KVPY 2009 Chemistry Question Paper with Answer and Solution in Gujarati

54 QuestionsGujaratiWith Solutions

ChemistryQ154 of 54 questions

Page 1 of 1 · Gujarati

1
ChemistryKVPY · 2009
2
ChemistryMediumMCQKVPY · 2009
$O_2$,$H_2$,$CO_2$ અને $CH_4$ માંથી કયા વાયુનો પ્રસરણ દર સૌથી ધીમો છે?
A
$O_2$
B
$H_2$
C
$CO_2$
D
$CH_4$

Solution

(C) ગ્રહામના પ્રસરણના નિયમ મુજબ,વાયુનો પ્રસરણ દર $(r)$ તેના આણ્વીય દળ $(M)$ ના વર્ગમૂળના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં હોય છે: $r \propto \frac{1}{\sqrt{M}}$.
આપેલા વાયુઓના આણ્વીય દળ નીચે મુજબ છે:
$M(H_2) = 2 \ g/mol$
$M(CH_4) = 16 \ g/mol$
$M(O_2) = 32 \ g/mol$
$M(CO_2) = 44 \ g/mol$
$CO_2$ નું આણ્વીય દળ સૌથી વધુ $(44 \ g/mol)$ હોવાથી,તેનો પ્રસરણ દર સૌથી ધીમો હશે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
3
ChemistryMediumMCQKVPY · 2009
આદર્શ વર્તણૂક ધારીએ તો,કોઈપણ તાપમાને $3 \ g$ $H_2$ અને $4 \ g$ $O_2$ ની ગતિજ ઉર્જાનો ગુણોત્તર કેટલો થાય?
A
$3: 4$
B
$1: 16$
C
$4: 3$
D
$12: 1$

Solution

(D) આદર્શ વાયુની ગતિજ ઉર્જા $(KE)$ નું સૂત્ર $KE = \frac{3}{2} n R T$ છે.
$H_2$ ના મોલની સંખ્યા $(n_{H_2})$ = $\frac{3 \ g}{2 \ g/mol} = 1.5 \ mol$.
$O_2$ ના મોલની સંખ્યા $(n_{O_2})$ = $\frac{4 \ g}{32 \ g/mol} = 0.125 \ mol = \frac{1}{8} \ mol$.
તાપમાન $T$ સમાન હોવાથી,ગતિજ ઉર્જાનો ગુણોત્તર:
$\frac{KE_{H_2}}{KE_{O_2}} = \frac{n_{H_2}}{n_{O_2}} = \frac{1.5}{0.125} = 12: 1$.
4
ChemistryMediumMCQKVPY · 2009
આપેલ સંયોજનનું $IUPAC$ નામ શું છે?
Question diagram
A
$1-$ક્લોરો$-3-$મિથાઈલ$-4-$પેન્ટેનોન
B
$1-$ક્લોરો$-2-$મિથાઈલ$-4-$પેન્ટેનોન
C
$5-$ક્લોરો$-3-$મિથાઈલ$-2-$પેન્ટેનોન
D
$5-$ક્લોરો$-2-$મિથાઈલ$-3-$પેન્ટેનોન

Solution

(C) આપેલ સંયોજન $CH_3-CO-CH(CH_3)-CH_2-CH_2-Cl$ છે.
$IUPAC$ નિયમો મુજબ નામકરણ કરવા માટે,આપણે મુખ્ય ક્રિયાશીલ સમૂહ (કીટોન) ધરાવતી સૌથી લાંબી કાર્બન શૃંખલા પસંદ કરીએ છીએ.
નંબરિંગ તે છેડેથી શરૂ થાય છે જે કીટોન સમૂહને સૌથી ઓછો ક્રમ આપે.
ડાબી બાજુથી નંબરિંગ કરતા કીટોન $2$ નંબર પર આવે છે.
શૃંખલામાં $5$ કાર્બન હોવાથી,મુખ્ય આલ્કેન પેન્ટેન છે અને કીટોન પેન્ટેન$-2-$ઓન છે.
$3$ નંબર પર મિથાઈલ સમૂહ અને $5$ નંબર પર ક્લોરો સમૂહ છે.
તેથી,સાચું $IUPAC$ નામ $5-$ક્લોરો$-3-$મિથાઈલ$-2-$પેન્ટેનોન છે.
5
ChemistryMediumMCQKVPY · 2009
$ClF_3$ અણુનો આકાર કેવો છે?
A
ત્રિકોણીય
B
પિરામિડલ
C
$T$-આકાર
D
રેખીય

Solution

(C) મધ્યસ્થ ક્લોરિન પરમાણુ $(Cl)$ પાસે $7$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન હોય છે.
તે ફ્લોરિન પરમાણુઓ સાથે $3$ બંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ બનાવે છે અને $2$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ ધરાવે છે.
$VSEPR$ સિદ્ધાંત મુજબ,અણુ ત્રિકોણીય દ્વિ-પિરામિડલ ઇલેક્ટ્રોન ભૂમિતિ અપનાવે છે,જેમાં અપાકર્ષણ ઘટાડવા માટે બે અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ વિષુવવૃત્તીય સ્થાનો પર ગોઠવાય છે.
પરિણામે,$ClF_3$ નો આણ્વિય આકાર $T$-આકારનો હોય છે.
6
ChemistryMediumMCQKVPY · 2009
$CO_3^{2-}$,$OH^{-}$,$NH_3$ અને $HCO_3^{-}$ માંથી,કઈ સ્પીસીઝ બ્રોન્સ્ટેડ એસિડ તેમજ બ્રોન્સ્ટેડ બેઇઝ તરીકે વર્તે છે?
A
$CO_3^{2-}$
B
$OH^{-}$
C
$NH_3$
D
$HCO_3^{-}$

Solution

(D) બ્રોન્સ્ટેડ એસિડ એ એવી સ્પીસીઝ છે જે $H^{+}$ આયનોનું દાન કરી શકે છે,અને બ્રોન્સ્ટેડ બેઇઝ એ એવી સ્પીસીઝ છે જે $H^{+}$ આયનો સ્વીકારી શકે છે.
$HCO_3^{-}$ બંને તરીકે વર્તી શકે છે:
$HCO_3^{-} + H^{+} \rightleftharpoons H_2CO_3$ (બ્રોન્સ્ટેડ બેઇઝ તરીકે)
$HCO_3^{-} \rightleftharpoons H^{+} + CO_3^{2-}$ (બ્રોન્સ્ટેડ એસિડ તરીકે)
આવી સ્પીસીઝને ઉભયગુણી (amphoteric) સ્પીસીઝ કહેવામાં આવે છે.
7
ChemistryMediumMCQKVPY · 2009
એક મોલ વાયુ માટે ઉષ્મા ધારિતાનો ગુણોત્તર $C_p / C_V$ એ $1.67$ છે. તો તે વાયુ કયો છે?
A
$He$
B
$H_2$
C
$CO_2$
D
$CH_4$

Solution

(A) અચળ દબાણે મોલર ઉષ્મા ધારિતા $(C_p)$ અને અચળ કદ $(C_V)$ પરની ઉષ્મા ધારિતાનો ગુણોત્તર એડિયાબેટિક ઇન્ડેક્સ $\gamma = C_p / C_V$ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે.
એક પરમાણ્વીય વાયુ માટે,મુક્તિના અંશો $f = 3$ છે,તેથી $\gamma = 1 + (2/f) = 1 + 2/3 \approx 1.67$.
દ્વિ-પરમાણ્વીય વાયુ માટે,મુક્તિના અંશો $f = 5$ છે,તેથી $\gamma = 1 + 2/5 = 1.40$.
ત્રિ-પરમાણ્વીય વાયુ માટે,મુક્તિના અંશો $f = 6$ છે,તેથી $\gamma = 1 + 2/6 \approx 1.33$.
આપેલ છે કે $C_p / C_V = 1.67$,તેથી વાયુ એક પરમાણ્વીય હોવો જોઈએ.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$He$ (હિલિયમ) એ નિષ્ક્રિય વાયુ છે અને તે એક પરમાણ્વીય છે,જ્યારે $H_2$,$CO_2$,અને $CH_4$ બહુ-પરમાણ્વીય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
8
ChemistryDifficultMCQKVPY · 2009
$CO$ સાથે આઈસોઈલેક્ટ્રોનિક (સમાન ઈલેક્ટ્રોન ધરાવતો) આયન કયો છે?
A
$O_2^{+}$
B
$O_2^{-}$
C
$CN^{-}$
D
$N_2^{+}$

Solution

(C) આઈસોઈલેક્ટ્રોનિક સ્પીસીઝ એટલે એવી સ્પીસીઝ કે જેમાં ઈલેક્ટ્રોનની સંખ્યા સમાન હોય.
$CO$ માં કુલ ઈલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $6 + 8 = 14$ છે.
$(A)$ $O_2^{+}$ માં કુલ ઈલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $8 + 8 - 1 = 15$ છે.
$(B)$ $O_2^{-}$ માં કુલ ઈલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $8 + 8 + 1 = 17$ છે.
$(C)$ $CN^{-}$ માં કુલ ઈલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $6 + 7 + 1 = 14$ છે.
$(D)$ $N_2^{+}$ માં કુલ ઈલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $7 + 7 - 1 = 13$ છે.
આમ,$CN^{-}$ એ $CO$ સાથે આઈસોઈલેક્ટ્રોનિક છે.
9
ChemistryMediumMCQKVPY · 2009
$CH_4$,$CO_2$,$H_2O$ અને $SO_2$ માંથી કોનો બંધકોણ સૌથી વધુ છે?
A
$CH_4$
B
$CO_2$
C
$H_2O$
D
$SO_2$

Solution

(B) બંધકોણ એ સંકરણ અને મધ્યસ્થ પરમાણુ પરના અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મોની સંખ્યા પર આધાર રાખે છે.
$1$. $CH_4$: $sp^3$ સંકરણ,સમચતુષ્ફલકીય ભૂમિતિ,બંધકોણ = $109.5^{\circ}$.
$2$. $CO_2$: $sp$ સંકરણ,રેખીય ભૂમિતિ,બંધકોણ = $180^{\circ}$.
$3$. $H_2O$: $2$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મો સાથે $sp^3$ સંકરણ,કોણીય ભૂમિતિ,બંધકોણ = $104.5^{\circ}$.
$4$. $SO_2$: $1$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ સાથે $sp^2$ સંકરણ,કોણીય ભૂમિતિ,બંધકોણ $\approx 119^{\circ}$.
આમ,$CO_2$ નો બંધકોણ સૌથી વધુ $180^{\circ}$ છે.
10
ChemistryMediumMCQKVPY · 2009
ઓક્ઝેલિક એસિડ જ્યારે એસિડની હાજરીમાં પોટેશિયમ પરમેંગેનેટ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે,ત્યારે શું ઉત્પન્ન થાય છે?
A
$O_2$
B
$C$
C
$CO$
D
$CO_2$

Solution

(D) .
ઓક્ઝેલિક એસિડ,જ્યારે એસિડ $(H^{+})$ ની હાજરીમાં પોટેશિયમ પરમેંગેનેટ $(KMnO_4)$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે,ત્યારે તેનું ઓક્સિડેશન થઈને કાર્બન ડાયોક્સાઇડ $(CO_2)$ વાયુ ઉત્પન્ન થાય છે.
સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$2 KMnO_4 + 5 H_2C_2O_4 + 6 H^{+} \longrightarrow 2 Mn^{2+} + 2 K^{+} + 10 CO_2 + 8 H_2O$
11
ChemistryMediumMCQKVPY · 2009
$400 \ K$ તાપમાને $N_2 + 3H_2 \rightleftharpoons 2NH_3$ પ્રક્રિયા માટે સંતુલન અચળાંક $41$ છે. સમાન તાપમાને $\frac{1}{2} N_2 + \frac{3}{2} H_2 \rightleftharpoons NH_3$ પ્રક્રિયા માટે સંતુલન અચળાંક કોની નજીક હશે?
A
$41$
B
$20.5$
C
$6.4$
D
$1681$

Solution

(C) આપેલ પ્રક્રિયા: $N_2 + 3H_2 \rightleftharpoons 2NH_3$ માટે $K_C = 41 \dots (i)$
પ્રક્રિયા: $\frac{1}{2} N_2 + \frac{3}{2} H_2 \rightleftharpoons NH_3 \dots (ii)$ માટે
સમીકરણ $(ii)$ એ સમીકરણ $(i)$ ને $2$ વડે ભાગવાથી મળે છે.
તેથી,નવો સંતુલન અચળાંક $K_C^{\prime} = (K_C)^{1/2} = \sqrt{K_C}$ થશે.
$K_C^{\prime} = \sqrt{41} \approx 6.4$.
12
ChemistryEasyMCQKVPY · 2009
$HCO_3^-$ અને $NH_3$ ના સંયુગ્મી બેઇઝ (conjugate bases) અનુક્રમે કયા છે?
A
$H_2CO_3$ અને $NH_4^+$
B
$CO_3^{2-}$ અને $NH_2^-$
C
$H_2CO_3$ અને $NH_2^-$
D
$CO_3^{2-}$ અને $NH_4^+$

Solution

(B) સંયુગ્મી બેઇઝ એ એસિડમાંથી પ્રોટોન $(H^+)$ દૂર કરવાથી બને છે.
$HCO_3^-$ માંથી પ્રોટોન દૂર કરતા $CO_3^{2-}$ મળે છે.
$NH_3$ માંથી પ્રોટોન દૂર કરતા $NH_2^-$ મળે છે.
આમ,સંયુગ્મી બેઇઝ $CO_3^{2-}$ અને $NH_2^-$ છે.
$HCO_3^- \rightleftharpoons CO_3^{2-} + H^+$
$NH_3 \rightleftharpoons NH_2^- + H^+$
13
ChemistryMediumMCQKVPY · 2009
નીચેનામાંથી કયા સંયોજનો એરોમેટિક છે?
Question diagram
A
$I$ અને $II$
B
$I$ અને $III$
C
$II$ અને $III$
D
$II$ અને $IV$

Solution

(D) એરોમેટિક સંયોજનો તે છે જે નીચેની શરતોનું પાલન કરે છે:
$(i)$ સંયોજન ચક્રીય અને સમતલીય હોવું જોઈએ.
$(ii)$ વલયમાં $\pi$ ઇલેક્ટ્રોનનું સંપૂર્ણ વિસ્થાનિકરણ (delocalization) થવું જોઈએ.
$(iii)$ તે હ્યુકેલના નિયમનું પાલન કરતું હોવું જોઈએ,એટલે કે તેમાં $(4n+2) \pi$ ઇલેક્ટ્રોન હોવા જોઈએ,જ્યાં $n$ એ પૂર્ણાંક છે $(n = 0, 1, 2, \dots)$.
આપેલ બંધારણોનું વિશ્લેષણ:
$(I)$ ફુલ્વીન: તે નોન-એરોમેટિક છે કારણ કે બાહ્ય દ્વિબંધ બંધારણને અસમતલીય બનાવે છે અથવા સતત સંયુગ્મન (conjugation) અટકાવે છે.
$(II)$ એઝ્યુલીન: તેમાં $10 \pi$ ઇલેક્ટ્રોન ($n=2$ માટે $4n+2$) છે,તે ચક્રીય અને સમતલીય છે. તે એરોમેટિક છે.
$(III)$ સાયક્લોહેપ્ટાટ્રાયન: તે નોન-એરોમેટિક છે કારણ કે એક કાર્બન પરમાણુ $sp^3$ સંકરણ ધરાવે છે,જે સતત સંયુગ્મનને તોડે છે.
$(IV)$ થાયોફીન: તેમાં સલ્ફર પરના અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ સાથે કુલ $6 \pi$ ઇલેક્ટ્રોન ($n=1$ માટે $4n+2$) છે. તે એરોમેટિક છે.
આમ,સંયોજનો $(II)$ અને $(IV)$ એરોમેટિક છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(d)$ છે.
Solution diagram
14
ChemistryDifficultMCQKVPY · 2009
નીચે દર્શાવેલ ન્યુમેન પ્રક્ષેપણ (Newman projection) ને શું કહેવામાં આવે છે?
Question diagram
A
ગ્રસ્ત (eclipsed) સંરૂપણ
B
સાંતરિત (staggered) સંરૂપણ
C
સ્ક્યુ (skewed) સંરૂપણ
D
ગોશ (gauche) સંરૂપણ

Solution

(D) સાચો જવાબ $(D)$ છે.
આપેલ $n$-બ્યુટેનના ન્યુમેન પ્રક્ષેપણમાં,બે મિથાઈલ $(-CH_3)$ સમૂહો એકબીજાથી $60^{\circ}$ ના ડાયહેડ્રલ ખૂણે છે.
આ વિશિષ્ટ સાંતરિત સંરૂપણ,જેમાં મોટા સમૂહો એકબીજાની નજીક હોય છે,તેને ગોશ (gauche) સંરૂપણ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
15
ChemistryDifficultMCQKVPY · 2009
$10 \ mL$ $0.1 \ M$ $H_2SO_4$ અને $10 \ mL$ $0.1 \ M$ $KOH$ ના જલીય મિશ્રણમાં હાઇડ્રોજન આયન સાંદ્રતા . . . . . . $M$ છે.
A
$0.1$
B
$0.05$
C
$0.2$
D
$0.02$

Solution

(B) $H_2SO_4$ એ દ્વિ-પ્રોટોનિક એસિડ છે,તેથી $10 \ mL$ $0.1 \ M$ $H_2SO_4$ માંથી $2 \times 10 \times 0.1 = 2 \ mmol$ $H^{+}$ આયનો મળે છે.
$KOH$ એ એક-પ્રોટોનિક બેઇઝ છે,તેથી $10 \ mL$ $0.1 \ M$ $KOH$ માંથી $10 \times 0.1 = 1 \ mmol$ $OH^{-}$ આયનો મળે છે.
તટસ્થીકરણ પછી,બાકી રહેલા $H^{+}$ આયનો $= 2 - 1 = 1 \ mmol$.
મિશ્રણનું કુલ કદ $= 10 \ mL + 10 \ mL = 20 \ mL$.
તેથી,$[H^{+}] = \frac{1 \ mmol}{20 \ mL} = 0.05 \ M$.
16
ChemistryMediumMCQKVPY · 2009
$10 \, mL$ $0.1 \, M$ $NH_4OH$ અને $10 \, mL$ $1 \, M$ $NH_4Cl$ ના મિશ્રણનું $pH$ $8$ હોય,તો $NH_4OH$ નું $pK_b$ મૂલ્ય કોની નજીક હશે?
A
$3$
B
$5$
C
$7$
D
$9$

Solution

(B) આ મિશ્રણ એક બેઝિક બફર છે જે નિર્બળ બેઝ $(NH_4OH)$ અને પ્રબળ એસિડ સાથેના તેના ક્ષાર $(NH_4Cl)$ નું બનેલું છે.
$pH = 8$,તેથી $pOH = 14 - 8 = 6$.
બેઝિક બફર માટે હેન્ડરસન-હેસલબેક સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા:
$pOH = pK_b + \log \frac{[Salt]}{[Base]}$
અહીં,$[Salt] = [NH_4Cl] = 1 \, M$ અને $[Base] = [NH_4OH] = 0.1 \, M$.
કિંમતો મૂકતા:
$6 = pK_b + \log \left( \frac{1}{0.1} \right)$
$6 = pK_b + \log(10)$
$6 = pK_b + 1$
$pK_b = 6 - 1 = 5$.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
17
ChemistryMediumMCQKVPY · 2009
ઘરગથ્થુ રસોઈ ગેસના સિલિન્ડરમાં $11.6 \, kg$ બ્યુટેન હોય છે. બ્યુટેનના દહન માટેની થર્મોકેમિકલ પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$2 C_4H_{10(g)} 13 O_{2(g)} \longrightarrow 8 CO_{2(g)} 10 H_2O_{(l)}$
$\Delta H = -2658 \, kJ/mol$
જો ઘરને દરરોજ $15000 \, kJ$ ઉર્જાની જરૂર હોય,તો રસોઈ ગેસનો સિલિન્ડર આશરે $...... \, {\text{દિવસ}}$ ચાલશે.
A
$64$
B
$45$
C
$20$
D
$35$

Solution

(D) બ્યુટેન $(C_4H_{10})$ નું મોલર દળ $58 \, g/mol$ છે.
બ્યુટેનના દહન માટે $\Delta H = -2658 \, kJ/mol$ છે.
$58 \, g$ બ્યુટેન $2658 \, kJ$ ઉર્જા આપે છે.
તેથી,$11.6 \, kg$ $(11600 \, g)$ બ્યુટેન દ્વારા મળતી કુલ ઉર્જા $= \frac{2658}{58} \times 11600 = 531600 \, kJ$ છે.
દૈનિક જરૂરિયાત $15000 \, kJ$ હોવાથી,સિલિન્ડર ચાલશે તે દિવસોની સંખ્યા $= \frac{531600}{15000} = 35.44 \approx 35 \, {\text{દિવસ}}$.
18
ChemistryMediumMCQKVPY · 2009
નીચે આપેલી પ્રક્રિયાઓ અને તેમના સંતુલન અચળાંકો માટે,
$CuCl_4^{2-} + Br^{-} \rightleftharpoons CuCl_3Br^{2-} + Cl^{-}$; $K_1$
$CuCl_3Br^{2-} + Br^{-} \rightleftharpoons CuCl_2Br_2^{2-} + Cl^{-}$; $K_2$
$CuCl_2Br_2^{2-} + Br^{-} \rightleftharpoons CuClBr_3^{2-} + Cl^{-}$; $K_3$
$CuClBr_3^{2-} + Br^{-} \rightleftharpoons CuBr_4^{2-} + Cl^{-}$; $K_4$
પ્રક્રિયા $CuCl_4^{2-} + 3Br^{-} \rightleftharpoons CuClBr_3^{2-} + 3Cl^{-}$ માટે સંતુલન અચળાંક $K$ શું થશે?
A
$K_1 K_2 K_3$
B
$K_1 K_2 K_3 K_4$
C
$K_1 + K_2 + K_3$
D
$\frac{1}{K_1 K_2 K_3}$

Solution

(A) લક્ષ્ય પ્રક્રિયા $CuCl_4^{2-} + 3Br^{-} \rightleftharpoons CuClBr_3^{2-} + 3Cl^{-}$ મેળવવા માટે,આપણે પ્રથમ ત્રણ આપેલી પ્રક્રિયાઓનો સરવાળો કરીએ છીએ:
$(i)$ $CuCl_4^{2-} + Br^{-} \rightleftharpoons CuCl_3Br^{2-} + Cl^{-}$; $K_1$
$(ii)$ $CuCl_3Br^{2-} + Br^{-} \rightleftharpoons CuCl_2Br_2^{2-} + Cl^{-}$; $K_2$
$(iii)$ $CuCl_2Br_2^{2-} + Br^{-} \rightleftharpoons CuClBr_3^{2-} + Cl^{-}$; $K_3$
જ્યારે પ્રક્રિયાઓનો સરવાળો કરવામાં આવે છે,ત્યારે તેમના સંતુલન અચળાંકોનો ગુણાકાર થાય છે.
તેથી,$K = K_1 \times K_2 \times K_3$.
19
ChemistryMCQKVPY · 2009
${ }^{234}Th_{90}$ નું રૂપાંતર રેડિયોએક્ટિવ ક્ષયની શ્રેણી દ્વારા ${ }^{206}Pb_{82}$ માં થાય છે. આ રૂપાંતરમાં ગુમાવેલા આલ્ફા અને બીટા કણોની સંખ્યા અનુક્રમે કેટલી હશે?
A
$6$ અને $6$
B
$4$ અને $2$
C
$6$ અને $7$
D
$7$ અને $6$

Solution

(D) રેડિયોએક્ટિવ ક્ષયની પ્રક્રિયા આ મુજબ દર્શાવી શકાય: ${ }^{234}Th_{90} \longrightarrow { }^{206}Pb_{82} + x({ }^{4}He_{2}) + y({ }^{0}e_{-1})$.
$1$. દળ ક્રમાંકનું સંરક્ષણ:
$234 = 206 + 4x$
$4x = 234 - 206 = 28$
$x = 7$ (આલ્ફા કણોની સંખ્યા).
$2$. પરમાણુ ક્રમાંકનું સંરક્ષણ:
$90 = 82 + 2x - y$
$90 = 82 + 2(7) - y$
$90 = 82 + 14 - y$
$90 = 96 - y$
$y = 6$ (બીટા કણોની સંખ્યા).
તેથી,ગુમાવેલા આલ્ફા અને બીટા કણોની સંખ્યા અનુક્રમે $7$ અને $6$ છે.
20
ChemistryMediumMCQKVPY · 2009
તત્વ $X$ જે $XCl_4$ પ્રકારની સ્થાયી નીપજ બનાવે છે તે $....$ છે.
A
$Al$
B
$Na$
C
$Ca$
D
$Si$

Solution

(D)
તત્વ $X$ એ $XCl_4$ પ્રકારની સ્થાયી નીપજ બનાવે છે,તેથી તે ચતુઃસંયોજક $(tetravalent)$ હોવું જોઈએ.
આપેલા તત્વોમાં,$Al$ ત્રિસંયોજક છે,$Na$ એકસંયોજક છે,$Ca$ દ્વિસંયોજક છે અને $Si$ ચતુઃસંયોજક છે.
આમ,$Si$ એ $SiCl_4$ બનાવે છે,જે એક સ્થાયી સંયોજન છે.
તેથી,વિકલ્પ $(d)$ સાચો છે.
21
ChemistryMediumMCQKVPY · 2009
$NH_4Cl$ અને $NaCl$ ના મિશ્રણને શેના દ્વારા અલગ કરી શકાય છે?
A
ગાળણ (filtration)
B
નિસ્યંદન (distillation)
C
ઉર્ધ્વપાતન (sublimation)
D
નિતારણ (decantation)

Solution

(C)
$NH_4Cl$ અને $NaCl$ ના મિશ્રણને ઉર્ધ્વપાતનની પ્રક્રિયા દ્વારા અલગ કરી શકાય છે.
આ પ્રક્રિયામાં,ઘન પદાર્થ પ્રવાહી અવસ્થામાં આવ્યા વિના સીધો વાયુ અવસ્થામાં રૂપાંતરિત થાય છે.
ગરમ કરવા પર $NH_4Cl$ ઉર્ધ્વપાતિત થાય છે,જ્યારે $NaCl$ ઉર્ધ્વપાતિત થતું નથી.
પ્રક્રિયા નીચે મુજબ લખી શકાય:
$NH_4Cl_{(s)} \longrightarrow NH_{3(g)} + HCl_{(g)}$
22
ChemistryMediumMCQKVPY · 2009
જે જોડીમાં પ્રથમ સંયોજન આયનીય અને બીજું સંયોજન સહસંયોજક હોય,તે છે
A
$Fe(OH)_2, CH_3OH$
B
$Fe(OH)_2, Cu(OH)_2$
C
$CH_3OH, CH_3CH_2OH$
D
$Ca(OH)_2, Cu(OH)_2$

Solution

(A) આયનીય સંયોજન સામાન્ય રીતે ધાતુના કેશન અને અધાતુના એનાયન વચ્ચેના સ્થિર વિદ્યુતીય આકર્ષણ દ્વારા રચાય છે,જ્યારે સહસંયોજક સંયોજન અધાતુ પરમાણુઓ વચ્ચે ઇલેક્ટ્રોનની ભાગીદારી દ્વારા રચાય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાં:
$Fe(OH)_2$ એ આયનીય સંયોજન છે.
$CH_3OH$ (મિથેનોલ) એ સહસંયોજક સંયોજન છે.
તેથી,સાચી જોડી જેમાં પ્રથમ આયનીય અને બીજું સહસંયોજક છે તે $Fe(OH)_2$ અને $CH_3OH$ છે.
23
ChemistryMediumMCQKVPY · 2009
પ્રક્રિયા $SO_2 + 2H_2S \longrightarrow 3S + 2H_2O$ માં,કયો પદાર્થ ઓક્સિડેશન પામે છે?
A
$SO_2$
B
$H_2O$
C
$S$
D
$H_2S$

Solution

(D) આપેલી પ્રક્રિયામાં: $SO_2 + 2H_2S \longrightarrow 3S + 2H_2O$
$1$. ઓક્સિડેશન એટલે ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવવા અથવા હાઇડ્રોજન દૂર થવો.
$2$. $H_2S$ માં સલ્ફરનો ઓક્સિડેશન આંક $-2$ છે,જે નીપજ $S$ માં $0$ થાય છે.
$3$. સલ્ફરનો ઓક્સિડેશન આંક $-2$ થી વધીને $0$ થતો હોવાથી,$H_2S$ ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવે છે અને તેનું ઓક્સિડેશન થાય છે.
$4$. તેથી,ઓક્સિડેશન પામતો પદાર્થ $H_2S$ છે.
24
ChemistryMediumMCQKVPY · 2009
સોડિયમ ઓક્સાઈડ પાણીમાં ઓગળીને સોડિયમ હાઈડ્રોક્સાઈડ આપે છે,જે તેના કયા ગુણધર્મનું સૂચન કરે છે?
A
એસિડિક ગુણધર્મ
B
બેઝિક ગુણધર્મ
C
એમ્ફોટેરિક ગુણધર્મ
D
આયોનિક ગુણધર્મ

Solution

(B) .
$Na_2O + H_2O \longrightarrow 2 \, NaOH$
$Na_2O$ એ ધાતુનો ઓક્સાઈડ હોવાથી,તે પાણી સાથે પ્રક્રિયા કરીને $NaOH$ બનાવે છે,જે એક પ્રબળ બેઝ છે. આ પ્રક્રિયા $Na_2O$ ના બેઝિક ગુણધર્મની પુષ્ટિ કરે છે.
25
ChemistryMediumMCQKVPY · 2009
આદર્શ વાયુ માટે,બોઈલનો નિયમ નીચેનામાંથી કયા આલેખ દ્વારા શ્રેષ્ઠ રીતે દર્શાવવામાં આવે છે?
A
Option A
B
Option B
C
Option C
D
Option D

Solution

(C) બોઈલના નિયમ મુજબ,અચળ તાપમાને આદર્શ વાયુના નિશ્ચિત દળનું દબાણ $(p)$ તેના કદ $(V)$ ના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં હોય છે.
$\therefore p \propto \frac{1}{V}$ અથવા $pV = \text{અચળ}$.
જ્યારે $p$ ને $V$ ની વિરુદ્ધ આલેખવામાં આવે ત્યારે આ સંબંધ લંબચોરસ હાયપરબોલા દર્શાવે છે.
તેથી,$p$ અને $V$ વચ્ચે વ્યસ્ત સંબંધ દર્શાવતો આલેખ બોઈલના નિયમનું સાચું નિરૂપણ છે.
26
ChemistryDifficultMCQKVPY · 2009
$(i) \ 0.1 \ M \ HCl_{(aq)}$,$(ii) \ 0.1 \ M \ KOH$,$(iii)$ ટામેટાનો રસ અને $(iv)$ શુદ્ધ પાણીના $pH$ મૂલ્યો નીચે મુજબનો ક્રમ અનુસરે છે.
A
$i < iii < iv < ii$
B
$iii < i < iv < ii$
C
$i < ii < iii < iv$
D
$iv < iii < ii < i$

Solution

(A) $pH$ મૂલ્યો નીચે મુજબ નક્કી કરવામાં આવે છે:
$(i)$ $0.1 \ M \ HCl$ એ પ્રબળ એસિડ છે,તેથી તેનો $pH = -\log[H^+] = -\log(0.1) = 1$.
(ii) $0.1 \ M \ KOH$ એ પ્રબળ બેઇઝ છે,તેથી તેનો $pOH = -\log[OH^-] = 1$,જેનો અર્થ છે કે $pH = 14 - 1 = 13$.
(iii) ટામેટાનો રસ એસિડિક છે,જેનો $pH$ સામાન્ય રીતે $4.0 - 4.5$ ની રેન્જમાં હોય છે.
(iv) શુદ્ધ પાણી તટસ્થ છે,જેનો $pH = 7.0$ ($25^{\circ}C$ પર) હોય છે.
આ મૂલ્યોની સરખામણી કરતા: $1 (i) < 4.0-4.5 (iii) < 7.0 (iv) < 13 (ii)$.
તેથી,સાચો ક્રમ $i < iii < iv < ii$ છે.
27
ChemistryMediumMCQKVPY · 2009
$C_3H_4$ ના શક્ય બંધારણીય સમઘટકોની સંખ્યા $...$ છે.
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$4$

Solution

(B) . આણ્વીય સૂત્ર $C_3H_4$ માટે અસંતૃપ્તતાની માત્રા $2$ છે. શક્ય બંધારણીય સમઘટકો નીચે મુજબ છે:
$1$. પ્રોપાઇન: $CH_3-C\equiv CH$
$2$. સાયક્લોપ્રોપીન: એક દ્વિબંધ ધરાવતી ત્રણ સભ્યોની વલય રચના.
28
ChemistryMediumMCQKVPY · 2009
ચાર સંયોજનો $(i)$ એસિટોન,$(ii)$ પ્રોપેનોલ,$(iii)$ મિથાઈલ એસિટેટ અને $(iv)$ પ્રોપિયોનિક એસિડ પૈકી,કયા બે સંયોજનો સમઘટકો છે?
A
મિથાઈલ એસિટેટ અને એસિટોન
B
મિથાઈલ એસિટેટ અને પ્રોપેનોલ
C
પ્રોપિયોનિક એસિડ અને મિથાઈલ એસિટેટ
D
પ્રોપિયોનિક એસિડ અને એસિટોન

Solution

(C) આપેલા સંયોજનોના આણ્વીય સૂત્રો નીચે મુજબ છે:
એસિટોન: $C_3H_6O$
પ્રોપેનોલ: $C_3H_8O$
મિથાઈલ એસિટેટ: $C_3H_6O_2$
પ્રોપિયોનિક એસિડ: $C_3H_6O_2$
પ્રોપિયોનિક એસિડ $(CH_3CH_2COOH)$ અને મિથાઈલ એસિટેટ $(CH_3COOCH_3)$ બંનેના આણ્વીય સૂત્રો સમાન $(C_3H_6O_2)$ છે પરંતુ તેમના ક્રિયાશીલ સમૂહો અલગ હોવાથી,તેઓ ક્રિયાશીલ સમૂહના સમઘટકો છે.
29
ChemistryMediumMCQKVPY · 2009
$1$ મોલ નાઇટ્રોજન વાયુ $3.01 \times 10^{23}$ અણુઓ હાઇડ્રોજન વાયુ સાથે પ્રક્રિયા કરીને શું ઉત્પન્ન કરે છે?
A
$1$ મોલ એમોનિયા
B
$2.0 \times 10^{23}$ એમોનિયાના અણુઓ
C
$2$ મોલ એમોનિયા
D
$3.01 \times 10^{23}$ એમોનિયાના અણુઓ

Solution

(B) પ્રક્રિયા માટેનું સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ: $N_2 + 3H_2 \rightleftharpoons 2NH_3$ છે.
આપેલ છે: $1$ મોલ $N_2$ અને $3.01 \times 10^{23}$ અણુઓ $H_2$.
$1$ મોલ $H_2$ માં $6.022 \times 10^{23}$ અણુઓ હોય છે,તેથી $H_2$ ના મોલની સંખ્યા $\frac{3.01 \times 10^{23}}{6.022 \times 10^{23}} = 0.5$ મોલ છે.
સ્ટોઇકિયોમેટ્રી મુજબ,$3$ મોલ $H_2$ માંથી $2$ મોલ $NH_3$ મળે છે.
તેથી,$0.5$ મોલ $H_2$ માંથી $\frac{2}{3} \times 0.5 = \frac{1}{3}$ મોલ $NH_3$ ઉત્પન્ન થશે.
$NH_3$ ના અણુઓની સંખ્યા $= \frac{1}{3} \times 6.022 \times 10^{23} \approx 2.0 \times 10^{23}$ અણુઓ.
આમ,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
30
ChemistryMCQKVPY · 2009
સાબુનીકરણ (Saponification) એટલે શું?
A
એસ્ટરનું જળવિભાજન
B
એમાઈડનું જળવિભાજન
C
ઈથરનું જળવિભાજન
D
એસિડ ક્લોરાઈડનું જળવિભાજન

Solution

(A) . સાબુનીકરણ એ એસ્ટર (સામાન્ય રીતે ટ્રાયગ્લિસરાઈડ) ના આલ્કલાઇન જળવિભાજનની પ્રક્રિયા છે,જે ગ્લિસરોલ અને સાબુ (ફેટી એસિડનો ક્ષાર) ઉત્પન્ન કરે છે. આ પ્રક્રિયા નીચે મુજબ દર્શાવી શકાય:
$(C_{17}H_{35}COO)_3C_3H_5 + 3NaOH$ $\xrightarrow{\Delta} 3C_{17}H_{35}COO^-Na^+ (\text{સાબુ}) + C_3H_5(OH)_3 (\text{ગ્લિસરોલ})$
31
ChemistryDifficultMCQKVPY · 2009
$NaCl$ ની સાંદ્ર $H_2SO_4$ સાથેની પ્રક્રિયાથી એક વાયુ $X$ મુક્ત થાય છે જે ભીના ભૂરા લિટમસ પેપરને લાલ બનાવે છે. જ્યારે વાયુ $X$ ને પાણીમાં નિલંબિત ઈંડાના કવચના પાવડર ધરાવતી ટેસ્ટ ટ્યુબમાં પસાર કરવામાં આવે છે,ત્યારે બીજો વાયુ $Y$ ઉત્પન્ન થાય છે જે ચૂનાના પાણીને દૂધિયું બનાવે છે. વાયુઓ $X$ અને $Y$ અનુક્રમે છે:
A
$HCl$ અને $CO_2$
B
$Cl_2$ અને $CO_2$
C
$SO_2$ અને $CO_2$
D
$SO_2$ અને $HCl$

Solution

(A) સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
જ્યારે સાંદ્ર સલ્ફ્યુરિક એસિડ $NaCl$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે,ત્યારે સોડિયમ બાયસલ્ફેટ અને $HCl$ વાયુ $(X)$ બને છે. $HCl$ વાયુ સ્વભાવે એસિડિક છે અને તે ભૂરા લિટમસ પેપરને લાલ બનાવે છે.
$2NaCl + H_2SO_4 \longrightarrow Na_2SO_4 + 2HCl(g) (X)$
ઈંડાના કવચના પાવડરમાં મુખ્યત્વે કેલ્શિયમ કાર્બોનેટ $(CaCO_3)$ હોય છે. જ્યારે $HCl$ વાયુ $(X)$ ને પાણીમાં ઈંડાના કવચના પાવડરના નિલંબનમાં પસાર કરવામાં આવે છે,ત્યારે તે $CaCO_3$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $CO_2$ વાયુ $(Y)$ મુક્ત કરે છે.
$CaCO_3 + 2HCl \longrightarrow CaCl_2 + H_2O + CO_2(g) (Y)$
$CO_2$ વાયુ ચૂનાના પાણીને દૂધિયું બનાવે છે કારણ કે તેમાં અદ્રાવ્ય કેલ્શિયમ કાર્બોનેટ બને છે.
આમ,વાયુઓ $X$ અને $Y$ અનુક્રમે $HCl$ અને $CO_2$ છે.
32
ChemistryMediumMCQKVPY · 2009
$222 \ mg$ કેલ્શિયમ ક્લોરાઈડ $(mol. wt. = 111)$ ધરાવતા $10 \ mL$ જલીય દ્રાવણને $100 \ mL$ સુધી મંદ કરવામાં આવે છે. પરિણામી દ્રાવણમાં ક્લોરાઈડ આયનની સાંદ્રતા $..... \ mol/L$ છે.
A
$0.02$
B
$0.01$
C
$0.04$
D
$2.0$

Solution

(C) $1$. $CaCl_2$ ના મોલની ગણતરી: $\text{moles} = \frac{222 \times 10^{-3} \ g}{111 \ g/mol} = 2 \times 10^{-3} \ mol$.
$2$. $100 \ mL$ $(0.1 \ L)$ સુધી મંદ કર્યા પછી $CaCl_2$ ની અંતિમ મોલારિટી: $M = \frac{2 \times 10^{-3} \ mol}{0.1 \ L} = 0.02 \ M$.
$3$. $CaCl_2$ નું વિયોજન: $CaCl_2 \rightarrow Ca^{2+} + 2Cl^-$.
$4$. $Cl^-$ આયનની સાંદ્રતા: $[Cl^-] = 2 \times [CaCl_2] = 2 \times 0.02 \ M = 0.04 \ mol/L$.
33
ChemistryMediumMCQKVPY · 2009
એલ્યુમિનિયમ ઊંચા તાપમાને મેંગેનીઝ ડાયોક્સાઇડનું મેંગેનીઝમાં રિડક્શન કરે છે. એક $g \ mol$ મેંગેનીઝ ડાયોક્સાઇડનું રિડક્શન કરવા માટે જરૂરી એલ્યુમિનિયમનું પ્રમાણ $.....$ છે.
A
$1/2 \ g \ mol$
B
$3/4 \ g \ mol$
C
$1 \ g \ mol$
D
$4/3 \ g \ mol$

Solution

(D)
પ્રક્રિયા માટેનું સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ:
$4 Al + 3 MnO_2 \longrightarrow 3 Mn + 2 Al_2O_3$
પ્રક્રિયાના તત્વયોગમિતિ (stoichiometry) મુજબ,$3 \ moles$ $MnO_2$ ના રિડક્શન માટે $4 \ moles$ $Al$ ની જરૂર પડે છે.
તેથી,$1 \ mole$ $MnO_2$ માટે $4/3 \ moles$ $Al$ ની જરૂર પડે.
આમ,$1 \ g \ mol$ $MnO_2$ નું રિડક્શન કરવા માટે જરૂરી $Al$ નું પ્રમાણ $4/3 \ g \ mol$ છે.
34
ChemistryMediumMCQKVPY · 2009
$HCl$ ના $10 \ mL$ જલીય દ્રાવણનો $pH$ $4$ છે. આ દ્રાવણનો $pH$ $4$ થી $5$ કરવા માટે તેમાં ઉમેરવા પડતા પાણીનું પ્રમાણ $..... \ mL$ છે.
A
$30$
B
$60$
C
$90$
D
$120$

Solution

(C) આપેલ છે,
$pH_1 = 4$,તેથી $[H^+]_1 = 10^{-4} \ M$.
પ્રારંભિક કદ $V_1 = 10 \ mL$.
મંદન પછી,$pH_2 = 5$,તેથી $[H^+]_2 = 10^{-5} \ M$.
મંદન સૂત્ર $M_1 V_1 = M_2 V_2$ નો ઉપયોગ કરતા:
$10^{-4} \times 10 = 10^{-5} \times V_2$
$V_2 = \frac{10^{-4} \times 10}{10^{-5}} = 100 \ mL$.
ઉમેરવા પડતા પાણીનું કદ = $V_2 - V_1 = 100 \ mL - 10 \ mL = 90 \ mL$.
35
ChemistryMediumMCQKVPY · 2009
જ્યારે કેલ્શિયમ કાર્બાઇડને પાણીમાં ઉમેરવામાં આવે છે,ત્યારે કયો વાયુ મુક્ત થાય છે?
A
કાર્બન ડાયોક્સાઇડ
B
હાઇડ્રોજન
C
એસીટીલીન
D
મિથેન

Solution

(C) .
જ્યારે કેલ્શિયમ કાર્બાઇડને પાણીમાં ઉમેરવામાં આવે છે,ત્યારે એસીટીલીન વાયુ મુક્ત થાય છે.
પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$\underset{\text{(Calcium Carbide)}}{CaC_2} + 2H_2O$ $\longrightarrow Ca(OH)_2 + \underset{\text{(Acetylene)}}{CH \equiv CH}$
36
ChemistryMediumMCQKVPY · 2009
આલ્કલી ધાતુઓની પરમાણ્વીય ત્રિજ્યાનો ક્રમ નીચેનામાંથી કયો છે?
A
$Li > Na > K > Cs$
B
$K > Cs > Li > Na$
C
$Na > K > Cs > Li$
D
$Cs > K > Na > Li$

Solution

(D)
સમૂહમાં ઉપરથી નીચે તરફ જતાં,આલ્કલી ધાતુઓનો પરમાણુ ક્રમાંક વધવાની સાથે તેમની કક્ષાઓની સંખ્યા વધે છે,જેના કારણે પરમાણ્વીય ત્રિજ્યામાં વધારો થાય છે.
કેન્દ્રીય વીજભાર વધવા છતાં,આંતરિક ઇલેક્ટ્રોનની શીલ્ડિંગ અસર પ્રભાવી હોવાથી પરમાણુનું કદ વધે છે.
આમ,આલ્કલી ધાતુઓની પરમાણ્વીય ત્રિજ્યાનો સાચો ક્રમ $Cs > K > Na > Li$ છે.
37
ChemistryMCQKVPY · 2009
$Nostoc$ અને $Anabaena$ માટે નીચેનામાંથી કયું વિધાન ખોટું છે?
A
$A$. $a$ અને $c$
B
$B$. $b$ અને $d$
C
$C$. $b$ અને $c$
D
$D$. $a$ અને $c$

Solution

(A) $Nostoc$ અને $Anabaena$ એ સાયનોબેક્ટેરિયા (નીલ-હરિત લીલ) છે,જે આદિકોષકેન્દ્રી સજીવો છે.
$1$. તેઓ પેશી-સ્તરીય આયોજન ધરાવતા નથી કારણ કે તેઓ એકકોષીય અથવા વસાહતી આદિકોષકેન્દ્રી છે (વિધાન $a$ ખોટું છે).
$2$. તેઓ નાઈટ્રોજન સ્થાપન માટે વિશિષ્ટ કોષો ધરાવે છે જેને હેટરોસિસ્ટ કહેવાય છે (વિધાન $b$ સાચું છે).
$3$. તેઓ પ્રકાશસંશ્લેષી છે અને વાતાવરણીય કાર્બન ડાયોક્સાઇડનું સ્થાપન કરી શકે છે (વિધાન $c$ સાચું છે).
$4$. તેઓ યુબેક્ટેરિયા તરીકે વર્ગીકૃત થયેલ છે (વિધાન $d$ સાચું છે).
આમ,માત્ર વિધાન $a$ ખોટું છે,તેથી સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
38
ChemistryMCQKVPY · 2009
જો દશાંશ $0.d25d25d25\ldots$ ને $n/27$ સ્વરૂપમાં દર્શાવી શકાય,તો $d+n$ શું હોવું જોઈએ?
A
$9$
B
$28$
C
$30$
D
$34$

Solution

(D) ધારો કે $x = 0.d25d25d25\ldots$ $(i)$
$1000$ વડે ગુણતા,$1000x = d25.d25d25\ldots$ (ii)
(ii) માંથી $(i)$ બાદ કરતા,$999x = d25$ મળે,જ્યાં $d25$ એ $100d + 25$ સંખ્યા દર્શાવે છે.
તેથી,$x = \frac{100d + 25}{999}$.
આપેલ છે કે $x = \frac{n}{27}$,તેથી $\frac{n}{27} = \frac{100d + 25}{999}$.
બંને બાજુ $27$ વડે ગુણતા,$n = \frac{100d + 25}{37}$ મળે.
$n$ પૂર્ણાંક હોવા માટે,$100d + 25$ એ $37$ વડે વિભાજ્ય હોવું જોઈએ.
$d \in \{1, 2, \ldots, 9\}$ માટે કિંમતો ચકાસતા:
જો $d = 9$ હોય,તો $100(9) + 25 = 925$.
$925 / 37 = 25$,જે પૂર્ણાંક છે.
આમ,$d = 9$ અને $n = 25$.
તેથી,$d + n = 9 + 25 = 34$.
39
ChemistryMCQKVPY · 2009
$a \ cm$ લંબાઈનો એક રેખાખંડ $l$ ને એક ઉભી રેખા $L$ ની આસપાસ ફેરવવામાં આવે છે,જેમાં રેખા $l$ ને નીચેની ત્રણ સ્થિતિઓમાંથી એકમાં રાખવામાં આવે છે: $(I)$ $l$ એ $L$ ને સમાંતર છે અને $L$ થી $r \ cm$ ના અંતરે છે,$(II)$ $l$ એ $L$ ને લંબ છે અને તેનું મધ્યબિંદુ $L$ થી $r \ cm$ ના અંતરે છે,$(III)$ $l$ અને $L$ એક જ સમતલમાં છે અને $l$ એ $L$ સાથે $30^{\circ}$ ના ખૂણે નમેલી છે અને તેનું મધ્યબિંદુ $L$ થી $r \ cm$ ના અંતરે છે. ધારો કે $A_1, A_2, A_3$ એ ઉત્પન્ન થયેલા ક્ષેત્રફળો છે. જો $r > (a / 2)$ હોય,તો
A
$A_1 < A_3 < A_2$
B
$A_2 < A_1 < A_3$
C
$A_1 = A_3 < A_2$
D
$A_1 = A_2 = A_3$

Solution

(D) કિસ્સો $I$: રેખાખંડ $l$ દ્વારા ઉત્પન્ન થયેલ ક્ષેત્રફળ એ નળાકારની વક્ર સપાટીનું ક્ષેત્રફળ છે જેની ત્રિજ્યા $r$ અને ઊંચાઈ $a$ છે.
$A_1 = 2 \pi r a$
કિસ્સો $II$: ઉત્પન્ન થયેલ ક્ષેત્રફળ એ વલયાકાર (ring) નું ક્ષેત્રફળ છે.
બાહ્ય ત્રિજ્યા $R = r + a/2$ અને આંતરિક ત્રિજ્યા $r_{in} = r - a/2$ છે.
$A_2 = \pi R^2 - \pi r_{in}^2 = 2 \pi r a$
કિસ્સો $III$: ઉત્પન્ન થયેલ ક્ષેત્રફળ એ શંકુના આડછેદ (frustum) ની પાર્શ્વ સપાટીનું ક્ષેત્રફળ છે.
ત્રાંસી ઊંચાઈ $l = a$ છે. બે વર્તુળાકાર પાયાની ત્રિજ્યાઓ $r_1 = r + a/4$ અને $r_2 = r - a/4$ છે.
$A_3 = \pi (r_1 + r_2) l = \pi (2r) a = 2 \pi r a$.
આમ,$A_1 = A_2 = A_3$.
40
ChemistryMediumMCQKVPY · 2009
ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયા કરવા માટે પસંદગીનું દ્રાવક કયું છે?
A
ડાયઈથાઈલ ઈથર
B
ક્લોરોફોર્મ
C
ઈથાઈલ એસીટેટ
D
ઈથેનોલ

Solution

(A) .
ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયાઓ કરવા માટે નિર્જળ ડાયઈથાઈલ ઈથર એ પસંદગીનું દ્રાવક છે.
આ એટલા માટે છે કારણ કે તે અત્યંત બાષ્પશીલ દ્રાવક છે,જે ઓક્સિજનને પ્રતિક્રિયાના દ્રાવણ સુધી પહોંચતા અટકાવવામાં મદદ કરે છે.
વધુમાં,ઈથરના અણુઓ ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયકના મેગ્નેશિયમ પરમાણુ સાથે સંકલન (coordinate) કરે છે,જે સંકુલના નિર્માણ દ્વારા તેને સ્થિર કરવામાં મદદ કરે છે,જે નીચે મુજબ છે:
$2(Et_2O) \rightarrow R-Mg-Br$.
41
ChemistryEasyMCQKVPY · 2009
બ્યુટેનાલની $n$-પ્રોપાઇલમેગ્નેશિયમ બ્રોમાઇડ સાથેની પ્રક્રિયાથી શું મળે છે?
A
કાઇરલ દ્વિતીયક આલ્કોહોલ
B
અકાઇરલ દ્વિતીયક આલ્કોહોલ
C
કાઇરલ તૃતીયક આલ્કોહોલ
D
અકાઇરલ તૃતીયક આલ્કોહોલ

Solution

(B) બ્યુટેનાલ $(CH_3CH_2CH_2CHO)$ ની $n$-પ્રોપાઇલમેગ્નેશિયમ બ્રોમાઇડ $(CH_3CH_2CH_2MgBr)$ સાથેની પ્રક્રિયા ન્યુક્લિયોફિલિક યોગશીલ પ્રક્રિયા છે.
પ્રથમ,ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક બ્યુટેનાલના કાર્બોનિલ કાર્બન પર હુમલો કરીને આલ્કોક્સાઇડ મધ્યવર્તી સંયોજન બનાવે છે.
એસિડિક જળવિભાજન $(H_3O^+)$ પર,આ મધ્યવર્તી સંયોજન હેપ્ટન-$4$-ઓલ $(CH_3CH_2CH_2CH(OH)CH_2CH_2CH_3)$ આપે છે.
હેપ્ટન-$4$-ઓલમાં,મધ્યસ્થ કાર્બન પરમાણુ બે સમાન $n$-પ્રોપાઇલ સમૂહો $(-CH_2CH_2CH_3)$ અને એક હાઇડ્રોજન પરમાણુ તથા એક હાઇડ્રોક્સિલ સમૂહ સાથે જોડાયેલ છે.
કેન્દ્રસ્થ કાર્બન બે સમાન સમૂહો સાથે જોડાયેલ હોવાથી,તે કાઇરલ કેન્દ્ર નથી.
તેથી,નીપજ એક અકાઇરલ દ્વિતીયક આલ્કોહોલ છે.
આમ,સાચો વિકલ્પ $(b)$ છે.
42
ChemistryMediumMCQKVPY · 2009
$[Ni(PPh_3)_2Cl_2]$ અને $[NiCl_4]^{2-}$ માં $Ni$ કેન્દ્રનું સંકરણ અનુક્રમે શું છે?
A
$dsp^2$ અને $sp^3$
B
$dsp^2$ અને $sp^2d$
C
$sp^3$ અને $sp^3$
D
$sp^3$ અને $dsp^2$

Solution

(A) $[Ni(PPh_3)_2Cl_2]$ અને $[NiCl_4]^{2-}$ બંનેમાં $Ni$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+2$ છે. $Ni(II)$ ની ઇલેક્ટ્રોનિક રચના $[Ar] 3d^8 4s^0$ છે.
$[Ni(PPh_3)_2Cl_2]$ માં,$PPh_3$ એ પ્રબળ લિગેન્ડ છે,જે $3d$ કક્ષકના ઇલેક્ટ્રોનને યુગ્મિત થવા માટે મજબૂર કરે છે,જેનાથી એક $3d$ કક્ષક ખાલી થાય છે. આ $dsp^2$ સંકરણ માટે પરવાનગી આપે છે,જે સમતલીય ચોરસ ભૂમિતિ આપે છે.
$[NiCl_4]^{2-}$ માં,$Cl^-$ એ નિર્બળ લિગેન્ડ છે,જે $3d$ કક્ષકમાં ઇલેક્ટ્રોનનું યુગ્મન કરતું નથી. તેથી,$4s$ અને $4p$ કક્ષકો $sp^3$ સંકરણ માટે વપરાય છે,જે સમચતુષ્ફલકીય ભૂમિતિ આપે છે.
તેથી,$[Ni(PPh_3)_2Cl_2]$ અને $[NiCl_4]^{2-}$ માં $Ni$ નું સંકરણ અનુક્રમે $dsp^2$ અને $sp^3$ છે.
43
ChemistryMediumMCQKVPY · 2009
એક ઘટક ધરાવતી દ્વિતીય ક્રમની પ્રક્રિયામાં,જો પ્રક્રિયકની સાંદ્રતા અડધી કરવામાં આવે,તો પ્રક્રિયાનો વેગ
A
બે ગણો વધે છે
B
ચાર ગણો વધે છે
C
અડધો થઈ જાય છે
D
ચોથા ભાગનો થઈ જાય છે

Solution

(D) દ્વિતીય ક્રમની પ્રક્રિયા માટે વેગનું સમીકરણ $r = k[A]^2$ છે,જ્યાં $k$ વેગ અચળાંક છે અને $[A]$ પ્રક્રિયકની સાંદ્રતા છે.
જો પ્રક્રિયકની સાંદ્રતા અડધી કરવામાં આવે,તો નવી સાંદ્રતા $[A]' = \frac{[A]}{2}$ થાય.
નવો વેગ $r'$ નીચે મુજબ થશે:
$r' = k(\frac{[A]}{2})^2$
$r' = k \times \frac{[A]^2}{4}$
$r' = \frac{1}{4} \times k[A]^2$
$r' = \frac{1}{4} r$
તેથી,પ્રક્રિયાનો વેગ તેના મૂળ મૂલ્યના ચોથા ભાગનો થઈ જાય છે.
44
ChemistryMediumMCQKVPY · 2009
નીચે આપેલા સંયોજનોમાં બેઝિકતાનો ક્રમ કયો છે?
$(I)$ પાઇપરીડિન
$(II)$ પિરિડિન
$(III)$ મોર્ફોલિન
$(IV)$ પાયરોલ
A
$I > III > II > IV$
B
$III > II > IV > I$
C
$II > IV > I > III$
D
$II > I > III > IV$

Solution

(A) બેઝિકતાનો સાચો ક્રમ $I > III > II > IV$ છે.
સંયોજન $I$ (પાઇપરીડિન) અને $III$ (મોર્ફોલિન) માં,નાઇટ્રોજન પરમાણુ $sp^3$-સંકરિત છે,જે તેમને સંયોજન $II$ અને $IV$ કરતા વધુ બેઝિક બનાવે છે.
$I$ અને $III$ ની વચ્ચે,સંયોજન $III$ એ $I$ કરતા ઓછું બેઝિક છે કારણ કે તેમાં રહેલા ઓક્સિજન પરમાણુની ઇલેક્ટ્રોન-આકર્ષક અસરને કારણે.
સંયોજન $II$ (પિરિડિન) અને $IV$ (પાયરોલ) માં,નાઇટ્રોજન પરમાણુ $sp^2$-સંકરિત છે.
સંયોજન $II$ માં,નાઇટ્રોજન પરમાણુ પરની અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ $sp^2$ કક્ષકમાં છે અને તે સંસ્પંદનમાં ભાગ લેતી નથી,તેથી તે પ્રોટોનેશન માટે ઉપલબ્ધ છે.
સંયોજન $IV$ માં,નાઇટ્રોજન પરમાણુ પરની અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ એરોમેટિક સેક્સટેટ (સંસ્પંદન) માં ભાગ લે છે,જે તેને સૌથી ઓછું બેઝિક બનાવે છે.
આમ,ક્રમ $I > III > II > IV$ છે.
45
ChemistryMediumMCQKVPY · 2009
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયાનો અર્ધ-આયુષ્ય સમય $30 \, min$ છે. આ જ પ્રક્રિયાને $75 \, \%$ પૂર્ણ થવા માટે જરૂરી સમય $..... \, min$ હશે.
A
$45$
B
$60$
C
$75$
D
$90$

Solution

(B)
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,વેગ અચળાંક $k = \frac{0.693}{t_{1/2}}$ છે.
આપેલ છે $t_{1/2} = 30 \, min$,તેથી $k = \frac{0.693}{30} \, min^{-1}$.
$75 \, \%$ પૂર્ણતા માટે જરૂરી સમય $t = \frac{2.303}{k} \log \frac{[A]_0}{[A]_t}$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
$75 \, \%$ પૂર્ણતા માટે,$[A]_t = 0.25[A]_0$.
તેથી,$t = \frac{2.303}{0.693/30} \log \frac{[A]_0}{0.25[A]_0} = \frac{2.303 \times 30}{0.693} \log 4 = 30 \times 2 = 60 \, min$.
46
ChemistryMediumMCQKVPY · 2009
$50 \,mL$ બેન્ઝીન (ઘનતા $= 0.879 \,g \,mL^{-1}$) માં $0.643 \,g$ સંયોજન ઉમેરતા ઠારબિંદુ $5.51^{\circ}C$ થી ઘટીને $5.03^{\circ}C$ થાય છે. જો બેન્ઝીન માટે ઠારબિંદુ અચળાંક $K_f = 5.12 \,K \,kg \,mol^{-1}$ હોય,તો સંયોજનનું આણ્વીય દળ આશરે $..... \,g \,mol^{-1}$ છે.
A
$156$
B
$88$
C
$60$
D
$312$

Solution

(A) આપેલ છે:
દ્રાવ્યનું વજન $(w_2)$ = $0.643 \,g$
ઠારબિંદુ અચળાંક $(K_f)$ = $5.12 \,K \,kg \,mol^{-1}$
ઠારબિંદુમાં અવનયન $(\Delta T_f)$ = $5.51^{\circ}C - 5.03^{\circ}C = 0.48 \,K$
બેન્ઝીનનું કદ = $50 \,mL$
બેન્ઝીનની ઘનતા = $0.879 \,g \,mL^{-1}$
દ્રાવકનું વજન $(w_1)$ = $50 \,mL \times 0.879 \,g \,mL^{-1} = 43.95 \,g$
આણ્વીય દળ $(M_2)$ શોધવા માટેનું સૂત્ર:
$M_2 = \frac{K_f \times w_2 \times 1000}{\Delta T_f \times w_1}$
$M_2 = \frac{5.12 \times 0.643 \times 1000}{0.48 \times 43.95}$
$M_2 = \frac{3292.16}{21.096} \approx 156.05 \,g \,mol^{-1}$
આમ,આણ્વીય દળ આશરે $156 \,g \,mol^{-1}$ છે.
47
ChemistryMediumMCQKVPY · 2009
નીચેના વિદ્યુતરાસાયણિક કોષને ધ્યાનમાં લો,$Zn_{(s)} + 2Ag^{+}(0.04\, M) \longrightarrow Zn^{2+}(0.28\, M) + 2Ag_{(s)}$. જો $E_{\text{cell}}^{\circ} = 2.57\, V$ હોય,તો $298\, K$ તાપમાને કોષનો $emf$ $......\, V$ છે. ($.5$ માં)
A
$2$
B
$1$
C
$0$
D
$-0$

Solution

(A) કોષની પ્રક્રિયા $Zn_{(s)} + 2Ag^{+} \longrightarrow Zn^{2+} + 2Ag_{(s)}$ છે.
અહીં,$n = 2$ (સ્થાનાંતરિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા).
$298\, K$ તાપમાને નર્ન્સ્ટ સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા:
$E_{\text{cell}} = E_{\text{cell}}^{\circ} - \frac{0.0591}{n} \log \frac{[Zn^{2+}]}{[Ag^{+}]^2}$
આપેલ કિંમતો મૂકતા:
$E_{\text{cell}} = 2.57 - \frac{0.0591}{2} \log \frac{0.28}{(0.04)^2}$
$E_{\text{cell}} = 2.57 - 0.02955 \log \frac{0.28}{0.0016}$
$E_{\text{cell}} = 2.57 - 0.02955 \log(175)$
કારણ કે $\log(175) \approx 2.243$,
$E_{\text{cell}} = 2.57 - 0.02955 \times 2.243$
$E_{\text{cell}} = 2.57 - 0.0663 \approx 2.50\, V$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
48
ChemistryMediumMCQKVPY · 2009
જ્યારે $Co(II)$ ક્લોરાઈડને સાંદ્ર $HCl$ માં ઓગાળવામાં આવે છે,ત્યારે વાદળી દ્રાવણ મળે છે. પાણી સાથે મંદ કરવા પર,રંગ ગુલાબી થઈ જાય છે કારણ કે:
A
$[CoCl_6]^{4-}$ નું $[CoCl_6]^{3-}$ માં રૂપાંતર થાય છે
B
$[CoCl_4]^{2-}$ નું $[Co(H_2O)_6]^{2+}$ માં રૂપાંતર થાય છે
C
$[Co(H_2O)_6]^{2+}$ નું $[Co(H_2O)_6]^{3+}$ માં રૂપાંતર થાય છે
D
$[CoCl_4]^{2-}$ નું $[Co(H_2O)_6]^{3+}$ માં રૂપાંતર થાય છે

Solution

(B) સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
જ્યારે $Co(II)$ ક્લોરાઈડને સાંદ્ર $HCl$ માં ઓગાળવામાં આવે છે,ત્યારે તે $[CoCl_4]^{2-}$ સંકીર્ણ બનાવે છે,જે વાદળી રંગનું હોય છે.
પાણી સાથે મંદ કરવા પર,પાણીના અણુઓ ક્લોરાઈડ લિગાન્ડ્સનું વિસ્થાપન કરે છે અને સંકીર્ણ $[Co(H_2O)_6]^{2+}$ માં રૂપાંતરિત થાય છે,જે ગુલાબી રંગનું હોય છે.
49
ChemistryMediumMCQKVPY · 2009
પ્રક્રિયા $COCl_{2(g)} \longrightarrow CO_{(g)} + Cl_{2(g)}$ માટે વેગ અચળાંક $\ln[k / (min^{-1})] = -11067 / T(K) + 31.33$ દ્વારા આપવામાં આવે છે. જે તાપમાને આ પ્રક્રિયાનો વેગ $25^{\circ} C$ કરતા બમણો થશે તે તાપમાન $..... \, ^{\circ} C$ છે.
A
$75$
B
$100$
C
$31$
D
$50$

Solution

(C) આપેલ છે,$\ln k = -\frac{11067}{T} + 31.33$.
આરેનિયસ સમીકરણ $\ln k = \ln A - \frac{E_a}{RT}$ સાથે સરખાવતા,$\frac{E_a}{R} = 11067 \, K$ મળે છે.
વેગ અચળાંક બમણો કરવા માટે,આપણે $\log \left( \frac{k_2}{k_1} \right) = \frac{E_a}{2.303 R} \left[ \frac{1}{T_1} - \frac{1}{T_2} \right]$ સંબંધનો ઉપયોગ કરીએ છીએ.
અહીં,$T_1 = 25^{\circ} C = 298 \, K$ અને $\frac{k_2}{k_1} = 2$.
કિંમતો મૂકતા: $\log 2 = \frac{11067}{2.303} \left[ \frac{1}{298} - \frac{1}{T_2} \right]$.
$0.3010 = 4805.47 \left[ 0.0033557 - \frac{1}{T_2} \right]$.
$6.2637 \times 10^{-5} = 0.0033557 - \frac{1}{T_2}$.
$\frac{1}{T_2} = 0.003293$.
$T_2 \approx 303.66 \, K \approx 31^{\circ} C$.
50
ChemistryMediumMCQKVPY · 2009
ઉપરની પ્રતિક્રિયાઓની શ્રેણીમાં,મુખ્ય નીપજો $X$ અને $Y$ શું છે?
Question diagram
A
$X = \text{2-બ્રોમોફિનોલ}, Y = \text{2-બ્રોમો-1-મેથોક્સિબેન્ઝીન}$
B
$X = \text{2-બ્રોમોફિનોલ}, Y = \text{2-હાઇડ્રોક્સિફિનોલ}$
C
$X = \text{4-બ્રોમોફિનોલ}, Y = \text{1-બ્રોમો-4-મેથોક્સિબેન્ઝીન}$
D
$X = \text{4-બ્રોમોફિનોલ}, Y = \text{4-હાઇડ્રોક્સિફિનોલ}$

Solution

(C) પ્રતિક્રિયા શ્રેણી નીચે મુજબ છે:
$1$. ફિનોલ $CS_2$ (બિન-ધ્રુવીય દ્રાવક) માં $Br_2$ સાથે પ્રતિક્રિયા આપે છે. આ ઇલેક્ટ્રોફિલિક એરોમેટિક સબસ્ટિટ્યુશન પ્રતિક્રિયા ઓર્થો-સ્થિતિ પર અવકાશી અવરોધને કારણે પેરા-આઇસોમરની રચનાને પસંદ કરે છે. આમ,$X$ એ $4$-બ્રોમોફિનોલ છે.
$2$. બીજા તબક્કામાં,$4$-બ્રોમોફિનોલ $NaOH$ સાથે પ્રતિક્રિયા આપીને સોડિયમ $4$-બ્રોમોફિનોક્સાઇડ બનાવે છે,જે પછી મિથાઈલ આયોડાઈડ $(MeI)$ સાથે ન્યુક્લિયોફિલિક સબસ્ટિટ્યુશન પ્રતિક્રિયા $(S_N2)$ દ્વારા $1$-બ્રોમો-$4$-મેથોક્સિબેન્ઝીન $(Y)$ બનાવે છે. આ વિલિયમસન ઇથર સંશ્લેષણનું ઉદાહરણ છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
51
ChemistryDifficultMCQKVPY · 2009
નીચેના રૂપાંતરણમાં,પ્રક્રિયકો $1$ અને $2$ કયા છે?
Question diagram
A
$H_2SO_4$; આલ્ક. $KMnO_4$
B
$AlCl_3$; $I_2 / NaOH$
C
$H_3PO_4$; $CHCl_3 / KOH$
D
$KOH$; $CHCl_3 / KOH$

Solution

(B) સાચો વિકલ્પ $(B)$ છે.
પ્રથમ પ્રક્રિયામાં,$AlCl_3$ એ લુઈસ એસિડ ઉદ્દીપક તરીકે કાર્ય કરે છે જે 'ફ્રાઈસ રિઅરેન્જમેન્ટ' (Fries rearrangement) પ્રક્રિયાને સરળ બનાવે છે. આ પ્રક્રિયામાં એસિલ સમૂહનું ફીનોલિક ઓક્સિજનથી એરાઈલ રિંગના ઓર્થો સ્થાન પર સ્થળાંતર થાય છે,જેનાથી ઓર્થો-હાઈડ્રોક્સીએસીટોફીનોન વ્યુત્પન્ન બને છે.
બીજી પ્રક્રિયામાં,$I_2 / NaOH$ એ હેલોફોર્મ પ્રક્રિયા માટેના પ્રક્રિયક તરીકે કાર્ય કરે છે. એરોમેટિક રિંગ સાથે જોડાયેલ મિથાઈલ કીટોન સમૂહ $(-COCH_3)$ નું ઓક્સિડેશન થઈને કાર્બોક્સિલિક એસિડ સમૂહ $(-COOH)$ બને છે અને આડપેદાશ તરીકે આયોડોફોર્મ $(CHI_3)$ ઉત્પન્ન થાય છે.
52
ChemistryMediumMCQKVPY · 2009
પાણીમાં લેડ નાઈટ્રેટનું સાંદ્ર દ્રાવણ શેમાં સંગ્રહિત કરી શકાય છે?
A
લોખંડના પાત્રમાં
B
તાંબાના પાત્રમાં
C
ઝિંકના પાત્રમાં
D
મેગ્નેશિયમના પાત્રમાં

Solution

(B) .
પાણીમાં લેડ નાઈટ્રેટ,$Pb(NO_3)_2$ ના સાંદ્ર દ્રાવણને તાંબાના પાત્રમાં સંગ્રહિત કરી શકાય છે કારણ કે તાંબુ વિદ્યુત રાસાયણિક શ્રેણીમાં લેડ કરતા ઓછું સક્રિય છે.
તેથી,તાંબુ લેડ નાઈટ્રેટના દ્રાવણમાંથી લેડને વિસ્થાપિત કરી શકતું નથી.
તેનાથી વિપરીત,લોખંડ $(Fe)$,ઝિંક $(Zn)$ અને મેગ્નેશિયમ $(Mg)$ એ લેડ $(Pb)$ કરતા વધુ સક્રિય છે અને વિસ્થાપન પ્રક્રિયા કરશે,તેથી તે સંગ્રહ માટે યોગ્ય નથી.
53
ChemistryDifficultMCQKVPY · 2009
$KNO_3$ અને $KCl$ ના દ્રાવ્યતા વક્ર (solubility curves) આપેલા છે,તો નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું નથી?
Question diagram
A
ઓરડાના તાપમાને,$KNO_3$ અને $KCl$ ની દ્રાવ્યતા સમાન નથી.
B
$KNO_3$ અને $KCl$ બંનેની દ્રાવ્યતા તાપમાન સાથે વધે છે.
C
$KCl$ ની દ્રાવ્યતા તાપમાન સાથે ઘટે છે.
D
તાપમાનમાં વધારો થતાં $KNO_3$ ની દ્રાવ્યતા $KCl$ ની સરખામણીમાં ઘણી વધારે વધે છે.

Solution

(C) સાચો જવાબ $(c)$ છે.
આપેલા દ્રાવ્યતા આલેખ પરથી સ્પષ્ટ થાય છે કે તાપમાન વધવાની સાથે $KCl$ ની દ્રાવ્યતા વધે છે. તેથી,વિધાન $(c)$ ખોટું છે.
$(a)$ આલેખ પરથી સ્પષ્ટ છે કે ઓરડાના તાપમાને $KNO_3$ અને $KCl$ ની દ્રાવ્યતાના મૂલ્યો અલગ છે,તેથી તે સમાન નથી. આમ,વિધાન $(a)$ સાચું છે.
$(b)$ $KNO_3$ અને $KCl$ બંનેના વક્ર તાપમાન વધવાની સાથે ઉપરની તરફ જાય છે,જે દર્શાવે છે કે તેમની દ્રાવ્યતા તાપમાન સાથે વધે છે. આમ,વિધાન $(b)$ સાચું છે.
$(d)$ $KNO_3$ ના વક્રનો ઢાળ $KCl$ ના વક્ર કરતા ઘણો વધારે છે,જેનો અર્થ છે કે તાપમાન વધતા $KNO_3$ ની દ્રાવ્યતા $KCl$ કરતા ઘણી વધારે વધે છે. આમ,વિધાન $(d)$ સાચું છે.
54
ChemistryMediumMCQKVPY · 2009
ઇથેનોલની આલ્કલાઇન $KMnO_4$ સાથેની પ્રક્રિયાથી $X$ મળે છે,જેની એસિડની હાજરીમાં મિથેનોલ સાથે પ્રક્રિયા કરતા મીઠી સુગંધ ધરાવતું સંયોજન $Y$ મળે છે. $X$ અને $Y$ અનુક્રમે શું છે?
A
એસીટાલ્ડિહાઇડ અને એસીટોન
B
એસીટિક એસિડ અને મિથાઇલ એસીટેટ
C
ફોર્મિક એસિડ અને મિથાઇલ ફોર્મેટ
D
ઇથિલીન અને ઇથાઇલ મિથાઇલ ઇથર

Solution

(B)
ઇથેનોલની આલ્કલાઇન $KMnO_4$ સાથેની પ્રક્રિયાથી ઓક્સિડેશન થઈને એસીટિક એસિડ $(X)$ મળે છે.
$CH_3CH_2OH \xrightarrow{\text{alkaline } KMnO_4} CH_3COOH \, (X)$
એસીટિક એસિડ $(X)$ એસિડની હાજરીમાં મિથેનોલ સાથે પ્રક્રિયા કરીને (એસ્ટરીકરણ) મિથાઇલ એસીટેટ $(Y)$ બનાવે છે,જે મીઠી સુગંધ ધરાવતું એસ્ટર છે.
$CH_3COOH + CH_3OH \xrightarrow{H^+} CH_3COOCH_3 \, (Y) + H_2O$
આમ,$X$ એ એસીટિક એસિડ છે અને $Y$ એ મિથાઇલ એસીટેટ છે.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real KVPY style covering Chemistry with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D Chemistry papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Run live KVPY mock exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo

Frequently Asked Questions

How many Chemistry questions are in KVPY 2009?

There are 54 Chemistry questions from the KVPY 2009 paper on Vedclass, each with a detailed step-by-step solution in Gujarati.

Are KVPY 2009 Chemistry solutions available in Gujarati?

Yes. All solutions on this page are in Gujarati. You can also switch to English or Hindi using the language buttons above the questions.

Can I practice KVPY 2009 Chemistry as a timed test?

Yes. Use the Vedclass Test Series to attempt a full KVPY mock test covering Chemistry with time limits and instant score analysis.

Can teachers create Chemistry papers from KVPY previous year questions?

Yes. The Vedclass Exam Paper Generator lets teachers mix KVPY Chemistry questions and generate Set A/B/C/D papers in minutes.

For Teachers & Institutes

Build a Custom Chemistry Paper

Pick KVPY 2009 Chemistry questions, set difficulty, and generate Set A/B/C/D in 2 minutes.