IIT JEE 1979 Chemistry Question Paper with Answer and Solution in Gujarati

(B) ઝિંક $(Zn)$ નો પરમાણુ ક્રમાંક $30$ છે.
$70$ દળ ક્રમાંક $(A)$ ધરાવતા આઈસોટોપ માટે,ન્યુટ્રોનની સંખ્યા $N = A - Z$ તરીકે ગણવામાં આવે છે.
$N = 70 - 30 = 40$.
ડાયપોઝિટિવ આયન $(Zn^{2+})$ બનવાની પ્રક્રિયામાં સંયોજકતા કક્ષામાંથી ઇલેક્ટ્રોન દૂર થાય છે,જે ન્યુક્લિયસમાં રહેલા પ્રોટોન કે ન્યુટ્રોનની સંખ્યાને અસર કરતું નથી.
તેથી,ન્યુટ્રોનની સંખ્યા $40$ જ રહે છે.

(A) નો પરમાણુ ક્રમાંક $6$ છે અને $O$ નો પરમાણુ ક્રમાંક $8$ છે.
$CO_2$ ના એક અણુમાં,$C$ નો $1$ પરમાણુ અને $O$ ના $2$ પરમાણુઓ હોય છે.
ઇલેક્ટ્રોનની કુલ સંખ્યા = $(1 \times 6) + (2 \times 8) = 6 + 16 = 22$ ઇલેક્ટ્રોન.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(B) અષ્ટકનો નિયમ જણાવે છે કે પરમાણુઓ $8$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોનની સ્થિર ગોઠવણી પ્રાપ્ત કરવા માટે ઇલેક્ટ્રોન મેળવે છે,ગુમાવે છે અથવા શેર કરે છે.
$CO_2$,$H_2O$,અને $O_2$ માં,બધા પરમાણુઓ ( $H_2O$ માં $H$ સિવાય) અષ્ટક પ્રાપ્ત કરે છે.
$NO$ (નાઈટ્રિક ઓક્સાઈડ) માં,નાઈટ્રોજન પરમાણુ પાસે $5$ અને ઓક્સિજન પરમાણુ પાસે $6$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન છે,જે કુલ $11$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન બનાવે છે.
સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોનની કુલ સંખ્યા એકી હોવાથી,બધા પરમાણુઓ માટે અષ્ટકનો નિયમ સંતોષવો અશક્ય છે,તેથી $NO$ એ એકી-ઇલેક્ટ્રોન ધરાવતો અણુ છે.

(A) $Law \ of \ mass \ action$ મુજબ,રાસાયણિક પ્રક્રિયાનો દર પ્રક્રિયકોના સક્રિય જથ્થા (મોલર સાંદ્રતા) ના ગુણાકારના પ્રમાણમાં હોય છે.
સક્રિય જથ્થો એટલે પદાર્થની મોલર સાંદ્રતા,એટલે કે $Active \ mass = [Concentration]$.

(C) $KCN$ માં,$K^+$ અને $CN^-$ વચ્ચેનો બંધ આયનીય છે.
સાયનાઇડ આયન $(CN^-)$ માં,કાર્બન અને નાઇટ્રોજન પરમાણુઓ વચ્ચે ત્રિ-સહસંયોજક બંધ $(C \equiv N)$ હોય છે.
તેથી,$KCN$ માં આયનીય અને સહસંયોજક બંને બંધ હોય છે.

(C) સ્થિર અવસ્થામાં, કેપેસિટર ઓપન સર્કિટ તરીકે વર્તે છે। પ્રવાહ માત્ર અવરોધકોમાંથી વહે છે। પરિપથમાં કુલ અવરોધ $R_{eq} = 20\, \Omega + 10\, \Omega = 30\, \Omega$ છે। પરિપથમાં પ્રવાહ $I = \frac{V}{R_{eq}} = \frac{100\, V}{30\, \Omega} = \frac{10}{3}\, A$ છે।
બિંદુ $A$ પરનું સ્થિતિમાન $V_A$ છે અને બિંદु $C$ પરનું સ્થિતિમાન $V_C$ છે। સ્થિતિમાનનો તફાવત $V_{AC} = V_A - V_C = 100\, V$ છે।
ધારો કે બિંદુ $B$ પરનું સ્થિતિમાન $V_B$ છે। કેપેસિટરો એક બ્રિજ જેવી રચના બનાવે છે। $A$ અને $B$ વચ્ચેનું સમતુલ્ય કેપેસિટન્સ $C_{AB} = 3\, \mu F + 3\, \mu F = 6\, \mu F$ (સમાંતર જોડાણ) છે। $B$ અને $C$ વચ્ચેનું સમતુલ્ય કેપેસિટન્સ $C_{BC} = 1\, \mu F + 1\, \mu F = 2\, \mu F$ (સમાંતર જોડાણ) છે।
શ્રેણીમાં રહેલા કેપેસિટરો માટે વોલ્ટેજ વિભાજનના સિદ્ધાંતનો ઉપયોગ કરતા (કારણ કે સ્થિર અવસ્થામાં શાખાઓ $AB$ અને $BC$ પરનો વિદ્યુતભાર $Q$ સમાન હોવો જોઈએ), આપણને મળે છે $V_{AB} = V_{total} \cdot \frac{C_{BC}}{C_{AB} + C_{BC}} = 100 \cdot \frac{2}{6+2} = 100 \cdot \frac{2}{8} = 25\, V$.
તે જ રીતે, $V_{BC} = V_{total} \cdot \frac{C_{AB}}{C_{AB} + C_{BC}} = 100 \cdot \frac{6}{6+2} = 100 \cdot \frac{6}{8} = 75\, V$.
આમ, $V_{AB} = 25\, V$ અને $V_{BC} = 75\, V$.

(C) નાઈટ્રિક ઓક્સાઈડ $(NO)$ વાતાવરણીય ઓક્સિજન સાથે પ્રક્રિયા કરીને નાઈટ્રોજન ડાયોક્સાઈડ $(NO_2)$ બનાવે છે.
રાસાયણિક સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$2 NO(g) + O_2(g) \rightarrow 2 NO_2(g)$
નાઈટ્રોજન ડાયોક્સાઈડ $(NO_2)$ એ લાલ-કથ્થઈ રંગનો વાયુ છે.