વિજ્ઞાનના શિક્ષિકા કવિતા તેમના વિદ્યાર્થીઓને રોગના સમયગાળાના આધારે તેના પ્રકારો,તીવ્ર (acute) અને લાંબાગાળાના (chronic) રોગો વિશે શીખવી રહ્યા હતા. તેમણે રોગોના ફેલાવા અને તેના મુખ્ય કારણો વિશે પણ ચર્ચા કરી.
$(a)$ તીવ્ર અને લાંબાગાળાના રોગો એટલે શું? દરેકનું એક ઉદાહરણ આપો.
$(b)$ બીમાર વ્યક્તિના સંપર્કમાં આવવાથી ફેલાતા રોગોના પ્રકારનું નામ આપો. રોગ ફેલાવતા વિવિધ પ્રકારના સજીવોના નામ જણાવો.

નકુલ તેના લક્ષ્ય તરફ તીર ચલાવી રહ્યો હતો. દરેક વખતે તીર લક્ષ્ય સુધી પહોંચવામાં ટૂંકું પડતું હતું. આનાથી તે પરેશાન થઈ ગયો. તેનો ભાઈ અર્જુન તેને મદદ કરવા આવ્યો. તેણે તેના ભાઈને તીર ચલાવવાની સાચી રીત બતાવી. જ્યારે નકુલે ફરી પ્રયાસ કર્યો, ત્યારે તેણે જોયું કે તીર લક્ષ્યને વાગવા લાગ્યા.
$(a)$ તમારા મતે અર્જુને નકુલને શું કહ્યું હશે?
$(b)$ અર્જુન દ્વારા કયા મૂલ્યો કેળવવામાં આવ્યા છે?

એક ખેડૂત મત્સ્યઉછેદમાં કેટલાક પૈસાનું રોકાણ કરવા માંગતો હતો. પરંતુ તેને યોગ્ય માર્ગદર્શન મળ્યું નહીં.
$(a)$ મત્સ્યઉછેદની મર્યાદાઓ હોવા છતાં તમે તેને નફાકારક વ્યવસાય માટે કેવી રીતે માર્ગદર્શન આપી શકો?
$(b)$ મત્સ્યઉછેદની મર્યાદા શું છે?

એવું જોવા મળ્યું છે કે અસ્થમાના દર્દીઓની સંખ્યા દિવસેને દિવસે વધી રહી છે. આ શહેરીકરણ,ઔદ્યોગિકીકરણ અને વાહનોના વધુ પડતા ઉપયોગને કારણે છે. સિદકની માતાએ આ સમસ્યાને ઘટાડવા માટે કેટલીક પહેલ કરી હતી. તેણીએ તેના પુત્ર અને તેના મિત્રો સાથે મળીને કોલોનીના લોકો કયા સ્થળોએ જાય છે,કયા રૂટ લે છે અને તેમના કામના સમયનો ડેટા તૈયાર કર્યો અને કારપૂલિંગની વ્યવસ્થા કરી.
$(a)$ અસ્થમાના દર્દીઓની વધતી જતી સંખ્યાનું કારણ સમજાવો.
$(b)$ સિદકની માતા દ્વારા દર્શાવવામાં આવેલા મૂલ્યો સમજાવો.
$(c)$ આ સમસ્યાને ઘટાડવા માટે અન્ય પદ્ધતિઓ સૂચવો.

બલવિંદર એક નાનો ખેડૂત હતો. તેનું ખેતર વરસાદ આધારિત હોવાથી,તે વિશિષ્ટ પાક ઉગાડવાનું જોખમ લઈ શકતો ન હતો. તે બે પાકના બીજને મિશ્ર કરીને ખેતરમાં વાવતો હતો. તેનો પુત્ર કાકુ,જેણે ધોરણ $IX$ પાસ કર્યું હતું,તેણે બે કે તેથી વધુ પાકને એકસાથે ચોક્કસ પદ્ધતિમાં ઉગાડવાનું સૂચન કર્યું. બલવિંદરે આનું પાલન કર્યું અને એકમ વિસ્તાર દીઠ ઉત્પાદકતામાં વધારો થયો.
$(i)$ બલવિંદરે અગાઉ કઈ પાક પદ્ધતિનો ઉપયોગ કર્યો હતો અને કાકુ દ્વારા કઈ પદ્ધતિ સૂચવવામાં આવી હતી તેના નામ આપો.
$(ii)$ કાકુ દ્વારા સૂચવવામાં આવેલી પદ્ધતિના બે ફાયદા લખો.
$(iii)$ કાકુ દ્વારા પ્રદર્શિત બે મૂલ્યો લખો.

સેન્દ્રિય ખેતી (Organic farming) શબ્દને વ્યાખ્યાયિત કરો. તેના ચાર ફાયદા લખો.