Uses of Halogen containing compounds Questions in Gujarati

(B) સિલ્વર હેલાઈડ્સમાં,$AgBr$ (સિલ્વર બ્રોમાઈડ) પ્રકાશ પ્રત્યે અત્યંત સંવેદનશીલ છે અને તેનો ઉપયોગ ફોટોગ્રાફિક ફિલ્મો અને પ્લેટોમાં છબીઓ મેળવવા માટે વ્યાપકપણે થાય છે.

(B) ડાયક્લોરોડાયફ્લોરોમિથેન $(CCl_2F_2)$ એ રંગહીન વાયુ છે જે સામાન્ય રીતે Freon-$12$ તરીકે ઓળખાય છે.
તે એક ક્લોરોફ્લોરોકાર્બન $(CFC)$ છે જેનો ઉપયોગ રેફ્રિજરેન્ટ અને એરોસોલ સ્પ્રે પ્રોપેલન્ટ તરીકે કરવામાં આવતો હતો.

(B) $AgBr$ (સિલ્વર બ્રોમાઈડ) નો ઉપયોગ ફોટોગ્રાફીમાં થાય છે કારણ કે તે પ્રકાશ પ્રત્યે સંવેદનશીલ છે અને પ્રકાશના સંપર્કમાં આવતા તેનું વિઘટન થઈને ધાત્વિક સિલ્વર બને છે.

(A) સિલ્વર હેલાઈડ્સ,ખાસ કરીને $AgBr$,નો ઉપયોગ ફોટોગ્રાફીમાં થાય છે કારણ કે તેઓ પ્રકાશસંવેદનશીલ હોય છે.
જ્યારે તેઓ પ્રકાશના સંપર્કમાં આવે છે,ત્યારે તેઓ ફોટોકેમિકલ વિઘટન પ્રક્રિયા (photodissociation) દ્વારા ધાત્વિક સિલ્વર બનાવે છે,જે છબી બનાવે છે.
પ્રક્રિયા આ મુજબ છે: $2AgBr \stackrel{h\nu}{\longrightarrow} 2Ag + Br_2$

(A) $AgNO_3$ (સિલ્વર નાઈટ્રેટ) દવામાં વપરાય છે.
તે હેલાઈડ નથી,પરંતુ તે તબીબી ઉપયોગોમાં વપરાતું સૌથી સામાન્ય સિલ્વર સંયોજન છે.
$AgNO_3$ નું ખૂબ જ મંદ દ્રાવણ આંખના કોટરાઈઝેશન અને ડેન્ટલ એન્ટિસેપ્ટિક તરીકે વપરાય છે.

(C) ફ્રીઓન $(CCl_2F_2)$ એ ગંધહીન,બિન-ક્ષયકારી અને બિન-ઝેરી વાયુ છે જે ઊંચા તાપમાન અને દબાણ પર પણ સ્થિર રહે છે.
તેનું ઉત્કલન બિંદુ નીચું છે,વિશિષ્ટ ઉષ્મા ઓછી છે અને ઓરડાના તાપમાને દબાણ આપીને તેને સરળતાથી પ્રવાહીમાં ફેરવી શકાય છે.
તેથી,તેનો ઉપયોગ રેફ્રિજરેટર અને એર કંડિશનરમાં રેફ્રિજરેન્ટ (ઠંડક આપનાર એજન્ટ) તરીકે વ્યાપકપણે થાય છે.

(D) બેન્ઝીન હેક્ઝાક્લોરાઈડ $(BHC)$,જેને ગામા-હેક્ઝાક્લોરોસાયક્લોહેક્ઝેન $(\gamma-HCH)$,ગેમેક્સિન અથવા લિન્ડેન તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે એક ઓર્ગેનોક્લોરિન રસાયણ છે.
તે હેક્ઝાક્લોરોસાયક્લોહેક્ઝેનનો એક આઇસોમર છે જેનો ઉપયોગ ખેતીમાં જંતુનાશક તરીકે અને જૂ તથા ખંજવાળની સારવાર માટે ફાર્માસ્યુટિકલ દવા તરીકે વ્યાપકપણે થાય છે.

(B) $DDT$ (ડાયક્લોરોડાયફિનાઈલટ્રાયક્લોરોઈથેન) અને બેન્ઝીન હેક્ઝાક્લોરાઈડ ($BHC$ અથવા લિન્ડેન) બંને જાણીતા ઓર્ગેનોક્લોરિન સંયોજનો છે જેનો ઉપયોગ ઐતિહાસિક રીતે કૃષિ અને જાહેર આરોગ્યમાં જીવાતોને નિયંત્રિત કરવા માટે શક્તિશાળી કીટનાશકો તરીકે કરવામાં આવે છે.

(B) આયોડોફોર્મ $(CHI_3)$ નો ઉપયોગ ઘા પર ડ્રેસિંગ કરવા માટે એન્ટિસેપ્ટિક તરીકે થાય છે.
જ્યારે તે ત્વચા (કાર્બનિક પદાર્થ) ના સંપર્કમાં આવે છે,ત્યારે આયોડિન મુક્ત થાય છે,જે તેની એન્ટિસેપ્ટિક ક્રિયા માટે જવાબદાર છે.

(B) $CHCl_3$ (ક્લોરોફોર્મ) ની વરાળ શ્વાસમાં લેવાથી બેભાન અવસ્થા ઉત્પન્ન થાય છે.
તેથી,તેનો ઉપયોગ સર્જરીમાં સામાન્ય એનેસ્થેટિક તરીકે કરવામાં આવતો હતો.

(A) બેન્ઝીન હેક્ઝાક્લોરાઈડ $(B.H.C.)$ એક કીટનાશક છે,જે સામાન્ય રીતે ગેમેક્સેન અથવા લિન્ડેન તરીકે ઓળખાય છે.
તે સૂર્યપ્રકાશની હાજરીમાં બેન્ઝીન સાથે ક્લોરિનની યોગશીલ પ્રક્રિયા દ્વારા મેળવવામાં આવે છે:
$C_6H_6 + 3Cl_2 \xrightarrow{\text{Sunlight}} C_6H_6Cl_6$ $(B.H.C.)$

(C) ફ્રિઓન,ખાસ કરીને ક્લોરોફ્લોરોકાર્બન $(CFCs)$,તેમની ઓછી ઝેરી અસર અને સ્થિરતાને કારણે રેફ્રિજરેટર્સ અને એર કંડિશનરમાં રેફ્રિજન્ટ તરીકે વ્યાપકપણે વપરાય છે.

(C) $DDT$ એટલે ડાયક્લોરોડાયફિનાઈલટ્રાયક્લોરોઈથેન. તેનું રાસાયણિક બંધારણ બે ક્લોરોબેન્ઝીન વલયો ધરાવે છે જે એક મધ્યવર્તી કાર્બન પરમાણુ સાથે જોડાયેલા હોય છે,જે હાઇડ્રોજન પરમાણુ અને ટ્રાયક્લોરોમિથાઈલ ગ્રુપ $(-CCl_3)$ સાથે પણ જોડાયેલ હોય છે. સાચું બંધારણ વિકલ્પ $C$ માં દર્શાવેલ છે.

(D) બેન્ઝિન હેકઝાક્લોરાઇડ $(C_6H_6Cl_6)$,જેને $BHC$ અથવા $Gammexane$ અથવા $Lindane$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે એક જાણીતું ઓર્ગેનોક્લોરિન સંયોજન છે. તેનો ઉપયોગ ખેતીમાં અને જાહેર આરોગ્યના હેતુઓ માટે જંતુનાશક તરીકે વ્યાપકપણે થાય છે.

(A) પહેલાના સમયમાં કપડાંના ડ્રાયક્લીનિંગમાં દ્રાવક તરીકે $CCl_4$ (કાર્બન ટેટ્રાક્લોરાઇડ) નો વ્યાપકપણે ઉપયોગ થતો હતો.
જોકે,તેની ઝેરી અસર,લીવરના કેન્સર થવાની સંભાવના અને ઓઝોન સ્તરના ઘટાડાને કારણે તેનો ઉપયોગ બંધ કરવામાં આવ્યો છે.

(A) $BHC$ (બેન્ઝીન હેક્ઝાક્લોરાઈડ),જેને લિન્ડેન અથવા ગેમેક્સેન તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે એક જાણીતું ઓર્ગેનોક્લોરિન જંતુનાશક છે.
ફોસ્ફીન $(PH_3)$ એક ફ્યુમિગન્ટ છે.
કલોરલ $(CCl_3CHO)$ એ $DDT$ ના સંશ્લેષણમાં મધ્યવર્તી પદાર્થ છે.
એસ્પિરીન એ એક ફાર્માસ્યુટિકલ દવા છે જેનો ઉપયોગ વેદનાશામક અને તાવનાશક તરીકે થાય છે.

(C) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$I$. આયોડોફોર્મ એન્ટીસેપ્ટીક $(B)$ તરીકે વપરાય છે.
$II$. મિથાઇલ સેલીસીલેટ દુઃખાવાની બામ $(E)$ માં વપરાય છે.
$III$. ડાયઇથાઇલ ઇથર એનેસ્થેટીક $(A)$ તરીકે વપરાય છે.
$IV$. હેકઝાક્લોરોસાયક્લોહેકઝેન (ગેમેક્સેન) ઇન્સેક્ટીસાઇડ $(C)$ તરીકે વપરાય છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $I-B, II-E, III-A, IV-C$ છે.

(B) $Chloral$ $(CCl_3CHO)$ અને $Chlorobenzene$ $(C_6H_5Cl)$ વચ્ચેની પ્રક્રિયા સાંદ્ર $H_2SO_4$ ની હાજરીમાં સંઘનન પ્રક્રિયા છે.
$Chlorobenzene$ ના બે અણુઓ $Chloral$ ના એક અણુ સાથે પ્રક્રિયા કરીને પાણીનો એક અણુ દૂર કરે છે,જેનાથી $p,p'$-dichlorodiphenyltrichloroethane બને છે,જેને સામાન્ય રીતે $DDT$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$CCl_3CHO + 2C_6H_5Cl \xrightarrow{conc. H_2SO_4} (ClC_6H_4)_2CHCCl_3 + H_2O$
આમ,નીપજ $DDT$ છે.

(C) ટ્રાયક્લોરોઈથીન $(CHCl=CCl_2)$ સામાન્ય રીતે વેસ્ટ્રોસોલ તરીકે ઓળખાય છે.
વેસ્ટ્રોન એ $1,1,2,2$-ટેટ્રાક્લોરોઈથેન $(CHCl_2-CHCl_2)$ નું વ્યાપારી નામ છે.

(B) ક્લોરલ $(CCl_3CHO)$ ની ક્લોરોબેન્ઝિન સાથે સાંદ્ર $H_2SO_4$ ની હાજરીમાં પ્રક્રિયા એ ઇલેક્ટ્રોન અનુરાગી એરોમેટિક વિસ્થાપન પ્રક્રિયા છે.
ક્લોરોબેન્ઝિનના બે અણુઓ ક્લોરલના એક અણુ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $1,1,1$-ટ્રાયક્લોરો-$2,2$-બિસ($p$-ક્લોરોફિનાઈલ)ઈથેન બનાવે છે,જેને સામાન્ય રીતે $DDT$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(C) સાંદ્ર $H_2SO_4$ (એસિડિક પરિસ્થિતિ) ની હાજરીમાં $2$ મોલ ક્લોરોબેન્ઝીન અને $1$ મોલ ક્લોરલ $(CCl_3CHO)$ વચ્ચેની પ્રતિક્રિયાથી $1,1,1$-ટ્રાયક્લોરો-$2,2$-બિસ($p$-ક્લોરોફિનાઇલ)ઇથેન મળે છે,જેને સામાન્ય રીતે $DDT$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$DDT$ એ એક જાણીતું ઓર્ગેનોક્લોરિન સંયોજન છે જેનો ઉપયોગ કીટનાશક તરીકે વ્યાપકપણે થતો હતો.

(B) સાચી જોડકાં નીચે મુજબ છે:
$A$. આયોડોફોર્મ એન્ટિસેપ્ટિક તરીકે વપરાય છે.
$B$. $BHC$ (બેન્ઝીન હેક્ઝાક્લોરાઇડ) જંતુનાશક તરીકે વપરાય છે.
$C$. ફ્રીઓન-$14$ એ $CF_4$ છે.
$D$. હેલોથેન ઇન્હેલેશન એનેસ્થેટિક તરીકે વપરાય છે.
$E$. $p$-ડાયક્લોરોબેન્ઝીન મોથ રિપેલન્ટ તરીકે વપરાય છે.
તેથી,સાચી જોડી $A-2, B-5, C-1, D-4, E-3$ છે.

(B) ટેટ્રા-ઇથાઇલ લેડ,$(C_2H_5)_4Pb$,નો ઉપયોગ ઐતિહાસિક રીતે પેટ્રોલ એન્જિનમાં એન્ટિ-નોક એજન્ટ તરીકે થતો હતો. દહન દરમિયાન,તે લેડ ઓક્સાઇડ ઉત્પન્ન કરે છે,જે એન્જિનમાં જમા થઈ શકે છે. આને રોકવા માટે,ઇંધણમાં $1, 2-$ડાયબ્રોમો ઇથેન ઉમેરવામાં આવે છે. તે લેડ ઓક્સાઇડ સાથે પ્રતિક્રિયા કરીને બાષ્પશીલ લેડ બ્રોમાઇડ,$(PbBr_2)$,બનાવે છે,જે પછી એક્ઝોસ્ટ વાયુઓ દ્વારા એન્જિનમાંથી બહાર નીકળી જાય છે.

(N/A) Freon-$12$ ના ઉપયોગો:
Freon-$12$ (ડાયક્લોરોડાયફ્લોરોમિથેન,$CF_2Cl_2$) સામાન્ય રીતે $CFC$ તરીકે ઓળખાય છે. તેનો ઉપયોગ રેફ્રિજરેટર અને એર કંડિશનરમાં રેફ્રિજન્ટ તરીકે થાય છે. તેનો ઉપયોગ બોડી સ્પ્રે અને હેર સ્પ્રે જેવા એરોસોલ સ્પ્રે પ્રોપેલન્ટ્સમાં પણ થાય છે. જોકે,તે ઓઝોન સ્તરને નુકસાન પહોંચાડે છે,તેથી $1994$ માં ઘણા દેશોમાં તેના ઉત્પાદન પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો હતો.
$DDT$ ના ઉપયોગો:
$DDT$ ($p,p'$-ડાયક્લોરોડાયફિનાઇલટ્રાયક્લોરોઇથેન) એક જાણીતું જંતુનાશક છે. તે મચ્છરો અને જૂ સામે ખૂબ જ અસરકારક છે. તેની હાનિકારક અસરોને કારણે,$1973$ માં યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં તેના પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો હતો.
કાર્બન ટેટ્રાક્લોરાઇડ $(CCl_4)$ ના ઉપયોગો:
$(i)$ તેનો ઉપયોગ રેફ્રિજન્ટ્સ અને એરોસોલ કેન માટે પ્રોપેલન્ટ્સ બનાવવા માટે થાય છે.
$(ii)$ તેનો ઉપયોગ ક્લોરોફ્લોરોકાર્બન અને અન્ય રસાયણોના સંશ્લેષણમાં ફીડસ્ટોક તરીકે થાય છે.
$(iii)$ તેનો ઉપયોગ ફાર્માસ્યુટિકલ ઉત્પાદનોના ઉત્પાદનમાં દ્રાવક તરીકે થાય છે.
$(iv)$ $1960$ ના દાયકાના મધ્ય સુધી,તેનો ઉપયોગ સફાઈ પ્રવાહી,ઉદ્યોગોમાં ડીગ્રીઝિંગ એજન્ટ અને અગ્નિશામક તરીકે વ્યાપકપણે થતો હતો.
આયોડોફોર્મ $(CHI_3)$ ના ઉપયોગો:
આયોડોફોર્મનો ઉપયોગ અગાઉ એન્ટિસેપ્ટિક તરીકે થતો હતો. તેની અપ્રિય ગંધને કારણે હવે તેને અન્ય આયોડિનયુક્ત ફોર્મ્યુલેશન દ્વારા બદલવામાં આવ્યું છે. તેની એન્ટિસેપ્ટિક ગુણધર્મ ત્વચાના સંપર્કમાં આવતા મુક્ત આયોડિનના મુક્તિને કારણે છે.

(N/A) હેલોજન ધરાવતા કાર્બનિક સંયોજનોના વિવિધ ઉપયોગો નીચે મુજબ છે:
$1$. આ સંયોજનો અદ્રાવ્ય (non-polar) સંયોજનો માટે દ્રાવક તરીકે અને વિશાળ શ્રેણીના કાર્બનિક સંયોજનોના સંશ્લેષણ માટે પ્રારંભિક પદાર્થો તરીકે વપરાય છે.
$2$. $Chloramphenicol$,જે સૂક્ષ્મજીવો દ્વારા ઉત્પન્ન થતું ક્લોરિનયુક્ત એન્ટિબાયોટિક છે,તે ટાઈફોઈડના તાવની સારવાર માટે ખૂબ અસરકારક છે.
$3$. આપણું શરીર આયોડિનયુક્ત અંતઃસ્ત્રાવ $thyroxine$ ઉત્પન્ન કરે છે,જેની ઉણપથી ગોઈટર નામનો રોગ થાય છે.
$4$. કૃત્રિમ હેલોજન સંયોજનો,જેમ કે $chloroquine$ મેલેરિયાની સારવાર માટે વપરાય છે; અને $halothane$ શસ્ત્રક્રિયા દરમિયાન એનેસ્થેટિક (નિશ્ચેતક) તરીકે વપરાય છે.
$5$. અમુક સંપૂર્ણ ફ્લોરિનેટેડ સંયોજનોને શસ્ત્રક્રિયામાં રુધિરના વિકલ્પ તરીકે ગણવામાં આવે છે.

(N/A) $(i)$ $Freon$ વાયુનો ઉપયોગ રેફ્રિજરેટર,એર કંડિશનર અને પ્લાસ્ટિક ફોમના ઉત્પાદનમાં થાય છે.
$(ii)$ તેનો ઉપયોગ ઈલેક્ટ્રોનિક ઉદ્યોગમાં કમ્પ્યુટરના ભાગોને સાફ કરવા માટે થાય છે.

(N/A) $PCBs$ એટલે કે Polychlorinated Biphenyls. તેનો ઐતિહાસિક રીતે નીચે મુજબ ઉપયોગ થતો હતો:
$(i)$ વિદ્યુત ટ્રાન્સફોર્મર અને કેપેસિટરમાં ડાયઇલેક્ટ્રિક પ્રવાહી તરીકે.
$(ii)$ રંગો,સિમેન્ટ અને સીલંટમાં પ્લાસ્ટિસાઇઝર તરીકે.

(N/A) ડાયક્લોરોમિથેનના ઉપયોગો:
ડાયક્લોરોમિથેનનો ઉપયોગ દ્રાવક તરીકે,પેઇન્ટ દૂર કરવા માટે,એરોસોલ્સમાં પ્રોપેલન્ટ તરીકે અને દવાઓના ઉત્પાદનમાં પ્રક્રિયા દ્રાવક તરીકે વ્યાપકપણે થાય છે.
તે ધાતુની સફાઈ અને ફિનિશિંગ દ્રાવક તરીકે પણ વપરાય છે.
$(b)$ ડાયક્લોરોમિથેનની હાનિકારક અસરો:
તે માનવ મધ્યસ્થ ચેતાતંત્રને નુકસાન પહોંચાડે છે.
હવામાં ડાયક્લોરોમિથેનના ઓછા સ્તરના સંપર્કમાં આવવાથી સાંભળવાની અને જોવાની ક્ષમતામાં થોડો ઘટાડો થઈ શકે છે.
હવામાં મિથિલીન ક્લોરાઈડનું ઊંચું પ્રમાણ ચક્કર આવવા,ઉબકા,આંગળીઓ અને અંગૂઠામાં ઝણઝણાટી અને બહેરાશ જેવી સમસ્યાઓ પેદા કરે છે.
ત્વચા સાથે સીધો સંપર્ક તીવ્ર બળતરા અને ત્વચા પર હળવી લાલાશ પેદા કરે છે.
આંખો સાથે સીધો સંપર્ક કોર્નિયાને બાળી શકે છે.

(N/A) શરૂઆતમાં આયોડોફોર્મનો ઉપયોગ જીવાણુનાશી (antiseptic) તરીકે થતો હતો.
આયોડોફોર્મનો જીવાણુનાશી ગુણધર્મ તેના પોતાના કારણે નથી હોતો,પરંતુ તેમાંથી ઉત્પન્ન થતા મુક્ત આયોડિનના કારણે હોય છે.
મુક્ત આયોડિનની વાસ અરુચિકર હોય છે.
હાલમાં આયોડોફોર્મના સ્થાને આયોડિનયુક્ત અન્ય દવાઓનો ઉપયોગ કરાય છે,જેમાં મુક્ત આયોડિન અને વાસ હોતી નથી.

(N/A) દૈનિક જીવનમાં ઉપયોગી કેટલાક હેલોજન સંયોજનો $CH_2Cl_2$,$CHCl_3$,$CHI_3$,$CCl_4$,ફિઓન અને $DDT$ છે.
આ સંયોજનો પર્યાવરણીય અને સ્વાસ્થ્ય માટે જોખમી છે:
$(i)$ ટેટ્રાક્લોરોમિથેન $(CCl_4)$: તે વાતાવરણમાં ઓઝોન સ્તરનું ક્ષયન કરે છે,જેનાથી $UV$ કિરણોના સંપર્કને કારણે ચામડીનું કેન્સર અને આંખના રોગો થઈ શકે છે.
$(ii)$ ફિઓન: તે વાતાવરણમાં સ્થાયી હોવાથી $Cl^.$ મુક્તમૂલક દ્વારા ઓઝોન સંતુલનને ખલેલ પહોંચાડે છે.
$(iii)$ $DDT$: તે જૈવ-અવિઘટનીય છે અને ચરબીયુક્ત પેશીઓમાં જમા થઈને પ્રાણીઓમાં જૈવિક નુકસાન કરે છે.
આ અસરો ઘટાડવા માટે,પ્રશીતકો તરીકે હાઈડ્રોફલોરોકાર્બન $(HFCs)$,ફલોરોકાર્બન અથવા હાઈડ્રોકાર્બનનો ઉપયોગ કરવો જોઈએ,જે ઓઝોન સ્તરને નુકસાન પહોંચાડતા નથી.

(N/A) ઓઝોન સ્તરના ઘટાડા માટે જવાબદાર સંયોજનોનો વર્ગ $Chlorofluorocarbons$ $(CFCs)$ છે.
$CFCs$ અત્યંત સ્થિર,બિન-ઝેરી અને બિન-પ્રતિક્રિયાશીલ વાયુઓ છે.
જ્યારે તેઓ સ્ટ્રેટોસ્ફિયરમાં પહોંચે છે,ત્યારે તેઓ રાસાયણિક સાંકળ પ્રતિક્રિયા શરૂ કરે છે જે ઓઝોન સ્તરને નષ્ટ કરે છે.
જેમ જેમ ઓઝોન સ્તર પાતળું થાય છે,તેમ વધુ $UV$ કિરણો પૃથ્વી પર પહોંચે છે,જે વનસ્પતિ અને પ્રાણીસૃષ્ટિ માટે હાનિકારક છે.
આ હાનિકારક અસરોને ઘટાડવા માટે,રેફ્રિજરેટર્સ અને એર કંડિશનરમાં $CFCs$ ને પર્યાવરણને અનુકૂળ વિકલ્પો,જેમ કે હાઇડ્રોફ્લોરોકાર્બન $(HFCs)$ અથવા અન્ય ઓઝોન-સુરક્ષિત રેફ્રિજન્ટ્સ સાથે બદલવાની ભલામણ કરવામાં આવે છે.

(N/A) $(i)$ ડાયક્લોરોમિથેન $(CH_{2}Cl_{2})$: તેનો ઉપયોગ એરોસોલમાં પ્રોપેલન્ટ તરીકે અને દવાઓના ઉત્પાદનમાં પ્રક્રિયા દ્રાવક તરીકે થાય છે. તેનો ઉપયોગ ધાતુ સાફ કરવા અને ફિનિશિંગ સોલવન્ટ તરીકે પણ થાય છે.
$(ii)$ ટ્રાયક્લોરોમિથેન $(CHCl_{3})$: ક્લોરોફોર્મનો ઉપયોગ ચરબી,તેલ,આલ્કલોઇડ્સ,આયોડિન અને અન્ય પદાર્થો માટે દ્રાવક તરીકે થાય છે. ક્લોરોફોર્મનો મુખ્ય ઉપયોગ રેફ્રિજન્ટ ફ્રીઓન $R-22$ ના ઉત્પાદનમાં થાય છે.
તેનો ઉપયોગ અગાઉ સર્જરીમાં સામાન્ય એનેસ્થેટિક તરીકે થતો હતો પરંતુ હવે તેને ઇથર જેવા ઓછા ઝેરી અને સુરક્ષિત એનેસ્થેટિક દ્વારા બદલવામાં આવ્યો છે.
$(iii)$ ટ્રાય-આયોડોમિથેન $(CHI_{3})$: તેનો ઉપયોગ અગાઉ એન્ટિસેપ્ટિક તરીકે થતો હતો,પરંતુ તેની એન્ટિસેપ્ટિક ગુણધર્મો આયોડિનના મુક્ત થવાને કારણે છે,આયોડોફોર્મને કારણે નહીં.
તેની અપ્રિય ગંધને કારણે,તેને આયોડિન ધરાવતા અન્ય ફોર્મ્યુલેશન દ્વારા બદલવામાં આવ્યું છે.
$(iv)$ ટેટ્રાક્લોરોમિથેન $(CCl_{4})$: તેનો ઉપયોગ ક્લોરોફ્લોરોકાર્બન અને અન્ય રસાયણોના સંશ્લેષણમાં ફીડસ્ટોક તરીકે,ફાર્માસ્યુટિકલ ઉત્પાદન અને સામાન્ય દ્રાવક તરીકે થાય છે.
તેનો ઉપયોગ રેફ્રિજન્ટ્સ અને એરોસોલ કેન માટે પ્રોપેલન્ટ્સના ઉત્પાદનમાં મોટા જથ્થામાં થાય છે.
$1960$ ના દાયકાના મધ્ય સુધી,તેનો ઉપયોગ ઉદ્યોગોમાં ડીગ્રીઝિંગ એજન્ટ તરીકે અને ઘરમાં ડાઘ દૂર કરવા અને અગ્નિશામક તરીકે વ્યાપકપણે થતો હતો.
$(v)$ ફ્રીઓન્સ: તેનો ઉપયોગ એરોસોલ પ્રોપેલન્ટ્સ,રેફ્રિજરેશન અને એર કન્ડીશનીંગ હેતુઓ માટે થાય છે.
મિથેન અને ઇથેનના ક્લોરોફ્લોરોકાર્બન સંયોજનોને સામૂહિક રીતે ફ્રીઓન્સ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તેઓ અત્યંત સ્થિર,બિન-પ્રતિક્રિયાશીલ,બિન-ઝેરી,બિન-કાટકારક અને સરળતાથી પ્રવાહી બની શકે તેવા વાયુઓ છે.
ફ્રીઓન $12$ $(CCl_{2}F_{2})$ ઔદ્યોગિક ઉપયોગમાં સૌથી સામાન્ય ફ્રીઓન્સમાંનું એક છે. તે ટેટ્રાક્લોરોમિથેનમાંથી સ્વાર્ટ્સ પ્રતિક્રિયા દ્વારા બનાવવામાં આવે છે.

(N/A) $(i)$ ડાયક્લોરોમિથેન $(CH_2Cl_2)$: તેનો ઉપયોગ એરોસોલમાં પ્રોપેલન્ટ તરીકે,દવાઓના ઉત્પાદનમાં દ્રાવક તરીકે અને ધાતુ સાફ કરવાના દ્રાવક તરીકે થાય છે.
$(ii)$ ટ્રાયક્લોરોમિથેન $(CHCl_3)$: ક્લોરોફોર્મનો ઉપયોગ ચરબી,તેલ,આલ્કલોઇડ્સ,આયોડિન અને અન્ય પદાર્થો માટે દ્રાવક તરીકે થાય છે. તેનો મુખ્ય ઉપયોગ ફ્રીઓન $R-22$ રેફ્રિજન્ટના ઉત્પાદનમાં થાય છે. અગાઉ તેનો ઉપયોગ સર્જરીમાં એનેસ્થેટિક તરીકે થતો હતો.
$(iii)$ ટ્રાય-આયોડોમિથેન $(CHI_3)$: તેનો ઉપયોગ અગાઉ એન્ટિસેપ્ટિક તરીકે થતો હતો,પરંતુ તેની એન્ટિસેપ્ટિક ગુણધર્મ આયોડિન મુક્ત થવાને કારણે છે. તેની દુર્ગંધને કારણે,તેને અન્ય આયોડિનયુક્ત ફોર્મ્યુલેશન દ્વારા બદલવામાં આવ્યું છે.
$(iv)$ ટેટ્રાક્લોરોમિથેન $(CCl_4)$: તેનો ઉપયોગ ક્લોરોફ્લોરોકાર્બન અને અન્ય રસાયણોના સંશ્લેષણમાં,ફાર્માસ્યુટિકલ ઉત્પાદનમાં અને સામાન્ય દ્રાવક તરીકે થાય છે. ઐતિહાસિક રીતે તેનો ઉપયોગ સફાઈ એજન્ટ અને અગ્નિશામક તરીકે થતો હતો.
$(v)$ ફ્રીઓન્સ: આ મિથેન અને ઇથેનના ક્લોરોફ્લોરોકાર્બન સંયોજનો છે જેનો ઉપયોગ એરોસોલ પ્રોપેલન્ટ્સ,રેફ્રિજરેશન અને એર કન્ડીશનિંગમાં થાય છે. ફ્રીઓન-$12$ $(CCl_2F_2)$ એ સ્વાર્ટ્સ પ્રતિક્રિયા દ્વારા ઉત્પાદિત સામાન્ય ઉદાહરણ છે.

(A) ફ્રીઓન્સ એ મિથેન અને ઇથેનના ક્લોરોફ્લોરોકાર્બન સંયોજનો છે. તે અત્યંત સ્થિર,બિન-પ્રતિક્રિયાશીલ,બિન-ઝેરી,બિન-કાટકારક અને સરળતાથી પ્રવાહીમાં રૂપાંતરિત થઈ શકે તેવા વાયુઓ છે. તેનો ઉપયોગ રેફ્રિજરેટર અને એર કંડિશનરમાં રેફ્રિજન્ટ તરીકે વ્યાપકપણે થાય છે.

(B) $Carbon \ tetrachloride \ (CCl_4)$ નો ઉપયોગ અગ્નિશામક તરીકે થાય છે $(A-III)$.
$Methylene \ chloride \ (CH_2Cl_2)$ નો ઉપયોગ પેઇન્ટ રિમૂવર તરીકે થાય છે $(B-I)$.
$DDT$ એ બિન-બાયોડિગ્રેડેબલ જંતુનાશક છે $(C-IV)$.
$Freons$ નો ઉપયોગ રેફ્રિજરેટર અને એર કંડિશનરમાં થાય છે $(D-II)$.
તેથી,સાચી જોડ $A-(III), B-(I), C-(IV), D-(II)$ છે.

(C) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$A$. આયોડોફોર્મનો ઉપયોગ $\text{એન્ટિસેપ્ટિક}$ તરીકે થાય છે.
$B$. કાર્બન ટેટ્રાક્લોરાઇડ $(CCl_4)$ નો ઉપયોગ $\text{અગ્નિશામક}$ તરીકે થાય છે.
$C$. $CFC$ નો ઉપયોગ $\text{રેફ્રિજરેન્ટ્સ}$ તરીકે થાય છે.
$D$. $DDT$ નો ઉપયોગ $\text{જંતુનાશક}$ તરીકે થાય છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $A-III, B-I, C-IV, D-II$ છે.

(B) $CH_2Cl_2$ નો ઉપયોગ સ્ટ્રોબેરી માટે ફ્યુમિગન્ટ જંતુનાશક તરીકે વ્યાપકપણે થાય છે.

(B) ફ્રીઓન્સ એ મિથેન અને ઈથેનના ક્લોરોફ્લોરો વ્યુત્પન્ન છે. $CCl_2F_2$ (ડાયક્લોરો ડાયફ્લોરોમિથેન),$CCl_3F$ (ટ્રાયક્લોરો ફ્લોરોમિથેન),અને $CHClF_2$ (ક્લોરો ડાયફ્લોરોમિથેન) એ ફ્રીઓન્સના સામાન્ય ઉદાહરણો છે. ડાયફિનાઈલ $(C_6H_5-C_6H_5)$ એ એરોમેટિક હાઈડ્રોકાર્બન છે અને તે ફ્રીઓન નથી.

(A) $BHC$ (બેન્ઝીન હેક્સાક્લોરાઇડ),જેને ગેમેક્સેન અથવા લિન્ડેન તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તેનો ઉપયોગ અસરકારક જંતુનાશક તરીકે થાય છે અને ઘણીવાર વિવિધ કૃષિ ઉપયોગોમાં $DDT$ (ડાયક્લોરોડાયફિનાઇલટ્રાયક્લોરોઇથેન) ના વિકલ્પ તરીકે ગણવામાં આવે છે.

(B) ક્લોરોફ્લોરોકાર્બન,ખાસ કરીને ડાયક્લોરોડાયફ્લોરોમિથેન $(CCl_2F_2)$,નો ઉપયોગ રેફ્રિજરેન્ટ તરીકે થાય છે.

(B) $CH_2Cl_2$ (ડાયક્લોરોમિથેન) નો ઉપયોગ પેઇન્ટ રિમૂવર તરીકે થાય છે.
$CHCl_3$ (ટ્રાયક્લોરોમિથેન) નો ઉપયોગ દ્રાવક અને એનેસ્થેટિક તરીકે થાય છે.
$CCl_4$ (કાર્બન ટેટ્રાક્લોરાઇડ) નો ઉપયોગ અગ્નિશામક તરીકે થાય છે.
$CH_3Cl$ (ક્લોરોમિથેન) નો ઉપયોગ રેફ્રિજરેન્ટ તરીકે થાય છે.

(C) મિથાઈલીન ક્લોરાઈડ $(CH_2Cl_2)$,જેને મિથાઈલીન ડાયક્લોરાઈડ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તેનો ઉપયોગ કોફી બીન્સમાંથી કેફીન કાઢવા માટે દ્રાવક તરીકે થાય છે જેથી ડિકેફિનેટેડ કોફી બનાવી શકાય.

(A) $CCl_4$ (કાર્બન ટેટ્રાક્લોરાઈડ) નો ઉપયોગ અગ્નિશામક તરીકે થાય છે.
$CHI_3$ (આયોડોફોર્મ) નો ઉપયોગ એન્ટિસેપ્ટિક તરીકે થાય છે.
$DDT$ (ડાયક્લોરોડાયફિનાઈલટ્રાયક્લોરોઈથેન) નો ઉપયોગ જંતુનાશક તરીકે થાય છે.
$CHCl_3$ (ક્લોરોફોર્મ) નો ઉપયોગ એનેસ્થેટિક તરીકે થાય છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $CCl_4, CHI_3, DDT, CHCl_3$ છે.

(D) તૈયાર કરવામાં આવેલ પ્રથમ ક્લોરિનેટેડ કાર્બનિક જંતુનાશક $DDT$ (ડાયક્લોરોડાયફિનાઇલટ્રાયક્લોરોઇથેન) હતું.
તેનું બંધારણ નીચે મુજબ છે:
$Cl-C_6H_4-CH(CCl_3)-C_6H_4-Cl$

(A) સાચો સેટ $CHCl_3$ - ફ્રીઓન-$12$ ના ઉત્પાદનમાં વપરાય છે તે છે.
ફ્રીઓન-$12$ $(CF_2Cl_2)$ નું ઉત્પાદન ટેટ્રાક્લોરોમિથેન $(CCl_4)$ માંથી સ્વોર્ટ્સ પ્રક્રિયા દ્વારા થાય છે.
જોકે,પાઠ્યપુસ્તકના સંદર્ભ મુજબ,$CHCl_3$ નો ઉપયોગ ફ્રીઓન-$22$ $(CHClF_2)$ ના ઉત્પાદનમાં થાય છે.
વિકલ્પ $A$ એ ક્લોરોમિથેન્સના ઔદ્યોગિક ઉપયોગો વિશેનું સૌથી સચોટ વિધાન છે.

(B) ટેટ્રાક્લોરોઈથીન $(Cl_2C=CCl_2)$ નો ઉપયોગ ડ્રાય ક્લીનિંગ પ્રક્રિયામાં દ્રાવક તરીકે થાય છે.
પ્રવાહી કાર્બન ડાયોક્સાઇડ $(CO_2)$ નો ઉપયોગ કપડાં સાફ કરવા માટે થાય છે.
હાઇડ્રોજન પેરોક્સાઇડ $(H_2O_2)$ નો ઉપયોગ બ્લીચિંગ પ્રક્રિયામાં થાય છે.
તેથી,માત્ર $a, b$ અને $c$ ડ્રાય ક્લીનિંગ એજન્ટો છે.