Colloids, Emulsion, Gel and Their properties with application Questions in Gujarati

(D) $Blood$ (રુધિર) એ કુદરતી કલિલ છે.
$Sodium$ $chloride$,ખાંડ અને $Urea$ પાણીમાં સંપૂર્ણપણે ઓગળીને સમાંગ દ્રાવણ બનાવે છે,જ્યારે $Blood$ માં કલિલ કદના કણો પ્રવાહી માધ્યમમાં વિક્ષેપિત થયેલા હોય છે.

(D) સોડિયમ સ્ટીઅરેટ $(C_{17}H_{35}COONa)$ એ સ્ટીઅરિક એસિડનો સોડિયમ ક્ષાર છે અને તે સાબુ તરીકે કાર્ય કરે છે.
જ્યારે તેને પાણીમાં ઓગાળવામાં આવે છે,ત્યારે તેની લાંબી હાઇડ્રોકાર્બન શૃંખલાઓ અને ધ્રુવીય કાર્બોક્સિલેટ હેડના એકત્રીકરણને કારણે તે મિસેલ્સ બનાવે છે.
આ મિસેલ્સનું કદ $1 \ nm$ થી $1000 \ nm$ ની વચ્ચે હોય છે,જે કલિલ દ્રાવણની લાક્ષણિકતા છે.
તેથી,સોડિયમ સ્ટીઅરેટ પાણીમાં કલિલ દ્રાવણ બનાવે છે.

(D) રુધિર એક કલિલમય પ્રણાલી છે. તેમાં ઋણ વીજભારિત કણો (જેમ કે રુધિર કોષો) અને ધન વીજભારિત કણો (જેમ કે હિમોગ્લોબિન) હોય છે.

(C) બ્રાઉનિયન ગતિ એ કોલોઇડલ કણોની સતત ઝિગ-ઝેગ ગતિ છે. તે પરિક્ષેપિત કલાના કણો પર પરિક્ષેપન માધ્યમના અણુઓ દ્વારા થતા અસંતુલિત અથડામણને કારણે થાય છે.

(A) કલિલ કણો સામાન્ય માઇક્રોસ્કોપ હેઠળ જોવા માટે ખૂબ નાના હોય છે કારણ કે તેમનું કદ દ્રશ્ય પ્રકાશની તરંગલંબાઇ કરતા ઓછું હોય છે.
જો કે,જ્યારે કલિલ દ્રાવણને અલ્ટ્રામાઇક્રોસ્કોપ હેઠળ જોવામાં આવે છે,ત્યારે કલિલ કણો દ્વારા પ્રકીર્ણન પામતો પ્રકાશ તેમને ઘેરી પૃષ્ઠભૂમિ પર તેજસ્વી બિંદુઓ તરીકે દૃશ્યમાન બનાવે છે.
તેથી,આપણે કલિલ કણો દ્વારા પ્રકીર્ણન પામતો પ્રકાશ જોઈ શકીએ છીએ.

(C) કોલોઇડલ દ્રાવણના ગુણધર્મો પરિક્ષિપ્ત કલાની ભૌતિક અવસ્થા અને તેના આણ્વીય દળ $(mol. wt.)$ પર આધાર રાખે છે. તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(D) $Hardy-Schulze$ ના નિયમ મુજબ,આયનની ફ્લોક્યુલેટિંગ પાવર તે આયન પરના વીજભારના મૂલ્યના સમપ્રમાણમાં હોય છે.
ઉમેરવામાં આવતા ફ્લોક્યુલેટિંગ આયનની સંયોજકતા જેટલી વધારે,તેટલી તેની અવક્ષેપન કરવાની ક્ષમતા વધારે.
વીજભારની સરખામણી કરતા: $Pb^{4+} > Pb^{2+} = Sr^{2+} > Na^{+}$.
તેથી,ન્યૂનતમ વીજભાર ધરાવતા આયન પાસે ન્યૂનતમ ફ્લોક્યુલેટિંગ પાવર હોય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Na^{+}$ પાસે ન્યૂનતમ વીજભાર $(+1)$ છે,તેથી તેની ફ્લોક્યુલેટિંગ પાવર ન્યૂનતમ છે.

(D) ગ્રેહામના મતે,કલિલ એવા પદાર્થો છે જેમને પાર્ચમેન્ટ પેપર દ્વારા સ્ફટિકમય પદાર્થોથી અલગ કરી શકાય છે.

(D) ટિન્ડલ અસર એ એક એવી ઘટના છે જેમાં કોલોઇડમાં રહેલા કણો તેમના પર પડતા પ્રકાશના કિરણોનું પ્રકીર્ણન કરે છે.
આ અસર તમામ કોલોઇડલ દ્રાવણો દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે કારણ કે કોલોઇડલ કણોનું કદ પ્રકાશની તરંગલંબાઇની સરખામણીમાં હોય છે.

(B) પ્રવાહી એરોસોલ એ એક પ્રકારનું કોલોઇડ છે જેમાં પ્રવાહી એ વિક્ષેપિત કલા છે અને વાયુ એ વિક્ષેપન માધ્યમ છે.
ઉદાહરણ તરીકે વાદળ,ધુમ્મસ અને ઝાકળ.

(C) કલિલ એ એક મિશ્રણ છે જેમાં એક પદાર્થ બીજા વિક્ષેપન માધ્યમમાં રાસાયણિક પ્રતિક્રિયા વગર વિક્ષેપિત થયેલ હોય છે.
માખણ એ પાયસ (emulsion) નું ઉદાહરણ છે,જે કલિલનો એક પ્રકાર છે જેમાં એક પ્રવાહી બીજા પ્રવાહીમાં વિક્ષેપિત હોય છે.
ચોક્કસ રીતે કહીએ તો,માખણ ત્યારે બને છે જ્યારે પાણી ચરબીમાં વિક્ષેપિત હોય છે.

(D) કલીલ દ્રાવણ એ એક વિષમાંગ પ્રણાલી છે જેમાં એક પદાર્થ બીજા પદાર્થમાં (જેને વિક્ષેપન માધ્યમ કહેવાય છે) ખૂબ જ ઝીણા કણો તરીકે વિક્ષેપિત થયેલ હોય છે.
કલીલ એવા પદાર્થો દ્વારા બનાવી શકાય છે જે એકબીજામાં અદ્રાવ્ય હોય.
તેઓ સમાન ભૌતિક અવસ્થામાં (દા.ત.,દૂધ જેવું ઈમલ્સન,જેમાં પ્રવાહી પ્રવાહીમાં વિક્ષેપિત હોય છે) અથવા અલગ ભૌતિક અવસ્થામાં (દા.ત.,સોલ,એરોસોલ) રહેલા પદાર્થો દ્વારા બનાવી શકાય છે.
આમ,કલીલ આ તમામ પરિસ્થિતિઓમાં બનાવી શકાય છે,તેથી આપેલ વિકલ્પોમાંથી કોઈ પણ એવી સ્થિતિનું વર્ણન કરતું નથી જેમાં કલીલ મેળવી શકાતું નથી.

(B) પ્રક્રિયા $2HNO_3 + 3H_2S \to 3S + 4H_2O + 2NO$ કલિલ અવસ્થામાં સલ્ફર $(S)$ નું નિર્માણ કરે છે.
વધારે પડતા $HCl$ ની હાજરીમાં,$H_2S$ ના ઓક્સિડેશન દ્વારા બનેલા સલ્ફરના કણો એકત્રિત થઈને કલિલ સોલ બનાવે છે.

(B) લાયોફોબિક કલિલ એ અપ્રતિવર્તી કલિલ છે. એકવાર તેનું અવક્ષેપન થઈ જાય,પછી તેને વિક્ષેપન માધ્યમ ઉમેરીને સરળતાથી ફરીથી કલિલ અવસ્થામાં લાવી શકાતા નથી.

(B) પાર્ચમેન્ટ પટલમાંથી પ્રસરણ પામવાની ક્ષમતાના આધારે પદાર્થોને બે શ્રેણીઓમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે:
$1$. $Crystalloids$: આ એવા પદાર્થો છે જેના કણો પાર્ચમેન્ટ પટલમાંથી પસાર થઈ શકે તેટલા નાના હોય છે.
$2$. $Colloids$: આ એવા પદાર્થો છે જેના કણો મોટા હોય છે અને તે પાર્ચમેન્ટ પટલમાંથી પસાર થઈ શકતા નથી.
તેથી,સાચો જવાબ $(b)$ $Crystalloids$ છે.

(A) કોલોઇડલ કણોનું કદ સાચા દ્રાવણ અને નિલંબન વચ્ચેનું હોય છે.
કોલોઇડ્સ માટે કણોના કદની શ્રેણી સામાન્ય રીતે $1 \ nm$ થી $1000 \ nm$ હોય છે.
મીટરમાં રૂપાંતરિત કરતા: $1 \ nm = 10^{-9} \ m$ અને $1000 \ nm = 10^{-6} \ m$.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$10^{-9} \ m$ થી $10^{-7} \ m$ ની શ્રેણી કોલોઇડલ શ્રેણી દર્શાવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(B) જેલી એ ગળ્યા ફળ,પાણી અને પેક્ટીન નામના ઘટ્ટ પદાર્થનું કલિલ દ્રાવણ છે.
આમાં,વિક્ષિપ્ત કલા પ્રવાહી (પાણી અથવા ખાંડની ચાસણી) છે અને વિક્ષેપન માધ્યમ ઘન (ગળ્યા ફળના પલ્પના ટુકડા) છે.
તે '$gel$' પ્રકારના કલિલની શ્રેણીમાં આવે છે.

(C) રક્ત એક કલિલમય પ્રણાલી છે જેમાં રક્ત કોશિકાઓ અને પ્રોટીન ઋણભારિત $(-ve)$ કલિલ કણો તરીકે વર્તે છે. જ્યારે ફેરિક ક્લોરાઈડ $(FeCl_3)$ લગાવવામાં આવે છે,ત્યારે $Fe^{3+}$ આયનો આ કણો પરના વીજભારને તટસ્થ કરે છે,જેના કારણે સ્કંદન થાય છે. આ સ્કંદિત દ્રવ્ય રક્તવાહિનીને સીલ કરે છે,જેનાથી રક્તસ્ત્રાવ અટકી જાય છે.

(C) કોલોઇડલ કણોનું કદ $1 \ nm$ થી $1000 \ nm$ ની વચ્ચે હોય છે.
ફિલ્ટર પેપરમાં પ્રમાણમાં મોટા છિદ્રો હોય છે,જે કોલોઇડલ કણોને સરળતાથી પસાર થવા દે છે.
જો કે,પ્રાણી અથવા વનસ્પતિ પટલ (જેમ કે પાર્ચમેન્ટ પેપર અથવા સેલોફેન) માં ખૂબ જ ઝીણા છિદ્રો હોય છે જે કોલોઇડલ કણોના કદ કરતા નાના હોય છે,જે તેમને પસાર થતા અટકાવે છે.
તેથી,કોલોઇડલ કણો ફિલ્ટર પેપરમાંથી પસાર થઈ શકે છે પરંતુ પ્રાણી પટલમાંથી નહીં.

(B) કેસીન એ દૂધમાં રહેલું ઇમલ્સિફાઇંગ એજન્ટ છે,જે ચરબી અને પાણીના બે અદ્રાવ્ય સ્તરોને એકસાથે રાખીને પાયસને સ્થિર કરે છે.

(B) માખણ એ પાયસ $(Emulsion)$ તરીકે ઓળખાતા કલિલનો એક પ્રકાર છે. ખાસ કરીને,તે પાણી-માં-તેલ $(W/O)$ પ્રકારનું પાયસ છે જેમાં પાણીના ટીપાં ચરબીના સતત માધ્યમમાં વિખેરાયેલા હોય છે.

(B) પાયસ એ એક પ્રકારનું કલિલ છે જેમાં વિક્ષેપિત કલા અને વિક્ષેપન માધ્યમ બંને પ્રવાહી હોય છે.
તેથી,તે પ્રવાહીમાં પ્રવાહીનું કલિલમય વિક્ષેપન છે.

(D) પારો અને સલ્ફર જેવા ચોક્કસ તત્વોનું કલિલ દ્રાવણ તેમની વરાળને સ્ટેબિલાઇઝર (એમોનિયમ ક્ષાર અથવા સાઇટ્રેટ) ધરાવતા ઠંડા પાણીમાંથી પસાર કરીને મેળવવામાં આવે છે. આ પ્રક્રિયાને અલ્ટ્રાસોનિક ડિસ્પર્ઝન તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(C) ડાયાલિસિસ એ યોગ્ય પટલ દ્વારા પ્રસરણ દ્વારા કોલોઇડ્સના કણોને ક્રિસ્ટલોઇડ્સથી અલગ કરવાની પ્રક્રિયા છે.
પ્રસરણનો દર દ્રાવણના તાપમાનના સીધા પ્રમાણમાં હોય છે.
વધુમાં,કોલોઇડલ પદાર્થની પ્રકૃતિ અને પટલ પણ આ પ્રક્રિયાને અસર કરે છે.
તેથી,ડાયાલિસિસનો દર કોલોઇડલ પદાર્થની પ્રકૃતિ અને દ્રાવણના તાપમાન બંને પર આધાર રાખે છે.

(C) એમલ્સિફાયર એ એક પદાર્થ છે જે બે અદ્રાવ્ય પ્રવાહીઓ વચ્ચેના આંતરપૃષ્ઠ તણાવને ઘટાડીને પાયસને સ્થિર કરે છે,જેનાથી તેની ગતિજ સ્થિરતા વધે છે.
ઈંડાની જરદીમાં મુખ્ય એમલ્સિફાયર લેસીથિન છે. એમલ્સિફાયરના અન્ય સામાન્ય ઉદાહરણોમાં સોયા લેસીથિન,સોડિયમ ફોસ્ફેટ્સ અને સોડિયમ સ્ટેરોઈલ લેક્ટિલેટનો સમાવેશ થાય છે.

(B) લાયોફિલિક કલિલ દ્રાવક-પ્રેમી છે,જેનો અર્થ છે કે વિક્ષેપિત કલાને વિક્ષેપન માધ્યમ માટે મજબૂત આકર્ષણ હોય છે.
લાયોફોબિક કલિલ દ્રાવક-દ્વેષી છે,જેનો અર્થ છે કે વિક્ષેપિત કલાને વિક્ષેપન માધ્યમ માટે ખૂબ ઓછું અથવા બિલકુલ આકર્ષણ હોતું નથી.
તેથી,આ બે પ્રકારના કલિલ વચ્ચેનો મૂળભૂત તફાવત તેમના વિક્ષેપન માધ્યમ પ્રત્યેના વર્તનમાં રહેલો છે.

(A) જ્યારે કોઈ પદાર્થ કલિલ અવસ્થામાં રૂપાંતરિત થાય છે,ત્યારે કણોનું કદ નોંધપાત્ર રીતે ઘટે છે. કુલ કદ સમાન રહેતું હોવાથી,કણોના કદમાં ઘટાડો થવાને કારણે કણોનું કુલ પૃષ્ઠફળ ખૂબ જ વધી જાય છે. તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(B) ઇલેક્ટ્રોડાયાલિસિસ એ વિદ્યુતક્ષેત્રનો ઉપયોગ કરીને આયનીય અશુદ્ધિઓને દૂર કરીને કોલોઇડલ દ્રાવણને શુદ્ધ કરવાની પ્રક્રિયા છે.
$(B)$ ફટકડી એક વિદ્યુતવિભાજ્ય છે જે જલીય દ્રાવણમાં $Al^{3+}$ અને $SO_4^{2-}$ આયનોમાં વિભાજિત થાય છે.
આ આયનો વિદ્યુતવિભાજ્ય હોવાથી,તેમને ઇલેક્ટ્રોડાયાલિસિસ દ્વારા કોલોઇડલ કણોથી અલગ કરી શકાય છે,જ્યારે આલ્કોહોલ,ખાંડ અને યુરિયા જેવા પદાર્થો બિન-વિદ્યુતવિભાજ્ય છે અને આ પદ્ધતિ દ્વારા અલગ કરી શકાતા નથી.

(D) લાયોફોબિક સોલની સ્થિરતા મુખ્યત્વે બે પરિબળોને આભારી છે:
$1$. તમામ કલિલ કણો પર સમાન વિદ્યુતભારની હાજરી,જે સ્થિર-વિદ્યુતીય અપાકર્ષણ પેદા કરે છે અને તેમને એકઠા થતા અટકાવે છે.
$2$. બ્રાઉનિયન ગતિ,જે કણોને સતત અસ્તવ્યસ્ત ગતિમાં રાખે છે,જેનાથી તેઓ ગુરુત્વાકર્ષણને કારણે નીચે બેસી જતા નથી.

(D) હાર્ડી-શુલ્ઝના નિયમ મુજબ,ઇલેક્ટ્રોલાઇટની સ્કંદન શક્તિ સક્રિય આયનની સંયોજકતા પર આધાર રાખે છે (જે આયન કોલોઇડલ કણોના વિરુદ્ધ વીજભાર ધરાવે છે).
$As_2S_3$ એ ઋણ વીજભારિત સોલ છે,તેથી તેને સ્કંદન માટે ધન વીજભારિત આયનની જરૂર પડે છે.
સ્કંદન શક્તિ એ ફ્લોક્યુલેટિંગ આયનની સંયોજકતા વધવાની સાથે વધે છે: $Al^{3+} > Ba^{2+} > Na^+$.
સ્કંદન મૂલ્ય એ સ્કંદન શક્તિના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં હોવાથી,જે ઇલેક્ટ્રોલાઇટમાં સક્રિય આયનની સંયોજકતા સૌથી વધુ હોય તેનું સ્કંદન મૂલ્ય સૌથી ઓછું હોય છે.
તેથી,$AlCl_3$ નું સ્કંદન મૂલ્ય સૌથી ઓછું છે.

(C) જે પદાર્થો ઓછી સાંદ્રતાએ સામાન્ય વિદ્યુતવિભાજ્ય તરીકે વર્તે છે પરંતુ ઊંચી સાંદ્રતાએ કણોના સમૂહીકરણને કારણે કલીલમય વર્તણૂક દર્શાવે છે,તેમને સંયુક્ત કલીલ કહેવામાં આવે છે. આ સમૂહિત કણોને $Micelles$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(C) સિલ્વર આયોડાઈડ $(AgI)$ નો ઉપયોગ કૃત્રિમ વરસાદ લાવવા માટે થાય છે કારણ કે તેની સ્ફટિક રચના બરફ જેવી સમાન હોય છે.
જ્યારે $AgI$ ને વાદળો પર છાંટવામાં આવે છે,ત્યારે તે ન્યુક્લિએટિંગ એજન્ટ તરીકે કાર્ય કરે છે,જેના કારણે વાદળોના પાણીના ટીપાં એકઠા થઈને મોટા પાણીના ટીપાં બનાવે છે,જે પછી વરસાદ સ્વરૂપે નીચે પડે છે.

(D) જિલેટીન આઈસ્ક્રીમમાં રક્ષણાત્મક કલિલ તરીકે કાર્ય કરે છે. તે બરફના મોટા સ્ફટિકો બનતા અટકાવે છે,જેનાથી આઈસ્ક્રીમની મુલાયમ રચના જળવાઈ રહે છે.

(A) ઈમલ્શન એ એક એવી કલિલ પ્રણાલી છે જેમાં વિક્ષિપ્ત કલા અને વિક્ષેપન માધ્યમ બંને પ્રવાહી હોય છે.
$water$ in $oil$ $(W/O)$ પ્રકારના ઈમલ્શનમાં,પાણી એ વિક્ષિપ્ત કલા છે અને તેલ એ વિક્ષેપન માધ્યમ છે.
માખણ એ $water$ in $oil$ પ્રકારના ઈમલ્શનનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે,જેમાં પાણીના ટીપાં સતત ચરબી (તેલ) ના માધ્યમમાં વિક્ષિપ્ત થયેલા હોય છે.

$(C)$ ટિન્ડલ અસર એ એવી ઘટના છે જેમાં પ્રકાશનું પ્રકીર્ણન કલિલ અથવા ખૂબ જ ઝીણા નિલીંબનના કણો દ્વારા થાય છે।
$(C)$ ખાંડનું દ્રાવણ એ સાચું દ્રાવણ છે, જે સ્વભાવે સમાંગ (homogeneous) છે।
સાચા દ્રાવણમાં કણો ખૂબ જ નાના હોવાથી તે પ્રકાશનું પ્રકીર્ણન કરી શકતા નથી, તેથી ખાંડના દ્રાવણમાં ટિન્ડલ અસર જોવા મળતી નથી।

(B) યોગ્ય વિક્ષેપન માધ્યમમાં પદાર્થોને મિશ્ર કરીને બનતા કલિલ સોલને લાયોફિલિક સોલ કહેવામાં આવે છે.
આ ખૂબ જ સ્થાયી હોય છે.
તેમને પ્રતિવર્તી સોલ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે કારણ કે વિક્ષેપન માધ્યમને બાષ્પીભવન જેવી ભૌતિક પદ્ધતિઓ દ્વારા કલિલમાંથી અલગ કરી શકાય છે.
ઉદાહરણ તરીકે,$gum$ (ગુંદર),$gelatin$,$starch$,$rubber$ વગેરે લાયોફિલિક કલિલ છે.

(A) કોલોઇડલ સિસ્ટમ એ વિષમાંગ મિશ્રણ છે જે બે તબક્કાઓ ધરાવે છે: વિક્ષિપ્ત કલા (dispersed phase) અને વિક્ષેપન માધ્યમ (dispersion medium). તેથી,તે હંમેશા બે તબક્કાઓ ધરાવે છે તે વિધાન સાચું છે.

(A) લાયોફોબિક સોલ યોગ્ય વિદ્યુતવિભાજ્ય ઉમેરવાથી સરળતાથી સ્કંદિત (coagulate) થાય છે.
વિદ્યુતવિભાજ્ય ઉમેરવાથી લાયોફોબિક સોલના અવક્ષેપનને રોકવા માટે,તેમાં થોડું લાયોફિલિક કલિલ ઉમેરવામાં આવે છે.
આવા લાયોફિલિક કલિલને રક્ષણાત્મક કલિલ કહેવામાં આવે છે અને તેની રક્ષણાત્મક ક્રિયાને ગોલ્ડ નંબરના સંદર્ભમાં માપવામાં આવે છે.
આમ,ગોલ્ડ નંબર એ લાયોફોબિક કલિલ પર લાયોફિલિક કલિલની રક્ષણાત્મક ક્રિયાનું માપ છે.

(C) સલ્ફર સોલ એ એક લાયોફોબિક કલિલ છે જેમાં વિક્ષિપ્ત કલા સલ્ફર અણુઓના મોટા સમૂહો (જેમ કે $S_8$ અણુઓ) ધરાવે છે.
આ સમૂહોનું કદ કલિલ વિસ્તાર ($1 \ nm$ થી $1000 \ nm$) માં આવે છે.

(A) કલોઇડ્સની ચર્ચામાં સુસંગત ન હોય તેવું વિધાન $A$ છે.
સોડિયમ એલ્યુમિનિયમ સિલિકેટનો ઉપયોગ સખત પાણીને નરમ બનાવવા માટે થાય છે,જે આયન વિનિમય (ઝીઓલાઇટ પ્રક્રિયા) પર આધારિત છે,કલોઇડલ ગુણધર્મો પર નહીં.
$B$ સુસંગત છે કારણ કે એલમ સ્કંદનકર્તા (coagulant) તરીકે કામ કરે છે.
$C$ સુસંગત છે કારણ કે તેમાં વાદળોમાં રહેલા કલોઇડલ પાણીના ટીપાંનું સ્કંદન થાય છે.
$D$ સુસંગત છે કારણ કે તેમાં સમુદ્રના પાણી દ્વારા કલોઇડલ માટીના કણોનું સ્કંદન થાય છે.

(A) લાયોફિલિક સોલ વિક્ષેપન માધ્યમ (પાણી) પ્રત્યે મજબૂત આકર્ષણ ધરાવે છે.
આ મજબૂત આંતરક્રિયા અને વધુ પડતા જલીયકરણ (hydration) ને કારણે,લાયોફિલિક સોલનું પૃષ્ઠતાણ શુદ્ધ પાણી $(H_2O)$ કરતા ઓછું હોય છે.

(A) જ્યારે કલિલમાં વિદ્યુતવિભાજ્યનું વધારાનું પ્રમાણ ઉમેરવામાં આવે છે,ત્યારે કલિલના કણો તેમની ઉપર રહેલા વીજભારથી વિરુદ્ધ વીજભાર ધરાવતા આયનો સાથે આંતરક્રિયા કરે છે.
આ પ્રક્રિયાને કારણે કલિલના કણોનો વીજભાર તટસ્થ થાય છે,જે તેમના સ્કંદન (coagulation) અથવા અવક્ષેપન તરફ દોરી જાય છે.

(D) કોલોઇડલ કણો ઉપરના તમામ સ્વરૂપોમાં ઉપલબ્ધ હોઈ શકે છે,જે વિક્ષેપિત કલા અને વિક્ષેપન માધ્યમની પ્રકૃતિ પર આધાર રાખે છે. તેથી,આ તમામ આકારો શક્ય છે.

(A) સાચો જવાબ $A$ છે.
$As_2S_3$ એ ઋણભારિત કલીલ છે.
હાર્ડી-શુલ્ઝના નિયમ મુજબ,કલીલ દ્રાવણનું સ્કંદન તેમાં કલીલ કણોના વીજભારથી વિરુદ્ધ વીજભાર ધરાવતા આયનો ધરાવતા વિદ્યુતવિભાજ્યને ઉમેરવાથી થાય છે.

(D) કલિલ દ્રાવણનો રંગ વિક્ષેપિત કણો દ્વારા વિખેરાયેલા પ્રકાશની તરંગલંબાઇ પર આધાર રાખે છે.
આ તરંગલંબાઇ કણોના કદ અને સ્વભાવ પર આધાર રાખે છે.
સોનાના સોલ માટે,તૈયારીની પ્રક્રિયા દરમિયાન બનતા સોનાના કણોના કદના આધારે રંગ લાલથી જાંબલી અથવા વાદળી સુધી બદલાય છે.

(A) લાયોફિલિક કલિલ એ દ્રાવક-આકર્ષક કલિલ છે.
જિલેટીન એ પ્રોટીન આધારિત પદાર્થ છે જે પાણી સાથે મિશ્રિત થતાં સ્થાયી કલિલ દ્રાવણ બનાવે છે,તેથી તે લાયોફિલિક કલિલ છે.
જ્યારે $Sulphur$,$Gold$ અને $Carbon$ એ લાયોફોબિક કલિલ બનાવે છે.

(C) $Tyndall \ effect$ એ એવી ઘટના છે જેમાં જ્યારે પ્રકાશનું કિરણ કલિલ દ્રાવણમાંથી પસાર થાય છે ત્યારે કલિલના કણો પ્રકાશનું બધી દિશામાં પ્રકીર્ણન કરે છે.

(C) સ્ટાર્ચ એ હાઇડ્રોફિલિક કલિલ દ્રાવણનું ઉદાહરણ છે.
તેમાં વિક્ષિપ્ત કલા અને વિક્ષેપન માધ્યમ વચ્ચે પ્રબળ આકર્ષણ હોય છે.
તે પ્રતિવર્તી અને સ્થાયી સોલ છે.

(C) આર્સેનિયસ સલ્ફાઇડ $(As_2S_3)$ સોલ એ ઋણ વીજભારિત સોલ છે.
હાર્ડી-શુલ્ઝના નિયમ મુજબ,ઇલેક્ટ્રોલાઇટની સ્કંદન ક્ષમતા સક્રિય આયનની સંયોજકતા પર આધાર રાખે છે (જેનો વીજભાર કલિલ કણોના વીજભાર કરતા વિરુદ્ધ હોય છે).
ઋણ વીજભારિત સોલ માટે,સ્કંદન ક્ષમતા ધન આયનની સંયોજકતા વધવાની સાથે વધે છે.
આપેલા ધન આયનો માટે સંયોજકતાનો ક્રમ $Al^{+3} > Ba^{+2} > Na^{+}$ છે.
તેથી,સ્કંદન ક્ષમતાનો સાચો ક્રમ $Al^{+3} > Ba^{+2} > Na^{+}$ છે.