General Characteristics Questions in Gujarati

(B) સંક્રાંતિ ધાતુ આયનોનો રંગ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની હાજરીને કારણે હોય છે,જે $d-d$ સંક્રમણ માટે જવાબદાર છે.
$Cu^{+}$ $(3d^{10})$: કોઈ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન નથી,તેથી તે રંગહીન છે.
$Cu^{2+}$ $(3d^9)$: $1$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન ધરાવે છે,તેથી તે રંગીન છે.
$Ti^{4+}$ $(3d^0)$: કોઈ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન નથી,તેથી તે રંગહીન છે.
$V^{5+}$ $(3d^0)$: કોઈ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન નથી,તેથી તે રંગહીન છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(B)$ છે.

(A) $d-$બ્લોક તત્વોના આયનીકરણ પોટેન્શિયલ મૂલ્યો $f-$બ્લોક તત્વો કરતા વધારે હોય છે.
આનું કારણ એ છે કે $f-$કક્ષકોની શીલ્ડિંગ અસર નબળી હોય છે,જેના કારણે $f-$બ્લોક તત્વોમાં સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન પર વધુ અસરકારક કેન્દ્રીય વીજભાર લાગે છે.
પરંતુ,$f-$બ્લોકના ઇલેક્ટ્રોન આંતરિક કક્ષકો દ્વારા કેન્દ્રથી વધુ શીલ્ડ થયેલા હોવાથી,તેઓ $d-$બ્લોકના ઇલેક્ટ્રોન કરતા ઓછા મજબૂતીથી જોડાયેલા હોય છે.
તેથી,$d-$બ્લોક તત્વોનો આયનીકરણ પોટેન્શિયલ વધારે હોય છે.

(C) સંક્રાંતિ તત્વોમાં અપૂર્ણ ભરાયેલી $d-$કક્ષકોની હાજરીને કારણે તેઓ ચલિત સંયોજકતા દર્શાવે છે. તેથી,$Fixed \ valency$ (નિશ્ચિત સંયોજકતા) એ સંક્રાંતિ તત્વોનો ગુણધર્મ નથી.

(B) અપૂર્ણ રીતે ભરાયેલી $d-$ કક્ષકોની હાજરીને કારણે $d-$ બ્લોક તત્વોમાં રંગીન આયનો બનાવવાની વૃત્તિ મહત્તમ હોય છે,જે $d-d$ સંક્રમણની મંજૂરી આપે છે.

(D) સંક્રાંતિ ધાતુ આયનોના જલીય દ્રાવણનો રંગ સામાન્ય રીતે અયુગ્મિત $d$-ઇલેક્ટ્રોનની હાજરીને કારણે હોય છે,જે $d-d$ સંક્રાંતિ માટે જવાબદાર છે.
$1$. $Ti^{4+}$ $(3d^0)$: અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન નથી,રંગહીન.
$2$. $Cu^{+}$ $(3d^{10})$: અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન નથી,રંગહીન.
$3$. $Zn^{2+}$ $(3d^{10})$: અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન નથી,રંગહીન.
$4$. $Cr^{3+}$ $(3d^3)$: $3$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન ધરાવે છે,તેથી તે રંગીન છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(D)$ છે.

(C) સંક્રાંતિ તત્વોની સામાન્ય ઇલેક્ટ્રોનીય રચના $(n-1)d^{1-10} ns^{1-2}$ છે.
$3d-$ સંક્રાંતિ તત્વો માટે,સૌથી બહારની કક્ષા $4s$ કક્ષક છે $(n=4)$.
આ તત્વોમાં મોટાભાગે $4s$ કક્ષકમાં $2$ ઇલેક્ટ્રોન હોય છે,તેથી સૌથી બહારની કક્ષાની રચના સામાન્ય રીતે $ns^2$ રહે છે.

(D) $Mn$ $(Z=25)$ ની ઇલેક્ટ્રોનિક રચના $[Ar] 3d^5 4s^2$ છે.
તેની બાહ્યતમ કક્ષકો ($3d$ અને $4s$) માં $7$ ઇલેક્ટ્રોન હોવાથી,તે આ તમામ ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવીને $+7$ ની મહત્તમ ઓક્સિડેશન અવસ્થા દર્શાવી શકે છે.

(D) સાચો જવાબ $(D)$ છે.
જો આયનમાં $d$-કક્ષકોમાં અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન હોય તો તે રંગીન દ્રાવણ બનાવે છે.
$Cu^{+}$ $(3d^{10})$ માં $0$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન છે.
$Zn^{2+}$ $(3d^{10})$ માં $0$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન છે.
$Ag^{+}$ $(4d^{10})$ માં $0$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન છે.
$Fe^{2+}$ $(3d^{6})$ માં $4$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન છે,જે $d-d$ સંક્રમણ શક્ય બનાવે છે,પરિણામે દ્રાવણ રંગીન બને છે.

(D) $Fe$ (આયર્ન) એક કરતા વધુ ઓક્સિડેશન અવસ્થા (સામાન્ય રીતે $+2$ અને $+3$) દર્શાવે છે કારણ કે તે $d$-વિભાગના તત્વોમાં આવતી સંક્રાંતિ ધાતુ છે.
સંક્રાંતિ ધાતુઓમાં અપૂર્ણ ભરાયેલી $d$-કક્ષકો હોય છે,જે તેમને $ns$ અને $(n-1)d$ બંને કક્ષકોમાંથી ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવવાની ક્ષમતા આપે છે,જેના પરિણામે વિવિધ ઓક્સિડેશન અવસ્થાઓ જોવા મળે છે.

(A) સંક્રાંતિ ધાતુઓની ઉદ્દીપકીય સક્રિયતા મુખ્યત્વે તેમની $Variable \ oxidation \ states$ (પરિવર્તનશીલ ઓક્સિડેશન અવસ્થાઓ) ધારણ કરવાની ક્ષમતા અને મુક્ત સંયોજકતા ધરાવતી મોટી સપાટીને કારણે હોય છે.
આ ગુણધર્મો તેમને પ્રક્રિયકો સાથે અસ્થાયી મધ્યવર્તી સંયોજનો બનાવવાની મંજૂરી આપે છે,જે ઓછી સક્રિયકરણ ઊર્જા સાથે વૈકલ્પિક પ્રતિક્રિયા માર્ગ પૂરો પાડે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(A)$ છે.

(B) સાચો વિકલ્પ $(B)$ છે.
મેંગેનીઝ $(Mn)$ એ $[Ar] 3d^5 4s^2$ ઇલેક્ટ્રોનિક રચના ધરાવતી સંક્રાંતિ ધાતુ છે.
તે બંધનમાં $3d$ અને $4s$ બંને ઇલેક્ટ્રોનની ભાગીદારીને કારણે ઓક્સિડેશન અવસ્થાઓની વિશાળ શ્રેણી દર્શાવે છે.
મેંગેનીઝ દ્વારા દર્શાવવામાં આવતી ઓક્સિડેશન અવસ્થાઓ $+2, +3, +4, +5, +6$ અને $+7$ છે.
આમ,કુલ $6$ અલગ-અલગ ઓક્સિડેશન અવસ્થાઓ જોવા મળે છે.

(A) સંક્રાંતિ ધાતુઓની ઘનતા સામાન્ય રીતે આવર્તમાં ડાબેથી જમણે જતાં વધે છે કારણ કે પરમાણ્વીય દળ વધે છે અને $d$-કક્ષકોના સંકોચનને કારણે પરમાણ્વીય કદ ઘટે છે.
આપેલ $3d$ સંક્રાંતિ ધાતુઓ પૈકી,$Sc$ (સ્કેન્ડિયમ) નું પરમાણ્વીય દળ સૌથી ઓછું છે અને અન્ય ($Ti$,$V$,$Cr$) ની સરખામણીમાં તેનું પરમાણ્વીય કદ પ્રમાણમાં મોટું છે.
તેથી,આપેલા વિકલ્પોમાં $Sc$ ની ઘનતા સૌથી ઓછી છે.

(C) સંક્રાંતિ તત્વ એટલે એવું તત્વ કે જેની ધરા અવસ્થામાં અથવા તેની કોઈપણ ઓક્સિડેશન અવસ્થામાં $d$-કક્ષક અપૂર્ણ રીતે ભરાયેલી હોય.
વિકલ્પ $C$ એ $1s^{2}, 2s^{2}2p^{6}, 3s^{2}3p^{6}3d^{2}, 4s^{2}$ રચના દર્શાવે છે,જે ટાઇટેનિયમ ($Ti$,$Z=22$) માટે છે.
તેમાં અપૂર્ણ રીતે ભરાયેલી $3d$-કક્ષક $(3d^{2})$ હોવાથી,તે એક સંક્રાંતિ તત્વ છે.

(C) સંક્રાંતિ ધાતુઓ $d$-કક્ષકોના ઓવરલેપને કારણે મજબૂત ધાત્વીય બંધ ધરાવે છે,જેના પરિણામે તેમના ગલનબિંદુ અને ઉત્કલનબિંદુ ઊંચા હોય છે.
આ મજબૂત આંતર-પરમાણ્વીય આકર્ષણને કારણે તેઓ સખત અને બરડ ($Hard$ and $brittle$) સ્વભાવની હોય છે.

(D) ચુંબકીય ચાકમાત્રા $\mu$ નું સૂત્ર $\mu = \sqrt{n(n + 2)} \ BM$ છે,જ્યાં $n$ એ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા છે.
આપેલ છે $\mu = 2.83 \ BM$.
$2.83 = \sqrt{n(n + 2)}$
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$8 = n(n + 2)$.
$n^2 + 2n - 8 = 0$.
દ્વિઘાત સમીકરણ ઉકેલતા: $(n + 4)(n - 2) = 0$.
$n$ ધન હોવો જોઈએ,તેથી $n = 2$.

(B) જલીય દ્રાવણમાં સંક્રાંતિ ધાતુ આયનોનો રંગ મુખ્યત્વે $d-d$ સંક્રમણને કારણે હોય છે. સમાન સંખ્યામાં $d$-ઇલેક્ટ્રોન ધરાવતા આયનો ઘણીવાર સમાન રંગ દર્શાવે છે.
$1$. $Cr^{+3}$ $(3d^3)$ જાંબલી/લીલો છે.
$2$. $Fe^{+2}$ $(3d^6)$ આછો લીલો છે.
$3$. $Ti^{+3}$ $(3d^1)$ જાંબલી છે.
$4$. $V^{+2}$ $(3d^3)$ જાંબલી છે.
$5$. $Fe^{+3}$ $(3d^5)$ પીળો/ભૂરો છે.
$6$. $Mn^{+2}$ $(3d^5)$ ગુલાબી છે.
$7$. $Cu^{+}$ $(3d^{10})$ રંગહીન છે.
$8$. $Ni^{+2}$ $(3d^8)$ લીલો છે.
વિકલ્પોની સરખામણી કરતા,$Cr^{+3}$ $(3d^3)$ અને $V^{+2}$ $(3d^3)$ બંને સમાન ઇલેક્ટ્રોનિક રચના $(d^3)$ ધરાવે છે અને સમાન જાંબલી/લીલો રંગ દર્શાવે છે.

(A) સંક્રાંતિ તત્વો (ખાસ કરીને $3d$ તત્વો) વિવિધ ઓક્સિડેશન અવસ્થાઓ દર્શાવે છે કારણ કે $(n-1)d$ ઓર્બિટલ્સ અને $ns$ ઓર્બિટલ્સ વચ્ચેનો ઉર્જા તફાવત ખૂબ જ ઓછો હોય છે.
આ ઓછા ઉર્જા તફાવતને કારણે,$(n-1)d$ અને $ns$ બંને ઓર્બિટલ્સના ઇલેક્ટ્રોન બંધ બનાવવામાં ભાગ લઈ શકે છે,જેનાથી આ તત્વો અનેક ઓક્સિડેશન અવસ્થાઓ દર્શાવી શકે છે.

(D) અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા શોધવા માટે,આપણે હન્ડના નિયમ મુજબ $d$-કક્ષકો ભરીએ છીએ:
$3d^6$: $5$ કક્ષકો,$4$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન.
$3d^7$: $5$ કક્ષકો,$3$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન.
$3d^8$: $5$ કક્ષકો,$2$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન.
$3d^9$: $5$ કક્ષકો,$1$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન.
આમ,$3d^9$ માં અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા સૌથી ઓછી $(1)$ છે.

(C) સંક્રાંતિ તત્વો એટલે એવા તત્વો કે જેઓ તેમની ધરાવસ્થિતિમાં અથવા તેમની કોઈપણ ઓક્સિડેશન અવસ્થામાં $d-$કક્ષકો અપૂર્ણ રીતે ભરાયેલી ધરાવે છે. તેથી,સંક્રાંતિ તત્વોની લાક્ષણિકતા $d-$કક્ષકોનું આંશિક ભરાવું છે.

(B) $Mn$ નો પરમાણુ ક્રમાંક $25$ છે.
$Mn$ ની ઇલેક્ટ્રોનીય રચના $[Ar] 3d^5 4s^2$ છે.
જ્યારે $Mn$ એ $Mn^{2+}$ આયન બનાવે છે,ત્યારે તે $4s$ કક્ષકમાંથી બે ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવે છે.
$Mn^{2+}$ ની ઇલેક્ટ્રોનીય રચના $[Ar] 3d^5$ થાય છે.
$3d$ પેટાકોષમાં $5$ કક્ષકો હોય છે,અને હુન્ડના નિયમ મુજબ,દરેક કક્ષકમાં એક-એક ઇલેક્ટ્રોન ભરાય છે.
તેથી,$Mn^{2+}$ માં $5$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન હોય છે.

(C) તત્વનું ઇલેક્ટ્રોનિક કોન્ફિગરેશન $[Ar]3d^24s^2$ છે.
છેલ્લો ઇલેક્ટ્રોન $3d$ કક્ષકમાં દાખલ થતો હોવાથી,આ તત્વ $d-$ બ્લોકનું તત્વ છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(C)$ છે.

(C) સંક્રાંતિ ધાતુઓ એવી તત્વો તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે જે તેમની ધરાવસ્થામાં અથવા તેમની કોઈપણ ઓક્સિડેશન અવસ્થાઓમાં અપૂર્ણ રીતે ભરાયેલી $d-$કક્ષકો ધરાવે છે.
$Chromium$ $(Cr)$,$Titanium$ $(Ti)$,અને $Tungsten$ $(W)$ એ $d-$બ્લોક તત્વો છે અને તે સંક્રાંતિ ધાતુઓ છે.
$Lead$ $(Pb)$ એ સમૂહ $14$ નું $p-$બ્લોક તત્વ છે અને તે સંક્રાંતિ ધાતુ નથી.

(D) $22$ પરમાણુ ક્રમાંક ધરાવતું તત્વ ટાઇટેનિયમ $(Ti)$ છે.
તેની ઇલેક્ટ્રોનિક રચના $[Ar] 3d^2 4s^2$ છે.
સંક્રાંતિ તત્વની મહત્તમ ઓક્સિડેશન અવસ્થા $(n-1)d$ અને $ns$ કક્ષકોમાં રહેલા કુલ ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા જેટલી હોય છે.
તેથી,મહત્તમ ઓક્સિડેશન અવસ્થા $= 2 + 2 = 4$.

(C) -બ્લોક તત્વો વિવિધ ઓક્સિડેશન અવસ્થાઓ દર્શાવે છે અને તેમની પાસે ઉચ્ચ વીજભાર ઘનતા હોય છે,જે તેમને આયનીય સંયોજનો (દા.ત.,$FeCl_2$,$MnF_2$) અને સહસંયોજક સંયોજનો (દા.ત.,$CrO_3$,$OsO_4$) બંને બનાવવાની ક્ષમતા આપે છે. તેઓ ખાલી $d$-કક્ષકોની ઉપલબ્ધતાને કારણે સરળતાથી સંકીર્ણ સંયોજનો પણ બનાવે છે.

(C) સિલ્વર $(Ag)$ નો પરમાણુ ક્રમાંક $47$ છે.
આઉફબાઉના સિદ્ધાંતને અનુસરીને અને $d$-કક્ષકોની સ્થિરતાને ધ્યાનમાં લેતા,$5s$ કક્ષકનો એક ઇલેક્ટ્રોન $4d$ કક્ષકમાં જાય છે જેથી તે સંપૂર્ણ ભરાયેલી બને.
આમ,ઇલેક્ટ્રોનિક રચના $[Kr] 4d^{10} 5s^1$ છે.

(A) સંક્રાંતિ ધાતુ આયનોનો રંગ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની હાજરીને કારણે હોય છે જે $d-d$ સંક્રમણ શક્ય બનાવે છે.
$Cu^{+}$ ની ઇલેક્ટ્રોનિક રચના $[Ar] 3d^{10}$ છે.
બધા $10$ ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મિત હોવાથી,$d-d$ સંક્રમણ માટે કોઈ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન ઉપલબ્ધ નથી.
તેથી,$Cu^{+}$ રંગહીન છે.

(A) સાચો જવાબ $A$. $Fe - Co - Ni$ છે.
$3d$ સંક્રાંતિ શ્રેણીમાં,જેમ પરમાણુ ક્રમાંક વધે છે,તેમ $d$-ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા પણ વધે છે.
આનાથી સ્ક્રીનિંગ અસર વધે છે,જે વધતા પરમાણ્વીય ભારને સંતુલિત કરે છે.
પરિણામે,$Fe$,$Co$ અને $Ni$ જેવા તત્વોની પરમાણ્વીય ત્રિજ્યા લગભગ સમાન રહે છે.

(C) મેંગેનીઝ $(Mn)$ નો પરમાણુ ક્રમાંક $25$ છે.
તેની ઇલેક્ટ્રોનિક રચના $[Ar] 3d^5 4s^2$ છે.
છેલ્લો ઇલેક્ટ્રોન $3d$ કક્ષકમાં પ્રવેશતો હોવાથી,મેંગેનીઝ આવર્ત કોષ્ટકના $d-$ બ્લોકનો તત્વ છે.

(D) . કોબાલ્ટ $(CoCl_2)$ રંગીન છે કારણ કે $Co^{2+}$ આયનનું ઇલેક્ટ્રોનિક બંધારણ $[Ar] 3d^7$ છે,જેમાં અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન હોય છે.
અયુગ્મિત $d$-ઇલેક્ટ્રોન ધરાવતા સંક્રાંતિ ધાતુના આયનો $d-d$ સંક્રમણ દર્શાવે છે,જેના પરિણામે રંગ જોવા મળે છે.
તેની સામે,$Ag^+$,$Hg^{2+}$,અને $Zn^{2+}$ માં $d^{10}$ બંધારણ (પૂર્ણ ભરાયેલી $d$-કક્ષકો) હોય છે,તેથી તેમના ક્લોરાઇડ રંગહીન હોય છે.

(C) ચુંબકીય ચાકમાત્રા $\mu$ ની ગણતરી $\mu = \sqrt{n(n + 2)} \text{ BM}$ સૂત્ર દ્વારા કરવામાં આવે છે,જ્યાં $n$ એ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા છે.
$Ti^{3+}$ $(Z=22)$: $3d^1$,$n = 1$.
$Sc^{3+}$ $(Z=21)$: $3d^0$,$n = 0$.
$Mn^{2+}$ $(Z=25)$: $3d^5$,$n = 5$.
$Zn^{2+}$ $(Z=30)$: $3d^{10}$,$n = 0$.
$Mn^{2+}$ માં અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા સૌથી વધુ $(n = 5)$ હોવાથી,તેની ચુંબકીય ચાકમાત્રા સૌથી વધુ છે.

(D) સંક્રાંતિ ધાતુની મહત્તમ ઓક્સિડેશન અવસ્થા $(n-1)d$ અને $ns$ કક્ષકોમાં રહેલા કુલ ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા દ્વારા નક્કી થાય છે.
$(n-1)d^3ns^2$ માટે,કુલ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $3 + 2 = 5$ છે.
$(n-1)d^5ns^1$ માટે,કુલ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $5 + 1 = 6$ છે.
$(n-1)d^8ns^2$ માટે,કુલ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $8 + 2 = 10$ છે,પરંતુ સામાન્ય રીતે માત્ર અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન અથવા બાહ્ય કક્ષાના ઇલેક્ટ્રોન જ બંધ બનાવવામાં ભાગ લે છે.
$(n-1)d^5ns^2$ માટે,કુલ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $5 + 2 = 7$ છે.
તેથી,$(n - 1)d^5ns^2$ રચના $+7$ ની મહત્તમ ઓક્સિડેશન અવસ્થા પ્રાપ્ત કરી શકે છે (દા.ત.,$Mn$ માં).

(B) સાચો વિકલ્પ $(B)$ છે.
ઇલેક્ટ્રોનિક રચના નક્કી કરવા માટે,આપણે તત્વોના પરમાણુ ક્રમાંક જોઈએ છીએ:
$Ti (Z=22): [Ar] 3d^2 4s^2 \implies Ti^{2+} = [Ar] 3d^2$
$V (Z=23): [Ar] 3d^3 4s^2 \implies V^{3+} = [Ar] 3d^2$
$Cr (Z=24): [Ar] 3d^5 4s^1 \implies Cr^{4+} = [Ar] 3d^2$
$Mn (Z=25): [Ar] 3d^5 4s^2 \implies Mn^{5+} = [Ar] 3d^2$
આમ,વિકલ્પ $(B)$ માંના તમામ આયનો $3d^2$ રચના ધરાવે છે.

(A) $Transition$ ધાતુઓ કાર્યક્ષમ ઉદ્દીપક તરીકે જાણીતી છે કારણ કે તેઓ બદલાતી ઓક્સિડેશન અવસ્થાઓ ધરાવે છે અને પ્રક્રિયકો સાથે અસ્થાયી મધ્યવર્તી સંયોજનો બનાવવાની ક્ષમતા ધરાવે છે.
આ મધ્યવર્તી સંયોજનો પ્રક્રિયા માટે ઓછી સક્રિયકરણ ઉર્જા સાથેનો વૈકલ્પિક માર્ગ પૂરો પાડે છે,જેનાથી પ્રક્રિયાનો વેગ વધે છે.
આમ,$Transition$ ધાતુઓ સૌથી કાર્યક્ષમ ઉદ્દીપક છે.

(B) ચુંબકીય મોમેન્ટ $(\mu)$ એ સૂત્ર $\mu = \sqrt{n(n+2)} \text{ BM}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $n$ એ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા છે.
આયનોની ઇલેક્ટ્રોનિક રચનાઓ નીચે મુજબ છે:
$Cr^{2+} (3d^4) \implies n = 4$
$Mn^{2+} (3d^5) \implies n = 5$
$Cu^{2+} (3d^9) \implies n = 1$
$Co^{2+} (3d^7) \implies n = 3$
$Mn^{2+}$ માં અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા મહત્તમ $(n=5)$ હોવાથી,તે સૌથી વધુ ચુંબકીય મોમેન્ટ દર્શાવશે.

(C) $3d-$ સંક્રાંતિ શ્રેણીમાં $21$ થી $30$ ($Sc$ થી $Zn$) પરમાણુ ક્રમાંક ધરાવતા તત્વોનો સમાવેશ થાય છે.
કોબાલ્ટ $(Co)$ નો પરમાણુ ક્રમાંક $27$ છે,જે તેને $3d-$ શ્રેણીમાં મૂકે છે.
તેની ઇલેક્ટ્રોનિક રચના $[Ar] 3d^7 4s^2$ છે,જે સાબિત કરે છે કે તે $3d-$ સંક્રાંતિ શ્રેણીનું તત્વ છે.

(C) $Fe$,$Co$,અને $Ni$ ના પરમાણ્વીય ભાર અનુક્રમે $55.85 \ u$,$58.93 \ u$,અને $58.69 \ u$ છે.
આ મૂલ્યોની સરખામણી કરતા: $58.93 \ (Co) > 58.69 \ (Ni) > 55.85 \ (Fe)$.
તેથી,પરમાણ્વીય ભારનો સાચો ક્રમ $Co > Ni > Fe$ છે.

(B) ધાતુ $M$ ની ઇલેક્ટ્રોનિક રચના $1s^2 2s^2 2p^6 3s^2 3p^6 3d^{10} 4s^1$ છે.
છેલ્લો ઇલેક્ટ્રોન $3d$ કક્ષકમાં દાખલ થતો હોવાથી,આ ધાતુ $d-$ બ્લોક તત્વોમાં આવે છે.
ચોક્કસ રીતે,આ રચના કોપર ($Cu$,પરમાણુ ક્રમાંક $29$) ની છે.

(B) સંક્રાંતિ તત્વો એવા તત્વો તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે જે તેમની ધરાવસ્થામાં અથવા તેમની કોઈપણ સામાન્ય ઓક્સિડેશન અવસ્થાઓમાં અપૂર્ણ રીતે ભરાયેલી $d-$પેટાકોષ ધરાવે છે.
વિકલ્પ $B$ એ $1s^2, 2s^2 2p^6, 3s^2, 3p^6 3d^2, 4s^2$ ઇલેક્ટ્રોનિક રચના ધરાવતું તત્વ છે,જે ટાઇટેનિયમ $(Ti)$ છે.
અહીં $3d$ પેટાકોષ અપૂર્ણ રીતે ભરાયેલી $(3d^2)$ હોવાથી,તે એક સંક્રાંતિ તત્વ છે.

(B) $105$ પરમાણુ ક્રમાંક ધરાવતું તત્વ ડબ્નિયમ છે.
$IUPAC$ નામકરણ પદ્ધતિમાં,તેને અન-નિલ-પેન્ટિયમ $(Unp)$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(A) . અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન ધરાવતા તત્વો અથવા આયનો પેરામેગ્નેટિક હોય છે.
$_{28}Ni = [Ar] \; 3d^8 4s^2$; $Ni^{2+} = [Ar] \; 3d^8 4s^0$.
$Ni^{2+}$ માં,$3d$ સબશેલમાં $8$ ઇલેક્ટ્રોન છે,જેનો અર્થ છે કે તેમાં $2$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન છે.
$_{29}Cu^+ = [Ar] \; 3d^{10} 4s^0$ (ડાયામેગ્નેટિક).
$_{30}Zn^{2+} = [Ar] \; 3d^{10} 4s^0$ (ડાયામેગ્નેટિક).
$_{21}Sc^{3+} = [Ar] \; 3d^0 4s^0$ (ડાયામેગ્નેટિક).
$Ni^{2+}$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન ધરાવતું હોવાથી,તે પેરામેગ્નેટિક છે.

(B) ક્રોમિયમ $(Cr)$ નો પરમાણુ ક્રમાંક $24$ છે.
આઉફબાઉના સિદ્ધાંત મુજબ,અપેક્ષિત રચના $[Ar] \, 3d^4 4s^2$ છે.
જોકે,અર્ધ-પૂર્ણ $d$-કક્ષકો $(d^5)$ સાથે સંકળાયેલી વધારાની સ્થિરતાને કારણે,$4s$ કક્ષકમાંથી એક ઇલેક્ટ્રોન $3d$ કક્ષકમાં જાય છે.
તેથી,સાચી ઇલેક્ટ્રોનિક રચના $[Ar] \, 3d^5 4s^1$ છે.

(A) $Ni$ નો પરમાણુ ક્રમાંક $28$ છે. $Ni$ ની ઇલેક્ટ્રોન રચના $[Ar] 3d^8 4s^2$ છે.
જ્યારે $Ni$ એ $Ni^{2+}$ આયન બનાવે છે,ત્યારે તે $4s$ કક્ષકમાંથી બે ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવે છે.
$Ni^{2+}$ ની ઇલેક્ટ્રોન રચના $[Ar] 3d^8$ છે.
$3d$ પેટાકોષમાં $5$ કક્ષકો હોય છે. હુન્ડના નિયમ મુજબ,$8$ ઇલેક્ટ્રોન ભરતા $3$ યુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન અને $2$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન મળે છે.
તેથી,$Ni^{2+}$ માં અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $2$ છે.

(D) મેંગેનીઝ $(Z = 25)$ ની ઇલેક્ટ્રોનિક રચના $[Ar] 3d^5 4s^2$ છે.
બે ઇલેક્ટ્રોન દૂર થયા પછી,$Mn^{2+}$ ની રચના $[Ar] 3d^5$ થાય છે.
આ $3d^5$ રચના અર્ધ-પૂર્ણ $d$-કક્ષકને કારણે અત્યંત સ્થાયી છે.
તેથી,ત્રીજો ઇલેક્ટ્રોન દૂર કરવા માટે નોંધપાત્ર રીતે વધુ ઉર્જાની જરૂર પડે છે,જેના કારણે મેંગેનીઝની ત્રીજી આયનીકરણ એન્થાલ્પી આપેલા તત્વોમાં સૌથી વધુ છે.

(A) જો આયનમાં $d$-કક્ષકોમાં કોઈ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન ન હોય તો તે રંગહીન હોય છે.
$1. _{21}Sc^{3+}: [Ar] 3d^0$. તેમાં કોઈ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન નથી,તેથી તે રંગહીન છે.
$2. _{26}Fe^{2+}: [Ar] 3d^6$. તેમાં $4$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન છે,તેથી તે રંગીન છે.
$3. _{22}Ti^{3+}: [Ar] 3d^1$. તેમાં $1$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન છે,તેથી તે રંગીન છે.
$4. _{25}Mn^{2+}: [Ar] 3d^5$. તેમાં $5$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન છે,તેથી તે રંગીન છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(A) $Tl$ (થેલિયમ) ના કિસ્સામાં,$Tl^{+}$ આયન $Tl^{3+}$ આયન કરતા વધુ સ્થાયી છે,જેનું કારણ 'ઇનર્ટ પેર ઇફેક્ટ' (inert pair effect) છે,જેમાં $6s^{2}$ ઇલેક્ટ્રોન બંધ બનાવવામાં ભાગ લેવા માટે અનિચ્છુક હોય છે.
પરિણામે,$Tl^{3+}$ પ્રબળ ઓક્સિડેશનકર્તા તરીકે વર્તે છે અને $Tl^{+}$ માં રિડક્શન પામે છે:
$Tl^{3+} + 2e^{-} \to Tl^{+}$
તેનાથી વિપરીત,$Cu$,$Cr$,અને $V$ માટે,ઊંચા ઓક્સિડેશન આંક ($Cu^{2+}$,$Cr^{3+}$,$VO^{2+}$) સામાન્ય રીતે જલીય દ્રાવણમાં વધુ સ્થાયી હોય છે.

(C) લેન્થેનોઇડ સંકોચનને કારણે,$Zr$ અને $Hf$ ની પરમાણ્વીય ત્રિજ્યા લગભગ સમાન હોય છે.
લેન્થેનોઇડ સંકોચન $4f$ ઇલેક્ટ્રોનની નબળી શીલ્ડિંગ અસર દ્વારા સમજાવી શકાય છે.
બહુ-ઇલેક્ટ્રોન પરમાણુઓમાં,આંતરિક ઇલેક્ટ્રોન બાહ્ય ઇલેક્ટ્રોનને કેન્દ્રીય વીજભારથી સુરક્ષિત કરે છે.
શીલ્ડિંગ કાર્યક્ષમતાનો ક્રમ $s > p > d > f$ છે.
$4f$ સબશેલની શીલ્ડિંગ અસર ખૂબ જ નબળી હોવાથી,બાહ્ય ઇલેક્ટ્રોન વધુ અસરકારક કેન્દ્રીય વીજભાર અનુભવે છે,જેના પરિણામે પરમાણુ કદમાં ઘટાડો થાય છે.
આ અસરને કારણે $5d$ શ્રેણીના તત્વો (જેમ કે $Hf$) ની ત્રિજ્યા તેમના $4d$ શ્રેણીના તત્વો (જેમ કે $Zr$) ની ત્રિજ્યા જેવી જ હોય છે.

(A) $Fe^{3+} \to [Ar] 3d^{5} 4s^{0}$,અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $= 5$
$Fe^{2+} \to [Ar] 3d^{6} 4s^{0}$,અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $= 4$
$Co^{2+} \to [Ar] 3d^{7} 4s^{0}$,અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $= 3$
$Co^{3+} \to [Ar] 3d^{6} 4s^{0}$,અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $= 4$
આમ,$Fe^{3+}$ પાસે અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા મહત્તમ છે.

(D) અનુચુંબકીય ગુણધર્મ વાસ્તવમાં સંક્રાંતિ ધાતુના પરમાણુઓ અથવા આયનોની $d$-કક્ષકોમાં રહેલા અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનને કારણે હોય છે.