Mix Examples-d and f-Block Elements Questions in Gujarati

(D) સંક્રાંતિ ધાતુઓ તેમની વિવિધ ઓક્સિડેશન અવસ્થાઓ અને અધિશોષણ માટે મોટી સપાટી પૂરી પાડવાની ક્ષમતાને કારણે ઉદ્દીપક તરીકે વ્યાપકપણે વપરાય છે.
$Nickel$ $(Ni)$ હાઇડ્રોજનેશન પ્રક્રિયાઓમાં વપરાય છે.
$Platinum$ $(Pt)$ સંપર્ક વિધિ અને વિવિધ ઓક્સિડેશન પ્રક્રિયાઓમાં વપરાય છે.
$Cobalt$ $(Co)$ આલ્કીન્સના હાઇડ્રોફોર્મિલેશનમાં વપરાય છે.
તેથી,આ ત્રણેય ધાતુઓ ઉદ્દીપક તરીકે વપરાય છે.

(C) જલીય આયન $[Fe(H_2O)_6]^{2+}$ રંગમાં આછો લીલો હોય છે.
તે જ રીતે,જલીય આયન $[Ni(H_2O)_6]^{2+}$ પણ લીલા રંગનો હોય છે.
તેથી,$Fe^{2+}$ અને $Ni^{2+}$ બંને લીલા જલીય આયનો બનાવે છે.

(D) સંક્રાંતિ ધાતુઓ અને તેમના સંયોજનો તેમની વિવિધ ઓક્સિડેશન અવસ્થાઓ અને સંકીર્ણ બનાવવાની ક્ષમતાને કારણે ઉદ્દીપકીય સક્રિયતા માટે જાણીતા છે.
$Ni$ (નિકલ) નો ઉપયોગ હાઇડ્રોજનેશન પ્રક્રિયાઓમાં ઉદ્દીપક તરીકે વ્યાપકપણે થાય છે.
$Co$ (કોબાલ્ટ) નો ઉપયોગ પણ વિવિધ ઔદ્યોગિક પ્રક્રિયાઓમાં ઉદ્દીપક તરીકે થાય છે,જેમ કે આલ્કીનનું હાઇડ્રોફોર્મિલેશન.
તેથી,$A$ અને $B$ બંને સાચા છે.

(D) ધાતુઓનો રાજા $Gold$ (સોનું) છે.
$Gold$ એ $Mercury$ (પારો) સાથે એમાલગમ બનાવે છે,જેનો અર્થ છે કે તે $Mercury$ માં દ્રાવ્ય છે.
શુદ્ધ $Gold$ ખૂબ જ નરમ હોય છે. તેથી,તેને સખત બનાવવા માટે $Silver$ (ચાંદી) અને $Copper$ (તાંબુ) જેવી અશુદ્ધિઓ ઉમેરવામાં આવે છે.
આપેલા તમામ વિધાનો સાચા હોવાથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(D) સંક્રાંતિ ધાતુઓમાં આયનો બનાવવાની વૃત્તિ ઓછી હોય છે,જેનું કારણ ઉચ્ચ ઉર્ધ્વપાતન ઉષ્મા,ઉચ્ચ આયનીકરણ ઉર્જા અને ઓછી જલીયકરણ ઉર્જા છે.

(D) $K_2Cr_2O_7$ $(Cr^{6+})$ અને $KMnO_4$ $(Mn^{7+})$ માં,ધાતુ આયનો $d^0$ ઇલેક્ટ્રોનિક રચના ધરાવે છે,જેનો અર્થ છે કે $d-d$ સંક્રાંતિ માટે કોઈ ઇલેક્ટ્રોન ઉપલબ્ધ નથી.
જોકે,આ સંયોજનો $Charge \ Transfer \ Spectra$ (લિગાન્ડ-થી-ધાતુ ચાર્જ ટ્રાન્સફર) ને કારણે ઘાટા રંગના હોય છે.
$K_4[Fe(CN)_6]$ માં પણ રંગ ચાર્જ ટ્રાન્સફરને કારણે જોવા મળે છે.
તેથી,સાચો જવાબ $D$ છે.

(D) -બ્લોક અને $p$-બ્લોક તત્વોમાં ઊંચી ઓક્સિડેશન અવસ્થાઓની સ્થિરતા સામાન્ય રીતે સમૂહમાં નીચે તરફ જતાં ઘટે છે,જેનું મુખ્ય કારણ ઇનર્ટ પેર ઇફેક્ટ અને મેટલ-ઓક્સિજન બંધની પ્રબળતામાં ઘટાડો છે.
$1$. $3d$ સંક્રાંતિ તત્વોના ઓક્સોએનાયન માટે,$CrO_4^{2-}$ (Cr નો ઓક્સિડેશન આંક $+6$) એ $MnO_4^{2-}$ (Mn નો $+6$) અને $FeO_4^{2-}$ (Fe નો $+6$) કરતા વધુ સ્થિર છે.
$2$. $CrO_4^{2-}$ અને $WO_4^{2-}$ ની સરખામણી કરતા,સમૂહમાં નીચે તરફ જતાં $+6$ ઓક્સિડેશન અવસ્થાની સ્થિરતા વધે છે $(Cr < Mo < W)$,તેથી $WO_4^{2-}$ એ $CrO_4^{2-}$ કરતા વધુ સ્થિર છે.
$3$. સમૂહ $16$ ના તત્વો માટે,ઇનર્ટ પેર ઇફેક્ટને કારણે $+6$ ઓક્સિડેશન અવસ્થાની સ્થિરતા સમૂહમાં નીચે તરફ જતાં ઘટે છે $(Se > Te > Po)$.
આમ,આપેલા તમામ ક્રમ સાચા છે.

(D) ઇલેક્ટ્રોનિક રચના નીચે મુજબ છે:
$Cr (Z=24): [Ar] 3d^5 4s^1$. તેમાં $d$ કક્ષકોમાં $5$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન છે.
$Mn (Z=25): [Ar] 3d^5 4s^2$. તેમાં $d$ કક્ષકોમાં $5$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન છે.
$Fe^{3+} (Z=26): [Ar] 3d^5 4s^0$. તેમાં $d$ કક્ષકોમાં $5$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન છે.
તેથી,$A$,$B$ અને $C$ ત્રણેયમાં $d$ કક્ષકોમાં અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા સમાન છે.

(D) પારા $(Hg)$ માં $d$-કક્ષક સંપૂર્ણ ભરાયેલી $(5d^{10}6s^2)$ હોય છે.
રિલેટિવિસ્ટિક અસરને કારણે,$6s$ ઇલેક્ટ્રોન કેન્દ્ર દ્વારા મજબૂત રીતે આકર્ષાય છે,જે તેમને ધાત્વીય બંધ બનાવવા માટે ઓછી ઉપલબ્ધ બનાવે છે.
પરિણામે,અન્ય સંક્રાંતિ ધાતુઓની તુલનામાં પારામાં ધાત્વીય બંધ ખૂબ જ નબળા હોય છે.
વધુમાં,પારાની પ્રથમ આયનીકરણ ઉર્જા ખૂબ ઊંચી હોય છે,જે ઇલેક્ટ્રોનને બંધનમાં અસરકારક રીતે ભાગ લેતા અટકાવે છે.
તેથી,ઊંચી આયનીકરણ ઉર્જા અને નબળા ધાત્વીય બંધ બંને પારાના ઓરડાના તાપમાને પ્રવાહી હોવા માટે જવાબદાર છે.

(B) $AgCl$ એ $H_2O$ માં અદ્રાવ્ય છે કારણ કે તેની લેટીસ ઉર્જા તેની જલીયકરણ ઉર્જા કરતા વધારે છે. તે $KCN$ માં દ્રાવ્ય સંકીર્ણ બનાવવાને કારણે ઓગળે છે: $AgCl + 2KCN \to K[Ag(CN)_2] + KCl$.
વિધાન $(II)$ સાચું છે: $4Zn + 10HNO_3(\text{v.v. dil}) \to 4Zn(NO_3)_2 + NH_4NO_3 + 3H_2O$.
વિધાન $(III)$ ખોટું છે: $2CuSO_4 + 4KI \to Cu_2I_2 + I_2 + 2K_2SO_4$. નીપજ $Cu_2I_2$ અને $I_2$ છે,માત્ર $Cu_2I_2$ અને $K_2SO_4$ નથી.
વિધાન $(IV)$ સાચું છે: $CuSO_4 \cdot 5H_2O$ ને $1000\,^oC$ પર ગરમ કરતા તેનું વિઘટન થાય છે: $2CuSO_4 \to 2CuO + 2SO_2 + O_2$.

(D) $3d$ સંક્રાંતિ તત્વોનું ગલનબિંદુ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા અને ધાત્વિક બંધની મજબૂતી પર આધાર રાખે છે. $Mn$ ની સ્થાયી $d^5$ રચનાને કારણે તેનું ગલનબિંદુ નીચું હોય છે. $V$ માં અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા વધુ હોવાથી તેનું ગલનબિંદુ ઊંચું હોય છે. $Co, Ni, Cu, Zn$ માટે ગલનબિંદુનો ક્રમ $Co > Ni > Cu > Zn$ છે. દ્રાવ્યતાના સંદર્ભમાં,$Na_2S$ આયનીય સંયોજન છે અને પાણીમાં ખૂબ જ દ્રાવ્ય છે. ધાતુના સલ્ફાઇડ્સમાં,દ્રાવ્યતા તેના દ્રાવ્યતા ગુણાકાર $(K_{sp})$ પર આધાર રાખે છે. $ZnS$ નો $K_{sp}$ એ $CuS$ કરતા વધારે છે,તેથી $ZnS$ એ $CuS$ કરતા વધુ દ્રાવ્ય છે. આમ,સાચો ક્રમ $Na_2S > ZnS > CuS$ છે. વિકલ્પ $D$ માં $CuS > ZnS > Na_2S$ આપેલ છે,જે ખોટો ક્રમ છે.

(D) $1$. $V_2O_5$ સ્વભાવે ઉભયગુણી છે; તે ક્ષાર બનાવવા માટે એસિડ અને બેઝ બંને સાથે પ્રક્રિયા કરે છે.
$2$. મિશ મેટલ એ લેન્થેનોઇડ ધાતુ (આશરે $95\%$),આયર્ન (આશરે $5\%$) અને $S, C, Ca$ તથા $Al$ ના અંશો ધરાવતી મિશ્રધાતુ છે.
$3$. પ્રક્રિયા $2Cu^{+} \xrightarrow{aq.} Cu^{2+} + Cu$ એ જલીય માધ્યમમાં $Cu^{+}$ આયનોનું અસમાનતાકરણ (disproportionation) દર્શાવે છે,જે $Cu^{2+}$ આયનોની ઉચ્ચ જલીયકરણ ઉર્જાને કારણે ઉષ્માગતિશાસ્ત્રની દ્રષ્ટિએ અનુકૂળ છે.
$4$. કારણ કે બધા વિધાનો સાચા છે,તેથી સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(D) $[Ar] \, 4s^2 \, 3d^5$ એ પરમાણુ ક્રમાંક $25$ $(Mn)$ દર્શાવે છે,જે $d$-વિભાગનું તત્વ છે.
$III \ B$ સમૂહ માટે જાદુઈ સંખ્યાઓ $18, 18, 32$ છે.
પ્રથમ સંક્રાંતિ શ્રેણી ($3d$-શ્રેણી) માં પરમાણુ ક્રમાંક $21$ થી $30$ સુધીના કુલ $10$ તત્વો હોય છે.
તેથી,આપેલા તમામ વિધાનો સાચા છે.

(D) $1$. $Cr^{2+}$ એ $Fe^{2+}$ કરતા પ્રબળ રિડક્શનકર્તા છે કારણ કે $Cr^{2+}$ $(d^4)$ માંથી $Cr^{3+}$ ($d^3$,સ્થાયી $t_{2g}^3$ રચના) બને છે.
$2$. $Mn^{3+}$ એ $Cr^{3+}$ કરતા પ્રબળ ઓક્સિડેશનકર્તા છે કારણ કે $Mn^{3+}$ $(d^4)$ સરળતાથી ઇલેક્ટ્રોન મેળવી $Mn^{2+}$ ($d^5$,સ્થાયી અર્ધ-પૂર્ણ રચના) બનાવે છે.
$3$. સમૂહ $6$ માં,ઉચ્ચ ઓક્સિડેશન અવસ્થાની સ્થિરતા સમૂહમાં નીચે તરફ વધે છે. તેથી,$WO_3$ એ $CrO_3$ કરતા વધુ સ્થાયી છે.
$4$. આમ,તમામ વિધાનો સાચા હોવાથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(D) $1$. $Cr^{+2}$ $(d^4)$ એક પ્રબળ રિડક્શનકર્તા છે કારણ કે તે $Cr^{+3}$ ($d^3$,સ્થાયી $t_{2g}^3$ રચના) માં ફેરવાય છે. $Fe^{+2}$ $(d^6)$ એ નિર્બળ રિડક્શનકર્તા છે કારણ કે તે $Fe^{+3}$ ($d^5$,સ્થાયી અર્ધ-પૂર્ણ રચના) માં ફેરવાય છે. તેથી,$Cr^{+2} > Fe^{+2}$ સાચું છે.
$2$. $Mn^{+3}$ $(d^4)$ એક પ્રબળ ઓક્સિડેશનકર્તા છે કારણ કે તે $Mn^{+2}$ ($d^5$,સ્થાયી અર્ધ-પૂર્ણ રચના) માં રિડક્શન પામે છે. $Cr^{+3}$ $(d^3)$ સ્થાયી છે અને સરળતાથી રિડક્શન પામતું નથી. તેથી,$Mn^{+3} > Cr^{+3}$ સાચું છે.
$3$. સમૂહ $6$ માં,સૌથી વધુ ઓક્સિડેશન અવસ્થાની સ્થિરતા સમૂહમાં નીચે તરફ વધે છે. તેથી,$WO_3$ એ $CrO_3$ કરતા વધુ સ્થાયી છે. તેથી,$WO_3 > CrO_3$ સાચું છે.

(B) વિધાન $(I)$ સાચું છે: $ZnCl_2$ મુખ્યત્વે આયનીય છે,જ્યારે $CdCl_2$ અને $HgCl_2$ ધ્રુવીભવનને કારણે નોંધપાત્ર સહસંયોજક લાક્ષણિકતા દર્શાવે છે.
વિધાન $(II)$ સાચું છે: $Zn$ અને $Cd$ ના પ્રમાણિત રિડક્શન પોટેન્શિયલ ઋણ હોય છે અને તે મંદ $HCl$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $H_2$ વાયુ મુક્ત કરે છે. $Hg$ નો રિડક્શન પોટેન્શિયલ ધન હોય છે અને તે બિન-ઓક્સિડાઇઝિંગ એસિડ સાથે પ્રક્રિયા કરતું નથી.
વિધાન $(III)$ ખોટું છે: $Hg^{2+}$ આયનો $OH^-$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $HgO$ (પીળા/લાલ અવક્ષેપ) બનાવે છે,પરંતુ $Hg_2^{2+}$ (મર્ક્યુરસ) કાળા રંગનું $Hg_2O$ બનાવે છે. આ વિધાન ચોક્કસ ઓક્સિડેશન અવસ્થાઓના સંદર્ભમાં અસ્પષ્ટ છે.
વિધાન $(IV)$ ખોટું છે: જ્યારે $Hg$ એ $Hg_2^{2+}$ આયન બનાવે છે,ત્યારે $Zn$ અને $Cd$ સામાન્ય પરિસ્થિતિમાં સ્થાયી $M_2^{2+}$ આયનો બનાવતા નથી.
તેથી,વિધાન $(III)$ અને $(IV)$ ખોટા છે.

(A) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(1)$ $d$-વિભાગના તત્ત્વોની સામાન્ય ઇલેક્ટ્રોન રચના $(n-1)d^{1-10}ns^{1-2}$ છે,જે $(B)$ ને અનુરૂપ છે.
$(2)$ $d$-વિભાગના તત્ત્વોને સંક્રાંતિ તત્ત્વો તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,જે $(A)$ ને અનુરૂપ છે.
$(3)$ સમૂહ $3$ થી $12$ એ હકીકત દ્વારા વ્યાખ્યાયિત થાય છે કે છેલ્લો ઇલેક્ટ્રોન $d$-કક્ષકમાં જાય છે,જે $(D)$ ને અનુરૂપ છે.
$(4)$ લેન્થેનોઇડ તત્ત્વો પરમાણુ ક્રમાંક $Z = 58$ થી $71$ સુધીના છે,જે $(C)$ ને અનુરૂપ છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $(1-B, 2-A, 3-D, 4-C)$ છે.

(C) કોપર એ સંક્રાંતિ ધાતુ છે $(a-ii)$.
ફ્લોરિન એ અધાતુ છે $(b-i)$.
સિલિકોન એ અર્ધધાતુ છે $(c-iv)$.
સીરિયમ એ લેન્થેનોઇડ છે $(d-iii)$.
તેથી,સાચી જોડ $a-ii, b-i, c-iv, d-iii$ છે.

(C) $Cu(II)$ $(d^9)$ સંકીર્ણોમાં એક અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન હોય છે,તેથી તે પેરામેગ્નેટિક છે. આ સાચું છે.
$(B)$ $Cu(I)$ $(d^{10})$ સંકીર્ણોમાં કોઈ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન હોતા નથી,તેથી $d-d$ સંક્રમણના અભાવે તે સામાન્ય રીતે રંગહીન હોય છે. આ સાચું છે.
$(C)$ $Cu(I)$ જલીય દ્રાવણમાં અસ્થિર છે અને તેનું $Cu(0)$ અને $Cu(II)$ માં વિષમીકરણ થાય છે,એટલે કે તેનું સરળતાથી $Cu(II)$ માં ઓક્સિડેશન થાય છે. આ સાચું છે.
$(D)$ ફેહલિંગ દ્રાવણ બે ભાગનું બનેલું છે: ફેહલિંગ $A$ ($CuSO_4$ દ્રાવણ) અને ફેહલિંગ $B$ (આલ્કલાઇન સોડિયમ પોટેશિયમ ટાર્ટ્રેટ). સક્રિય ઘટક $Cu(II)$ ટાર્ટ્રેટ સંકીર્ણ છે. આ સાચું છે.
તેથી,બધા $4$ વિધાનો સાચા છે.

(B) વિધાન $I$ ખોટું છે કારણ કે તટસ્થ $KMnO_{4}$ એ $I^{-}$ નું $IO_{3}^{-}$ (આયોડેટ આયન) માં ઓક્સિડેશન કરે છે,$I_{2}$ માં નહીં.
વિધાન $II$ ખોટું છે કારણ કે મેંગેનેટ આયન $(MnO_{4}^{2-})$ માં $d\pi-p\pi$ બંધન હોય છે,$p\pi-p\pi$ બંધન નહીં,જોકે તે એક અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનને કારણે અનુચુંબકીય છે.

(B) $KMnO_4$ માં,$Mn$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+7$ છે. ઇલેક્ટ્રોનિક રચના $[Ar] 3d^0$ છે. અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $n = 0$ છે. સ્પિન-ઓન્લી ચુંબકીય મોમેન્ટ $\mu = \sqrt{n(n+2)} = 0 \ BM$ થાય.
એસિડિક માધ્યમમાં ઓક્ઝેલિક એસિડ સાથે $KMnO_4$ ના ટાઇટ્રેશન દરમિયાન,$Mn^{7+}$ નું રિડક્શન $Mn^{2+}$ માં થાય છે.
$Mn^{2+}$ ની ઇલેક્ટ્રોનિક રચના $[Ar] 3d^5$ છે. અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $n = 5$ છે.
સ્પિન-ઓન્લી ચુંબકીય મોમેન્ટ $\mu = \sqrt{5(5+2)} = \sqrt{35} \approx 5.92 \ BM$ થાય.
ચુંબકીય મોમેન્ટનો તફાવત $|5.92 - 0| = 5.92 \ BM$ છે.
નજીકનો પૂર્ણાંક $6$ છે.

(C) $V^{2+}$ એક પ્રબળ રિડક્શનકર્તા તરીકે વર્તે છે અને મંદ એસિડમાંથી હાઇડ્રોજન મુક્ત કરે છે. તેથી,$(i)$ સાચું છે.
રાસાયણિક વર્તણૂકમાં,લેન્થેનાઇડ શ્રેણીના શરૂઆતના સભ્યો એલ્યુમિનિયમને બદલે કેલ્શિયમ જેવું વર્તન કરે છે. તેથી,$(ii)$ ખોટું છે.
'સિલ્વર' $UK$ સિક્કા $Cu/Ni$ મિશ્રધાતુમાંથી બનેલા હોય છે. તેથી,$(iii)$ સાચું છે.
નેપ્ચ્યુનિયમ $(Np)$ એ એક્ટિનાઇડ શ્રેણીનો સભ્ય છે અને $+7$ ની મહત્તમ ઓક્સિડેશન અવસ્થા દર્શાવે છે. તેથી,$(iv)$ સાચું છે.
આમ,વિધાનો $(i)$,$(iii)$ અને $(iv)$ સાચા છે.

(C) ચુંબકીય મોમેન્ટ $\mu$ ની ગણતરી $\mu = \sqrt{n(n+2)}$ સૂત્ર દ્વારા કરવામાં આવે છે,જ્યાં $n$ એ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા છે.
આપેલ $d$-કોન્ફિગ્યુરેશન માટે,અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા નીચે મુજબ છે:
$d^1: n=1, \mu = \sqrt{1(3)} = 1.73 \ BM$
$d^3: n=3, \mu = \sqrt{3(5)} = 3.87 \ BM$
$d^4: n=4, \mu = \sqrt{4(6)} = 4.90 \ BM$
$d^5: n=5, \mu = \sqrt{5(7)} = 5.92 \ BM$
આમ,ચુંબકીય મોમેન્ટ વધવાનો સાચો ક્રમ $d^1 < d^3 < d^4 < d^5$ છે.
વિકલ્પ $C$ માં આપેલ ક્રમ $(d^5, d^3, d^1, d^4)$ ખોટો છે.

(B) $1$. $a$. સૌથી વધુ દ્વિતીય આયનીકરણ એન્થાલ્પી $(\Delta_{i} H_2)$: $Cu$ $(3d^{10} 4s^1)$ એક ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવ્યા પછી સ્થાયી $d^{10}$ રચના ધરાવે છે. આ સ્થાયી રચનામાંથી બીજો ઇલેક્ટ્રોન દૂર કરવા માટે ખૂબ ઊંચી ઉર્જાની જરૂર પડે છે. તેથી,$a \rightarrow iii$.
$2$. $b$. સૌથી વધુ તૃતીય આયનીકરણ એન્થાલ્પી $(\Delta_{i} H_3)$: $Zn$ $(3d^{10} 4s^2)$ બે ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવ્યા પછી સ્થાયી $d^{10}$ રચના ધરાવે છે. આ સ્થાયી રચનામાંથી ત્રીજો ઇલેક્ટ્રોન દૂર કરવા માટે ખૂબ ઊંચી ઉર્જાની જરૂર પડે છે. તેથી,$b \rightarrow iv$.
$3$. $c$. $[M(CO)_6]$ માં $M$: $18$-ઇલેક્ટ્રોન નિયમ મુજબ,$Cr$ $(3d^5 4s^1)$ એ $[Cr(CO)_6]$ બનાવે છે જ્યાં $Cr$ શૂન્ય ઓક્સિડેશન અવસ્થામાં છે. તેથી,$c \rightarrow ii$.
$4$. $d$. સૌથી વધુ પરમાણ્વીકરણ ઉષ્મા $(\Delta_{a} H)$: આપેલી સંક્રાંતિ ધાતુઓમાં,$Ni$ સૌથી વધુ પરમાણ્વીકરણ એન્થાલ્પી ધરાવે છે. તેથી,$d \rightarrow v$.
આમ,સાચી જોડ $a$ $\rightarrow iii, b$ $\rightarrow iv, c$ $\rightarrow ii, d$ $\rightarrow v$ છે.

(A-V, B-II, C-VI, D-IV) $VOCl_2$ માં $V$ નો ઓક્સિડેશન આંક:
ધારો કે $V$ નો ઓક્સિડેશન આંક $= x$.
$x + (-2) + 2(-1) = 0$ $\Rightarrow x - 4 = 0$ $\Rightarrow x = +4$.
આમ,$(A)$ એ $(V)$ સાથે બંધબેસે છે.
$(B)$ $MnO_4^{2-}$ માં $Mn$ નો ઓક્સિડેશન આંક:
ધારો કે $Mn$ નો ઓક્સિડેશન આંક $= x$.
$x + 4(-2) = -2$ $\Rightarrow x - 8 = -2$ $\Rightarrow x = +6$.
$Mn^{6+}$ ની ઇલેક્ટ્રોન રચના $[Ar] 3d^1 4s^0$ છે. તેમાં $1$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન છે.
આમ,$(B)$ એ $(II)$ સાથે બંધબેસે છે.
$(C)$ $[NiCl_4]^{2-}$ માં $Ni$ નો ઓક્સિડેશન આંક:
ધારો કે $Ni$ નો ઓક્સિડેશન આંક $= x$.
$x + 4(-1) = -2 \Rightarrow x = +2$.
$Ni^{2+}$ ની ઇલેક્ટ્રોન રચના $[Ar] 3d^8 4s^0$ છે. તેમાં $2$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન છે.
આમ,$(C)$ એ $(VI)$ સાથે બંધબેસે છે.
$(D)$ બધા લેન્થેનાઇડ આયનો $+3$ ઓક્સિડેશન આંક દર્શાવે છે.
આમ,$(D)$ એ $(IV)$ સાથે બંધબેસે છે.

(C) $M^{3+}/M^{2+}$ માટે પ્રમાણિત ઇલેક્ટ્રોડ પોટેન્શિયલ $(E^{\circ})$ નો ક્રમ $Mn^{3+}/Mn^{2+} > Fe^{3+}/Fe^{2+} > Cr^{3+}/Cr^{2+}$ છે. તેથી,વિકલ્પ $A$ ખોટો છે.
ચુંબકીય મોમેન્ટ $\mu = \sqrt{n(n+2)}$ તરીકે ગણવામાં આવે છે,જ્યાં $n$ એ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા છે.
$Mn^{2+}$ $(3d^5)$ માટે,$n=5$. $Cr^{2+}$ $(3d^4)$ માટે,$n=4$. $Fe^{2+}$ $(3d^6)$ માટે,$n=4$. ક્રમ $Mn^{2+} > Cr^{2+} \approx Fe^{2+}$ છે. તેથી,વિકલ્પ $B$ ખોટો છે.
ઓક્સિડેશનકર્તા શક્તિ રિડક્શન પોટેન્શિયલ અને નીચલા ઓક્સિડેશન અવસ્થાની સ્થિરતા પર આધાર રાખે છે. $MnO_4^-$ $(Mn^{+7})$ એ $Cr_2O_7^{2-}$ $(Cr^{+6})$ અને $VO_2^+$ $(V^{+5})$ કરતા વધુ શક્તિશાળી ઓક્સિડેશનકર્તા છે. સાચો ક્રમ $VO_2^+ < Cr_2O_7^{2-} < MnO_4^-$ છે. તેથી,વિકલ્પ $C$ સાચો છે.

(D) વિધાન $(I)$ માટે:
$Co^{2+}$ ની ઇલેક્ટ્રોનિક રચના $[Ar] 3d^7$ છે,જેમાં $n = 3$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન છે.
$Cr^{3+}$ ની ઇલેક્ટ્રોનિક રચના $[Ar] 3d^3$ છે,જેમાં $n = 3$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન છે.
બંનેની ચુંબકીય ચાકમાત્રા સમાન છે,તેથી વિધાન $(I)$ ખોટું છે.
વિધાન $(II)$ માટે:
લેન્થેનોઇડ્સ $(Ce, Pr, Nd)$ ની આયનીકરણ એન્થાલ્પી એક્ટિનોઇડ્સ $(Th, Pa, U)$ કરતા વધારે હોય છે કારણ કે $4f$ ઇલેક્ટ્રોનનું શીલ્ડિંગ $5f$ કરતા વધુ અસરકારક હોય છે.
તેથી,વિધાન $(I)$ ખોટું છે અને વિધાન $(II)$ સાચું છે. સાચો વિકલ્પ $(D)$ છે.

(C) વિધાન $I$: $d^0$ અથવા $d^{10}$ ઇલેક્ટ્રોન રચના ધરાવતા આયનો રંગવિહીન હોય છે. $Sc^{3+}$ $(d^0)$,$Ti^{4+}$ $(d^0)$,અને $Zn^{2+}$ $(d^{10})$ રંગવિહીન છે.
- $[Sc^{3+}, Ti^{3+}]$: $Sc^{3+}$ રંગવિહીન છે,$Ti^{3+}$ રંગીન છે.
- $[Mn^{2+}, Cr^{2+}]$: બંને રંગીન છે ($Mn^{2+}$ એ $d^5$,$Cr^{2+}$ એ $d^4$ છે).
- $[Cu^{2+}, Zn^{2+}]$: $Cu^{2+}$ રંગીન છે $(d^9)$,$Zn^{2+}$ રંગવિહીન છે.
- $[Ni^{2+}, Ti^{4+}]$: $Ni^{2+}$ રંગીન છે $(d^8)$,$Ti^{4+}$ રંગવિહીન છે.
માત્ર $1$ જોડી $([Mn^{2+}, Cr^{2+}])$ માં બંને આયનો રંગીન છે. તેથી,વિધાન $I$ ખોટું છે.
વિધાન $II$: $Th^{4+}$ એ થોરિયમની સૌથી સ્થાયી ઓક્સિડેશન અવસ્થા છે અને તેનું વધુ ઓક્સિડેશન થઈ શકતું નથી,તેથી તે રિડક્શનકર્તા તરીકે કામ કરી શકતું નથી. $Eu^{2+}$ એ પ્રબળ રિડક્શનકર્તા છે કારણ કે તે $Eu^{3+}$ માં ફેરવાઈ શકે છે. તેથી,વિધાન $II$ ખોટું છે.

(A) વિધાન $I$: $Ti^{4+}$ $(d^0)$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની ગેરહાજરીને કારણે રંગવિહીન છે. $V^{2+}$ $(d^3)$,$Mn^{2+}$ $(d^5)$,$Fe^{3+}$ $(d^5)$,અને $Cr^{2+}$ $(d^4)$ બધામાં અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન હોવાથી તે રંગીન છે.
જે જોડીઓમાં બંને આયનો રંગીન છે તે છે: $[V^{2+}, Mn^{2+}]$,$[Mn^{2+}, Fe^{3+}]$,અને $[V^{2+}, Cr^{2+}]$.
આમ,કુલ સંખ્યા $3$ છે. વિધાન $I$ સાચું છે.
વિધાન $II$: $La^{3+}$ $(f^0)$,$Lu^{3+}$ $(f^{14})$,$Ac^{3+}$ $(f^0)$,અને $Lr^{3+}$ $(f^{14})$ પ્રતિચુંબકીય છે. $Yb^{2+}$ $(f^{14})$ અને $Ce^{4+}$ $(f^0)$ પણ પ્રતિચુંબકીય છે.
જે જોડીઓમાં બંને આયનો પ્રતિચુંબકીય છે તે છે: $[La^{3+}, Yb^{2+}]$,$[Lu^{3+}, Ce^{4+}]$,અને $[Ac^{3+}, Lr^{3+}]$.
આમ,કુલ સંખ્યા $3$ છે. વિધાન $II$ સાચું છે.