Mix Example - IMPROVEMENT IN FOOD RESOURCES Questions in Gujarati — Class 9 Science | Vedclass

Showing 21 of 221 questions in Gujarati

201

Medium

રવજોતની માતા હંમેશા વોશિંગ મશીનના સ્પિનરમાં ભીના કપડામાંથી પાણી નીચોવે છે અને પછી તેનો ઉપયોગ ફ્લોર સાફ કરવા માટે કરે છે:
$(a)$ ઉપર જણાવેલ પ્રક્રિયામાં વપરાતી તકનીકનો સિદ્ધાંત લખો.
$(b)$ આ તકનીકનો વધુ એક ઉપયોગ લખો.
$(c)$ તમે રવજોતની માતા પાસેથી શું શીખો છો?

Solution

(N/A) વપરાયેલ સિદ્ધાંત સેન્ટ્રિફ્યુગેશન (કેન્દ્રત્યાગી બળ) છે,જેમાં જ્યારે ઝડપથી ફેરવવામાં આવે છે ત્યારે ભારે કણો નીચે બેસી જાય છે અને હલકા કણો ઉપર રહે છે.
$(b)$ $(i)$ રક્ત અને પેશાબના પરીક્ષણ માટે ડાયગ્નોસ્ટિક લેબોરેટરીમાં વપરાય છે.
$(ii)$ ડેરીઓમાં અને ઘરે ક્રીમમાંથી માખણ અલગ કરવા માટે વપરાય છે.
$(c)$ રવજોતની માતા પાણીના સંરક્ષણ વિશે ચિંતિત છે. તે દર્શાવે છે કે તે પર્યાવરણ અને કુદરતી સંસાધનોની કાળજી રાખે છે. ગંદા પાણીનો પુનઃઉપયોગ કરીને,તે પર્યાવરણના કિંમતી સંસાધનોને બચાવી રહી છે.

0 likes

202

Medium

અમારી સોસાયટીના દૂધવાળાએ લેક્ટોમીટર રાખવાનું શરૂ કર્યું. તેના આ પગલાની સોસાયટીના સભ્યો દ્વારા ખૂબ પ્રશંસા કરવામાં આવી.
$(a)$ લેક્ટોમીટરનો ઉપયોગ શું છે? તે કયા સિદ્ધાંત પર કાર્ય કરે છે?
$(b)$ દૂધવાળાના કયા મૂલ્યો આ પગલા દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે?

Solution

(N/A) લેક્ટોમીટરનો ઉપયોગ દૂધની શુદ્ધતા માપવા માટે થાય છે,જે તેની સાપેક્ષ ઘનતા પર આધારિત છે. તે આર્કિમિડીઝના સિદ્ધાંત પર કાર્ય કરે છે,જે મુજબ જ્યારે કોઈ પદાર્થને પ્રવાહીમાં ડૂબાડવામાં આવે છે,ત્યારે તેના પર ઉપરની તરફ લાગતું ઉત્પ્લાવક બળ તે પદાર્થ દ્વારા વિસ્થાપિત થયેલા પ્રવાહીના વજન જેટલું હોય છે.
$(b)$ દૂધવાળા દ્વારા દર્શાવવામાં આવેલા મૂલ્યો પ્રમાણિકતા,પારદર્શિતા,સામાજિક જવાબદારી અને જાગૃતિ છે.

0 likes

203

Medium

ડાલ્ટન તત્વો માટે સંજ્ઞાઓનો ઉપયોગ કરનાર પ્રથમ વૈજ્ઞાનિક હતા. રાસાયણિક સંજ્ઞાઓ રાસાયણિક ભાષાની શબ્દાવલી તરીકે કાર્ય કરે છે. રાસાયણિક સંજ્ઞાઓનો ઉપયોગ રાસાયણિક ફેરફારોને સ્પષ્ટતા અને ચોકસાઈ સાથે વર્ણવવા માટે થાય છે. રાસાયણિક સંજ્ઞાઓ ચોક્કસ તત્વોને ઓળખવામાં મદદ કરે છે. રાસાયણિક સંજ્ઞાઓ ચોક્કસ તત્વના પરમાણુનું પ્રતિનિધિત્વ પણ કરે છે. રાસાયણિક સંજ્ઞાઓ તત્વના પરમાણ્વીય દળને પણ સૂચવે છે.
$(a)$ સંજ્ઞાઓ ચોક્કસ તત્વોને ઓળખવામાં કેવી રીતે મદદ કરે છે?
$(b)$ આપણે આપણી સુવિધા માટે રોજિંદા જીવનમાં સંજ્ઞાઓનો ઉપયોગ કેવી રીતે કરીએ છીએ?
$(c)$ સંજ્ઞાઓના ઉપયોગમાં તમને કયા મૂલ્યો જોવા મળે છે?

Solution

(N/A) દરેક તત્વની એક વિશિષ્ટ સંજ્ઞા હોય છે જે તેને અન્ય તત્વોથી અલગ પાડે છે. ઉદાહરણ તરીકે,સોડિયમની સંજ્ઞા $Na$,પારો (મર્ક્યુરી) ની $Hg$ અને સલ્ફરની $S$ છે.
$(b)$ રોજિંદા જીવનમાં,સંજ્ઞાઓ સુવિધા અને સુરક્ષા પૂરી પાડે છે. દાખલા તરીકે,રસ્તા પરના ટ્રાફિક ચિહ્નો ડ્રાઇવરોને તેમના ગંતવ્ય સુધી સુરક્ષિત રીતે પહોંચવામાં મદદ કરે છે. કપડાં પરની સંજ્ઞાઓ કાપડને કેવી રીતે સાચવવું અને ધોવું તેની સૂચનાઓ આપે છે,જે તેમની ટકાઉપણું સુનિશ્ચિત કરે છે.
$(c)$ સંજ્ઞાઓના ઉપયોગ સાથે સંકળાયેલા મૂલ્યોમાં સમયની બચત,સુરક્ષા,સુવિધા,સરળ માર્ગદર્શન,વ્યવસ્થિત અભિગમ અને કાર્યસ્થળો પર અન્યને ખલેલ પહોંચાડ્યા વિના અસરકારક રીતે સંદેશાઓ પહોંચાડવાની ક્ષમતાનો સમાવેશ થાય છે.

0 likes

204

Medium

વર્ગખંડમાં રવિના શિક્ષક થોમસનના પરમાણુ મોડેલ વિશે શીખવી રહ્યા હતા,જેમાં જણાવ્યું હતું કે પરમાણુ વિદ્યુતની દ્રષ્ટિએ તટસ્થ છે,એટલે કે તેમાં સમાન ધન અને ઋણ વીજભાર હોય છે અને પરમાણુ ધન વીજભારના ગોળાનો બનેલો છે જેમાં ઇલેક્ટ્રોન પુડિંગમાં પ્લમની જેમ જડાયેલા હોય છે. રવિએ વિચાર્યું કે તેના શિક્ષકે થોમસનના પરમાણુ મોડેલને પ્લમ પુડિંગ સાથે કેવી રીતે સરખાવ્યું,અને તેણે કલ્પના કરી કે જેમ ક્રિસમસ પુડિંગમાં સૂકા મેવા જડાયેલા હોય છે,તેમ ધન વીજભારના ગોળામાં ઇલેક્ટ્રોન જડાયેલા હોય છે.
$(a)$ તમારા મતે,રવિમાં કેવા પ્રકારના ગુણો છે?
$(b)$ થોમસનના મોડેલની મર્યાદાઓ શું છે?

Solution

(N/A) રવિ નીચેના ગુણો ધરાવે છે:
$(i)$ કલ્પનાશીલ: તે અમૂર્ત ખ્યાલોની કલ્પના કરી શકે છે.
$(ii)$ સર્જનાત્મક: તે વૈજ્ઞાનિક મોડેલોને વાસ્તવિક જીવનના ઉદાહરણો સાથે જોડે છે.
$(iii)$ જિજ્ઞાસુ: તે સામ્યતા પાછળના તર્કને સમજવા માંગે છે.
$(b)$ થોમસનના મોડેલની મર્યાદાઓ નીચે મુજબ છે:
$(i)$ તે એ સમજાવવામાં નિષ્ફળ ગયું કે પરમાણુમાં ધન અને ઋણ વીજભાર એકબીજાની આટલી નજીક કેવી રીતે ગોઠવાયેલા હોય છે.
$(ii)$ તે અન્ય વૈજ્ઞાનિકો દ્વારા કરવામાં આવેલા પ્રયોગોના પરિણામો,જેમ કે રધરફોર્ડનો આલ્ફા-કણ પ્રકીર્ણન પ્રયોગ,સમજાવી શક્યું નહીં.

0 likes

205

Medium

પોતાના વાળ ઓળ્યા પછી,સમીરે કાંસકો ટેબલ પર મૂક્યો જ્યાં કાગળના કેટલાક ટુકડા પડ્યા હતા. તેણે જોયું કે પ્લાસ્ટિકના કાંસકાએ કાગળના નાના ટુકડાઓને આકર્ષ્યા. તે આ જોઈને આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયો અને તેણે તેના શિક્ષકને આ વિશે પૂછ્યું. તેના શિક્ષકે સમીરને સમજાવ્યું કે દ્રવ્યમાં વીજભારિત કણો હોય છે અને વીજભારિત પદાર્થ વીજભાર રહિત પદાર્થને આકર્ષી શકે છે. ખાસ કરીને,સૂકા વાળ સાથે ઘસવાથી કાંસકો વીજભાર મેળવે છે,જે પછી કાગળના ટુકડાઓને આકર્ષે છે.
$(a)$ આનું અન્ય કોઈ વ્યવહારુ ઉદાહરણ આપો.
$(b)$ સમીર દ્વારા કેવા પ્રકારના ગુણો દર્શાવવામાં આવ્યા છે?

Solution

(A) કાચના સળિયાને રેશમી કાપડ સાથે ઘસવું. જ્યારે કાચના સળિયાને રેશમી કાપડ સાથે ઘસવામાં આવે છે,ત્યારે સળિયો વીજભાર મેળવે છે. જ્યારે આ વીજભારિત કાચના સળિયાને ફુલાવેલા ફુગ્ગાની નજીક લાવવામાં આવે છે,ત્યારે તે ફુગ્ગાને આકર્ષે છે.
$(b)$ સમીર દ્વારા દર્શાવવામાં આવેલા ગુણો:
$(i)$ જિજ્ઞાસુ
$(ii)$ તીક્ષ્ણ અવલોકનકાર
$(iii)$ શિક્ષકો પ્રત્યે આદર

0 likes

206

Medium

સિમરન અને રિયા વરસાદમાં ડાન્સ કરવાની મજા માણી રહ્યા હતા. અચાનક, રિયાના મનમાં એક પ્રશ્ન થયો: "પૃથ્વી પર વરસાદ કેવી રીતે પડે છે?" આના જવાબમાં, તેની મોટી બહેન સિમરને તેને જલચક્ર વિશે સમજાવ્યું કે કેવી રીતે વાદળો બને છે, જ્યારે જળાશયો ગરમ થવાને કારણે પાણીનું બાષ્પીભવન થાય છે, તે ઉપર જાય છે, વિસ્તરે છે અને ઠંડુ પડીને નાના ટીપાં બનાવે છે જે મોટા થઈને વાદળો બને છે અને આ વાદળો પૃથ્વી પર વરસાદ વરસાવે છે. સિમરને રિયાને એમ પણ કહ્યું કે આ વરસાદનું પાણી ખૂબ જ આવશ્યક અને કિંમતી છે અને તેનું સંરક્ષણ કરવું જોઈએ.
$(a)$ સિમરન દ્વારા કયા મૂલ્યો દર્શાવવામાં આવ્યા છે?
$(b)$ પાણીનું સંરક્ષણ શા માટે જરૂરી છે?

Solution

(N/A)
$(i)$ બહેન પ્રત્યે પ્રેમ અને ચિંતા।
$(ii)$ ઊંડું જ્ઞાન।
$(iii)$ પર્યાવરણ પ્રત્યે જાગૃતિ।
$(iv)$ સામાજિક જવાબદારી।
$(b)$ પાણીનું સંરક્ષણ કરવું આવશ્યક છે કારણ કે તમામ જીવન પ્રક્રિયાઓ પાણી પર આધારિત છે અને તે તમામ જીવંત સજીવોના શરીરના વજનના લગભગ $70\%$ જેટલું હોય છે. વધુમાં, ઔદ્યોગિકીકરણને કારણે પાણી પ્રદૂષિત થઈ રહ્યું છે અને ખૂબ જ ઓછી ટકાવારીમાં મીઠું પાણી ઉપલબ્ધ છે।

0 likes

207

Medium

રમણ એક દરિયાકાંઠાના ગામમાં રહે છે. તે એક માછીમારનો પુત્ર છે. જ્યારે પણ જાળમાં કોઈ બિનજરૂરી પ્રાણી આવે છે,ત્યારે તેને મારવાને બદલે તે તેને પાછું દરિયામાં છોડી દે છે.
$(a)$ જો તેણે તે પ્રાણીઓને મારી નાખ્યા હોત તો શું થયું હોત?
$(b)$ રમણનું કાર્ય પર્યાવરણને અનુકૂળ છે તે સાબિત કરવા માટે એક કારણ આપો.
$(c)$ તમે તમારી આસપાસની વનસ્પતિ અને પ્રાણીસૃષ્ટિના સંરક્ષણમાં કેવી રીતે યોગદાન આપી શકો છો? કોઈપણ બે પગલાં જણાવો.

Solution

(N/A) તે પ્રાણીઓને મારી નાખવાથી પારિસ્થિતિક સંતુલન ખોરવાઈ ગયું હોત અને આહાર શૃંખલામાં વિક્ષેપ પડ્યો હોત.
$(b)$ રમણનું કાર્ય પર્યાવરણને અનુકૂળ છે કારણ કે તે સજીવોને તેમના કુદરતી નિવાસસ્થાનમાં જીવંત રાખીને જૈવવિવિધતાનું સંરક્ષણ કરી રહ્યો છે.
$(c)$ આપણે વનસ્પતિ અને પ્રાણીસૃષ્ટિના સંરક્ષણમાં નીચે મુજબ યોગદાન આપી શકીએ છીએ:
$1$. સમુદાયના સભ્યોમાં જૈવવિવિધતાના મહત્વ વિશે જાગૃતિ ફેલાવીને.
$2$. તમામ જીવંત સજીવો પ્રત્યે સહાનુભૂતિ અને પ્રેમ કેળવીને અને લુપ્તપ્રાય પ્રજાતિઓમાંથી મેળવેલી વસ્તુઓનો ઉપયોગ ટાળીને.

0 likes

208

Medium

શિયાળામાં, ઔદ્યોગિક અને મેટ્રો શહેરોમાં, ખાસ કરીને સવારના કલાકોમાં, ઘેરા ધુમ્મસના નિર્માણને કારણે દૃશ્યતા ખૂબ જ ઘટી જાય છે, જેના પરિણામે સામાન્ય રીતે ગંભીર માર્ગ અકસ્માતો થાય છે. તે ગૂંગળામણ પણ પેદા કરે છે.
$(a)$ આ શું સૂચવે છે અને આ ઘટનાનું નામ આપો.
$(b)$ આ ઘટના કેવી રીતે ઉત્પન્ન થાય છે? એસિડ વર્ષા માટે જવાબદાર બે વાયુઓના નામ આપો.

Solution

(N/A) આ હવાનું પ્રદૂષણ સૂચવે છે. આ ઘટનાને $Smog$ (ધુમ્મસ અને ધુમાડાનું મિશ્રણ) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$(b)$ ઠંડા હવામાનમાં, હવામાં રહેલી પાણીની વરાળ હવામાં તરતા રજકણો, જેમ કે ન બળેલા કાર્બન કણો, હાઇડ્રોકાર્બન અને અન્ય પ્રદૂષકોની આસપાસ ઘટ્ટ થઈને એક જાડું, ઘેરું અથવા પીળાશ પડતું ધુમ્મસ બનાવે છે જેને $Smog$ કહેવાય છે.
એસિડ વર્ષા માટે મુખ્યત્વે જવાબદાર બે વાયુઓ $Sulfur \text{ } dioxide$ $(SO_2)$ અને $Nitrogen \text{ } oxides$ $(NO_x)$ છે.

0 likes

209

Difficult

કંચને એક ઝવેરી પાસેથી સોનું ખરીદ્યું. જોકે,તે તેણે ખરીદેલા સોનાની શુદ્ધતા વિશે ખૂબ જ ચિંતિત હતી. અંતે,તે એક એવી વ્યક્તિ પાસે ગઈ જેણે દાવો કર્યો કે તે હવામાં અને પાણીમાં સોનાના વજનના ચોક્કસ માપન દ્વારા તેની શુદ્ધતા ચકાસી શકે છે.
$(a)$ તે શુદ્ધતા ચકાસવા માટે કયા સિદ્ધાંતનો ઉપયોગ કરી રહ્યો હતો?
$(b)$ તે સંબંધ લખો જેના દ્વારા તેણે સંબંધિત જથ્થો શોધ્યો.
$(c)$ કંચને કયા મૂલ્યો આત્મસાત કર્યા?

Solution

(N/A) તે વ્યક્તિ $Archimedes'$ (આર્કિમિડીઝ) ના સિદ્ધાંતનો ઉપયોગ કરી રહી હતી,જે પદાર્થ પર લાગતા ઉત્પ્લાવક બળ અને તેના દ્વારા વિસ્થાપિત પ્રવાહીના વજન વચ્ચેનો સંબંધ દર્શાવે છે. આનાથી પદાર્થની ઘનતા નક્કી કરી શકાય છે.
$(b)$ સોનાની ઘનતા નીચેના સંબંધનો ઉપયોગ કરીને નક્કી કરવામાં આવે છે:
$\text{સાપેક્ષ ઘનતા} = \frac{\text{હવામાં પદાર્થનું વજન}}{\text{પાણીમાં વજનમાં ઘટાડો}}$
પાણીની ઘનતા $1 \text{ g/cm}^3$ હોવાથી,સાપેક્ષ ઘનતા એ આંકડાકીય રીતે $\text{g/cm}^3$ માં સોનાની ઘનતા જેટલી જ હોય છે.
$(c)$ કંચને આત્મસાત કરેલા મૂલ્યો:
$(i)$ ઉત્પાદનોની ગુણવત્તા અંગે જાગૃતિ.
$(ii)$ વૈજ્ઞાનિક અભિગમ અને તાર્કિક વિચારસરણી.
$(iii)$ દાવાઓની સત્યતા ચકાસવા માટે પુરાવા આધારિત અભિગમ.

0 likes

210

Medium

કોઈ સંયોજનનું રાસાયણિક સૂત્ર એ તેના બંધારણનું પ્રતીકાત્મક નિરૂપણ છે. રાસાયણિક સંયોજનોના રાસાયણિક સૂત્રો લખવા માટે આપણે નીચેના મુદ્દાઓ જાણવા જોઈએ:
$(i)$ જોડાતા તત્વોની સંજ્ઞાઓ.
$(ii)$ જોડાતા તત્વોની સંયોજકતા.
સંયોજકતા જાણવા માટે,આપણે પરમાણુઓમાં રહેલા સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોનની ગણતરી કરવી આવશ્યક છે.
સૌથી બહારની કક્ષા અથવા સંયોજકતા કક્ષામાં રહેલા ઇલેક્ટ્રોનને સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન કહેવામાં આવે છે. કેટલાક તત્વોના પરમાણુઓમાં ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા નીચે મુજબ છે. જે તત્વોની સંયોજકતા એક હોય તેને એકસંયોજક કહેવામાં આવે છે.
$(a)$ રાસાયણિક સૂત્ર એટલે શું?
$(b)$ સંયોજનોના રાસાયણિક સૂત્ર લખવા માટે આપણે કયા મુખ્ય મુદ્દાઓ જાણવા જોઈએ?
$(c)$ દૈનિક જીવનમાં વિવિધ વસ્તુઓ માટે સૂત્રના ઉપયોગ સાથે આપણે કયા મૂલ્યો સંકળાયેલા જોઈએ છીએ?

Solution

(A) કોઈ સંયોજનનું રાસાયણિક સૂત્ર એ તેના બંધારણનું પ્રતીકાત્મક નિરૂપણ છે.
$(b)$ સંયોજનોના રાસાયણિક સૂત્ર લખવા માટે,આપણે જોડાતા તત્વોની સંજ્ઞાઓ અને જોડાતા તત્વોની સંયોજકતા જાણવી આવશ્યક છે.
$(c)$ સૂત્રોનો ઉપયોગ માત્ર રસાયણશાસ્ત્ર પૂરતો મર્યાદિત નથી. વિવિધ સૂત્રો અને વિચારોનો ઉપયોગ આપણને દૈનિક જીવનની ઘણી જટિલ સમસ્યાઓના ઉકેલ શોધવામાં મદદ કરે છે. તે સમય,પૈસા અને ઉર્જા બચાવવામાં મદદ કરે છે. તે કામમાં સરળતા લાવે છે અને અન્ય લોકો દ્વારા સૂચવવામાં આવેલી સમાન પદ્ધતિઓ અથવા વિચારોને અનુસરીને,આપણે જીવનના સંઘર્ષોને દૂર કરવા માટે એક સરળ,વ્યવસ્થિત અને મૂલ્યવાન અભિગમ શોધી શકીએ છીએ.

0 likes

211

Advanced

છેલ્લા એક વર્ષમાં સાનાના ગામમાં ડેન્ગ્યુના કેસોની સંખ્યામાં વધારો થયો છે. તેણે તેના પાઠ્યપુસ્તકમાં વાંચ્યું કે ડેન્ગ્યુ જેવા રોગો મચ્છરો દ્વારા ફેલાય છે જે સ્થિર પાણીમાં પ્રજનન કરે છે. તેણે તરત જ તેના મિત્રોને સૂચન કર્યું અને વિસ્તારના જળાશયોમાં મચ્છરોને મારવાનું નક્કી કર્યું. તેઓએ નજીકની મ્યુનિસિપલ ઓફિસની પણ મદદ લીધી.
$(a)$ મચ્છરો દ્વારા થતા આવા રોગોને રોકવા માટે તમે કયા નિવારક પગલાં સૂચવો છો? કોઈપણ બે પગલાં જણાવો.
$(b)$ આ પહેલ કરવામાં સાના દ્વારા કયા મૂલ્યો પ્રદર્શિત થાય છે?
$(c)$ શાળાના વિદ્યાર્થીઓમાં આવા મૂલ્યોને પ્રોત્સાહન આપવા માટે એક શાળા પ્રવૃત્તિ સૂચવો.

Solution

(N/A) નિવારક પગલાંઓમાં નીચેનાનો સમાવેશ થાય છે:
$(i)$ મચ્છરોના પ્રજનનને રોકવા માટે ઘરની આસપાસ પાણી ભરાવા ન દેવું.
$(ii)$ મચ્છરદાનીનો ઉપયોગ કરવો,મચ્છર ભગાડનાર ક્રીમનો ઉપયોગ કરવો અને મચ્છર કરડવાથી બચવા માટે આખા શરીરને ઢાંકે તેવા કપડાં પહેરવા.
$(b)$ સાના દ્વારા પ્રદર્શિત મૂલ્યો:
$(i)$ સામાજિક જવાબદારી અને સામુદાયિક સેવા.
$(ii)$ જાહેર આરોગ્ય અંગે સક્રિય અભિગમ અને જાગૃતિ.
$(c)$ આવા મૂલ્યોને પ્રોત્સાહન આપવા માટે શાળામાં 'સ્વચ્છતા અભિયાન' અથવા 'જાગૃતિ અભિયાન' જેવી પ્રવૃત્તિનું આયોજન કરી શકાય છે,જેમાં વિદ્યાર્થીઓ નજીકના વિસ્તારોમાં જઈને લોકોને સ્થિર પાણીના જોખમો અને રોગવાહક રોગો વિશે શિક્ષિત કરે.

0 likes

212

Medium

વિજ્ઞાનના શિક્ષિકા કવિતા તેમના વિદ્યાર્થીઓને રોગના સમયગાળાના આધારે તેના પ્રકારો,તીવ્ર (acute) અને લાંબાગાળાના (chronic) રોગો વિશે શીખવી રહ્યા હતા. તેમણે રોગોના ફેલાવા અને તેના મુખ્ય કારણો વિશે પણ ચર્ચા કરી.
$(a)$ તીવ્ર અને લાંબાગાળાના રોગો એટલે શું? દરેકનું એક ઉદાહરણ આપો.
$(b)$ બીમાર વ્યક્તિના સંપર્કમાં આવવાથી ફેલાતા રોગોના પ્રકારનું નામ આપો. રોગ ફેલાવતા વિવિધ પ્રકારના સજીવોના નામ જણાવો.

Solution

(N/A) તીવ્ર રોગો એવા રોગો છે જે ખૂબ જ ટૂંકા સમય માટે રહે છે,દા.ત.,શરદી અથવા ઝાડા. લાંબાગાળાના રોગો એવા રોગો છે જે લાંબા સમય સુધી,ક્યારેક આજીવન રહે છે,દા.ત.,અસ્થમા અથવા હાથીપગો.
$(b)$ જે રોગો બીમાર વ્યક્તિના સંપર્કમાં આવવાથી ફેલાય છે તેને ચેપી રોગો કહેવામાં આવે છે. આ રોગો વાયરસ,બેક્ટેરિયા,ફૂગ,પ્રજીવો અને કૃમિ જેવા વિવિધ રોગકારકો દ્વારા થાય છે.

0 likes

213

Medium

સાહિલના દાદાને પ્રોસ્ટેટની સમસ્યા હતી. ડૉક્ટરે તેમને અલ્ટ્રાસાઉન્ડ કરાવવાની સલાહ આપી. સાહિલ તેના દાદા સાથે ડાયગ્નોસ્ટિક સેન્ટર ગયો. તેના દાદાએ આ પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરી અને તેમને એક ફોટોગ્રાફ આપવામાં આવ્યો.
$(a)$ અલ્ટ્રાસાઉન્ડનો સિદ્ધાંત શું છે? આ હેતુ માટે કયા તરંગોનો ઉપયોગ થાય છે?
$(b)$ અન્ય ચાર ક્ષેત્રોના નામ આપો જેમાં અલ્ટ્રાસાઉન્ડનો ઉપયોગ નિદાનના સાધન તરીકે થાય છે.
$(c)$ સાહિલે અલ્ટ્રાસાઉન્ડ વિશે કયું મૂલ્ય કેળવ્યું?

Solution

(N/A) તેનો મુખ્ય સિદ્ધાંત એ છે કે ટ્રાન્સમીટર દ્વારા ઉત્પન્ન થયેલા ધ્વનિ તરંગોના પલ્સને શરીરની અંદર મોકલવામાં આવે છે. જ્યારે આ તરંગો બે અલગ ઘનતા ધરાવતી પેશીઓની સીમા સાથે અથડાય છે,ત્યારે તેનું પરાવર્તન થાય છે. શરીરના વિવિધ ભાગોમાંથી ઉત્પન્ન થતા પડઘાઓને શોધીને શરીરની આંતરિક રચનાનું સોનોગ્રામ ચિત્ર મેળવવામાં આવે છે.
$(b)$ અલ્ટ્રાસાઉન્ડનો ઉપયોગ નિદાનના સાધન તરીકે થતા અન્ય ચાર ક્ષેત્રો:
$(i)$ લીવર અને કિડનીમાં ગાંઠ કે કેન્સરની તપાસ કરવા માટે.
$(ii)$ ગર્ભસ્થ શિશુનું કદ અને વિકાસ જોવા માટે.
$(iii)$ આંતરિક રક્તસ્રાવ શોધવા માટે.
$(iv)$ કિડનીમાં બનેલી નાની પથરીને તોડવા માટે (લિથોટ્રિપ્સી).
$(c)$ સાહિલે તબીબી વિજ્ઞાનમાં અલ્ટ્રાસાઉન્ડની મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા અને આરોગ્યસંભાળમાં તેના વિવિધ ઉપયોગો વિશે શીખ્યું.

0 likes

214

Medium

રામે રૂમની દીવાલને ધક્કો મારવાનો ખૂબ પ્રયત્ન કર્યો. દીવાલને ધક્કો મારવાની પ્રક્રિયામાં,તે પરસેવે રેબઝેબ થઈ જાય છે અને થાકી જાય છે,તેમ છતાં દીવાલ ખસતી નથી. રામને લાગે છે કે તેણે ઘણું કામ કર્યું છે અને ઘણી ઉર્જા વાપરી છે. શું તમને લાગે છે કે રામનું આ વિધાન કે તેણે ઘણું કામ કર્યું છે તે યોગ્ય છે? તમારા જવાબનું સમર્થન કરો અને કાર્ય થવા માટેની શરતો જણાવો.

Solution

(N/A) રામનું આ વિધાન કે તેણે ઘણું કામ કર્યું છે તે યોગ્ય નથી.
ભૌતિકવિજ્ઞાનમાં,કોઈ પદાર્થ પર થયેલ કાર્યને લાગુ પાડવામાં આવેલ બળ અને બળની દિશામાં થયેલ સ્થાનાંતરના ગુણાકાર તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે $(W = F \times s)$.
કાર્ય થવા માટે બે શરતો સંતોષાવી જોઈએ:
$1$. પદાર્થ પર બળ લાગવું જોઈએ.
$2$. પદાર્થમાં સ્થાનાંતર થવું જોઈએ.
દીવાલ ખસતી નથી,તેથી સ્થાનાંતર $(s)$ $0$ છે. તેથી,દીવાલ પર થયેલ કાર્ય $W = F \times 0 = 0$ છે.
જોકે રામ થાકી ગયો છે,પરંતુ આ તેના શરીરની આંતરિક શારીરિક પ્રક્રિયાઓને કારણે છે જ્યાં તેના સ્નાયુઓ સંકોચાય છે અને વિસ્તરે છે,જે રાસાયણિક ઉર્જાનો વપરાશ કરે છે,પરંતુ દીવાલ પર કોઈ બાહ્ય યાંત્રિક કાર્ય થતું નથી.

0 likes

215

Advanced

રાજન અને તેના પરિવારના સભ્યો તેમની સાપ્તાહિક રજાઓ માણવા માટે કારમાં ડેલહાઉસી જઈ રહ્યા હતા. રસ્તામાં વરસાદ શરૂ થયો. મુસાફરી દરમિયાન,રાજને જોયું કે જ્યારે બીજું કોઈ વાહન કે બસ તેમની પાસેથી પસાર થાય છે અને હોર્ન વગાડે છે,ત્યારે ઉત્પન્ન થતા અવાજની તીવ્રતા વરસાદ વગરના વિસ્તાર કરતા વધારે જણાય છે.
$(a)$ તમારા મતે વરસાદમાં અવાજની તીવ્રતા વધવા પાછળનું કારણ શું છે?
$(b)$ તમે રાજનના અવલોકનને કયું મૂલ્ય આપશો?

Solution

(N/A) અવાજની તીવ્રતા બે કારણોસર વધે છે:
$(i)$ વાતાવરણમાં રહેલા પાણીની વરાળનું પ્રમાણ સૂકા દિવસ કરતા વરસાદના દિવસે ઘણું વધારે હોય છે. પાણીની વરાળ સૂકી હવા કરતા હલકી હોવાથી,ભેજવાળી હવાની ઘનતા સૂકી હવા કરતા ઓછી થઈ જાય છે. અવાજની ઝડપ ઘનતાના વર્ગમૂળના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં હોવાથી,ભેજની હાજરીને કારણે અવાજનો વેગ વધે છે.
$(ii)$ ભેજવાળી હવામાં વધુ વેગ હોવાને કારણે,અવાજ પ્રમાણમાં ઓછા સમયમાં અંતર કાપી શકે છે. હવાના અવરોધનો પ્રભાવ ઓછા સમય માટે રહે છે અને તેથી તેના કંપવિસ્તારમાં ઘટાડો ઓછો થાય છે,જેના પરિણામે અવાજની તીવ્રતા વધારે હોય છે.
$(b)$ રાજનનું અવલોકન વિષયનું ઊંડું જ્ઞાન અને વૈજ્ઞાનિક સિદ્ધાંતોનો વ્યવહારુ ઉપયોગ કરવાની ક્ષમતા દર્શાવે છે.

0 likes

216

Medium

રમણ તેના પરિવાર સાથે મૃત સમુદ્ર (Dead Sea) ની મુલાકાતે ગયો હતો. ત્યાં તેના પિતાએ જોયું કે એક મહિલા સમુદ્રમાં પીઠના બળે સૂઈને છાપું વાંચી રહી હતી. આ જોઈને રમણના પિતા આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયા. તેમને લાગ્યું કે કદાચ તે મહિલા કોઈ કાળો જાદુ જાણતી હશે. રમણે તેના પિતાને સમજાવ્યું કે તે મહિલા કેમ ડૂબી રહી ન હતી.
$(a)$ તમારા મતે તે મહિલા મૃત સમુદ્રમાં કેમ ડૂબતી નથી તેનું કારણ શું છે?
$(b)$ રમણ દ્વારા કયું મૂલ્ય પ્રદર્શિત થાય છે?

Solution

(N/A) મૃત સમુદ્રમાં ડૂબવું મુશ્કેલ છે કારણ કે તેના પાણીની ઘનતા સામાન્ય પાણી કરતા ઘણી વધારે હોય છે,જે તેમાં રહેલા વધુ પડતા ક્ષારને કારણે છે. પરિણામે,પાણી દ્વારા લાગતું ઉત્પ્લાવક બળ (upthrust) તે મહિલાના વજન કરતા વધારે હોય છે,જેના કારણે તે સરળતાથી તરી શકે છે.
$(b)$ રમણ વૈજ્ઞાનિક અભિગમ,તાર્કિક વિચારસરણી અને પોતાના જ્ઞાન દ્વારા અન્યને શિક્ષિત કરવાની ક્ષમતા જેવા મૂલ્યો પ્રદર્શિત કરે છે.

0 likes

217

Medium

ગૌતમ તેના સહપાઠીઓ સાથે મેળામાં ગયો હતો. ત્યાં તેણે જોયું કે એક ફેરિયો હિલિયમ ગેસથી ભરેલા ફુગ્ગા વેચી રહ્યો હતો. તેના શિક્ષકે વિદ્યાર્થીઓને કહ્યું કે ફુગ્ગા આકાશમાં ઉપર જશે અને થોડા અંતર પછી અટકી જશે. ગૌતમે તેના શિક્ષકને પ્રશ્ન કર્યો કે ફુગ્ગા શા માટે અટકી જશે. તેણે તેના શિક્ષક સાથે દલીલ કરવાનું શરૂ કર્યું કે ફુગ્ગા અનંતકાળ સુધી ઉપર જશે. તેના શિક્ષક તેનાથી ચીડાઈ ગયા. તે જ સમયે,ગૌતમના મિત્ર અવધેશ તેને બાજુ પર લઈ ગયો અને તેને સમજાવ્યું કે શિક્ષક સાચા હતા. અવધેશ દ્વારા આપવામાં આવેલી સમજૂતીથી ગૌતમ સંતુષ્ટ થયો.
$(a)$ ફુગ્ગો અમુક ઊંચાઈએ પહોંચ્યા પછી શા માટે અટકી જશે?
$(b)$ અવધેશ અને ગૌતમ દ્વારા કયા મૂલ્યો દર્શાવવામાં આવ્યા છે?

Solution

(A) હિલિયમથી ભરેલા ફુગ્ગાનું દળ તેના દ્વારા વિસ્થાપિત હવાના દળ કરતા ઓછું હોય છે. તેથી,ફુગ્ગા પર લાગતું ઉત્પ્લાવક બળ (upthrust) તેના વજન કરતા વધારે હોય છે. પરિણામે,ફુગ્ગો ચોખ્ખા ઉત્પ્લાવક બળનો અનુભવ કરે છે જે તેને ઉપર લઈ જાય છે. જેમ જેમ ફુગ્ગો ઉપર જાય છે,તેમ તેમ તે ઓછા ઉત્પ્લાવક બળનો અનુભવ કરે છે કારણ કે ઊંચાઈ સાથે હવાની ઘનતા ઘટે છે. એક ચોક્કસ બિંદુએ,ફુગ્ગાનું વજન તેના પર લાગતા ઉત્પ્લાવક બળ દ્વારા સંપૂર્ણપણે સંતુલિત થઈ જાય છે. ત્યારબાદ,ફુગ્ગો ઉપર જવાનું બંધ કરી દે છે.
$(b)$ અવધેશ દ્વારા દર્શાવેલ મૂલ્ય: શિક્ષક પ્રત્યે આદર અને વિષયનું જ્ઞાન.
ગૌતમ દ્વારા દર્શાવેલ મૂલ્ય: તાર્કિક વિચારસરણી.

0 likes

218

Medium

પોતાની યાટમાં મુસાફરી કરતી વખતે,જોન અને તેના પિતાને એક આઈસબર્ગ (હિમશીલા) જોવા મળી. જોને તેના પિતાને આઈસબર્ગથી દૂર રહેવાની સલાહ આપી. તેના પિતાએ કહ્યું કે તે સમુદ્રમાંથી બહાર નીકળતો બરફનો માત્ર એક નાનો ટુકડો છે અને ચિંતા કરવા જેવું કંઈ નથી. જોને તેના પિતાને કહ્યું કે આઈસબર્ગ ખતરનાક હોય છે અને તેણે $Titanic$ જહાજની વાર્તા સંભળાવી,જે એક આઈસબર્ગ સાથે અથડાઈને ડૂબી ગયું હતું. જોને તેના પિતાને સમજાવ્યું કે આઈસબર્ગ શા માટે ખતરનાક છે. આનાથી તેના પિતા સહમત થયા અને તેઓ આઈસબર્ગથી દૂર રહ્યા.
$(a)$ સમુદ્રમાં આઈસબર્ગ શા માટે ખતરનાક હોય છે?
$(b)$ જોન અને તેના પિતામાં કયા મૂલ્યો જોવા મળે છે?

Solution

(N/A) આઈસબર્ગની ઘનતા $(0.917 \text{ g cm}^{-3})$ સમાન તાપમાને સમુદ્રના પાણી કરતા ઓછી હોય છે. સમુદ્રના પાણીની ઘનતા લગભગ $1.018 \text{ g cm}^{-3}$ હોય છે,તેથી આઈસબર્ગ તેના કદના લગભગ $10\%$ ભાગ સાથે પાણીની બહાર તરે છે. આનો અર્થ એ છે કે આઈસબર્ગનો માત્ર એક નાનો ભાગ જ પાણીની બહાર દેખાય છે,જ્યારે તેનો વિશાળ ભાગ પાણીની નીચે છુપાયેલો રહે છે,જે તેને જહાજો માટે ખતરનાક બનાવે છે.
$(b)$ જોન: સંભાળ રાખનાર સ્વભાવ,જાગૃતિ અને વૈજ્ઞાનિક જ્ઞાન.
જોનના પિતા: ખુલ્લા મન અને જ્ઞાન પ્રત્યે આદર.

0 likes

219

Medium

વિવિધાએ વસુધાને કહ્યું કે તે તેને કોઈ જાદુ બતાવશે. વિવિધ એક ધાતુની પાઈપ લીધી. તેણે વસુધાને પાઈપનો એક છેડો તેના કાનની નજીક પકડવા કહ્યું. તેણે ધાતુની વસ્તુ વડે પાઈપના બીજા છેડાને હળવેથી ટકોરો માર્યો. તેણે વસુધાને પૂછ્યું કે તેણે શું સાંભળ્યું. વસુધાએ કહ્યું કે તેણે બે અવાજો સાંભળ્યા.
$(a)$ શું આ જાદુ હતો? વસુધાએ બે અવાજો કેમ સાંભળ્યા?
$(b)$ વિવિધ દ્વારા કયા મૂલ્યો કેળવવામાં આવ્યા છે?

Solution

(N/A) આ કોઈ જાદુ નહોતો. વસુધાએ સાંભળેલો પ્રથમ અવાજ તે હતો જે ધાતુની પાઈપ (ઘન) દ્વારા તેના કાન સુધી પહોંચ્યો હતો અને બીજો અવાજ તે હતો જે હવા દ્વારા મુસાફરી કરીને પહોંચ્યો હતો. આવું એટલા માટે થાય છે કારણ કે અવાજ અલગ-અલગ માધ્યમોમાં અલગ-અલગ વેગથી મુસાફરી કરે છે.
$(b)$ વિવિધ વૈજ્ઞાનિક અભિગમ અને જિજ્ઞાસાની ભાવના દર્શાવે છે,કારણ કે તે ભૌતિક ઘટનાઓને સમજાવવા માટે એક સરળ પ્રયોગનો ઉપયોગ કરે છે.

0 likes

220

Medium

નકુલ તેના લક્ષ્ય તરફ તીર ચલાવી રહ્યો હતો. દરેક વખતે તીર લક્ષ્ય સુધી પહોંચવામાં ટૂંકું પડતું હતું. આનાથી તે પરેશાન થઈ ગયો. તેનો ભાઈ અર્જુન તેને મદદ કરવા આવ્યો. તેણે તેના ભાઈને તીર ચલાવવાની સાચી રીત બતાવી. જ્યારે નકુલે ફરી પ્રયાસ કર્યો, ત્યારે તેણે જોયું કે તીર લક્ષ્યને વાગવા લાગ્યા.
$(a)$ તમારા મતે અર્જુને નકુલને શું કહ્યું હશે?
$(b)$ અર્જુન દ્વારા કયા મૂલ્યો કેળવવામાં આવ્યા છે?

Solution

(N/A) ધનુષ જેટલું વધારે ખેંચવામાં આવે, તેટલી જ તેમાં સ્થિતિસ્થાપક સ્થિતિ ઉર્જા $(Elastic Potential Energy)$ વધારે હોય છે. અર્જુને નકુલને ધનુષને વધુ ખેંચવા માટે કહ્યું હશે જેથી તેમાં વધુ સ્થિતિસ્થાપક સ્થિતિ ઉર્જા સંગ્રહિત થાય. જ્યારે તીર છોડવામાં આવે છે, ત્યારે આ ઉર્જા તીરની ગતિ ઉર્જામાં $(Kinetic Energy)$ રૂપાંતરિત થાય છે. પરિણામે, તે વધુ ઝડપથી અને વધુ અંતર સુધી ગતિ કરશે.
$(b)$ અર્જુન દ્વારા કેળવવામાં આવેલા મૂલ્યો જ્ઞાન, મદદરૂપ થવાની ભાવના અને ધીરજ છે.

0 likes

221

Medium

સુહાસિનીના કાકાને તેમના ડૉક્ટરે તેમના પેટનું અલ્ટ્રાસાઉન્ડ સ્કેન કરાવવાની સલાહ આપી હતી. તેના કાકા આ પરીક્ષણની વિગતો અને મહત્વ વિશે વધુ જાણતા ન હતા. તેમને એવું પણ લાગ્યું કે તે ખૂબ મોંઘું છે અને તેમણે તેને મુલતવી રાખવાનું વિચાર્યું. જ્યારે સુહાસિનીને તેના કાકાની સમસ્યાઓ વિશે જાણ થઈ,ત્યારે તેણે તરત જ તેના વિશે કંઈક કરવાનું નક્કી કર્યું. તેણે તેના પરિવાર,મિત્રો અને પડોશીઓની મદદ લીધી અને પરીક્ષણના ખર્ચની વ્યવસ્થા કરી. તેણે તેના કાકાને એમ પણ કહ્યું કે તેના પેટનું અલ્ટ્રાસાઉન્ડ સ્કેન ડૉક્ટરોને કોઈ પણ નુકસાન પહોંચાડ્યા વિના તેમના કિડનીની સ્થિતિ જાણવા માટે સક્ષમ બનાવશે. આ પરીક્ષણ તેના સેટઅપને કારણે મોંઘું હતું જેમાં મોંઘા સાધનોની જરૂર હતી.
તેના કાકા સહમત થયા અને તેમના પેટનું જરૂરી અલ્ટ્રાસાઉન્ડ સ્કેન કરાવ્યું. પરિણામી માહિતીએ તેમના ડૉક્ટરને તેમની સારી સારવાર કરવામાં ખૂબ મદદ કરી.
$(a)$ તમારા મતે,સુહાસિની અને તેના પરિવાર,મિત્રો અને પડોશીઓ દ્વારા તેના કાકાને મદદ કરવા માટે કયા મૂલ્યો દર્શાવવામાં આવ્યા છે?
$(b)$ અલ્ટ્રાસાઉન્ડ સ્કેનમાં કયા પ્રકારના તરંગોનો ઉપયોગ થાય છે?

Solution

(N/A) દર્શાવવામાં આવેલા મૂલ્યો:
$(i)$ સુહાસિની: તેના કાકા માટે ચિંતા અને ઉચ્ચ સ્તરની સામાન્ય જાગૃતિ.
$(ii)$ મિત્રો અને પડોશીઓ: સહાનુભૂતિ,મદદરૂપ સ્વભાવ અને સંભાળ રાખવાની વૃત્તિ.
$(b)$ અલ્ટ્રાસાઉન્ડ સ્કેનમાં અલ્ટ્રાસોનિક તરંગો (અલ્ટ્રાસાઉન્ડ) નો ઉપયોગ થાય છે,જે એવા ધ્વનિ તરંગો છે જેની આવૃત્તિ માનવ શ્રવણશક્તિની ઉપલી મર્યાદા ($20,000 \ Hz$ થી વધુ) કરતા વધારે હોય છે.

0 likes

IMPROVEMENT IN FOOD RESOURCES — Mix Example - IMPROVEMENT IN FOOD RESOURCES · Frequently Asked Questions

1Are these IMPROVEMENT IN FOOD RESOURCES questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial

For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

For Teachers & Institutes

Generate a IMPROVEMENT IN FOOD RESOURCES Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.

Try Paper Generator Free Online Exam Module