Introduction of Halogen containing compounds Questions in Gujarati

(N/A) હેલોજન સંયોજનોનું વર્ગીકરણ હેલોજન પરમાણુઓની સંખ્યા અને હેલોજન જોડાયેલા કાર્બન પરમાણુના સંકરણના આધારે કરવામાં આવે છે:
$1$. હેલોજન પરમાણુઓની સંખ્યાના આધારે:
$(i)$ મોનોહેલાઈડ: એક હેલોજન પરમાણુ ધરાવે છે.
(ii) ડાયહેલાઈડ: બે હેલોજન પરમાણુ ધરાવે છે.
(iii) ટ્રાયહેલાઈડ: ત્રણ હેલોજન પરમાણુ ધરાવે છે.
(iv) પોલીહેલાઈડ: ત્રણથી વધુ હેલોજન પરમાણુ ધરાવે છે.
$2$. કાર્બન પરમાણુના સંકરણના આધારે ($sp^3$ $C-X$ બંધ):
$(a)$ આલ્કાઈલ હેલાઈડ: હેલોજન સાથે જોડાયેલા કાર્બન પરમાણુના આધારે પ્રાથમિક $(1^\circ)$,દ્વિતીયક $(2^\circ)$ અથવા તૃતીયક $(3^\circ)$ તરીકે વર્ગીકૃત.
$(b)$ એલાઈલિક હેલાઈડ: હેલોજન કાર્બન-કાર્બન દ્વિબંધની બાજુના $sp^3$ સંકરણ ધરાવતા કાર્બન પરમાણુ સાથે જોડાયેલ હોય છે $(C=C-C-X)$.
$(c)$ બેન્ઝાઈલિક હેલાઈડ: હેલોજન એરોમેટિક વલયની બાજુના $sp^3$ સંકરણ ધરાવતા કાર્બન પરમાણુ સાથે જોડાયેલ હોય છે $(Ar-CH_2-X)$.
$3$. કાર્બન પરમાણુના સંકરણના આધારે ($sp^2$ $C-X$ બંધ):
$(a)$ વિનાઈલિક હેલાઈડ: હેલોજન સીધો દ્વિબંધ ધરાવતા $sp^2$ સંકરણવાળા કાર્બન પરમાણુ સાથે જોડાયેલ હોય છે $(C=C-X)$.
$(b)$ એરાઈલ હેલાઈડ: હેલોજન સીધો એરોમેટિક વલયના $sp^2$ સંકરણવાળા કાર્બન પરમાણુ સાથે જોડાયેલ હોય છે $(Ar-X)$.

(N/A) આલ્કાઇલ હેલાઇડનું નામકરણ નીચે મુજબ કરવામાં આવે છે:
$1$. સામાન્ય નામ: આલ્કાઇલ સમૂહના નામની પાછળ હેલાઇડનું નામ લગાવીને સામાન્ય નામ અપાય છે (દા.ત.,$n$-પ્રોપાઇલ બ્રોમાઇડ).
$2$. $IUPAC$ નામ: આલ્કેન શૃંખલામાં હેલોજન પરમાણુને વિસ્થાપિત સમૂહ તરીકે ગણીને નામ અપાય છે. હેલોજનનું સ્થાન અંક દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે.
| બંધારણીય સૂત્ર | સામાન્ય નામ | $IUPAC$ નામ |
| :--- | :--- | :--- |
| $CH_3CH_2CH_2Br$ | $n$-પ્રોપાઇલ બ્રોમાઇડ | $1$-બ્રોમોપ્રોપેન |
| $CH_3CH(Cl)CH_3$ | આઇસોપ્રોપાઇલ ક્લોરાઇડ | $2$-ક્લોરોપ્રોપેન |
| $(CH_3)_2CHCH_2Cl$ | આઇસોબ્યુટાઇલ ક્લોરાઇડ | $1$-ક્લોરો-$2$-મિથાઇલપ્રોપેન |
| $(CH_3)_3CCH_2Cl$ | નિયોપેન્ટાઇલ ક્લોરાઇડ | $1$-ક્લોરો-$2,2$-ડાયમિથાઇલપ્રોપેન |
| $CH_3CH(Br)CH_3$ | આઇસોપ્રોપાઇલ બ્રોમાઇડ | $2$-બ્રોમોપ્રોપેન |

(N/A) એરાઈલ હેલાઈડના નામકરણના નિયમો:
$(i)$ બેન્ઝિનના મોનોહેલોજન વ્યુત્પન્ન માટે સામાન્ય અને $IUPAC$ નામ સમાન હોય છે. $IUPAC$ પદ્ધતિમાં $ortho- (o-)$,$meta- (m-)$ અને $para- (p-)$ પૂર્વગોને બદલે અનુક્રમે $1,2-$,$1,3-$ અને $1,4-$ અંકો વપરાય છે.
$(ii)$ જો વલયમાં બે કરતાં વધારે હેલોજન પરમાણુઓ હોય,તો $IUPAC$ પદ્ધતિમાં વલયના સ્થાનને $1, 2, 3, 4, 5, 6$ અંકો આપીને $tri-$,$tetra-$ જેવા પૂર્વગોનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.
$(b)$ ઉદાહરણો:
| બંધારણ | સામાન્ય નામ | $IUPAC$ નામ |
| :--- | :--- | :--- |
| $C_6H_5Br$ | બ્રોમોબેન્ઝિન | બ્રોમોબેન્ઝિન |
| $C_6H_4Br_2$ $(o-)$ | $o$-ડાયબ્રોમોબેન્ઝિન | $1,2$-ડાયબ્રોમોબેન્ઝિન |
| $C_6H_4Br_2$ $(m-)$ | $m$-ડાયબ્રોમોબેન્ઝિન | $1,3$-ડાયબ્રોમોબેન્ઝિન |
| $C_6H_4Br_2$ $(p-)$ | $p$-ડાયબ્રોમોબેન્ઝિન | $1,4$-ડાયબ્રોમોબેન્ઝિન |
| $C_6H_3Br_3$ $(1,3,5-)$ | સમમિત-ટ્રાયબ્રોમોબેન્ઝિન | $1,3,5$-ટ્રાયબ્રોમોબેન્ઝિન |
| $C_6H_3Br_3$ $(1,2,4-)$ | - | $1,2,4$-ટ્રાયબ્રોમોબેન્ઝિન |

(N/A) એરાઈલ હેલાઈડના નામકરણના નિયમો:
$(i)$ મોનોહેલોએરીન માટે,સામાન્ય અને $IUPAC$ નામ સમાન હોય છે. $IUPAC$ પદ્ધતિમાં,હેલોજન ધરાવતા કાર્બન પરમાણુથી શરૂ કરીને વલયના કાર્બન પરમાણુઓને ક્રમ આપીને વિસ્થાપકોના સ્થાન દર્શાવવામાં આવે છે.
$(ii)$ ડાયહેલોએરીન માટે,સામાન્ય નામમાં $\text{ઓર્થો}$ $(o-)$,$\text{મેટા}$ $(m-)$ અને $\text{પેરા}$ $(p-)$ પૂર્વગો વપરાય છે,જ્યારે $IUPAC$ પદ્ધતિમાં $1,2-$,$1,3-$ અને $1,4-$ વપરાય છે.
$(iii)$ જો વલયમાં બે કરતા વધારે હેલોજન પરમાણુઓ હોય,તો વલયને ક્રમ આપીને અને $1,2,3-$,$1,3,5-$ જેવા પૂર્વગોનો ઉપયોગ કરીને $IUPAC$ પદ્ધતિ દ્વારા નામકરણ કરવામાં આવે છે.
$(b)$ ઉદાહરણો:

બંધારણ	સામાન્ય નામ	$IUPAC$ નામ
$C_6H_5Br$	બ્રોમોબેન્ઝિન	બ્રોમોબેન્ઝિન
$o-C_6H_4Br_2$	$o$-ડાયબ્રોમોબેન્ઝિન	$1,2$-ડાયબ્રોમોબેન્ઝિન
$m-C_6H_4Br_2$	$m$-ડાયબ્રોમોબેન્ઝિન	$1,3$-ડાયબ્રોમોબેન્ઝિન
$p-C_6H_4Br_2$	$p$-ડાયબ્રોમોબેન્ઝિન	$1,4$-ડાયબ્રોમોબેન્ઝિન
$C_6H_3Br_3$	સમમિત ટ્રાયબ્રોમોબેન્ઝિન	$1,3,5$-ટ્રાયબ્રોમોબેન્ઝિન
$C_6H_3Br_3$	-	$1,2,4$-ટ્રાયબ્રોમોબેન્ઝિન

(N/A) એક જ પ્રકારના બે હેલોજન ધરાવતા હેલોઅલ્કેનને હેલોજન પરમાણુઓના સ્થાનના આધારે બે પ્રકારમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે:
$1$. જેમિનલ ડાયહેલાઈડ (આલ્કાઈલીડીન ડાયહેલાઈડ):
- આ સંયોજનોમાં,બે હેલોજન પરમાણુઓ એક જ કાર્બન પરમાણુ સાથે જોડાયેલા હોય છે.
- ઉદાહરણ: $CH_3-CHCl_2$ ને ઈથાઈલીડીન ક્લોરાઈડ (સામાન્ય નામ) અને $1,1-\text{ડાયક્લોરોઈથેન}$ ($IUPAC$ નામ) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$2$. વિસીનલ ડાયહેલાઈડ (આલ્કાઈલીન ડાયહેલાઈડ):
- આ સંયોજનોમાં,બે હેલોજન પરમાણુઓ પાસપાસેના કાર્બન પરમાણુઓ સાથે જોડાયેલા હોય છે.
- ઉદાહરણ: $Cl-CH_2-CH_2-Cl$ ને ઈથિલીન ડાયક્લોરાઈડ (સામાન્ય નામ) અને $1,2-\text{ડાયક્લોરોઈથેન}$ ($IUPAC$ નામ) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(N/A)

બંધારણ	સામાન્ય નામ	$IUPAC$ નામ
$CH_3CH_2CH(Cl)CH_3$	દ્વિતીયક બ્યુટાઇલ ક્લોરાઇડ	$2$-ક્લોરોબ્યુટેન
$(CH_3)_3CCH_2Br$	નિયો પેન્ટાઇલ બ્રોમાઇડ	$1$-બ્રોમો-$2,2$-ડાયમિથાઇલપ્રોપેન
$(CH_3)_3CBr$	તૃતીયક બ્યુટાઇલ બ્રોમાઇડ	$2$-બ્રોમો-$2$-મિથાઇલપ્રોપેન
$CH_2=CHCl$	વિનાઇલ ક્લોરાઇડ	ક્લોરોઇથિન
$CH_2=CHCH_2Br$	એલાઇલ બ્રોમાઇડ	$3$-બ્રોમોપ્રોપિન
$C_6H_4(Cl)(CH_3)$ (ortho)	$o$-ક્લોરોટોલ્યુઇન	$1$-ક્લોરો-$2$-મિથાઇલબેન્ઝિન અથવા $2$-ક્લોરોટોલ્યુઇન
$C_6H_5CH_2Cl$	બેન્ઝાઇલ ક્લોરાઇડ	ક્લોરોફિનાઇલમિથેન
$CH_2Cl_2$	મિથિલીન ક્લોરાઇડ	ડાયક્લોરોમિથેન
$CHCl_3$	ક્લોરોફોર્મ	ટ્રાયક્લોરોમિથેન
$CHBr_3$	બ્રોમોફોર્મ	ટ્રાયબ્રોમોમિથેન
$CCl_4$	કાર્બન ટેટ્રાક્લોરાઇડ	ટેટ્રાક્લોરોમિથેન
$CH_3CH_2CH_2F$	$n$-પ્રોપાઇલ ફ્લોરાઇડ	$1$-ફ્લોરોપ્રોપેન

(N/A) હેલોજન સંયોજનોમાં કાર્બન-હેલોજન બંધ ધ્રુવીય હોય છે: હેલોજન પરમાણુઓ આવર્ત કોષ્ટકમાં જમણી તરફ છે. બધા જ હેલોજન પરમાણુઓ $(F, Cl, Br, I)$ ની વિદ્યુતઋણતા કાર્બન પરમાણુ કરતાં વધારે છે. આ કારણે કાર્બન-હેલોજન $(C-X)$ બંધના ઇલેક્ટ્રોન હેલોજનની નજીક સ્થળાંતર પામે છે, જેનાથી કાર્બન અંશતઃ ધનભાર અને હેલોજન અંશતઃ ઋણભાર પ્રાપ્ત કરે છે, તેથી $C-X$ બંધ ધ્રુવીય બને છે.
$(b)$ $C-F$ થી $C-I$ સુધી બંધની ધ્રુવીયતા, બંધલંબાઈ અને બંધ એન્થાલ્પીનો ક્રમ: આવર્ત કોષ્ટકમાં સમૂહમાં નીચે તરફ જતાં હેલોજન પરમાણુ $(F, Cl, Br, I)$ નું કદ વધતું જાય છે. ફ્લોરિન પરમાણુ સૌથી નાનો અને આયોડિન સૌથી મોટા કદનો છે.
તેથી, કાર્બન-હેલોજન બંધની લંબાઈ $C-F$ થી $C-I$ તરફ વધતી જાય છે. મિથાઈલ હેલાઈડ $(CH_3X)$ માં $C-X$ બંધલંબાઈ, બંધ એન્થાલ્પી અને દ્વિધ્રુવીય ચાકમાત્રા નીચે મુજબ છે:

બંધ	બંધલંબાઈ $(pm)$	$C-X$ બંધ એન્થાલ્પી $(kJ \ mol^{-1})$	દ્વિધ્રુવીય ચાકમાત્રા (ડીબાય)
$CH_3-F$	$139$	$452$	$1.847$
$CH_3-Cl$	$178$	$351$	$1.860$
$CH_3-Br$	$193$	$293$	$1.830$
$CH_3-I$	$214$	$234$	$1.636$

બંધલંબાઈનો ક્રમ: $CH_3-F$ < $CH_3-Cl$ < $CH_3-Br$ < $CH_3-I$
દ્વિધ્રુવીય ચાકમાત્રાનો ક્રમ: $CH_3-Cl$ > $CH_3-F$ > $CH_3-Br$ > $CH_3-I$

(N/A) આલ્કાઈલ હેલાઈડનું વર્ગીકરણ હેલોજન જે કાર્બન પરમાણુ સાથે જોડાયેલ છે તેની પ્રકૃતિ પર આધારિત છે.
$(i)$ $CH_3-CH=CH-CH_2Br$: $Br$ પરમાણુ પ્રાથમિક $(1^{\circ})$ કાર્બન પરમાણુ સાથે જોડાયેલ છે. તેથી,તે પ્રાથમિક $(1^{\circ})$ હેલાઈડ છે.
$(ii)$ $CH_3-CH=CH-CH(Br)-CH_3$: $Br$ પરમાણુ દ્વિતીયક $(2^{\circ})$ કાર્બન પરમાણુ સાથે જોડાયેલ છે. તેથી,તે દ્વિતીયક $(2^{\circ})$ હેલાઈડ છે.
$(iii)$ $(CH_3)_3C-Br$: $Br$ પરમાણુ તૃતીયક $(3^{\circ})$ કાર્બન પરમાણુ સાથે જોડાયેલ છે. તેથી,તે તૃતીયક $(3^{\circ})$ હેલાઈડ છે.

(A-2, B-4, C-1, D-3) આપેલા સંયોજનોનું વર્ગીકરણ નીચે મુજબ છે:
$A$. $CH_3-CH(X)-CH_3$ એ આલ્કાઈલ હેલાઈડ છે.
$B$. $CH_2=CH-CH_2-X$ એ એલાઈલ હેલાઈડ છે કારણ કે હેલોજન દ્વિબંધ ધરાવતા કાર્બન પછીના $sp^3$ સંકરણ ધરાવતા કાર્બન સાથે જોડાયેલ છે.
$C$. $C_6H_5-X$ એ એરાઈલ હેલાઈડ છે કારણ કે હેલોજન સીધો એરોમેટિક વલય સાથે જોડાયેલ છે.
$D$. $CH_2=CH-X$ એ વિનાઈલ હેલાઈડ છે કારણ કે હેલોજન સીધો દ્વિબંધ ધરાવતા $sp^2$ સંકરણ વાળા કાર્બન સાથે જોડાયેલ છે.
તેથી,સાચી જોડ છે: $A-2, B-4, C-1, D-3$.

(N/A) વિસીનલ ડાયહેલાઈડ એવા સંયોજનો છે જેમાં બે હેલોજન પરમાણુઓ કાર્બન શૃંખલામાં પાસપાસેના (પડોશી) કાર્બન પરમાણુઓ સાથે જોડાયેલા હોય છે.
ઉદાહરણો:
$1$. $1,2-dibromopropane$ $(CH_3-CHBr-CH_2Br)$
$2$. $1,2-dichloroethane$ $(CH_2Cl-CH_2Cl)$

(A-3, B-1, C-2, D-4) વર્ગીકરણ અણુમાં રહેલા હેલોજન પરમાણુઓની સંખ્યા પર આધારિત છે:
$(A)$ ${C_2}{H_5}X$ માં એક હેલોજન પરમાણુ છે,તેથી તે મોનોહેલોઆલ્કેન $(3)$ છે.
$(B)$ $C{H_2}X - C{H_2}X$ માં બે હેલોજન પરમાણુઓ છે,તેથી તે ડાયહેલોઆલ્કેન $(1)$ છે.
$(C)$ $C{H_2}X - CHX - C{H_2}X$ માં ત્રણ હેલોજન પરમાણુઓ છે,તેથી તે ટ્રાયહેલોઆલ્કેન $(2)$ છે.
$(D)$ $C{X_4}$ માં ચાર હેલોજન પરમાણુઓ છે,તેથી તે ટેટ્રાહેલોઆલ્કેન $(4)$ છે.
તેથી,સાચી જોડ છે: $(A-3, B-1, C-2, D-4)$.

(A) વર્ગીકરણ એરોમેટિક વલય સાથે જોડાયેલા હેલોજન પરમાણુઓની સંખ્યા પર આધારિત છે:
$(A)$ આ બંધારણ મોનોહેલો-પ્રતિસ્થાપિત સાયક્લિક ડાઈન (મોનોહેલોએરિન) છે: $(A \rightarrow iv)$.
$(B)$ આ બંધારણ પેરા સ્થાન પર બે હેલોજન પરમાણુઓ ધરાવતું બેન્ઝિન વલય (ડાયહેલોએરિન) છે: $(B \rightarrow i)$.
$(C)$ આ બંધારણ ત્રણ હેલોજન પરમાણુઓ ધરાવતું બેન્ઝિન વલય (ટ્રાયહેલોએરિન) છે: $(C \rightarrow ii)$.
$(D)$ આ બંધારણ એક ક્લોરિન પરમાણુ ધરાવતું બેન્ઝિન વલય (મોનોક્લોરોએરિન) છે: $(D \rightarrow v)$.

(A-IV, B-III, C-II, D-V) વર્ગીકરણ હેલોજન પરમાણુ જે કાર્બન સાથે જોડાયેલ છે તેના આધારે કરવામાં આવે છે:
$(A)$ $C_6H_5CH_2X$: હેલોજન બેન્ઝીન વલય સાથે જોડાયેલા પ્રાથમિક કાર્બન સાથે જોડાયેલ છે,જે $1^{\circ}$ બેન્ઝાઇલિક હેલાઇડ $(iv)$ છે.
$(B)$ $C_6H_5CH(CH_3)X$: હેલોજન બેન્ઝીન વલય સાથે જોડાયેલા દ્વિતીયક કાર્બન સાથે જોડાયેલ છે,જે $2^{\circ}$ બેન્ઝાઇલિક હેલાઇડ $(iii)$ છે.
$(C)$ $C_6H_5C(CH_3)_2X$: હેલોજન બેન્ઝીન વલય સાથે જોડાયેલા તૃતીયક કાર્બન સાથે જોડાયેલ છે,જે $3^{\circ}$ બેન્ઝાઇલિક હેલાઇડ $(ii)$ છે.
$(D)$ $C_6H_5X$: હેલોજન સીધો બેન્ઝીન વલય સાથે જોડાયેલ છે,જે એરાઇલ હેલાઇડ $(v)$ છે.
તેથી,સાચી જોડ છે: $(A$ $\rightarrow iv), (B$ $\rightarrow iii), (C$ $\rightarrow ii), (D$ $\rightarrow v)$.

(D) આલ્કાઇલ હેલાઇડનું વર્ગીકરણ હેલોજન પરમાણુ ધરાવતા કાર્બન પરમાણુ સાથે જોડાયેલા આલ્કાઇલ જૂથોની સંખ્યાના આધારે કરવામાં આવે છે:
- $(A)$ $CH_3CH_2X$ એ પ્રાથમિક $(1^{\circ})$ હેલાઇડ છે.
- $(B)$ $R'CH_2X$ એ પ્રાથમિક $(1^{\circ})$ હેલાઇડ છે.
- $(C)$ $R'R''CHX$ એ દ્વિતીયક $(2^{\circ})$ હેલાઇડ છે.
- $(D)$ $R'R''CR'''X$ એ તૃતીયક $(3^{\circ})$ હેલાઇડ છે.
તેથી,સાચી જોડ છે: $(A-4, B-4, C-3, D-2)$.

(A-III, B-IV, C-II, D-I) હેલાઇડનું વર્ગીકરણ હેલોજન પરમાણુ સાથે જોડાયેલા કાર્બન પરમાણુના સંકરણ પર આધારિત છે:
$A$. $CH_2=CHCH_2X$: હેલોજન કાર્બન-કાર્બન દ્વિબંધની બાજુના $sp^3$ સંકરણ ધરાવતા કાર્બન સાથે જોડાયેલ છે,જે એલાઇલિક હેલાઇડ $(iii)$ છે.
$B$. $CH_2=CHX$: હેલોજન સીધા જ દ્વિબંધના $sp^2$ સંકરણ ધરાવતા કાર્બન સાથે જોડાયેલ છે,જે વિનાઇલિક હેલાઇડ $(iv)$ છે.
$C$. $C_6H_5CH_2X$: હેલોજન એરોમેટિક વલય સાથે જોડાયેલા $sp^3$ સંકરણ ધરાવતા કાર્બન સાથે જોડાયેલ છે,જે બેન્ઝાઇલિક હેલાઇડ $(ii)$ છે.
$D$. $C_6H_5X$: હેલોજન સીધા જ એરોમેટિક વલયના $sp^2$ સંકરણ ધરાવતા કાર્બન સાથે જોડાયેલ છે,જે એરાઇલ હેલાઇડ $(i)$ છે.
તેથી,સાચી જોડ છે: $(A-iii, B-iv, C-ii, D-i)$.

(A-III, B-II, C-III, D-II) હેલોજન સાથે જોડાયેલ કાર્બન પરમાણુનું સંકરણ નક્કી કરવા માટે:
$A$. $CH_3-CH_2-Cl$: $Cl$ સાથે જોડાયેલ કાર્બન એક $C$ અને બે $H$ પરમાણુઓ સાથે જોડાયેલ છે (સિંગલ બોન્ડ). તે $4$ સિગ્મા બંધ ધરાવે છે,તેથી તે $sp^3$ સંકરણ ધરાવે છે.
$B$. $CH_2=CH-Cl$: $Cl$ સાથે જોડાયેલ કાર્બન દ્વિબંધનો ભાગ છે. તે $3$ સિગ્મા બંધ ધરાવે છે,તેથી તે $sp^2$ સંકરણ ધરાવે છે.
$C$. $CH_2=CH-CH_2-Cl$: $Cl$ સાથે જોડાયેલ કાર્બન એક $C$ અને બે $H$ પરમાણુઓ સાથે જોડાયેલ છે (સિંગલ બોન્ડ). તે $4$ સિગ્મા બંધ ધરાવે છે,તેથી તે $sp^3$ સંકરણ ધરાવે છે.
$D$. ક્લોરોબેન્ઝીન: $Cl$ સાથે જોડાયેલ કાર્બન એરોમેટિક રિંગનો ભાગ છે (દ્વિબંધ). તે $3$ સિગ્મા બંધ ધરાવે છે,તેથી તે $sp^2$ સંકરણ ધરાવે છે.
તેથી,સાચી જોડ છે: $(A-iii, B-ii, C-iii, D-ii)$.

(B-(II, IV), C-(I, III), D-(II, IV)) ડાયહેલાઇડ્સનું વર્ગીકરણ નીચે મુજબ છે:
$1$. જેમીનલ ડાયહેલાઇડ્સ (અથવા આલ્કાઇલીડીન હેલાઇડ્સ) માં બે હેલોજન પરમાણુઓ એક જ કાર્બન પરમાણુ પર હોય છે.
$2$. વિસિનલ ડાયહેલાઇડ્સ (અથવા આલ્કાઇલીન ડાયહેલાઇડ્સ) માં બે હેલોજન પરમાણુઓ પાસ-પાસેના કાર્બન પરમાણુઓ પર હોય છે.
જોડકાં:
$A$. $H_3C-CH_2Cl$ એ મોનો-હેલોઆલ્કેન છે (ડાયહેલાઇડ નથી).
$B$. $ClCH_2-CH_2Cl$ માં બે $Cl$ પરમાણુઓ પાસ-પાસેના કાર્બન પર છે,તેથી તે વિસિનલ ડાયહેલાઇડ $(ii)$ અને આલ્કાઇલીન ડાયહેલાઇડ $(iv)$ છે.
$C$. $C_6H_5-CHCl_2$ માં બે $Cl$ પરમાણુઓ એક જ કાર્બન પર છે,તેથી તે જેમીનલ ડાયહેલાઇડ $(i)$ અને આલ્કાઇલીડીન હેલાઇડ $(iii)$ છે.
$D$. $C_6H_5-CHCl-CH_2Cl$ માં બે $Cl$ પરમાણુઓ પાસ-પાસેના કાર્બન પર છે,તેથી તે વિસિનલ ડાયહેલાઇડ $(ii)$ અને આલ્કાઇલીન ડાયહેલાઇડ $(iv)$ છે.

(A) $(A) \rightarrow (iv, q)$: $CH_3CH_2CH_2Cl$ એ $n$-પ્રોપાઇલ ક્લોરાઇડ ($IUPAC$: $1$-ક્લોરોપ્રોપેન) છે.
$(B) \rightarrow (ii, p)$: $CH_3CHClCH_3$ એ આઇસોપ્રોપાઇલ ક્લોરાઇડ ($IUPAC$: $2$-ક્લોરોપ્રોપેન) છે.
$(C) \rightarrow (iii, s)$: $CH_3CH(CH_3)CH_2Cl$ એ આઇસોબ્યુટાઇલ ક્લોરાઇડ ($IUPAC$: $1$-ક્લોરો-$2$-મિથાઇલપ્રોપેન) છે.
$(D) \rightarrow (i, r)$: $(CH_3)_3CCH_2Cl$ એ નિયોપેન્ટાઇલ ક્લોરાઇડ ($IUPAC$: $1$-ક્લોરો-$2,2$-ડાયમિથાઇલપ્રોપેન) છે.

(A) જોડકાં નીચે મુજબ છે:
$A$ ($o$-ક્લોરોટોલ્યુઇન) એ $iv$ ($o$-ક્લોરોટોલ્યુઇન) અને $q$ ($2$-ક્લોરોટોલ્યુઇન) સાથે જોડાય છે.
$B$ (બેન્ઝાઇલ ક્લોરાઇડ) એ $ii$ (બેન્ઝાઇલ ક્લોરાઇડ) અને $p$ (ક્લોરોફીનાઇલમિથેન) સાથે જોડાય છે.
$C$ $(CH_3CH_2CHClCH_3)$ એ $iii$ (દ્વિતીયક બ્યુટાઇલ ક્લોરાઇડ) અને $s$ ($2$-ક્લોરોબ્યુટેન) સાથે જોડાય છે.
$D$ $(CHBr_3)$ એ $i$ (બ્રોમોફોર્મ) અને $r$ (ટ્રાયબ્રોમોમિથેન) સાથે જોડાય છે.
આમ,સાચી જોડ છે: $(A$ $\rightarrow iv, q), (B$ $\rightarrow ii, p), (C$ $\rightarrow iii, s), (D$ $\rightarrow i, r)$.

(A) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$A \rightarrow i, r$
$B \rightarrow ii, s$
$C \rightarrow iv, q$
$D \rightarrow iii, p$

(N/A) $IUPAC$ નામકરણ માટેની સામાન્ય યોજના છે: $2^{\circ} \text{ પૂર્વગ} - 1^{\circ} \text{ પૂર્વગ} - \text{મૂળ શબ્દ} - 1^{\circ} \text{ પ્રત્યય} - 2^{\circ} \text{ પ્રત્યય}$.
હેલો-વિસ્થાપિત હાઇડ્રોકાર્બન માટે:
$1$. $\text{મૂળ શબ્દ} \Rightarrow$ મુખ્ય શૃંખલામાં કાર્બન પરમાણુઓની કુલ સંખ્યા પર આધારિત (દા.ત.,$Meth-, Eth-, Prop-$ વગેરે).
$2$. $1^{\circ} \text{ પૂર્વગ} \Rightarrow$ $Cyclo-$ (એલિફેટિક ચક્રીય સંયોજનો માટે).
$3$. $2^{\circ} \text{ પૂર્વગ} \Rightarrow$ $Halo-$ (દા.ત.,$Fluoro-, Chloro-, Bromo-, Iodo-$) અને આલ્કાઇલ સમૂહો.
$4$. $1^{\circ} \text{ પ્રત્યય} \Rightarrow$ સંતૃપ્તતા અથવા અસંતૃપ્તતા દર્શાવે છે:
$-ane$ ($C-C$ સિંગલ બોન્ડ માટે)
$-ene$ ($C=C$ ડબલ બોન્ડ માટે)
$-yne$ ($C \equiv C$ ટ્રિપલ બોન્ડ માટે)
$5$. $2^{\circ} \text{ પ્રત્યય} \Rightarrow$ સૌથી વરિષ્ઠ ક્રિયાશીલ સમૂહનો પ્રત્યય (સામાન્ય આલ્કાઇલ હેલાઇડ્સમાં લાગુ પડતું નથી).

હેલોજન પરમાણુઓ કાર્બન કરતા વધુ વિદ્યુતઋણ હોય છે; તેથી,આલ્કાઈલ હેલાઈડનો કાર્બન-હેલોજન બંધ ધ્રુવીય હોય છે। કાર્બન પરમાણુ પર આંશિક ધન વીજભાર $(\delta+)$ હોય છે જ્યારે હેલોજન પરમાણુ પર આંશિક ઋણ વીજભાર $(\delta-)$ હોય છે। આ બંધને $C^{\delta+}-X^{\delta-}$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે।
આવર્ત કોષ્ટકમાં સમૂહમાં નીચે જતાં,હેલોજન પરમાણુનું કદ વધે છે। ફ્લોરિન પરમાણુ સૌથી નાનો અને આયોડિન પરમાણુ સૌથી મોટો છે। પરિણામે,કાર્બન-હેલોજન બંધ લંબાઈ $C-F$ થી $C-I$ સુધી વધે છે।
કાર્બન-હેલોજન $(C-X)$ બંધ લંબાઈ,બંધ એન્થાલ્પી અને ડાયપોલ મોમેન્ટ:

બંધ	બંધ લંબાઈ $/ pm$	$C-X$ બંધ એન્થાલ્પી $/ (kJ \ mol^{-1})$	ડાયપોલ મોમેન્ટ $/$ Debye
$CH_3F$	$139$	$452$	$1.847$
$CH_3Cl$	$178$	$351$	$1.860$
$CH_3Br$	$193$	$293$	$1.830$
$CH_3I$	$214$	$234$	$1.636$

ડાયપોલ મોમેન્ટનો ક્રમ: $CH_3Cl$ > $CH_3F$ > $CH_3Br$ > $CH_3I$
બંધ એન્થાલ્પીનો ક્રમ: $CH_3F$ > $CH_3Cl$ > $CH_3Br$ > $CH_3I$

(D) ઈથિલિડીન ક્લોરાઈડ એ જેમિનલ ડાયહેલાઈડ છે જેમાં બે ક્લોરિન પરમાણુઓ એક જ કાર્બન પરમાણુ સાથે જોડાયેલા હોય છે.
તેનું રાસાયણિક બંધારણ $CH_3CHCl_2$ છે.
$CH_3CHCl_2$ માટેનું $IUPAC$ નામ $1,1-$ડાયક્લોરોઈથેન છે.

(D) આપેલ બંધારણ $C_6H_5-CH=CH-CH(X)-CH_2-CH_3$ છે.
આ સંયોજનમાં,હેલોજન પરમાણુ $(X)$ એ $sp^3$ સંકરણ ધરાવતા કાર્બન પરમાણુ સાથે જોડાયેલ છે,જે કાર્બન-કાર્બન દ્વિબંધ $(C=C)$ ની બાજુમાં છે.
આવા સંયોજનો,જેમાં હેલોજન દ્વિબંધની બાજુના $sp^3$ સંકરણ ધરાવતા કાર્બન સાથે જોડાયેલ હોય,તેને એલાઇલિક હેલાઇડ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(A) વિનાઇલિક હેલાઇડ એ એવું સંયોજન છે જેમાં હેલોજન પરમાણુ સીધો જ કાર્બન-કાર્બન દ્વિબંધ $(C=C)$ ધરાવતા કાર્બન પરમાણુ સાથે જોડાયેલ હોય છે.
વિકલ્પ $A$ માં આપેલ બંધારણમાં,હેલોજન $X$ એ $sp^2$ સંકરણ ધરાવતા અને દ્વિબંધનો ભાગ હોય તેવા કાર્બન પરમાણુ સાથે જોડાયેલ છે,જે તેને વિનાઇલિક હેલાઇડ તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરે છે.
વિકલ્પ $B$ એ એલાઇલિક હેલાઇડ દર્શાવે છે.
વિકલ્પ $C$ એ એરાઇલ હેલાઇડ દર્શાવે છે.
વિકલ્પ $D$ એ એલાઇલિક હેલાઇડ દર્શાવે છે.

(A) વિધાન $(A)$: બંધારણ $CH_2=CH-CH_2-Cl$ માં હેલોજન પરમાણુ એવા કાર્બન સાથે જોડાયેલ છે જે $C=C$ દ્વિબંધની બાજુમાં છે. આ એલાઈલ હેલાઈડની વ્યાખ્યા છે. તેથી,વિધાન $(A)$ સાચું છે.
કારણ $(R)$: એલાઈલ હેલાઈડ એવા સંયોજનો છે જેમાં હેલોજન પરમાણુ $sp^3$ સંકરણ ધરાવતા કાર્બન સાથે જોડાયેલ હોય છે,જે $C=C$ દ્વિબંધની બાજુમાં હોય છે. મૂળ પ્રશ્નમાં આપેલું કારણ ખોટું હતું કારણ કે તેમાં હેલોજન $sp^2$ કાર્બન સાથે જોડાયેલ હોવાનું જણાવ્યું હતું. તેથી,કારણ $(R)$ ખોટું છે.
નિષ્કર્ષ: $(A)$ સાચું છે પરંતુ $(R)$ ખોટું છે.

(A) વિનાયલિક હેલાઇડ એ એવું સંયોજન છે જેમાં હેલોજન પરમાણુ સીધો જ કાર્બન-કાર્બન દ્વિબંધ $(C=C-X)$ ધરાવતા કાર્બન પરમાણુ સાથે જોડાયેલ હોય છે.
$1-$ક્લોરોઈથીન $(CH_2=CHCl)$ માં,ક્લોરિન પરમાણુ દ્વિબંધમાં સામેલ કાર્બન પરમાણુ સાથે જોડાયેલ છે,જે વિનાયલિક હેલાઇડની વ્યાખ્યાને સંતોષે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(B) તૃતીયક $(3^{\circ})$ આલ્કાઈલ હેલાઈડ એટલે એવો હેલાઈડ જેમાં હેલોજન પરમાણુ એવા કાર્બન પરમાણુ સાથે જોડાયેલ હોય જે અન્ય ત્રણ કાર્બન પરમાણુઓ સાથે જોડાયેલ હોય.
વિકલ્પ $B$ માં,$(CH_3)_3C-Br$,બ્રોમીન પરમાણુ સાથે જોડાયેલ કાર્બન પરમાણુ ત્રણ મિથાઈલ સમૂહો સાથે જોડાયેલ છે,જે તેને તૃતીયક કાર્બન બનાવે છે.
આમ,$(CH_3)_3C-Br$ એ તૃતીયક આલ્કાઈલ હેલાઈડ છે.

(B) $1-$ક્લોરોઈથીન $(CH_2=CHCl)$ એ વિનાઈલિક હેલાઈડ છે કારણ કે હેલોજન પરમાણુ કાર્બન-કાર્બન દ્વિબંધ ધરાવતા કાર્બન પરમાણુ સાથે જોડાયેલ છે. $\newline$ એલાઈલિક હેલાઈડમાં હેલોજન પરમાણુ કાર્બન-કાર્બન દ્વિબંધની બાજુના કાર્બન પરમાણુ સાથે જોડાયેલ હોય છે. $\newline$ તેથી,એલાઈલિક હેલાઈડ માટે $1-$ક્લોરોઈથીનનું ઉદાહરણ ખોટું છે.

(B) એલાઈલ ક્લોરાઈડનું બંધારણ $CH_{2}=CH-CH_{2}Cl$ છે.
બંધારણમાં પરમાણુઓની ગણતરી કરતા:
તેમાં $3$ કાર્બન પરમાણુઓ $(C_{3})$ છે.
તેમાં $5$ હાઈડ્રોજન પરમાણુઓ $(H_{5})$ છે.
તેમાં $1$ ક્લોરિન પરમાણુ $(Cl)$ છે.
તેથી,તેનું આણ્વીય સૂત્ર $C_{3}H_{5}Cl$ છે.

(A) નિયોહેક્સાઇલ ક્લોરાઇડ એ $3,3-$ડાયમિથાઇલબ્યુટાઇલ ક્લોરાઇડનું સામાન્ય નામ છે,જેનું બંધારણ $(CH_{3})_{3}C-CH_{2}-CH_{2}-Cl$ છે.
વિકલ્પ $A$ એ $3,3-$ડાયમિથાઇલબ્યુટાઇલ ક્લોરાઇડ (નિયોહેક્સાઇલ ક્લોરાઇડ) દર્શાવે છે.

(A) $1-$ક્લોરો$-2,2-$ડાયમિથાઈલપ્રોપેનનું બંધારણ $(CH_3)_3C-CH_2Cl$ છે.
આ અણુમાં,ક્લોરિન સાથે જોડાયેલ કાર્બન પરમાણુ પ્રાથમિક કાર્બન છે,જે એક ચતુર્થક કાર્બન પરમાણુ (એવો કાર્બન જે અન્ય ચાર કાર્બન સાથે જોડાયેલ હોય) સાથે જોડાયેલ છે.
આ બંધારણીય ગોઠવણી,જેમાં એક મધ્યવર્તી કાર્બન ત્રણ મિથાઈલ જૂથો અને એક $-CH_2Cl$ જૂથ સાથે જોડાયેલ છે,તેને સામાન્ય રીતે $neo-$પેન્ટાઈલ જૂથ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તેથી,આ સંયોજનનું સામાન્ય નામ $neo-$પેન્ટાઈલ ક્લોરાઈડ છે.

(D) એલાઈલિક હેલાઈડ એ એવું સંયોજન છે જેમાં હેલોજન પરમાણુ કાર્બન-કાર્બન દ્વિબંધની બાજુના $sp^3$ સંકરણ ધરાવતા કાર્બન પરમાણુ સાથે જોડાયેલ હોય છે $(C=C-C-X)$.
વિકલ્પ $A$,$B$ અને $C$ માં,હેલોજન પરમાણુ $(X)$ દ્વિબંધની તરત જ બાજુના કાર્બન પરમાણુ સાથે જોડાયેલ છે.
વિકલ્પ $D$ માં,બંધારણ $CH_3-CH=CH-CH_2-CH_2-X$ છે. અહીં,હેલોજન પરમાણુ એવા કાર્બન સાથે જોડાયેલ છે જે દ્વિબંધથી બે સ્થાન દૂર છે,તેથી તે હોમોએલાઈલિક હેલાઈડ છે,એલાઈલિક હેલાઈડ નથી.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(C) એલાઈલિક હેલાઈડમાં,હેલોજન પરમાણુ કાર્બન-કાર્બન દ્વિબંધની બાજુના $sp^3$ સંકરણ ધરાવતા કાર્બન પરમાણુ સાથે જોડાયેલ હોય છે.
તેનું સામાન્ય બંધારણ $CH_2=CH-CH_2-X$ છે.
તેથી,$CH_2=CH-CH_2-X$ એ એલાઈલિક હેલાઈડ છે.

(C) ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયકનું સામાન્ય નિરૂપણ $R-Mg-X$ છે,જ્યાં $R$ એ આલ્કાઈલ અથવા એરાઈલ સમૂહ છે અને $X$ એ હેલોજન પરમાણુ છે.

(B) વિનાઇલિક હેલાઇડમાં,હેલોજન પરમાણુ સીધો કાર્બન-કાર્બન દ્વિબંધના $sp^2$ સંકરણ પામેલા કાર્બન પરમાણુ સાથે જોડાયેલ હોય છે.
$CH_3-CH=CH-X$ માં,હેલોજન પરમાણુ $X$ એ દ્વિબંધમાં સામેલ $sp^2$ સંકરણ પામેલા કાર્બન પરમાણુ સાથે જોડાયેલ છે,જે વિનાઇલિક હેલાઇડની વ્યાખ્યાને સંતોષે છે.

(D) બેન્ઝિલિક હેલાઇડ એ એવું સંયોજન છે જેમાં હેલોજન પરમાણુ $sp^3$ સંકરણ ધરાવતા કાર્બન પરમાણુ સાથે જોડાયેલ હોય છે જે સીધો જ એરોમેટિક વલય સાથે જોડાયેલ હોય છે.
$4-$આયોડોટોલ્યુઈનમાં,આયોડિન સીધું બેન્ઝીન વલય સાથે જોડાયેલું છે (એરિલ હેલાઇડ).
$1-$આયોડો$-2-$ફિનાઈલઈથેનમાં,આયોડિન એવા કાર્બન પરમાણુ સાથે જોડાયેલ છે જે વલયથી બીજા $CH_2$ સમૂહ દ્વારા અલગ પડે છે.
આયોડોબેન્ઝીનમાં,આયોડિન સીધું બેન્ઝીન વલય સાથે જોડાયેલું છે (એરિલ હેલાઇડ).
આયોડોફિનાઈલમિથેનમાં (જેને બેન્ઝિલ આયોડાઈડ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે),આયોડિન $CH_2$ સમૂહ સાથે જોડાયેલ છે જે સીધો બેન્ઝીન વલય સાથે જોડાયેલ છે. તેથી,તે બેન્ઝિલિક હેલાઇડ છે.

(B) બેન્ઝિલિક હેલાઇડ એ એવું સંયોજન છે જેમાં હેલોજન પરમાણુ $sp^3$ સંકરણ ધરાવતા કાર્બન પરમાણુ સાથે જોડાયેલ હોય છે જે સીધો એરોમેટિક રિંગ (બેન્ઝીન રિંગ) સાથે જોડાયેલ હોય છે.
$1-$ક્લોરો$-2-$ફિનાઈલબ્યુટેન $(CH_3-CH_2-CH(C_6H_5)-CH_2Cl)$ માં,ક્લોરિન પરમાણુ એવા કાર્બન પરમાણુ સાથે જોડાયેલ છે જે સીધો બેન્ઝીન રિંગ સાથે જોડાયેલ નથી.
તેથી,તે બેન્ઝિલિક હેલાઇડ નથી.

(C) હેલોઆલ્કાઈન એ એવું કાર્બનિક સંયોજન છે જેમાં હેલોજન પરમાણુ આલ્કાઈન સમૂહના $sp$ સંકરણ ધરાવતા કાર્બન પરમાણુ સાથે સીધો જોડાયેલ હોય છે.
ઉદાહરણ: $CH \equiv C-Cl$ (ક્લોરોઈથાઈન).
આ બંધારણમાં,ક્લોરિન સાથે જોડાયેલ કાર્બન પરમાણુ $sp$ સંકરણ ધરાવે છે.

(C) એલાઈલિક હેલાઈડ એ એવું સંયોજન છે જેમાં હેલોજન પરમાણુ કાર્બન-કાર્બન દ્વિબંધની બાજુના $sp^3$ સંકરણ ધરાવતા કાર્બન પરમાણુ સાથે જોડાયેલ હોય છે $(C=C-C-X)$.
$3$-ક્લોરોપ્રોપીન $(CH_2=CH-CH_2Cl)$ માં,ક્લોરીન પરમાણુ $C=C$ દ્વિબંધની બાજુના $sp^3$ સંકરણ ધરાવતા કાર્બન પરમાણુ સાથે જોડાયેલ છે.
તેથી,$3$-ક્લોરોપ્રોપીન એ એલાઈલિક હેલાઈડ છે.

(D) વિનાઇલિક હેલાઇડ એ એવું સંયોજન છે જેમાં હેલોજન પરમાણુ સીધો જ કાર્બન-કાર્બન દ્વિબંધ $(C=C)$ ધરાવતા કાર્બન પરમાણુ સાથે જોડાયેલ હોય છે.
આ કાર્બન પરમાણુ $sp^2$ સંકરણ ધરાવે છે.
ઉદાહરણ તરીકે,વિનાઇલ ક્લોરાઇડ $(CH_2=CHCl)$ માં,ક્લોરિન પરમાણુ એલિફેટિક શૃંખલાના $sp^2$ સંકરણ ધરાવતા કાર્બન પરમાણુ સાથે જોડાયેલ છે.

(C) $C_4H_9X$ આણ્વિય સૂત્ર બ્યુટેન $(C_4H_{10})$ માંથી મળતા આલ્કાઈલ સમૂહને અનુરૂપ છે.
$C_4H_{10}$ સૂત્ર ધરાવતા બે સમઘટકીય આલ્કેન છે: $n$-બ્યુટેન $(CH_3-CH_2-CH_2-CH_3)$ અને આઈસોબ્યુટેન $(CH_3-CH(CH_3)-CH_3)$.
$n$-બ્યુટેન માટે,હાઈડ્રોજન પરમાણુઓના બે અસમાન સેટ છે,જે બે સમઘટકો આપે છે: $1$-હેલોબ્યુટેન અને $2$-હેલોબ્યુટેન.
આઈસોબ્યુટેન માટે,હાઈડ્રોજન પરમાણુઓના બે અસમાન સેટ છે,જે બે સમઘટકો આપે છે: $1$-હેલો-$2$-મિથાઈલપ્રોપેન અને $2$-હેલો-$2$-મિથાઈલપ્રોપેન.
આમ,શક્ય મોનોહેલોજન વ્યુત્પન્નોની કુલ સંખ્યા $2 + 2 = 4$ છે.

(C) એલાઈલિક હેલાઈડ એ એવું સંયોજન છે જેમાં હેલોજન પરમાણુ કાર્બન-કાર્બન દ્વિબંધ $(C=C)$ ની બાજુના $sp^3$ સંકરણ ધરાવતા કાર્બન પરમાણુ સાથે જોડાયેલ હોય છે.
$3-$બ્રોમોપ્રોપીન $(CH_2=CH-CH_2Br)$ માં,બ્રોમીન પરમાણુ દ્વિબંધની બાજુના કાર્બન સાથે જોડાયેલ છે,જે એલાઈલિક હેલાઈડની વ્યાખ્યાને સંતોષે છે.
$1-$બ્રોમોપ્રોપીન અને $2-$બ્રોમોપ્રોપીન એ વિનાઈલિક હેલાઈડ છે કારણ કે હેલોજન સીધો દ્વિબંધ ધરાવતા કાર્બન પરમાણુ સાથે જોડાયેલ છે.

(D) બેન્ઝિલિક હેલાઇડ એ એવું સંયોજન છે જેમાં હેલોજન પરમાણુ એવા કાર્બન પરમાણુ સાથે જોડાયેલ હોય છે જે સીધો સુગંધિત (aromatic) વલય સાથે જોડાયેલ હોય છે.
$1.$ બ્રોમોફિનાઇલમિથેન $(C_6H_5CH_2Br)$ એ બેન્ઝિલિક હેલાઇડ છે.
$2.$ $1-$બ્રોમો$-1-$ફિનાઇલપ્રોપેન $(C_6H_5CH(Br)CH_2CH_3)$ એ બેન્ઝિલિક હેલાઇડ છે.
$3.$ $2-$બ્રોમો$-2-$ફિનાઇલપ્રોપેન $(C_6H_5C(Br)(CH_3)_2)$ એ બેન્ઝિલિક હેલાઇડ છે.
$4.$ $1-$બ્રોમો$-2-$ફિનાઇલબ્યુટેન $(C_6H_5CH_2CH(Br)CH_2CH_3)$ માં બ્રોમિન પરમાણુ એવા કાર્બન સાથે જોડાયેલ છે જે સીધો બેન્ઝીન વલય સાથે જોડાયેલ નથી. તેથી,તે બેન્ઝિલિક હેલાઇડ નથી.

(D) એલાઈલિક હેલાઈડ એ એવું સંયોજન છે જેમાં હેલોજન પરમાણુ $sp^3$ સંકરણ ધરાવતા કાર્બન પરમાણુ સાથે જોડાયેલ હોય છે જે કાર્બન-કાર્બન દ્વિબંધ $(C=C-C-X)$ ની બાજુમાં હોય છે.
વિકલ્પ $A$,$CH_2=CH-CH_2-X$ માં,હેલોજન એલાઈલિક કાર્બન સાથે જોડાયેલ છે.
વિકલ્પ $B$,$CH_3-CH=CH-CH_2-X$ માં,હેલોજન એલાઈલિક કાર્બન સાથે જોડાયેલ છે.
વિકલ્પ $C$,$CH_3-CH_2-CH=CH-CH_2-X$ માં,હેલોજન એલાઈલિક કાર્બન સાથે જોડાયેલ છે.
વિકલ્પ $D$,$CH_3-CH=CH-CH_2-CH_2-X$ માં,હેલોજન દ્વિબંધથી બે સ્થાન દૂર રહેલા કાર્બન પરમાણુ સાથે જોડાયેલ છે,તેથી તે હોમોએલાઈલિક હેલાઈડ છે,એલાઈલિક હેલાઈડ નથી.

(A) હેલોઆલ્કાઈન એ એવું સંયોજન છે જેમાં હેલોજન પરમાણુ સીધો જ કાર્બન-કાર્બન ત્રિબંધ $(C \equiv C)$ ધરાવતા કાર્બન પરમાણુ સાથે જોડાયેલ હોય છે.
કાર્બન-કાર્બન ત્રિબંધમાં,કાર્બન પરમાણુ $sp$ સંકરણ ધરાવે છે.
તેથી,હેલોજન પરમાણુ $sp$ સંકરણ ધરાવતા કાર્બન પરમાણુ સાથે જોડાયેલ હોય છે.

(B) હેલોઆલ્કાઈન એ એક કાર્બનિક સંયોજન છે જેમાં હેલોજન પરમાણુ $(X)$ અને કાર્બન-કાર્બન ત્રિપલ બોન્ડ $(C \equiv C)$ બંને હોય છે.
- વિકલ્પ $(A)$ $CH_3-CH_2-CH=CH-X$ એ હેલોઆલ્કીન છે કારણ કે તેમાં દ્વિબંધ $(C=C)$ છે.
- વિકલ્પ $(B)$ $CH_3-C \equiv C-CH_2-X$ એ હેલોઆલ્કાઈન છે કારણ કે તેમાં ત્રિપલ બોન્ડ $(C \equiv C)$ અને હેલોજન પરમાણુ $(X)$ છે.
- વિકલ્પ $(C)$ $CH \equiv C-CH_2-CH_2-X$ પણ હેલોઆલ્કાઈન છે.
- વિકલ્પ $(D)$ $CH_3-CH_2-C \equiv C-X$ પણ હેલોઆલ્કાઈન છે.

(C) વિનાઇલિક હેલાઇડમાં,હેલોજન પરમાણુ એલિફેટિક શૃંખલાના $sp^{2}$ સંકરણ ધરાવતા કાર્બન પરમાણુ સાથે જોડાયેલ હોય છે.
આમ,વિનાઇલિક હેલાઇડ એ હેલોઆલ્કીન છે.

(A) હેલોઆલ્કાઈનમાં,હેલોજન પરમાણુ ત્રિ-બંધ ધરાવતા $sp$ સંકરણ પામેલા કાર્બન પરમાણુ સાથે સીધો જોડાયેલો હોય છે.
ક્લોરોઈથાઈન $(CH \equiv C-Cl)$ માં,ક્લોરિન પરમાણુ $sp$ સંકરણ પામેલા કાર્બન પરમાણુ સાથે જોડાયેલ છે.
અન્ય વિકલ્પોમાં,ક્લોરિન પરમાણુ $sp^3$ સંકરણ પામેલા કાર્બન પરમાણુઓ સાથે જોડાયેલ છે.
તેથી,ક્લોરોઈથાઈન એ હેલોઆલ્કાઈન છે.