરીકે ઓળખાતા વિશિષ્ટ દાંત દ્વારા શરીરમાં દાખલ કરવામાં આવે છે. જોકે કેટલીક ગરોળીઓ (જેમ કે ગિલા મોન્સ્ટર) ઝેરી હોય છે,પરંતુ તેમની વિષગ્રંથિઓ સબલિંગ્યુઅલ ગ્રંથિઓનું રૂપાંતરણ છે,સાપની જેમ લાળગ્રંથિઓનું નહીં. તેથી,પ્રમાણિત જીવવિજ્ઞાનના સંદર્ભમાં સાપ એ સૌથી સચોટ જવાબ છે.

(C) મગર એ $Reptilia$ (સરીસૃપ) વર્ગનું પ્રાણી છે.
મોટાભાગના સરીસૃપોમાં ત્રણ ખંડયુક્ત હૃદય (બે કર્ણક અને એક અપૂર્ણ વિભાજિત ક્ષેપક) જોવા મળે છે,પરંતુ મગર આ બાબતમાં અપવાદ છે.
તેમની પાસે ચાર ખંડયુક્ત હૃદય હોય છે,જે એક અત્યંત આધુનિક ઉત્ક્રાંતિ લક્ષણ છે. આ લક્ષણ ઓક્સિજનયુક્ત અને ઓક્સિજનવિહીન રુધિરને સંપૂર્ણપણે અલગ રાખવામાં મદદ કરે છે.
આથી,$Reptilia$ વર્ગમાં આ લક્ષણને એક મહત્વપૂર્ણ ઉત્ક્રાંતિ સિદ્ધિ માનવામાં આવે છે.

(A) $Ophiophagus$ $hannah$,જે સામાન્ય રીતે કિંગ કોબ્રા તરીકે ઓળખાય છે,તે વિશ્વનો સૌથી લાંબો ઝેરી સાપ છે. તે $5.4$ થી $5.7$ મીટર ($18$ થી $19$ ફૂટ) સુધીની લંબાઈ પ્રાપ્ત કરી શકે છે. જોકે પાયથોન જેવા અન્ય સાપો કિંગ કોબ્રા કરતા લાંબા હોય છે,પરંતુ તેઓ બિન-ઝેરી હોય છે. તેથી,ઝેરી સાપોમાં કિંગ કોબ્રા સૌથી મોટો સાપ છે.

(B) સરિસૃપો એ પ્રથમ સાચા ભૂચર પૃષ્ઠવંશીઓ છે. જમીન પરના જીવન માટે તેમનું સૌથી મહત્વનું અનુકૂલન તેમની સૂકી અને શિંગીભૂત ત્વચા છે,જે અધિચર્મી ભીંગડા અથવા કવચ દ્વારા ઢંકાયેલી હોય છે. આ અનુકૂલન શરીરમાંથી પાણીનો વ્યય અટકાવવામાં મદદ કરે છે,જે સૂકા ભૂચર પર્યાવરણમાં ટકી રહેવા માટે આવશ્યક છે. જોકે ફેફસાં શ્વસન માટે વપરાય છે,પરંતુ સૂકી અને ભીંગડાવાળી ત્વચા એ મુખ્ય લક્ષણ છે જે તેમને ઉભયજીવીઓથી અલગ પાડે છે અને તેમને પાણીથી દૂર રહેવા માટે સક્ષમ બનાવે છે.

(C) $Reptilia$ વર્ગની મુખ્ય લાક્ષણિકતા તેમની શુષ્ક અને શિંગીભૂત ત્વચા છે. તેમનું શરીર અધિચર્મીય ભીંગડા અથવા કવચ દ્વારા ઢંકાયેલું હોય છે. આ રચનાઓ બાહ્યકંકાલ બનાવે છે જે પાણીના વ્યયને અટકાવવામાં મદદ કરે છે,જે સ્થલીય જીવન માટે અનુકૂલન છે. તેથી,શુષ્ક ભીંગડા એ સરિસૃપોનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે.

(B) વર્ગ $Reptilia$ (સરિસૃપ) માં એવા પ્રાણીઓનો સમાવેશ થાય છે જે પેટે ઘસડાઈને ચાલે છે.
સાલામેન્ડ્રા,ન્યુટ્સ અને ટોડ એ $Amphibia$ (ઉભયજીવી) વર્ગના પ્રાણીઓ છે.
કાચબો $(Chelone)$ એ $Reptilia$ વર્ગનું પ્રાણી છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(A) સરિસૃપ અને વિહગમાં ઇંડામાં ભ્રૂણના વિકાસ માટે મોટા પ્રમાણમાં જરદી (yolk) હોય છે. આવા ઇંડાને $Macrolecithal$ (મહાજરદીય) પ્રકારના ઇંડા તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે. તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(C) ઘણી $Reptiles$ (સરિસૃપ) ની જાતિઓમાં,સમાગમ પછી માદાના પ્રજનન માર્ગમાં શુક્રકોષો લાંબા સમય સુધી જીવંત અને ફલનક્ષમ રહી શકે છે. આ ઘટનાને શુક્રકોષ સંગ્રહ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,જે માદાને વાસ્તવિક સમાગમની ક્રિયા પછી ઘણા સમય સુધી તેના અંડકોષોને ફલિત કરવાની ક્ષમતા આપે છે. આ એક ઉત્ક્રાંતિજન્ય અનુકૂલન છે જે સફળ પ્રજનનની ખાતરી આપે છે,ભલે તે સમયે સાથી ઉપલબ્ધ ન હોય.

(A) હર્પેટોલોજી એ પ્રાણીશાસ્ત્રની એક શાખા છે જે ઉભયજીવીઓ (જેમાં દેડકા,ટોડ,સલામન્ડર,ન્યુટ્સ અને સીસીલિયનનો સમાવેશ થાય છે) અને સરિસૃપો (જેમાં સાપ,ગરોળી,એમ્ફિસ્બેનિયન,કાચબા,મગર અને ટુઆટારાનો સમાવેશ થાય છે) ના અભ્યાસ સાથે સંબંધિત છે. તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(B) $\text{સરિસૃપ}$ વર્ગ પૃષ્ઠવંશીઓનું પ્રથમ જૂથ છે જે જમીન પર જીવન જીવવા માટે સંપૂર્ણપણે અનુકૂલિત છે。
$\text{ઉભયજીવી}$થી વિપરીત, જેમને પ્રજનન માટે પાણીની જરૂર હોય છે અને તેમની ત્વચા ભેજયુક્ત હોય છે, $\text{સરિસૃપ}$ પ્રાણીઓ પાસે શુષ્ક અને ભીંગડાવાળી ત્વચા હોય છે જે પાણીના વ્યયને અટકાવે છે。
તેઓ કવચયુક્ત એમ્નિઓટિક ઈંડા મૂકે છે જે ગર્ભને સૂકાઈ જવાથી બચાવે છે, જેના કારણે તેઓ પાણીથી દૂર રહીને પણ તેમનું જીવનચક્ર પૂર્ણ કરી શકે છે。
તેથી, તેમને પ્રથમ સંપૂર્ણ સ્થલીય પૃષ્ઠવંશીઓ માનવામાં આવે છે。

(A) $Reptilia$ (સરિસૃપ) શબ્દ લેટિન શબ્દ $repere$ અથવા $reptum$ પરથી આવ્યો છે,જેનો અર્થ 'સરકવું' અથવા 'ઘસડાઈને ચાલવું' થાય છે.
$Reptilia$ વર્ગના પ્રાણીઓ તેમના પેટના ભાગે ઘસડાઈને ચાલવાની પદ્ધતિ માટે જાણીતા છે.
ઉદાહરણ તરીકે સાપ,ગરોળી અને મગરનો સમાવેશ થાય છે.

(D) વર્ગ $Reptilia$ (સરિસૃપ) ની મુખ્ય લાક્ષણિકતા તેમની શુષ્ક અને અધિચર્મીય ત્વચા છે.
તેમનું શરીર શુષ્ક અને અધિચર્મીય ત્વચા,અધિચર્મીય ભીંગડાં અથવા કવચ (scutes) દ્વારા આવરિત હોય છે.
આ અનુકૂલન તેમને જમીન પર પાણીનો વ્યય અટકાવવામાં મદદ કરે છે.
તેની સરખામણીમાં,$Chondrichthyes$ અને $Osteichthyes$ (માછલીઓ) ની ત્વચા પર પ્લેકોઇડ અથવા સાયક્લોઇડ/ટીનોઇડ ભીંગડાં હોય છે પરંતુ તે જલીય છે,અને $Amphibians$ (ઉભયજીવી) ની ત્વચા ભીની હોય છે અને તેના પર ભીંગડાં હોતા નથી.

(C) સરિસૃપોની મુખ્ય લાક્ષણિકતા તેમની સૂકી અને ભીંગડાવાળી ત્વચા છે. મોટાભાગના સરિસૃપો ચતુષ્પાદ (ચાર ઉપાંગો ધરાવતા) હોય છે,જેમ કે કાચબા,કેમેલિયોન અને મગર. જોકે,સાપ એ સરિસૃપોનો એક એવો સમૂહ છે જેમાં ઉત્ક્રાંતિ દરમિયાન ઉપાંગોનો નાશ થયો છે,જેના કારણે તેઓ સરકીને ગતિ કરી શકે છે. તેથી,સાચો જવાબ $C$ (સાપ) છે.

(B) પ્રાણીસૃષ્ટિમાં,હૃદયની રચના વિવિધ વર્ગોમાં અલગ-અલગ હોય છે.
$1$. ઉભયજીવીઓમાં ત્રણ ખંડોવાળું હૃદય હોય છે જેમાં બે કર્ણક અને એક ક્ષેપક હોય છે.
$2$. સરિસૃપ (મગર સિવાય) માં ત્રણ ખંડોવાળું હૃદય હોય છે જેમાં બે કર્ણક અને એક અપૂર્ણપણે વિભાજિત ક્ષેપક હોય છે.
$3$. વિહગ (પક્ષીઓ) અને સસ્તન પ્રાણીઓમાં ચાર ખંડોવાળું હૃદય હોય છે જેમાં બે કર્ણક અને બે ક્ષેપક હોય છે.
તેથી,સાચો જવાબ સરિસૃપ છે.

(A) મોટાભાગના સરિસૃપોમાં ત્રણ ખંડોવાળું હૃદય હોય છે,જેમાં બે કર્ણકો અને એક અપૂર્ણ રીતે વિભાજિત ક્ષેપક હોય છે. જોકે,મગર (Crocodilia) શ્રેણીના પ્રાણીઓ આમાં અપવાદ છે. મગરમાં સંપૂર્ણ રીતે વિકસિત ચતુષ્ખંડી હૃદય હોય છે,જેમાં બે કર્ણકો અને બે ક્ષેપકો આવેલા હોય છે,જે ઓક્સિજનયુક્ત અને ઓક્સિજનવિહીન રુધિરને અલગ રાખવામાં મદદ કરે છે.

(A) મોટાભાગના સરિસૃપોમાં બાહ્યકર્ણનો અભાવ હોય છે. તેના બદલે,$Tympanum$ (કર્ણપટલ) નામની રચના કાનનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. તે એક પડદો છે જે ધ્વનિ તરંગોના પ્રતિભાવમાં ધ્રુજારી અનુભવે છે,જે ઉચ્ચ કક્ષાના પૃષ્ઠવંશીઓમાં કર્ણપટલ (eardrum) તરીકે કાર્ય કરે છે.

(D) વિધાન $(S)$ ખોટું છે કારણ કે કેમેલિયોન એ સરીસૃપ (reptile) છે. મોટાભાગના સરીસૃપો 'પોલિફાયોડોન્ટ' (polyphyodont) હોય છે,જેનો અર્થ છે કે તેઓ તેમના જીવનકાળ દરમિયાન વારંવાર દાંત બદલે છે,સસ્તન પ્રાણીઓની જેમ માત્ર એક જ વાર નહીં. વધુમાં,કેમેલિયોનમાં સસ્તન પ્રાણીઓની જેમ 'દુધિયા દાંત' હોતા નથી.
કારણ $(R)$ સાચું છે કારણ કે કેમેલિયોન,મોટાભાગના સરીસૃપોની જેમ,પાણીનો સંગ્રહ કરવા માટે નાઇટ્રોજનયુક્ત કચરાનો નિકાલ મુખ્યત્વે યુરિક ઍસિડના સ્વરૂપમાં કરે છે,તેથી તેઓ યુરિકોટેલિક પ્રાણીઓ છે.
આથી,$S$ ખોટું છે અને $R$ સાચું છે.

(C) મોટાભાગના સરિસૃપો,જેમ કે સાપ,ગરોળી અને કાચબામાં ત્રણ ખંડોવાળું હૃદય હોય છે,જેમાં બે કર્ણકો અને એક અપૂર્ણ રીતે વિભાજિત ક્ષેપક હોય છે. જોકે,ક્રોકોડિલિયા (Crocodilia) શ્રેણી,જેમાં મગર,એલિગેટર અને ઘડિયાલનો સમાવેશ થાય છે,તે આ બાબતમાં અપવાદ છે. તેમની પાસે સંપૂર્ણ રીતે વિકસિત ચતુષ્ખંડી હૃદય હોય છે,જેમાં બે કર્ણકો અને બે ક્ષેપકો હોય છે,જે ઓક્સિજનયુક્ત અને ઓક્સિજનવિહીન રુધિરને વધુ કાર્યક્ષમ રીતે અલગ કરવામાં મદદ કરે છે.

(A) ગરોળી એ સરીસૃપ વર્ગનું પ્રાણી છે જે રણના વાતાવરણમાં રહેવા માટે ખૂબ જ સારી રીતે અનુકૂલિત છે.
સરીસૃપોની ત્વચા શુષ્ક અને ભીંગડાવાળી હોય છે,જે ત્વચા દ્વારા થતા પાણીના વ્યયને અટકાવવામાં મદદ કરે છે.
આ શારીરિક અનુકૂલન તેમને સૂકા અને રણ જેવા વિસ્તારોમાં જીવિત રહેવામાં મદદ કરે છે જ્યાં પાણીની બચત ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે.
તેની સામે,$Rana$ $tigrina$ (દેડકો) ને શ્વસન માટે ભેજવાળી ત્વચાની જરૂર હોય છે,વંદો વિવિધ નિવાસસ્થાનોમાં જોવા મળે છે પરંતુ તે રણના અનુકૂલન માટે વિશિષ્ટ નથી,અને એસિડીયા એ દરિયાઈ ટ્યુનિકેટ છે.

(C) મોટાભાગના સરિસૃપો, જેમ કે કાચબા, કાચિંડા અને ગરોળીમાં ત્રણ ખંડો ધરાવતું હૃદય હોય છે, જેમાં બે કર્ણકો અને એક અપૂર્ણ રીતે વિભાજિત ક્ષેપક હોય છે.
જોકે, $\text{મગર}$ સરિસૃપોમાં અપવાદ છે કારણ કે તે સંપૂર્ણ રીતે વિકસિત ચારખંડી હૃદય ધરાવે છે, જેમાં બે કર્ણકો અને બે ક્ષેપકો હોય છે, જે ઓક્સિજનયુક્ત અને ઓક્સિજનવિહીન રુધિરના મિશ્રણને અટકાવે છે.

(C) અસમતાપી પ્રાણીઓ,જેને શીત-રુધિરવાળા પ્રાણીઓ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે એવા પ્રાણીઓ છે જેમના શરીરનું આંતરિક તાપમાન તેમના આસપાસના પર્યાવરણના તાપમાન સાથે બદલાતું રહે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Whale$ (સસ્તન),$Penguin$ (પક્ષી) અને $Kangaroo$ (સસ્તન) એ સમતાપી (ઉષ્ણ-રુધિરવાળા) પ્રાણીઓ છે,જેનો અર્થ છે કે તેઓ તેમના શરીરનું તાપમાન સ્થિર રાખે છે.
$Turtle$ (કાચબો) એ સરીસૃપ વર્ગનું પ્રાણી છે. સરીસૃપો અસમતાપી હોય છે,જેનો અર્થ છે કે તેઓ તેમના શરીરનું તાપમાન આંતરિક રીતે નિયંત્રિત કરી શકતા નથી અને તેમની ચયાપચયની પ્રક્રિયાઓ જાળવવા માટે બાહ્ય ગરમીના સ્ત્રોતો પર આધાર રાખે છે.

(D) ઉભયજીવીઓ એ સમુદાય $Chordata$ ના વર્ગ $Amphibia$ માં આવે છે. તેઓ જમીન અને પાણી બંનેમાં રહેવાની ક્ષમતા ધરાવે છે.
સાલામાન્ડર,દેડકો $(Rana)$ અને ઇક્થીઓફિશ (અંગવિહીન ઉભયજીવી) એ વર્ગ $Amphibia$ ના સભ્યો છે.
કાચબો એ વર્ગ $Reptilia$ (સરીસૃપ) નો સભ્ય છે. સરીસૃપોની ત્વચા શુષ્ક અને ભીંગડાવાળી હોય છે,જે તેમને ઉભયજીવીઓથી અલગ પાડે છે.
તેથી,સાચો જવાબ $D$ છે.

(A) પૃષ્ઠવંશી પ્રાણીઓના વિવિધ વર્ગોમાં હૃદયની રચના અલગ-અલગ હોય છે.
$1$. પક્ષીઓ $(Aves)$ અને સસ્તન પ્રાણીઓ $(Mammalia)$ માં સંપૂર્ણ ચતુષ્ખંડી હૃદય જોવા મળે છે.
$2$. સરીસૃપ વર્ગમાં મગર અપવાદ છે,જેમાં ચતુષ્ખંડી હૃદય હોય છે.
$3$. સાપ એ સરીસૃપ $(Reptilia)$ વર્ગનું પ્રાણી છે (મગર સિવાય),જેમાં સામાન્ય રીતે ત્રિખંડી હૃદય (બે કર્ણક અને એક અપૂર્ણ વિભાજિત ક્ષેપક) જોવા મળે છે.
તેથી,સાપમાં ચતુષ્ખંડી હૃદય જોવા મળતું નથી.

(C) મોટાભાગના સરિસૃપોમાં ત્રણ ખંડવાળું હૃદય હોય છે,જેમાં બે કર્ણકો અને એક અપૂર્ણ રીતે વિભાજિત ક્ષેપક હોય છે. જોકે,$Crocodilia$ ગોત્ર,જેમાં મગર,એલિગેટર અને ઘડિયાલનો સમાવેશ થાય છે,તે આ બાબતમાં અપવાદ છે. તેઓ સંપૂર્ણ રીતે વિકસિત ચાર ખંડવાળું હૃદય ધરાવે છે,જેમાં બે કર્ણકો અને બે ક્ષેપકો હોય છે,જે ઓક્સિજનયુક્ત અને ઓક્સિજનવિહીન રુધિરને વધુ કાર્યક્ષમ રીતે અલગ કરવામાં મદદ કરે છે.

(A) સરિસૃપ $(Reptilia)$ વર્ગમાં પેટે ઘસડાઈને ચાલતા પ્રાણીઓનો સમાવેશ થાય છે.
તેમનું શરીર શુષ્ક અને શિંગીભૂત ત્વચા દ્વારા આવરિત હોય છે.
આ પ્રાણીઓમાં, અધિચર્મ (epidermis) રૂપાંતરિત થઈને અધિચર્મીય ભીંગડા અથવા કવચ બનાવે છે, જે શરીરના રક્ષણ માટે અને પાણીના વ્યયને રોકવા માટે બાહ્યકંકાલ તરીકે કાર્ય કરે છે.
$Ctenoid$ અને $Cycloid$ ભીંગડા સામાન્ય રીતે અસ્થિમત્સ્ય $(Osteichthyes)$ માં જોવા મળે છે.
તેથી, સાચો જવાબ $\text{અધિચર્મીય}$ $\text{ભીંગડા}$ છે.

(A) સરિસૃપો સામાન્ય રીતે ચતુષ્પાદ (ચાર ઉપાંગો ધરાવતા) હોય છે. જોકે,સાપ (ગોત્ર $Squamata$) એ તેમના દરમાં રહેવા અથવા સરકીને ચાલવાની પદ્ધતિ માટે અનુકૂલન તરીકે તેમના ઉપાંગો ગુમાવ્યા છે. તેથી,સાપ એ એવા સરિસૃપ છે જેમાં ઉપાંગોનો અભાવ હોય છે.

(B) $\text{સરિસૃપ}$ (મગર સિવાય) વર્ગના પ્રાણીઓમાં હૃદય ત્રણ ખંડોનું બનેલું હોય છે, જેમાં બે કર્ણક અને એક અપૂર્ણ વિભાજિત ક્ષેપક હોય છે.
$\text{ઉભયજીવી}$ વર્ગમાં પણ હૃદય ત્રણ ખંડોનું હોય છે, પરંતુ તેમાં ક્ષેપક વિભાજિત હોતું નથી.
$\text{વિહગ}$ અને $\text{સસ્તન}$ વર્ગમાં હૃદય ચાર ખંડોનું હોય છે, જેમાં બે કર્ણક અને બે ક્ષેપકનો સમાવેશ થાય છે.

(C) $Glass \ snake$ (પ્રજાતિ $Ophisaurus$) એ સાપ નથી પરંતુ પગ વગરની ગરોળી છે. જોકે તેમાં અંગોનો અભાવ હોય છે,તેમ છતાં તેમાં પોપચાં અને બાહ્ય કાનના છિદ્રો હોય છે,જે સાપના નહીં પણ ગરોળીના લાક્ષણિક લક્ષણો છે.

(C) કાચબો સરિસૃપ (Reptilia) વર્ગમાં આવે છે કારણ કે તે સરકવાની કે પેટે ઘસડાઈને ચાલવાની પદ્ધતિ,સૂકી અને શુષ્ક ત્વચા,અને બાહ્ય ત્વચીય ભીંગડાં કે કવચ જેવી લાક્ષણિકતાઓ ધરાવે છે.
$A$ સાચું છે: કાચબાને ખરેખર સરિસૃપ વર્ગમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
$R$ ખોટું છે: જોકે કાચબો ત્રિગર્ભસ્તરીય છે અને બાહ્ય ત્વચીય ભીંગડાં ધરાવે છે,પરંતુ તે અસમતાપી (poikilothermic - ઠંડા રુધિરવાળું) પ્રાણી છે,સમતાપી (warm-blooded) નથી. સમતાપી પ્રાણીઓ તેમના શરીરનું તાપમાન સ્થિર રાખી શકે છે,જ્યારે કાચબા જેવા સરિસૃપો તેમના શરીરનું તાપમાન આંતરિક રીતે નિયંત્રિત કરી શકતા નથી. તેથી,વિધાન $R$ ખોટું છે.

(B) વિધાન $A$ સાચું છે કારણ કે 'સરિસૃપ' $(Reptilia)$ શબ્દ લેટિન શબ્દ 'repere' પરથી આવ્યો છે,જેનો અર્થ સરકવું અથવા ઘસડાઈને ચાલવું થાય છે,જે તેમની પ્રચલન પદ્ધતિ દર્શાવે છે.
વિધાન $B$ પણ સાચું છે. જોકે સાપ જેવા ઘણા સરિસૃપો ઉપાંગવિહીન હોય છે,પરંતુ ગરોળી,મગર અને કાચબા જેવા અન્ય પ્રાણીઓમાં ઉપાંગો (પગ) જોવા મળે છે. ઘસડાઈને ચાલવાની પદ્ધતિ એ તેમની લાક્ષણિકતા છે,પરંતુ તેનો અર્થ એ નથી કે આ વર્ગના તમામ સભ્યોમાં ઉપાંગોનો અભાવ હોય.
તેથી,બંને વિધાનો સાચા છે,પરંતુ વિધાન $B$ એ વિધાન $A$ નું કારણ નથી કે શા માટે આ નામ પસંદ કરવામાં આવ્યું હતું; તે માત્ર તેમની શારીરિક રચના વિશેની ગેરસમજને સ્પષ્ટ કરે છે.

(C) મોટાભાગના સરીસૃપ પ્રાણીઓ,જેમ કે ગરોળી અને સાપ,ત્રણ ખંડોવાળું હૃદય ધરાવે છે જેમાં ક્ષેપક અપૂર્ણ રીતે વિભાજિત હોય છે. જોકે,મગર સરીસૃપ હોવા છતાં અપવાદ છે કારણ કે તે ચાર ખંડોવાળું હૃદય ધરાવે છે. સાલામાન્ડર અને ઇક્થીઓફિશ એ ઉભયજીવી પ્રાણીઓ છે,જે સામાન્ય રીતે ત્રણ ખંડોવાળું હૃદય (બે કર્ણક અને એક ક્ષેપક) ધરાવે છે. આપેલા વિકલ્પોમાંથી,કેમેલિયોન (એક સરીસૃપ) એવું પ્રાણી છે જે અપૂર્ણ વિભાજિત ક્ષેપક ધરાવતું હૃદય ધરાવે છે.

(D) : સરીસૃપ એ પૃષ્ઠવંશીઓનો પ્રથમ વર્ગ છે જે જમીન પર સૂકી જગ્યાએ જીવન જીવવા માટે સંપૂર્ણપણે અનુકૂલિત છે.
તેમનું શરીર સૂકી અને શિંગીભૂત ત્વચાથી ઢંકાયેલું હોય છે અને શરીર પરના ભીંગડા અધિચર્મીય (epidermal) હોય છે.
તેમને બાહ્ય કાન હોતા નથી; તેના બદલે,ટિમ્પેનમ કાનનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.
આ લક્ષણો તેમને ઉભયજીવીઓ (જેમની ત્વચા ભીની હોય છે) અને માછલીઓ (જેમાં વિવિધ પ્રકારના ભીંગડા અને વાયુ-કોથળી હોય છે) થી અલગ પાડે છે.

(C) $Typhlops$ એ બિન-ઝેરી સાપની એક પ્રજાતિ છે,જેને સામાન્ય રીતે આંધળા સાપ (blind snakes) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તેઓ $Typhlopidae$ કુળના સભ્યો છે.
આ સાપ જમીનમાં દર બનાવીને રહેવા માટે અનુકૂલિત હોય છે,તેમની ત્વચા પર લીસા ભીંગડા હોય છે અને તેમની આંખો ખૂબ જ નાની અને અવશિષ્ટ હોય છે જે ભીંગડાથી ઢંકાયેલી હોય છે,જેના કારણે તેઓ આંધળા દેખાય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.